draco
draco, a serpent, a large serpent, dragon
dracō, ōnis, m.: a dragon or fabulous kind of serpent, 4.484; a serpent, 2.225.
† drăco, ōnis (gen. dracontis, Att. ap. Non. 426, 2; acc. dracontem, id. ap. Charis. p. 101 P.), m., = δράκων,
- a sort of serpent, a dragon (cf.: serpens, anguis, coluber, hydrus, vipera, aspis).
- I Prop. (those of the tame sort, esp. the Epidaurian, being kept as pets by luxurious Romans), Cic. Div. 2, 30; 66; Plin. 8, 17, 22, § 61; 29, 4, 20, § 67; Suet. Aug. 94; Sen. de Ira, 2, 31 al. —As the guardian of treasures, Cic. Phil. 13, 5, 12; Phaedr. 4, 20; Fest. s. h. v. p. 67, 12 sq. Müll.—
- II Meton.
- A Name of a constellation, Cic. poët. N. D. 2, 42, 106 sq.—
- B A cohort's standard, Veg. Mil. 2, 13; Amm.16, 10, 7: in templa referre dracones, Val. Fl. 2, 276; Treb. Poll. Gall. 8; cf. Isid. Orig. 18, 3, 3.—
- C Marinus, a sea-fish, Plin. 9, 27, 43, § 82; 32, 11, 53, § 148; Isid. Orig. 12, 6, 42.—
- D A water-vessel shaped like a serpent, Sen. Q. N. 3, 24.—
- E An old vine-branch, Plin. 17, 23, 35, § 206; 17, 22, 35, § 182; 14, 1, 3, § 12.—
- F A seafish, Trachinus Draco of Linn., Plin. 9, 27, 43, § 82.—
- G In eccl. Lat., the Serpent, the Devil, Vulg. Apoc. 12, 7 al.
1. draco, ōnis, m. (δράκων), der Drache, I) eig., bei den Griechen und nach ihnen bei den Römern jede größere Art unschädlicher Schlangen, die auch von ihnen als Haustiere, bes. von Damen u. Weichlingen als Spielzeug gehalten wurden, Cic. u.a.: iubatus, Cornif. rhet. Vgl. Casaub. Suet. Tib. 72. Böttigers Sabina 2, 288. – II) meton.: A) der Drache, ein nördliches Gestirn (rein lat. anguis u. serpens gen.), Cic. de nat. deor. 2, 106 sq. – B) eine Vorrichtung, um schnell Wasser zu wärmen. Sie bestand in einem Kessel, der ringsum mit einer Anzahl Röhren versehen war, die den Windungen einer Schlange glichen, so daß die ganze Wassermenge zu gleicher Zeit u. in kleinen Mengen der Einwirkung des Feuers ausgesetzt war, der Drache, Sen. nat. qu. 3, 24, 2. – C) eine alte Rebe, Plin. 14, 12 u.a. – D) draco marinus, ein Seefisch, nach Bloch Trachinus Draco (L), das Petermännchen, Plin. 9, 82. – E) eine Standarte, das von den Parthern entlehnte u. zu Trajans Zeiten im röm. Heere eingeführte Feldzeichen einer Kohorte, eine Lanze mit einem darauf befestigten Drachen aus bemaltem Zeuge od. aus Häuten mit silbernem Rachen, der sich, wenn der Wind in den offenen Rachen blies, hin u. her bewegte und so gleichsam die Windungen einer Schlange nachahmte, der Drache, Veget. mil. 2, 13. Treb. Poll. Gall. 8, 6. Amm. 16, 10, 7 u. 12, 39. Nemes. cyn. 85. Claud. III. cons. Hon. 138. Prud. cath. 5, 56: dracones Persici, Vopisc. Aurel. 28, 5. – ➳ Genet. dracontis, Acc. tr. 596: Akk. dracontem, Acc. tr. Phil. fr. XXII (p. 210 R.2) bei Charis. 126, 20.
pugnas exercens dira cum gente draconum
~onum,nædrena
[Silvester ] squamigerum vinxit virtute draconem, / ‥ / qui prius e crypta funesto flamine spirans / Romani regni vexabat jure catervas
de ~one: horridus horriferas speluncae cumbo latebras, / concitus aethereis volitans miscebor et auris
trux ero valde draconi
exurget in illum [(gigantem ] ~o Wigornie
[Hibernia ] caret serpentibus et colubris; ‥ caret et ~onibus
hic drago,a dragon
sit furor ~onum vinum eorum
cyphum ‥ deauratum et per totam partem exteriorem barbaris victoribus ad ~ones pugnantibus celatum
puer timet sculptum ~onem aperto ore
si [artifex ] ‥ faciat ymaginem ~onis
cyphus argenti deauratus ‥ cum opere elevato de equitibus et ~onibus(
aureus puppi leo prominet; aequora prore / celse pennato perterret corpore drāco
~o, qui per triduum illud [Rogationum ] deportatur cum longa cauda et inflata duobus diebus primis ante crucem et vexilla et post ultimo die retro vadit, significat diabolum
v vexilla et unus ~o
pro ~one portando et capella tempore Rogacionum
quesitus ‥ quid voluit fecisse de rotulis predictis [de particulis custume ], dicit quod voluit fecisse inde ~ones
in salario j hominis portantis ~onem per tres dies Rogacionum cum processione et in festo Ascensionis Domini
in Rogacionibus ‥ in principio processionis deferatur ~o, iij vexillis rubeis precedentibus, secundo loco leo, tercio loco cetera vexilla
in die Ascensionis Domini ‥ ultimo loco procedat ~onis vexillum
Edelhun precedens Westsexenses regis insigne, ~onem sc. aureum, gerens
loco regio relicto ‥ inter ~onem et insigne quod vocaturstandard
jussit fabricari duos ~ones ex auro ad similitudinem ~onis quern ad radium stelle inspexerat‥. ab illo tempore vocatus fuit Utherpendragon, quod Britannica lingua ‘caput ~onis’ sonamus
signa ipsa minus pregnantia vento / mentitas laxant animas morituraque tardis / flatibus inclinant faciles languere dracones
cum ‥ rex Anglie fixisset signum suum in medio et tradidisset ~onem suum Petro de Pratellis ad portandum
vexillum suum regale explicans, quasi ~onem, qui nemini novit parcere
rex ‥ cum suis mox progreditur vexillis explicatis, precedente eum signo regio indicium mortis pretendente, quod ‘~onem’ vocant
rex Anglie ‥ precedente ~one rubeo, qui mortem generalem adversariorum portendebat
veteris ructantur fauce draconis / atra venena sacra Christi torquentia turmas
strofa stimulante draconis
ubi truculentus et nefandus prius ~o errorum deceptionibus serviebat
ipse [diabolus ] ~o est et leo. ~o modo est, quia homines non ita aperte sed latenter seducit. leo erit in tempore Antichristi, quia tunc ‥ deseviet. ~o fuit, quando Christum supra pinnaculum templi ‥ latenter fallere voluit [cf. ]Matth. iv
[Lucifer ] dicitur serpens vel ~o propter ejus virulentam astutiam
tu, insularis ~o, multorum tyrannorum depulsor ‥, Maglocune
ex hiis gestabunt ter tres diadema dracones
inter vij planetas per zodiacum circumeuntes discurrit etiam ~o, sed contrario motu
liber iste septem planetarum et ~onis statum continet
excentricus lune ‥ secat eclipticam in duobus punctis oppositis; vocaturque punctus per quem transit luna a parte australi eclyptice in partem septentrionalem ‘caput ~onis’, et punctus oppositus ‘cauda ~onis’. conjunctio enim duorum circulorum, eo quod facit figuram tortuosam, vocatur ‘~o lune’
figura intersectionis appellatur ‘~o’, quoniam lata est in medio et angustior versus finem
apparuit stella mire magnitudinis et claritatis, uno radio contenta. ad radium vero erat globus igneus in similitudinem ~onis extensus
apparuit ‥ stella maxima ‥, relinquens ignem et fumum post se cum moveretur; ‥ censebatur autem ~o vel cometa
stella ‥ sive cometa vel ~o major ‥ Lucifero
volavit ‥ flamma ‥ usque ad castrum regis ‥ ad instar ~onis ignivomi mappam post se trahentis
multa ‥ luminosa ‥ [in aere ] apparent in diversis figuris ‥, ut sunt ~ones ardentes ‥ et columpne
in secunda septimana videbatur in Lyndesay ardens ~o circa solis occasum vel ante, qui futuram tunc siccitatem significavit
in gulfo ‥ Satalie videtur ‥ quod ~o magnus niger in nubibus veniat ‥; et ~o ille ‥ attrahit ad se undas‥. quidam dicunt quod hoc non est ~o sed sol, qui attrahit aquas maris ad se
os vasis diligenter claudatur et coque ad ignem donec totum vertatur deorsum. tune ~o alas suas comedit et diversos emittit colores
~o chymicus est materia lapidis philosophorum
illic arborea sanguis de fronde draconis / sudat
anthera ‥ valet summe per se ‥ vel cum sanguine ~onis ‥ vel cum mastice
1 drăcō, (11) ōnis, m. (δράκων), ¶ 1 dragon, serpent fabuleux : Cic. Div. 2, 66 ; [gardien de trésor] Phil. 13, 12 ¶ 2 le dragon [constellation] : [poet.] Cic. Nat. 2, 106 ¶ 3 dragon [enseigne de la cohorte] : Veg. Mil. 2, 13 ; Val. Flacc. 2, 276 ¶ 4 poisson de mer inconnu : Plin. 9, 82 ¶ 5 vase tortueux à faire chauffer de lʼeau : Sen. Nat. 3, 24 ¶ 6 vieux cep de vigne : Plin. 17, 206.
- 1. slang, draak;
- 2. Draak als sterrenbeeld;
- 3. (eccl.) slang, duivel.
Draconumnon vocabulo duntaxat, sed et effigie insignita, quæ, ut Aquilæ Legionum ita et illa Cohortium signa erant, ut auctor est Vegetius lib. 1. cap. 23. et Modestus de Vocab. rei milit. Ejusmodi Draconum vexilla tum primum cœpisse deferri apud Romanos tradunt, postquam Trajanus Dacos devicit, qui signis ejusmodi utebantur in bellis. Erant autem Draconum effigies effictæ in ipsis vexillis lineis aut sericis
Cultu purpureo Draconum, et vexillorum insignibus ad tempus abstracto.Idem lib. 16 :
Alios purpureis subtegminibus texti circumdedere Dracones, hastarum aureis gemmatisque summitatibus illigati, hiatu vasto perflatiles, et ideo velut ira perciti sibilantes, caudarumque volumina relinquentes in ventum.Alibi :
Quo agnito, per purpureum signum Draconis summitati hastæ longioris aptatum, etc.Purpureos etiam fuisse dracones istos auctor est Claudianus lib. 2. in Ruffinum :
Eodem lib. :Surgere purpureis undantes Anguibus hastas, Serpentumque vago cælum sævire volatu.
Idem in 3. Consul. Honorii :............... : Spirisque remissis Mansuescunt varii, vento cessante, Dracones.
Ibidem :...... Ferventesque tument post terga Dracones.
In 6. Consulat. Honorii :................. hi picta Draconum, Colla levant, multusque tumet per nubila Serpens Iratus, stimulante notho, vivitque receptis Flatibus, et vario mentitur sibila tractu.
Sidonius in Paneg. Majoriani :........ Quid fixa Draconum Ora velint, ventis fluitent, an vera minentur Sibila ? suspensum rapturi faucibus hostem.
Et in Paneg. Anthemi :.......... Jam textilis Anguis Discurrit per utramque aciem, cui guttur adactis Turgescit zephyris, patulo mentitur hiatu Iratam pictura famem, pannoque furorem Aura facit, quoties crassatur vertile tergum Flatibus, et nimium jam non capit alvus inane.
PrudentiusDesiit hostiles confestim horrere Dracones.
Ubi Iso Magister :Cæsaris vexilla linquunt, eligunt signum Crucis, Proque ventosis Draconum, quæ gerebant, palliis, Proferunt insigne lignum, quod Draconem subdidit.
Draconum, quia vexilla Regum erant in modum Draconum, vento in se recepto.Idem Prudentius in Symmachum lib. 2 :
.......... Prima hasta Draconis Præcurrit, quæ Christi apicem sublimior effert.
Acta Martyrii S. Marculi :Aurea purpureo longe radiantia velo Signa mieant, sinuatque truces levis aura Dracones.
Nudatis militum gladiis, et Draconum præsentibus signis et turbarum vocibus cogerentur.Themistius Orat. 6 :
Οὐ χρυσοῦς ἀετὸς, οὐδὲ δράκοντες λεπτῶν ὑφασμάτων.Gregorius Nazianz. Orat. 1. in Julian. :
Nec apud Romanos, Byzantinos, et Occiduos Augustos tantum exstitit Draco inter militaria signa : sed et Saxonibus tribuitur a Witikindo lib. 1. Gestor. Saxon. :Erigit in carro palum, paloque Draconem Implicat, ut possit procul hinc atque inde videri, Hauriat et ventos cauda tumefactus et alis, Dentibus horrescens, rictusque patentis hiatu, Quem super aurata volucer Jovis imminet ala.
Hic arripiens signum, quod apud eos habebatur sacrum, leonis atque Draconis, et desuper aquilæ volantis insignitum effigie, etc.
Draconiseffigie insignitum vexillum obtinuit, ubi ab ineunte fere Regni origine ad hæc usque tempora præcipuum inter Regalia signa habetur, ut olim
Auriflammain Gallia nostra.
DraconisAnglicani originem ab ipso Uterpendragone accersit Matth. Westmon. ann. 498. qui cum stellam Draconis ignei effigie horridam in cælo conspexisset, qua sibi Regnum portendi edixerant Aruspices, Rex demum, Aurelio fratre extincto, factus :
Jussit fabricari duos Dracones ex auro ad similitudinem Draconis, quem in radio stelllæ inspexerat, et unum in Ecclesia primæ sedis Wintoniæ obtulit, alterum vero sibi retinuit in prælio deferendum. Ab illo igitur tempore vocatus fuit Britannice Utherpendragon : Anglica vero lingua Uther drake heved ; Latine vero Uther caput draconis. Unde usque hodie mos inolevit Regibus terræ hujus, quod pro vexillo Draconem in bellicis expeditionibus ante se statuerint deferendum.His consona habet Gervasius Tilleberiensis MS. ubi de Uterpendragone :
Hunc produnt Regium illud apud Anglos vexillum Draconem habere cum capite aureo, quod vidimus expansum, et paganis sub avunculo tuo illustri Rege Ricardo in ultramarinis partibus terribile, Princeps Christianissime.Idem Matth. Westmonast. ann. 1016. testatur Regem Anglorum cum in præliis decertaret, stetisse
ex more inter Draconem et Standardum.
Draconemvocitatum, auctor est Rogerus Hovedenus ann. 1191. illudque a Ricardo I. et in ea, quam iniit contra Saracenos expeditione delatum :
Cum Rex Angliæ fixisset signum suum in medio, et tradidisset Draconem suum Petro de Pratellis ad portandum, contra calumniam Roberti Trussebut, qui illum portare calumniatus est de jure prædecessorum suorum, etc.Ubi
signumRicardi a
Draconevidetur distinguere. Et sane,
cum Petrus de Pratellis, cui Draconem deferendum concessit Ricardus, ut et Robertus, qui tanquam
Signifer hæreditariusde jure id sibi deberi contendebat, e Normannica gente essent, haud injuria quis existimet peculiare Ducatus Normanniæ insigne exstitisse. Nam ex veteri Regesto feodorum Franciæ, quod asservatur in Camera Comput. Paris. fol. 44. constat, præcipuum istius Ducatus signum ita vocitatum, illiusque deferendi jus familiæ cuidam adscriptum :
Monseigneur Robert Bertran tient son fié de notre sire le Roy par Baronnie, et doit à nostre sire le Roy son service ; c'est à sçavoir de cinq Chevaliers, et doit porter le Dragon du Duc de Normandie.
Et in tantum in iram motus est, quod signo Draconis elevato, suos precedere jussit in mortem eorum.Cui concinit Matthæus Paris ann. 1257. ubi de ipsius Henrici contra Wallenses bello :
Animans suos milites quotidie armatus incessit, et vexillum suum regale explicans, quasi Draco, qui nemini novit parcere, exterminium generale Walliæ minabatur.Et Matthæus Westmonasteriensis ann. 1264. pag. 387 :
Acies tamen regalis, quæ signo regio, quod Draconem vocant, digladiale mortis judicium prætendente exstitit insignita, progreditur.Rishangerus eodem anno :
Rex igitur certificatus de adventu Baronum, cum suis mox progreditur, vexillis explicatis, præcedente eum signo regio, nuncium mortis prætendente, quod Draconem vocant.Auctor est denique Watsius etiamnum apud Anglos exstare signum Draconis, quod, dum castra metatur exercitus, ante tentorium, sive papilionem Regium, ubi Prætoriani excubant, nocte diuque explicatum a dextris aliorum signorum figitur.
Draconemetiam pro vexillo seu standardo Comiti Flandrensi adscribit Chronicon Andrense pag. 491. ubi sic describitur :
Standardum altissimum Dragonem desuper deferentem Comes secum super currum quatuor rotarum duci fecit : quod Rex Francorum indigne tulit.Vide Carocium. Sed et omnibus pene Nationibus familiare videtur fuisse, ejusmodi
Draconisvexillum. Le Roman
de Garin:
Alibi :A une part est au Roy avisé, Por le Dragon que il vit venteler, Et l'Oriflamme esgarda par delez.
* Ms. :Porta l'Ensagne, la o li Dracons ert.
Nc scay quel gent nous trouverons, En leurs enseignes ont Dragons. Ce souloient Romains porter, Ce nous fait moult à redouter.
Fu fait serment les uns aux autres, que se aucun d'eulx estoit pour ce pris, ils feroient qu'il seroit délivré, et pour ce, se mestier estoit, se assembleroient à S. Innocent. Et après ce se fussent yceulx départis, et par aucun d'iceulx eust esté fait vouler le Dragon, sans ce que ledit de Louvres feust onques du conflict, ne de l'assemblée des Maillés à tuer ne rober impositeurs, ne Juifs.
Leo et Draco est:
Leo propter impetum, Draco propter insidias.Idem in Psalm. 73 :
Contrivisti capita Draconum in aqua : Dæmoniorum superbias, a quibus gentes possidebantur.Vetus Carmen edit. a Barthio lib. 34. Advers. cap. 1 :
Salve ô Apollo vere, Pæan inclyte, Pulsor Draconis inferi.Consuetudines Floriacensis Cœnobii :
Dominica in Ramis palmarum duæ fiunt processiones : posterior ad Floriacum, præeunt, vexilla et Draco.Alibi :
Ad processionem portatur aqua benedicta et thuribulum sine igne, et Crux et Draco in pertica. Unus vero de infantibus in consaRursum :(laterna) a magistro suo præparata affert candelam accensam, ut præsto sit ignis, si extinguatur, qui in ore Draconis portatur. Ipso die portatur Draco a Thesaurario, etc.
Præeuntibus autem vexillis et Dracone, sequitur bajulus aquæ benedictæ.Vide Belethum de Divin. Offic. cap. 123. et Durandum lib. 6. Ration. cap. 89. n. 12. cap. 102. n. 9.
Ac in signum sinceræ dilectionis ipsumDe hoc Ordine Militari consulendus Andr. Favynus lib. 7. Theatri Honor. Messenius, Miræus, Belloius, et alii.(Hervoyam Ducem Spalatensem) in compatrem nostrum assumendo, sibi pro singulari honore quoddam Clenodium, scilicet signum Draconis, quod nos una cum serenissima Principe D. Barbara Regina Hungariæ conthorali nostra charissima, et quam plurimis mundi Principibus, nostrorumque regnorum Baronibus Præfectis in signum indissolubilis societatis gestare solenne duxeramus conferendum.
dracō ōnis, m
- , δράκων, a serpent, a large serpent, dragon: patrimonium circumplexus, quasi draco: squamosus, V.: cristatus, O.—A constellation, C. (poet.).
-
…suis, ut Cretum Minos, Lacedaemoniorum Lycurgus, Atheniensium, quae persaepe commutata esset, tum Theseus, tum Draco, tum Solo, tum Clisthenes, tum multi alii, postremo exsanguem iam et iacentem doctus vir Phalereus sustentasset…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…brevi convertitur orbe. Et quo sit earum stellarum admirabilior aspectus, has inter veluti rapido cum gurgite flumen torvus Draco serpit supter supraque revolvens sese conficiensque sinus e corpore flexos. eius cum totius est praeclara species tum in primis…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…, quod, quantum praestiterint nostri maiores prudentia ceteris gentibus, tum facillime intellegetis, si cum illorum Lycurgo et Dracone et Solone nostras leges conferre volueritis ; incredibile est enim, quam sit omne ius civile praeter hoc nostrum inconditum…
Cicero, de Oratore
-
…te nebrica abstractu m plaga Trici pitem eduxit Hy dra generatu m canem Haec i nteremit to rtu multiplica bili Draco nem auriferam optu tu adservantem a rborem Multa a lia victrix no stra lustravi t manus, Nec qui squam…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…; opstipum caput, a t tereti cervice reflexum optutum in cauda maioris figere dicas. et relicum quidem corpus Draconis totis noctibus cernimus, hoc caput hic paulum sese subitoque recondit, ortus ubi atque obitus parti admiscetur in una…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…Potest omnino hoc esse falsum, potest verum ; sed utrum est non est mirabile ; non enim audivit ille draconem loquentem, sed est visus audire ; et quidem, quo maius sit, cum radicem ore teneret locutus est…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…eo que vulnere summo cum dolore moreretur, Alexander assidens somno est consopitus. tum secundum quietem visus ei dicitur draco is, quem mater Olympias alebat, radiculam ore ferre et simul dicere, quo illa loci nasceretur neque is…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…, aurigeris divom placantes numina tauris, sub platano umbrifera, fons unde emanat aquai, vidimus immani specie tortuque draconem terribilem, Iovis ut pulsu penetrabat ab ara ; qui platani in ramo foliorum tegmine saeptos corripuit pullos ; quos…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…censes ullam anum tam deliram futuram fuisse ut somniis crederet, nisi ista casu non numquam forte temere concurrerent Alexandro draco loqui visus est. Potest omnino hoc esse falsum, potest verum ; sed utrum est non est mirabile ;…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…illis attingere ; retinere vero quis poterit clarissimo domino restituto an is non reddet qui domini patrimonium circumplexus quasi thesaurum draco, Pompei servus, libertus Caesaris, agri Lucani possessiones occupavit atque illud septiens miliens quod adulescenti, patres conscripti…
Cicero, Philippicae
DRACO
DRACO[CALDARIUM; SIGNA MILITARIA. ]
Draco
See caldarium; signa militaria.