ferre

ferre [CL] 1 to bear, carry. b (w. arma) to bear arms. c to wear, have on (clothes); d (w. ref. to facial expression). e (~re nomen) to bear a name. virtute fero silvarum robora mille Aldh. Aen. 29 (Aqua) 2; ut ‥ asciam in manu ~ens veniret ad monasterium Bede HE IV 3; falcarius, falcem ~ens GlC F 79; tu ne forte feras in silvam ligna, viator [cf. Hor. Sat. I 10. 34] Alcuin SS Ebor 784; B. V. Dunst. 27 (v. 2 conductio 1d); R. Cant. Malch. II 423 (v. caprinus 1e); piscis ‥ tante quantitatis ut integer nullatenus vel trahi vel ~ri potuisset Gir. TH II 9; 1226 nisi nascella ‥ sufficiat ad x equos ~endos Cl 118a; 1251 venit de bosco et tulit unam branchiam de viridi quercu et unam hachiam in manu sua SelPlForest 94; 1253 viderunt homines dicti fratris R. ~re unum leporem super baculum Ib. 111; 1293 (v. hakeneius); ego ~o thesaurum [ME: ich beore goold hord] AncrR 49.  b arma ferens pedibus belli discrimina faxo Aldh. Aen. 26 (Gallus) 4; quamvis arma non ~ant, contra nos pugnant Bede HE II 2.  c nisi pro reverentia sacri ordinis cujus habitum exterius ~s miserrime, facerem te ‥ membratim discerpere Ord. Vit. XI 19 p. 223; talis sermo, qualis vestis; / hac nitente nitens est is; / qui fert pulcrum pallium / verba profert gloriosa Walt. Wimb. Van. 82.  d ora cruenta ferens morsus rictusque luporum / horridus haud vereor regali culmine fretus Aldh. Aen. 39 (Leo) 4.  e parentibus regium nomen et insigne ~entibus Bede HE I 16; fert Aprilis / Aperilis / nomen ab officio P. Blois Carm. 12. 1. 7. 2 to bring, cause to come or go, take, lead; b (w. ref. to natural or abstr. force). c to carry forward, advance. d (w. pedem) to proceed. e (intr.) to go, move. ut populum Domini ‥ / ferret ad aeterni ductor vestigia regni Aldh. VirgV 847; in hac vita instar pelagi fluctuantis vario statu ~untur Bede Hab. 1254; Colmanus ‥ relinquens Britanniam tulit secum omnes ‥ Scottos Id. HE IV 4; ‘ferte meam’ dixit ‘flasconem’ Alcuin WillV 17. 4; postulat infirmus sitiens sibi pocula ferri Id. SS Ebor 1170; 1212 (v. dinarium); 1221 percussit ‥ Petrum sicut tulit eis potum PlCrGlouc 48; s1352 tunc ascendunt dextrarios quasi parati ad pugnam. ‥ dux de Bronneswyk ‥ equum tulit vultu pallido Knighton II 72.  b cum ventis ~entibus globos ignis ac fumum ‥ exaltari conspiceret Bede HE III 16; 796 ignorans ‥ quo te tua fortuna ~ret Alcuin Ep. 106; 801 litterulas ‥ has paucas in auras direxi, ut vento ~ente in vestras pervenissent manus Ib. 215; diverso ‥ hamo huc illucque distractus anceps ~ebatur G. Steph. I 58.  c dum vexilla ferunt et clangit classica salpix Aldh. VirgV 2459; Christi crucis per culmina / ferimus frontis vexilla (Æthelwald) Carm. Aldh. 2. 38; victrices aquilas per regna ferebat ubique Alcuin SS Ebor 569.  d mecum ferte pedes, vestris componite carmen / hoc precibus Alcuin SS Ebor 15.  e virgo concipitur, oritur verbum, capit ortum, / fert templo, sumpte dat diadema Deus Garl. Tri. Eccl. 125. 3 to bear up, support, lift. ventorum furores vela non sustinent; ‥ ~ebatur navigium oratione non viribus Bede HE I 17; vidit animam ‥ ad caelum ~ri Ib. IV 21 p. 257; tunc clamor populi fertur super astra precantis Alcuin SS Ebor 250; quam propriis animam ferri vidisset ocellis Ib. 1361. 4 to bear, bring forth (offspring). b to produce (seed, fruit, or crop; also fig.); c (w. time as subj.). genimina / ‥ feruntur (Æthelwald) Carm. Aldh. 2. 126 (v. genimen 1a); s1403 de quo tulit utriusque sexus liberos Wals. HA II 254.  b fecundo germine tellus / pabula densa ferens vulgo vernantibus arvis Aldh. VirgV 266; [ficus Judaica] salutis ~re fructum contempsit Bede Cant. 1151; Dominic V. Ecgwini I 7 (v. feraciter); herbam ‥ semen ~entem Eul. Hist. I 13.  c omnibus iste aliis fuerit sublimior infans / Francorum ducibus, quos saecula longa tulerunt Alcuin WillV 23. 7; vir, ut tum ~ebat etas, bene eruditus Ferr. Kinloss 24. 5 to bring forward, produce (document). 1219 R. ‥ tulit breve versus G. ‥ quod redderet ei advocacionem ecclesie S. Petri CurR VIII p. xiii (cf. ib.: per cyrographum quod profert); 1219 boves et ‥ equos ‥ habere non potuit donec tulisset literas domini regis directas vicecomiti ut deliberari faceret averia sua Ib. 29; 1221 R. et I. tulerunt breve de assisa nove disseisine versus [eum] ‥ ita quod ipsi per assisam illam recuperaverunt versus eum ‥ ij m. de dampno SelPlCrown 102; 1230 cum ‥ abbas tulisset breve domini regis super ‥ Willelmum quod ‥ Cart. Osney I 414; ad quem diem ‥ venit ‥ R. et tulit breve domini regis in hec verba [etc.] State Tri. Ed. I 8; cum ‥ recordum et processum ‥ Radulfo tulisset, ut ‥ justiciam exhiberet Ib. 46. 6 to offer, give, present; b (usu. w. abstr. obj.). c (w. testimonium) to bear witness. laturus, daturus GlC L 8; lata, data Ib. 66; ita ‥ altari munera semper accepta ~re digneris Egb. Pont. 50; atque Dei famulis pacis fer munera cunctis Alcuin Carm. 65. 5. 5; grandia dona ferens Æthelwulf Abb. 587 (v. dispensare 2a).  b [angeli] famulo Dei praesidium laturi venisse leguntur Aldh. VirgP 26; qui tunc auxilium spondebat ferre petenti Id. VirgV 1856; pauperibus ‥ opem ~re non cessabat Bede HE III 9; fer festina patri Paulino, carta, salutem Alcuin Carm. 30. 1; non hoc sat juste recepit, / ‥ / nolens directis veneramen ferre loquelis Frith. 1274; Gir. TH I 31 (v. efficax 2a); quod ‥ Lewelinus et ejus successores deinceps vocarentur principes et ferrent [? l. facerent] regibus Anglie homagium Meaux II app. 138.  c quis ob testimonium verum Deo ~endum ‥ cerebro percussus ‥ interiit? Gildas EB 73; 1072 scriptura cujus exemplaria ‥ futuris ‥ temporibus testimonium ~ant ad quem finem causa ista fuerit perducta Lanfr. Ep. 3 (4); de hoc ~t testimonium totum hund’ quod antecessores ejus inde saisiti erant DB I 45. 7 (w. ref. to feeling, opinion, or sim.) to have, hold, entertain. si ejus memoriam nostro in pectore continuo ~imus Bede Cant. 1211; propter odium quod erga fundatores ‥ coenobii ~ebat Ord. Vit. III 3 p. 52; Wycl. Ente 71 (v. discressivus); quia ‥ ullam ‥ de vestra obliquacione suspicionem tulimus Reg. Whet. II 459. 8 to carry off or take away, remove; b (abstr.). c to win (prize). d to appropriate, take possession of (land or tenant). nullus ab altithroni comitatu segregat Agni, / quam affectu tulerat nullus ab altithroni Bede HE IV 18 p. 248; quando ‥ corpus ‥ incorruptum reppererunt, tulerunt partem de capillis Ib. 30 p. 280; floribus in mediis mors mala te tulerat Alcuin Carm. 92. 3. 6; domum ipsius dicit se in castellum tulisse DB I 298ra; 1305 (v. essartare 1d); Christus non tulit dominium alicui, sed sibi subjecit Ockham Pol. I 94.  b Christus de cruce tetra tulit mundi peccata Aldh. Met. 10 p. 86.  c ast ego tanta feram victo tortore tropaea Aldh. VirgV 2315; inducitur Agamenon respondens quod ~ent premium laudis Trevet Troades 24.  d iij virgatas quas W. filius regis tulit ab aecclesia sine consensu episcopi DB I 77ra; inde rex tulit medietatem in suam silvam DB I 174rb; de his v hidis tulit Hamo dapifer lxxx acras de arabili terra DB II 94b; de hoc manerio tulit W. de W. viij homines consuetudinarios ad hoc manerium de xliiij acris terrae DB I 215. 9 to bear, endure, sustain, tolerate; b (w. acc. & inf.). c (w. moleste or sim.) to bear ill, take amiss, to resent, begrudge. d (~re judicium) to undergo ordeal (as means of proof). cum mens juvenis ferret tormenta libenter Aldh. VirgV 1143; patienter haec pro Domino ‥ ~ebat Bede HE I 7; fer patienter onus Christi tu triste sacerdos Alcuin Carm. 9. 217; tulit, geþolode GlP 909; potest medicina levari et minui, donec facillime valeat ~ri Simil. Anselmi 121; modeste ipse illorum culpam ~ens W. Malm. GP V 216 p. 362; Walt. Angl. Fab. 19. 19 (v. emere 2b); s1232 hec omnia equanimiter ~ens Wend. III 37; barones ‥ Anglie non ~entes gravamina regis Johannis ‥ se juramento constrinxerunt quod ‥ Fordun Cont. IX 28.  b Narcissum ‥ delitescere non ~am Aldh. VirgP 32; non tulit Arnonus foedari templa sacerdos Alcuin Carm. 88. 4. 3.  c post recitatas / sedis apostolicae causas indigne ferebant / oppositi quidam raptam persolvere praedam Frith. 811; vincula solve viri quoquam sine crimine nexi, / et si fers animo, jubeas discedere regno Ib. 924; ne moleste ~ret conventus assignationem suam Chr. Battle f. 123; ut frater ‥ humilitatem ‥ egre ~ret, et adhuc vivens, cum tante humiliationis in diabolo recordatur, moleste ~t et dolet P. Cornw. Rev. I 200; quis ‥ moleste ~et [ME: grucheð] si cibaria non habeat AncrR 34; 1440 Bekynton I 190 (v. displicenter).  d DB II 137 (v. dissolvere 3d); quidam regis homo vult ~re judicium quod jacuit in Stou DB II 166. 10 to bear up to, withstand, resist. barbari legionum inpetum non ~entes Bede HE I 2; Deus ‥ querelam illius [sc. Alfredi] diutius non ~ens ‥ transmisit Werfrithum Asser Alf. 77; tantos impetus Gallis non ~entibus, cunctisque ‥ pro pace supplicantibus Ord. Vit. III 1 p. 8. 11 to report or relate (words), say, tell (tale); b (pass. w. inf. or act. w. acc. & inf.); c (w. quia or quod in indir. statement); d (in parenth. ut ~tur, ut ~unt, or sim.) so it is said, as they say. ~o, dico GlC F 151; 798 venit ‥ Benedictus vestrae dilectionis suavissima verba ~ens in ore Alcuin Ep. 160; properat dilecti ferre loquelas / pontificis patri Æthelwulf Abb. 141; a1079 litteras vestras ‥ accepi, quae ex iis quae interius a facie ~ebant ‥ me compunxerunt Anselm (Ep. 12) III 115; Adel. Alch. 18 (v. differentia 5c); ~tur etiam hoc de niso ‥ Gir. TH I 12.  b [Basilius] dixisse fertur “ego sane ero cras” Gildas EB 75; unus qui fertur de septuaginta fuisse / discipulis Domini Aldh. CE 5. 2; ~unt fabulae Graecorum homines immensis corporibus fuisse [sc. Dracontopedes] Lib. Monstr. I 49; rumorem sanctitatis [Oswaldi] ‥ precrebruisse ~ebat Bede HE III 13; ~unt physiologi hanc avem conviciis plenam esse Alb. Lond. DG 3. 6; quas [gemmas] ei ver et autumnus dedisse ~untur Ib. 8. 7; Neckam DS V 291 (v. colossus); s1198 cui ~tur regem respondisse “hypocrita, mentitus es” R. Howd. IV 76; Danae ‥ Jovis ~tur [Flor. Hist. I 19: †ferta est] adepta fuisse concubitum M. Par. Maj. I 16.  c ~tur ‥ quia ‥ laetaniam ‥ modularentur Bede HE I 25; Seachnallus ‥ de quo ~tur quod ipse primus episcopus sub humo Hibernie exivit (Declanus 20) VSH II 47; ~tur ab antiquis quod in eodem loco duces ‥ constituebantur (Ib. 22) Ib. II 48.  d ut poetarum figmenta ~unt Aldh. VirgP 44; Augustinus et socii ejus, viri, ut ~unt, ferme xl Bede HE I 25; 802 propter insidias sibi paratas in via, ut ~tur, abeuntes eum dimiserunt Alcuin Ep. 245; s1138 rex ‥ contra sibi resistentes crebro, ut ~ebatur, dicere solebat W. Malm. HN 466 p. 22. 12 to pass (law, judgement, sentence). W. Cant. Mir. Thom. IV 10 (v. depositor 1a); s1191 archiepiscopus et sex episcopi ‥ sententiam excommunicationis tulerunt in cancellarium G. Hen. II II 212; 1215 sententiam contra ‥ hereticos ‥ latam Pat 139b; damnacionem latam ‥ ab archiepiscopo ‥ contra quasdam opiniones Thome Ockham Dial. 431; quamvis ipsa sentencia dampnacionis possit difinitive ~ri Favent 16; lata in publice confessos sentencia G. Hen. V 2; 1593 si ‥ tres sententiae conformes contra aliquem latae fuerint ‥ tunc ‥ liceat ‥ sententiam primo latam et sic ‥ confirmatam executioni demandare StatOx 450; si judex aliquis tulerit nullam sententiam, hoc est ‥ Praxis 398. 13 (leg.) to bring up, institute (proceeding). 1219 Gaufridus quesitus de quali tenemento tulit assisam illam, dicit quod de redditu v marcarum Eyre Yorks 13; 1219 tulit assisam nove disseisine versus dominum Cantuariensem de tenemento CurR VIII 33.