figere

1 figere [CL] 1 to drive in, fix in (nail, stake, or sim.); b (boundary mark). c to dig in (foot or hoof). fixum cuspidum labari in terra sic trahe eum Aldh. VirgP 25; [lapillum] infandi torquens per inania vatis / figens sincipiti trajecit in antra cerebri Frith. 384; siquis ‥ palum fixerit DB I 2; vocato ‥ lupo cornu taurus in ipsos ~et G. Mon. VII 4; Bad. Aur. 125; Upton 212 (v. figitivus).  b stirps quaecumque volet fixos obvertere fines Frith. 283.  c 792 bos laesus fortius ~it ungulam Alcuin Ep. 13; Nig. Paul. f. 46 v. l. 176 (v. firmus 5a). 2 to pierce, stab. ? 1200 fixit eum cum quodam cultello ‥ ita quod xiiij vulnera ei fecerunt SelPlCrown 78. 3 to fasten, fix (in place); b (person); c (star). d to pitch (tent). e to drop (anchor). f to set (lance in rest). g (p. ppl.) fixed, immoveable. apologitica verborum veritate acsi fixa peltarum testudine defenditur Aldh. VirgP 32; contrivit templa ‥ / ‥ / ‥ figens victricia signa salutis Id. VirgV 852; donec [crux] adgesto ‥ pulvere terrae ~eretur Bede HE III 2; fixi, i. solidavi, firmavi, constitui, ic afœstnode GlH F 392; cardine fixo / irrita recluso custodia permanet antro Wulf. Swith. II 630.  b gentilium turmas ‥ debachantes orationum vinculis quasi radicitus fixas ‥ immobiles manere fecit Aldh. VirgP 38; solebat ‥ fixus ‥ manere ascendente aqua Bede HE V 12; Xristus, nostra cruci grandis, en, hostia fixa Alcuin Carm. 6. 4; est qui vera salus ‥ / quem cruce fixistis Wulf. Swith. pref. 479; hic estis ‥ quasi fixe [ME: bibarred] sicut Christus in cruce AncrR 56; hic surgens ‥ die tercia, quis fisus fuerat, ejus [sc. zabuli] arma aufert Miss. Westm. I 309.  c velut in caelo stellas ~ens Bede Cant. 1136; Adel. Alch. 17n; D. Morley 35 (v. aplanes); minima stellarum fixarum visu notabilium major est tota terra Sacrob. Sph. 84; ex virtute celi ultimi, quod est supra speram stellarum fixarum moventur omnes spere inferiores Gros. Flux. 459; sicut stelle fixe, mote tantummodo motu firmamenti Holcot Wisd. 198; sidera, si que cadebant, malleo fixa celo reponebat Deorum Imag. 22.  d tentoria sua ~entes expectaverunt ‥ reges G. Mon. X 2; s1266 rex ‥ apud Stratford fixit tentoria sua Ann. Worc. 457; nunc hic nunc alibi ~ebant tentoria Trevet Troades 77; s1263 cum apud locum qui dicitur Largys tentoria fixisset Plusc. VII 23.  e carpebant placida libratis aequora velis, / figitur et notis vehemens lautomia harenis Frith. 1127; venerunt ad Aquitaniam et ‥ anchoras fixerunt G. Mon. I 12; c1228 quedam navis ‥ fixit ancoram ad terram prioris coram Weremuth Feod. Durh. 246.  f bellum potest sic remitti, sc. cum fixerint lanceas suas, potest calumniatus concedere delictum, et facere pacem. ‥ sanguis extractus subtus anhelitum, quando fixerunt lanceas suas potest defensor concedere sanguinem (Stat. Will. 27) RegiamM II 13.  g †793 (13c) cum ‥ omnibus rebus mobilibus vel fixis CS 267; fixior, i. immobilior GlH F 390. 4 to insert (plant; in quot., fig.). b to strike (root, also fig.). en hodie sulcis plantata virentia fixi Mir. Nin. 196.  b donec altum monasterialis observantiae radicem ~eret Hist. Abb. Jarrow 11; 1174 ne pestifera arbor ‥ radices iterum ~at in orto vestro Ep. J. Sal. 310 (322) p. 792; firmas solo tenus et altas ~ere radices non permittitur Gir. IK II 9. 5 a (w. genu) to kneel. b (w. osculum) to plant kiss, kiss. c (w. crux) to affix cross (to confirm transaction); cf. fingere 3b. a tum fixis genibus pulsabat voce Tonantem Aldh. VirgV 1524; fixis genibus orabat Deum Alcuin WillP 16; et genibus fixis lacrimas fundebat amaras Id. WillV II 14. 9.  b 799 ad ‥ Petri sepulchrum ‥ oscula in pavimento ~ere Alcuin Ep. 180; tu quicumque legis terris his oscula fige Id. Carm. 86. 8; quam dulcia oscula in caelestium contemplatione orando ~ebat V. Gund. 17; pressa figo / basia P. Blois Carm. 10. 4b. 79; donec ‥ acceperint omnes nummos a celerario, oscula ~ente singulorum manibus Cust. Norw. 85.  c 949 ego ‥ consensum praebui ~ens crucem CS 879 (cf. ib. 892: 951). 6 to establish, fix (payment). b to confirm or secure (gift or land). 1537 r. c. de ij s. receptis de barone de Hylton pro licencia ~endi finem stagni super terr’ domini Ac. Durh. 668.  b c806 terra ‥ cum rectis terminibus et jure haereditario firmiter fixa permaneat CS 318; 840 hanc meam ‥ donationem cum vexillo sanctae crucis munio ut fixa permaneat in aevum CS 430; 949 hoc donum ‥ signo crucis fixi CS 880. 7 to seal (vessel). magnam peciam ‥ vermilionis ‥ olla obturata ad ~endum pone Ripley 217. 8 to stabilize (alch.). capitulum olei albi fixi philosofici (M. Scot) Med. Cult. 156; aurum quidem est corpus perfectum, ex argento puro, fixo, claro. ‥ argentum est corpus mundum, purum, fere perfectum, ex argento vivo puro, fere fixo Spec. Alch. 378; si aqua se incorporat cum terra ‥ nisi cum igne ~atur, altius ascendet Ripley 101. 9 to fix, direct (gaze). b (astr.) to fix, direct (course). c (p. ppl.) fixed, motionless. d (of abstr.). oculo vicinus adheret, ‥ / figit et aspectum Wulf. Swith. pref. 204; in eum solum cuncti sua lumina figunt Ib. I 417; visus ‥ rem non querit ‥ nisi ut in eam ~at intuitum Quaest. Salern. C 21; puella ‥ audacter ‥ ~ebat visum in facie hominum Bacon V 60.  b cur [planetae] contra aplanon cursus ~ant Adel. QN 71.  c fixo stante coluro / scinditur ad rectos terre fixissimus orbis Hanv. IX 56–7.  d fixa [nomina] sunt quae nequaquam in aliud genus converti possunt, ut ‘pater’, ‘mater’, ‥ non enim dicitur ‘patra’ Tatwine Ars p. 18; in cogitatione praecepta Dei fixa retine Bede Prov. 961; fixa et indeclinabili intentione Id. Cant. 1173. 10 to fix (in the mind). b to fix (one’s intention), set (one’s mind, also absol.). c (refl. w. inf.) to set oneself (to). d (p. ppl.) fixed, determined, intent. e fixed, permanent, enduring. ut ‥ memoria ‥ inter homines ‥ ~eretur aeterna Bede Prov. 1001; lumen veritatis in corde audientis ~atur Id. Hab. 1242; vitae alimentum in nausientium cordibus ~it Id. Cant. 1204; ~ite, suiðigað GlC F 208.  b ut †tuum [? l. tum] demum possit in nos fraternus amor figere Cerne 172; 933 animam sempiternis in gaudiis fiens CS 694; in amorem caelestis patriae animum ~ens V. Gund. 21.  c s1341 justiciarii sedere ‥ se fixerunt Ad. Mur. Chr. 28.  d nullus valuit sanctas ‥ / ‥ / a Christi cultu mentes discludere fixas Aldh. VirgV 2270; psalmis [se] ‥ fixa mente vacaret Bede HE IV 3; permansit fixus sinceriter in spe Wulf. Swith. I 729.  e in subjunctivo modo ‥ E semper fixa definitione corripitur Aldh. PR 136; memoria devotionis ‥ fixa per saecula maneret Bede HE V 7; nil fixum faciet tessera laeta tibi Alcuin Carm. 9. 14; excogitare coepit qua ratione fixa ‥ promissum ‥ conservare posset Asser Alf. 103.

2 figere v. fingere