Logeion | fidus

fīdus, a, um: adj. (fīdō), trustworthy, faithful, trusty, 1.188; safe, secure, hospitable, 5.24; w. gen., tuī fīdissima, most faithful to thee, 12.659.

fīdus, a, um, adj. [fido, that one may rely on], trusty, truslworthy, faithful, sure (class.).

I Prop., constr. absol., with dat., poet. also with gen.
- A Absol.: nihil est stabile quod infidum ... Neque enim fidum potest esse multiplex ingenium et tortuosum, Cic. Lael. 18, 65; cf.: (amico) probo et fideli et fido et cum magna fide, Plaut. Trin. 4, 4, 4 (1096): tum se intellexisse, quos fidos amicos habuisset, quos infidos, Cic. Lael. 15, 53: amici, Hor. Ep. 1, 5, 24: sodales, id. S. 2, 1, 30: fidissima atque optima uxor, Cic. Fam. 14, 4, 6: conjux, Hor. Ep. 2, 1, 142: bonus atque fidus judex, impartial, id. C. 4, 9, 40: medici, id. Ep. 1, 8, 9: interpres, id. A. P. 133: fidiora haec genera hominum fore ratus, Liv. 40, 3, 4: nihil fidum, nihil exploratum habere, Cic. Lael. 26, 97: familiaritates fidae, id. Off. 2, 8, 30: canum tam fida custodia, id. N. D. 2, 63, 158: vis canum, Lucr. 6, 1222; cf.: pectus canum, id. 5, 864: pectus, Hor. C. 2, 12, 16: fido animo, firm, steadfast, Liv. 25, 15, 13. —
- B With dat.: (servum) quem domino fidissimum credebat, Liv. 33, 28, 13 (but cf.: fidus est amicus, fidelis servus, Don. Ter. Phorm. 76): quae fida fuit nulli, Tib. 1, 6, 77: nec tibi fidam promittis Lacaenam, Ov. H. 5, 99: ne quid usquam fidum proditori esset, no faith should be kept with a traitor, Liv. 1, 11, 7: ut eos sibi fidiores redderet, Just. 16, 5, 2.—
- C Poet. with gen.: regina tui fidissima, most faithful towards you, Verg. A. 12, 659; and with gen. partit.: juvenum fidos, lectissima bello Corpora, sollicitat pretio, the trusty ones, trustiest of the youth, Stat. Th. 2, 483.—
- D With in or ad, and acc.: in amicos fidissimus, Eutr. 7, 8: fidi ad bella duces, Nemes. Cyn. 82.—
- E With in and abl.: sperabam te mihi fidum in hoc nostro amore fore, Cat. 91, 1 sq. —
II Transf., objectively of inanim. and abstr. things, sure, certain, safe, trustworthy (mostly poet. and in post-Aug. prose; in Cic. Att. 9, 6, 10, fuga fida is not critically certain; v. Orell. N. cr. ad loc.).
- A Absol.: aures, Ov. M. 10, 382: spes fidissima Teucrum, Verg. A. 2, 281: ensis, trusty, id. ib. 6, 524: alii litora cursu fida petunt, id. ib. 2, 400: nec unquam satis fida potentia, ubi nimia est, Tac. H. 2, 92: pons validus et fidus, id. A. 15, 15 fin.: male fidas provincias, id. H. 1, 52. —
- B With dat.: (oppidum) naviganti celerrimum fidissimumque appulsu, Tac. A. 3, 1; cf.: statio male fida carinis, Verg. A. 2, 23: montem tantos inter ardores opacum et fidum nivibus, Tac. H. 5, 6.—Sup.: nox arcanis fidissima, Ov. M. 7, 192: camelino (genitali) arcus intendere, orientis populis fidissimum, the surest, Plin. 11, 49, 109, § 261: refugium, Tac. A. 5, 8. — Hence, adv.: fīde, faithfully, trustily (perh. only in the sup.): quae mihi a te ad timorem fidissime atque amantissime proponuntur, Cic. Fam. 2, 16, 4 (al. fidelissime): fidissime amicissimeque vixerunt, Gell. 12, 8, 6.

fīdus = foedus,

a league, v. 2. foedus init.

1. fīdus, a, um (fīdo), dem man trauen kann, verlässig, zuverlässig, sicher, u. in diesem Sinne = treu ergeben, treu (Ggstz. infīdus), I) v. Pers.u. deren Gesinnung: α) absol.: amicus probus et fidelis et fidus, Plaut.: amici fidi (Ggstz. infidi), Cic.: bonus atque fidus iudex, Hor.: f. coniunx, Ov.: rebus male fidus acerbis, im Unglück treulos, Ov. – Compar., fidiora haec genera hominum fore ratus in Romano bello, Liv. 40, 3, 4. – Superl., mea Terentia, fidissima atque optima uxor, Cic.: rex Hiero, fidissimus imperii Romani cultor, Liv.: exercitus fidissimus et constantissimus, Cic.: libertorum fidissimi, Suet.: duos quam fidissimos ad eum mitteret, Sall. – β) m. Dat.: Abelux fidus ante Poenis, Liv.: Iulianis partibus fidus, Vell.: ego sum tibi firme fidus, Plaut.: quo sibi fidum faceret (exercitum), Sall. – Compar., ut eos sibi fidiores et dominis infestiores redderet, Iustin. 16, 5, 2. – Superl., servus, quem ex omnibus domino fidissimum credebat, Liv. 33, 28, 13: ne per summum dedecus fidissimos suis rebus Thapsitanos et Vergilium amitteret, Auct. b. Afr. 79, 2. – γ) m. Genet.: regina tui fidissima, Verg. Aen. 12, 659. – δ) m. in od. ad u. Akk.: fidior tum populus Romanus in socii filios quam mater in liberos fuit, Iustin. 37, 1, 3: in amicos fidissimus, Eutr. 7, 8. – fidi ad bella duces, Nemes. cyn. 82. – ε) m. in u. Abl.: sperabam te mihi fidum in misero hoc nostro amore fore, Catull. 91, 1 sq. – II) v. Lebl.: α) absol.: fida inter eos amicitia, Nep.: f. coniugis amor, Catull.: f. uxoris amores, Tibull.: familiaritates fidae amantium nos amicorom, Cic.: tam f. canum custodia, Cic. (vgl. fidissimam esse custodiam principis innocentiam, Plin. pan.): Romanis pax fida cum Porsena fuit, Liv.: intentior et fidā oratione, mit Aufrichtigkeit, Tac.: ne quid usquam fidum proditori esset, daß ein V. nirgends auf Treue zählen könnte, daß einem V. nirgends Wort gehalten würde, Liv.: maiestas est Iovis fidissima custos, Ov. – v. konkr. Lebl., litora, Verg.: validus et f. pons, Tac.: galea, ensis, Verg.: nec ubi consisteret nec quid fidum respiceret habenti, einen sichern Punkt, auf den er sich zurückziehen könnte, Liv.: oppidum Brundisium, quod naviganti celerrimum fidissimumque appulsu, wohin der schnellste Seeweg u. wo der sicherste Landungsplatz war, Tac. – β) m. Dat.: statio male fida nautis, ein gefährlicher, tückischer Ankerplatz für die Sch., Verg.: terra sit exiliis ut tua fida meis, Ov.: Libanus tantos inter ardores opacus fidusque nivibus, den Schnee haltend, Tac.: Cynosura fidissima nautis, Sil.

2. fīdus = foedus (Bündnis), Varro LL. 5, 86.

1 fidus [CL] 1 faithful, loyal, true; b (w. ref. to mind); c (of thought or action). sed fidus precibus frater non flectitur ullis Aldh. VirgV 2036; cum uno tantum milite sibi ~issimo Bede HE III 14 p. 155; ~a comes, i. fidelis, getreow gesiþa GlH F 357; ~us, i. fidelis, de servo Ib. 362; simus domino nostro semper ~i et fideles (Cons. Cnuti) GAS 301; s1142 ~i clientes comitis sunt W. Malm. HN 522; ab episcopo sibi ~issimo comite quid sibi contigisset cum interrogaretur ‥ Ord. Vit. III 4 p. 66; tanquam pius sed impius, tanquam probus sed reprobus, tanquam ~us sed perfidus Wager f. 40b. b ~us sum animi vel animo GlH F 363; non eget ille fide, cui mentis gratia fide Serlo Wilt. 2. 42. c foedera quae ~a pollicitatione spopondistis Aldh. VirgP 1; quos ~a semper sequitur caritas Alcuin Ep. 275; ~i prepositi, getrywes ingehides GlH F 355. 2 trustworthy, reliable. veluti timidi pulli patrum ~issimis alis succumbentes Gildas EB 17; fida satis custos conservans pervigil aedes Aldh. Aen. 65 (Muriceps) 1; narracio est ~a nutrix sub brevitate sermonum sentenciam applicans subsequentem Dictamen 337. 3 certain, fixed, sure. ~issima, certissima GlH F 354; vir ‥ collo tereti et longo in ~am capitis columnam erecto Gir. EH II 11; asseres ~is [gl.: fermes] clavis conjungantur, malleolis utrinque concurrentibus, et pice Neckam Ut. 114.

2 fĭdus [backformed fromCL bifidus etc.; cf. findere] , split, cloven. a findo ~us, quod non est in usu, sed componitur bifidus, -a, -um, et trifidus, -a, -um, et quadrifidus, -a, -um Osb. Glouc. Deriv. 208.

1 fīdus, (8) a, um, ¶ 1 à qui (à quoi) on peut se fier, fidèle, sûr : Cic. Læl. 53 ; 65 ; fidissima uxor Cic. Fam. 14, 4, 6, épouse très fidèle ; fidiora genera hominum Liv. 40, 3, 4, races dʼhommes auxquelles on pouvait se fier davantage ; canum tam fida custodia Cic. Nat. 2, 158, la garde si fidèle des chiens || [poét., avec dat., gén., in acc.] fidèle à : domino fidissimus Liv. 33, 28, 13, très fidèle à son maître, cf. Tib. 1, 6, 77 ; regina tui fidissima Virg. En. 12, 659, la reine qui tʼest si dévouée ; in amicos Eutr. 7, 8, dévoué à ses amis, cf. Just. 37, 1, 3 ¶ 2 [en parl. de choses] sûr, assuré, qui ne cache aucun piège : pons validus et fidus Tac. Ann. 15, 15, pont solide et sûr ; numquam satis fida potentia ubi... Tac. H. 2, 92, la puissance nʼest jamais sûre quand... ; statio male fida carinis Virg. En. 2, 23, mouillage peu sûr pour les vaisseaux ; mons fidus nivibus Tac. H. 5, 6, montagne où les neiges ont un asile sûr.

2 fīdus = fœdus, traité : Varro L. 5, 86.

fīdus, a, um (fido)

1. trouw, betrouwbaar, nauwgezet [amicus; coniunx];
2. (v. zaken) betrouwbaar, zeker [litora]; ➤ mons ~ nivibus met eeuwige sneeuw.

fidus , a, um. adj. c. s. (ei.)
忠信者。 — amicus 可信之友。

Suggest a Translation
See an image

, Notarii scriba, Gall. Clerc de Notaire. Instrum. Societatis ad Regnum Siciliæ pro Jacobo de Borbonio ex Cod. MS. Biblioth. Coislin. : Et ego Lucas de Comite de Neapoli publicus... Notarius... rogatus interfui, eaque omnia sic fieri vidi, et per meum Fidum me ad alia negotia occupato fideliter scribi feci.

fīdus adj.with comp.and sup.

1 FID-, trusty, trustworthy, faithful, sure, credible: ingenium: exercitus sibi, S.: sodales, H.: Iudex, impartial, H.: interpres, H.: fidiora genera hominum, L.: canum custodia: fido animo, steadfast, L.: (servum) domino fidissimum, L.: Nec tibi fidam promitte Lacaenam, O.: ne quid usquam fidum proditori esset, no faith should be kept, L.: regina tui fidissima, towards you, V.—Sure, certain, safe, trustworthy: aures, O.: spes fidissima Teucrūm, V.: ensis, trusty, V.: statio male fida carinis, V.: Nox arcanis fidissima, O.

fidus

Saved

Recent