generare

generare [CL] 1 (of male) to beget; b (intr.); c (of God); d (fig.). si ‥ non putatur uxor esse quae ante baptismum ducta erat, ergo nec filii ante ~ati pro filiis habentur Theod. Pen. II 4. 2; infantes qui ante malefactum ~ati fuerint non habebuntur exleges pro malefacto quod patres eorum fecerunt post generationem (Leg. Ed.) GAS 645; forsitan unus ex eis [sc. incubis] huic mulieri apparuit et juvenem istum ex ipsa generavit G. Mon. VI 18; nonne demones incubi ~ant filios et filias? Hales Sent. II 75; sperma ante sui decisionem non dicitur esse homo ~andus in potencia Siccav. PN 143; Wycl. Civ. Dom. I 261 (v. generantia). b si homo ‥ generaret absque libidine, ‥ hujusmodi partus conspicuusne foret puritate ‥? Pull. Sent. 756B; [puer] in quintodecimo anno potest ~are Bacon V 131; inepti ad ~andum Gad. 37v. 1 (v. effeminare b). c 680 Filium ejus unigenitum ex Patre ~atum ante saecula (Conc. Hatfield) Bede HE IV 15 p. 240; 799 Jesus ‥ de eadem [Maria] ~atus Ep. Alcuin. 182 p. 302; est Pater qui ~at et Filius qui gignitur et Spiritus Sanctus qui procedit Bart. Angl. I 2; utrum ‥ similiter sit ~are et esse Patrem in divinis sicut in creatura infra dicetur Hales Sent. I 263; generatio qua Deus Pater ~at Filium est in Filio formaliter non in Patre Ockham Pol. III 242. d filii spirituales ~antur in fide P. Blois Ep. 8. 23A. 2 (of both parents or of female) to engender, produce (issue); b (intr.). animalia coitu hominum pulluta occiduntur ‥ sed quod ~ant sit in usu Theod. Pen. II 11. 9; frigida dum genetrix dura generaret ab alvo / primulus ex utero producens pignora gentis Aldh. Aen. 93 (Scintilla) 10; quomodo embrio concipi[a]tur sive ~etur ex [utrisque] coeuntibus M. Scot Phys. 1. b et his incredibilibus quoddam genus utriusque sexus adscribitur, quod dexteram mammam virilem pro exercendis operibus et ad fetus nutriendos sinistram habet muliebrem; quos inter se vicibus coeundo ferunt alternis ~are [cf. Aug. Civ. Dei XVI 8: vicibusque alternis coeundo gignere et parere] Lib. Monstr. I 19; si Adam et Eva ~assent sine praecedenti peccato ‥ Anselm (Orig. Pecc. 3) II 142; ambigene non ~ant P. Blois Ep. 90*. 283B (v. ambigena). 3 (of plants) to propagate or seed (in quot., intr.). b (of seed) to yield. Aristoteles in libro de Morte et Vita dicit quod in qualibet parte plante est potentia ~andi et radix et germen Bacon XI 213. b semen ‥ almum / quod largos generat millena fruge maniplos Aldh. Aen. 32 (Pugillares) 7; gramina nascencia que reddunt absinthium et tribulos et nichil ~ant fructuosum Bacon V 148. 4 to generate, produce (living creature) by nonsexual means. ~antur rane ex ‥ calore in aere Bart. Angl. IV 1; vermes ~antur per putrefactionem, ‥ quia calor naturalis disgregans in eis facit subtile dividi a grosso et terreum ab aqueo et aereo Ib. XIX 76; sine sale caro ~at vermes [ME: gedereð wurmes] AncrR 44. 5 to generate, produce (inanim. obj., also fig.); b (med.). latibula ‥ quae tetro telluris umbraculo ~ata perhibentur Aldh. Met. 3; p743 Italia infirma est patria et escas ~at noxias Alcuin Ep. 281; luce solis ~atur lumen in aere J. Blund An. 125 (cf. ib. 96: aer ~at sibi consimilem colorem in oculo); in speculis concavis ad solem positis ignem ~ari Peckham Persp. II 55; spiritus maligni ‥ tonitrua in aere ‥ ~abant Eul. Hist. I 89 (cf. Higd. IV 7 p. 366: commovebant); 1365 pruna cecidit [super] stramine ‥ lecti et ~avit ignem SelCCoron 52. b ex his [sc. apio et feniculo] ~atur humor qui semper in causam morbi acutissimi et mortis materiam computrescit P. Blois Ep. 46. 134B; quod purget se ab eo quod ~atur ex ‥ corruptis humoribus Bacon V 66; Ib. IX 50 (v. gargarisma); res ~antes bonum sanguinem Ib. 131; apoplexia potest ~ari a sola frigiditate sine materia Gad. 60v. 2; ydropisis est defectus virtutis digestive in epate, inflacionem membrorum ~ans SB 24. 6 (phil.) to bring into existence. omne quod ~atur, ~atur ex materia que est extra in ~ante et in ~ato intra ‥ omnis generatio et motus a contrario in contrarium Bacon VIII 13; nullum generabile univoce potest ~ari equivoce nisi sit ita imperfectum quod causa equivoca sive univoca sufficit ad generacionem ejus Duns Ord. II 322; deitas ‥ se habet quasi forma in persona; ergo ‥ nec ~at nec ~atur Ib. IV 16. 7 to give rise to, engender (usu. w. abstr. obj.); b (w. pun on sense 1a); c (w. emotion as obj.). metaplasmorum species ‥ per ‥ corpus poeticorum librorum ‥ inserte ‥ errorum offendicula ‥ ~are solent Aldh. Met. 9; scandalum in ecclesia ‥ ~abis Anselm (Ep. 169) IV 50; W. Cant. Mir. Thom. II 47 (v. 2 eclipticus); vinum ‥ ~at oblivionem Bacon V 92; teneatis ‥ interius cor in idem ne ‥ temptacio exterior ~et interiorem [ME: haldeð ow eaver inwið] AncrR 66; nemo namque solus quamcunque scienciam ~avit R. Bury Phil. 10. 161; si unum ‥ genuerit lex nature regem justum, etiam plures ipsam ~are potuisse non ambigitur Fortescue NLN I 5. b proceres ‥ dominum suum de uxore ducenda ‥ convenerunt ne, ‥ heredem non habens, post obitum ‥ imminens periculum ~aret V. II Off. 6. c c790 aequalitas animorum dulcedinem ~are solet dilectionis Alcuin Ep. 56; magna cordi meo ~atur laetitia Anselm (Ep. 230) IV 135; cum ei vel sterilitas opprobrium vel contemptum infirmitas ~aret Ailr. Ed. Conf. 761D; frequentata et trita fastidium ~ant Gir. TH intr. 6; detractio ~at odium: odium ‥ ~at injuriam Bacon V 46. 8 to produce, form (intellectual construct). inchoativa ‥ verba ‥ amphibrachum rite ~abunt Aldh. PR 121 (cf. ib. 113: quoties finalis sillaba corripitur ‥ pirrichius ~atus); comparando numerum perfectum numero imperfecto ~antur tres proporciones citra 10, viz. sesquialtera, subsequitercia, et sesquioctava; et comparando imperfectum numerum numero perfecto nascuntur alie tres proporciones primis tribus opposite, viz. subsequialtera, sesquitercia, et subsesquioctava Hothby Cant. Mens. L 54. 9 (math.) to produce (by multiplication). quando 10 sine 2 cum 10 sine uno multiplicare volueris, dicas 10 cum 10 ~ant 100 et duo diminuta cum 10 procreant 20 ‥ [etc.] Rob. Angl. (I) Alg. 90; denarius ‥ ex sola ductione binarii in quinarium ~atur, non enim habet aliam generationem per multiplicationem Gros. Hexaem. IX 10 p. 282.

generare

Saved

Recent