gleba

glēba, and its derivv., v. glaeba, etc.

glēba, ae, f. u. glaeba, ae, f. (verwandt mit globus), I) ein Stückchen Erde, der Erdkloß, die Erdscholle, Cic. u.a.: glaebas fecundas vertere vomere, Lucr.: glaebas dimovere aratro, Ov.: rastris glaebas frangere, Verg.: auro madidae glaebae, goldgesättigte, Ov. – meton.: a) die Scholle = der Acker, Boden, terra potens ubere glaebae, Verg. Aen. 1, 531: ubere vix glaebae superat (Aegyptus illas insulas), Lucan. 3, 68: Eleusiniam glebam percolere, Apul. met. 11, 2: incolere fecundissimam glebam, Amm. 23, 6, 66. – b) das Land, der Landstrich, glebae felices, Apul. met. 1, 1: medio se limite gleba Ausonis effundit, Avien. descr. orb. 482. – II) übtr., übh. ein Stück, Stückchen, Bißchen, Klümpchen, Knöllchen, Kügelchen, turis, Lucr.: marmoris, Plin.: sevi ac picis glebae, Caes.: glebae aureae, Iustin.

1 gleba, glaeba [CL] 1 clod (of earth); b (fig.). c chip (of stone). d (med.) clot, sediment. terrae glebas cum stirpibus imis / ‥ disrumpo feraces Aldh. Aen. 83 (Juvencus) 3 (cf. WW: 8‥ feraces ~as, þa wœstmbœre tyrf); 799 de pulverolentis campaniae ~is ad caelestis culminis ‥ considerationem Alcuin Ep. 170; ~a, c[a]espes dura GlC G 103; tot tibi sint laudes ‥ / quot glevae et pulvis, saxaque ligna simul (Ep. ad Dunstanum) Mem. Dunst. 370; R. Cold. Godr. 100 (v. exarare 1a); nos diu persequens lapidibus et ~is, me inaudita verborum turpitudine lacessivit P. Blois Ep. 7. 20; dicit Aristoteles ‥ quod eadem natura et est totius terre et unius ~e J. Blund An. 8; ~a ex collectione pulveris est insimul in uno glom[ere] coadunata, ut dicit Ysid. [Isid. Etym. XVI 1]; terra enim ligata ~a est; soluta vero, pulvis; indurata in globum terra semen non recipit Bart. Angl. XVI 45; quasi pira, ~arum congerie inferius compressa, vi sui fervoris in libertatem purioris aeris erumpens Chr. Witham 501; Deus noluit quod anima saltaret in superbiam ‥ et ideo alligavit anime ~am gravis terre [ME: clod of eorðe] AncrR 44 (cf. (v. 5 infra)); Lyndw. 254 b (v. 3 infra).  b 724 quamvis ‥ saxea ‥ gentillium corda ‥ vomere evangelicae predicationis ‥ subigens in ~as fertiles ‥ convertere niteris (Dan. Wint.) Ep. Bonif. 23.  c 9‥ ~a silicis, stanes floh WW.  d urina spissa ‥ cum ~a in fundo residente Gilb. I 37v. 1 (cf. ib. 38. 2: urinam ‥ cum ~a humoris et trumbis). 2 (collect.) soil, earth, land; b (fig.); c (w. ref. to servile status). flasculas quas sub agrestis ~ae umbraculo abdidistis Felix Guthl. 44; “heus” inquit “hospes, mecum sis perpete sospes, / ‥ uberibus pro votis utere glebis” Frith. 114; civitas pulchra et uberis ~e opima Ord. Vit. IX 8 p. 515; Britannia ‥ habet colles ‥ in quibus frugum diversitates ubertate ~e ‥ proveniunt G. Mon. I 2; ~a prepingui ‥ felix terra est et fecunda Gir. TH I 5; explorans situs locorum, ‥ ~e ubertatem J. Furness Kentig. 24; s1252 (v. esus 2); Alph. 77 (v. ge 2).  b in cordis sui infructuosa bono semini ~a surculamen incredulitatis plantaverat Gildas EB 28; capilli ‥ nasci intendentes, dum ~e sue continuitatem amittunt, id quod ceperunt finire non possunt Adel. QN 20.  c licet servi non sint, ejus tamen sunt conditionis que proxima est servituti, asscripta sc. ~e, qui cum ~a vendi possunt Lib. Eli. III 108; W. Fitzst. Thom. 65; Gir. PI III 30 (v. ascribere 2d); c1168 etc. (v. ascripticius a); si [dominus] eum ad se liberandum alicui donaverit vel vendiderit cum ~a, id est, cum terra; et tales nativi vocantur ascripticii lege imperatoria RegiamM II 12. 3. 3 (eccl.) glebe-land, land etc. annexed to benefice. †984 (15c) totam insulam Croylandie pro ~a ecclesie et pro situ separali ‥ monasterii ‥ CS 872; ~a proprie est solum datum cui advocatio ecclesie est annexa, quia incorporalis Fleta 177; 1331 pertinens ad ~am ecclesie sue PQW 37b; 1345 terra de M. nomine dotis sive ~e Melrose 458; 1399 iij acras terre ‥ que dicitur ~a ecclesie cum inclusione et orto Ib. 517; 1424 cum ipsa villa sit dos sive gleba ejusdem ecclesie ‥ que ‥ alienari non potest Pri. Cold. 98; ~a, i. e. terra in qua consistit dos ecclesie. alias autem ~a dicitur durus cespes cum herba Lyndw. 254 b (cf. Conc. III 697b: 1342 tam religiosi quam alii possessiones ‥ seu reditus que de ~a reficiendarum ecclesiarum seu dote non existunt); 1456 annuatim percipienti ‥ de ~is terrarum ecclesiasticarum ‥ viij m. ExchScot 220; 1537 de xl s. receptis de vicario de E. pro terris et tenementis pertinentibus ad ~am rectorie ibidem Ac. Durh. 667; 1549 de ~is ecclesiasticis non dandis in feodum Conc. Scot. II 94. 4 peat, turf cut for use, esp. as fuel. b peatland. c1220 concessi ‥ canonicis ‥ quod capiant ~as super terram meam ad ‥ fossatum reparandum Cart. Osney IV 402; 12‥ cum focalibus viz. ~is et bruera ‥ mihi ‥ racionabiliter competentibus in mora capiendis Feod. Durh. 116; 1261 concedimus ‥ de ~is et de alio foallio ad focum predicti W. ‥ quantum possit sufficere Cart. Glast. 117; a1282 ad fodiendum ~as ‥ in turbariis (Laugharne, W.) BBC 65; 1294 quod libere possint facere ‥ aqueductum et ~as sumere Reg. Paisley 95; 1343 ad habendas et fodiendas ~as et stokys et trunkes Cal. Deeds Ormond I 324; 1348 turbariam in mora nostra de Clone, ‥ ubicunque sibi viderit expedire, excepto loco ubi ~as nostras duximus faciendas Pipe Cloyne 43; 1495 in ‥ cariagio, sale, ~is, focalibus, firmis domorum ExchScot 477.  b ? 1184 vidende sunt purpresture ubicunque fuerint in foresta domini regis ‥ et quomodo occupate fuerint, vel domibus, vel molendinis vel stangnis vel vivariis vel fossatis vel in ~is vel in frussuris (Assisa Forestae) R. Howd. II 243 (cf. ib. 290); 1229 vidende sunt purpresture veteres et nove facte post principium secundi anni prime coronationis ‥ regis H. ‥ sive in landis, brueriis, mariscis, turbariis et ~is Pat 287 (cf. Cl 30: 1232). 5 mortal clay, body (esp. w. ref. to remains of saint); b (of Christ). c headless trunk. qui Jonae ‥ ~am in hospitio ceti servavit, ipse ‥ Dominus ‥ sui devoti famuli reliquias custodivit in arvis Byrht. V. Ecgwini 395; sepulchrum / in quo pontificis sanctissima gleba quievit Wulf. Swith. I 709; post novem siquidem annos ejus sepulturae ‥ placuit regi ‥ quatenus sacrosancta ipsius ~a de tumulo elevaretur Gosc. Werb. xxv; hoc signo sancti corpore palpato ‥ exponitur ~a martyris Herm. Arch. 20; quomodo ~a corporis ejus ad propriam deferretur ecclesiam W. Cant. Mir. Thom. VI prol.; sacram ~am irreverenter tractantes J. Ford Wulf. 101; ibi, o homo, ~a corporis tui que est terra, de terra, ad id unde sumpta est reducetur P. Blois Ep. 117. 347C; ~am religiosi doctoris sepelierunt Ord. Vit. VIII 6 p. 304; Ad. Eyns. Hug. V 19 (v. gestarius b); brevis et angustus aditus ingentis corporis ~e prohibebat ingressum Hist. Arthuri 88; s978 accidit ‥ Lefwinam ‥ sacras reliquias, sc. sacratissimam ~am sancti N[eoti] ‥ deferre Croyl. 55.  b crux in Calvaria grandis erigitur, / in qua dulcissima gleba suspenditur Walt. Wimb. Carm. 577; si ~a corporis Christi naturaliter sursum est, et tota terra—saltem cum erit glorificata Fishacre Quaest. 49.  c post ictus gladii Symon datus est requiei. / gleba fuit capiti de nocte reddita tandem (Mors Simonis) Pol. Poems I 228.

2 †gleba [cf. ME glede] , a live coal. a flawe of fyre, flamma, ~a ‥ ubi sparke CathA.

glēba (11) (glæba), æ, f. , ¶ 1 motte de terre, glèbe : Acc. Tr. 496 ; Cato Agr. 91 ; glebis aut saxis aliquem agere Cic. Cæc. 60, chasser qqn à coups de mottes de terre ou de cailloux ¶ 2 sol, terrain : Virg. En. 1, 531 ¶ 3 taxe sur une terre, un domaine : Cod. Th. 6, 2, 10 ; 12, 1, 138 ¶ 4 morceau : gleba sevi Cæs. G. 7, 25, 2, boule de suif ; marmoris Plin. 36, 50, bloc de marbre ; turis glebæ Lucr. 3, 327, grains dʼencens.

gleba , ae. f.
土塊。— marmoris 一塊 花石。— thuris 一枚乳香。

Suggest a Translation
See an image

glēba, glēbula see glaeb-.