About Report a problem

Menu

justificare

justificare [LL] 1 to justify (person), to make (one) righteous (by the grace of God). b (p. ppl. as sb. m.) justified man. ~amur juxta illud prophetae et apostoli ‘justus autem ex fide vivit’ Bede Cant. 1212; 796 Spiritus Sanctus animam fide ~at Alcuin Ep. 113 p. 165; si enim omnes peccatores puniisset, non esset qui in hoc tempore ~ari posset Lanfr. Comment. Paul. 117A; et quid amor? totam justificavit eam [sc. BVM] L. Durh. Dial. III 310; quos ‥ ~asti, illos et magnificasti Ad. Scot TGC 828D; sepeli eum juxta me, ut quos ~avit gracia non dividit sepultura Eul. Hist. I 187; Paul. Angl. ASP 1543 (v. gratificari 2b).  b Saducei, ~ati GlC Int. 297; Zacheus, ~atus Ib. 339; ~atis patrie portam celestis aperiam Ailr. Ed. Conf. 753B; 1293 (v. glorificatio 2a). 2 to bring (person) to justice, to try. b (refl.) to present oneself (in court to answer charge). c to bring (place) within jurisdiction. 1101 quod nisi ita factum fuerit, tu, Haimo, ~a inde adversarios (Ch. Regis) Elmh. Cant. 357; 1239 ad distringendum quosdam de balliva sua qui nolunt per ipsos ballivos ~ari KR Mem 17 m. 8d.; imperator scripsit eis persuadens ‥ ut non videretur eis grave expectare, donec ‥ rebelles Italiae ~asset Flor. Hist. II 233; si quis nollet per dictos episcopos ~ari excommunicaretur Leg. Ant. Lond. 70; 1322 de tercia querela non vult ~ari Gild Merch. II 316; s1364 rex E. concessit Londoniensibus potestatem impios eorum malefactores ~andi et incarceratos infra civitatem liberandi justiciariis regis Wals. HA I 299.  b 1221 ipsi qui faciunt panem et cervisiam non permittant se ~ari secundum consuetudinem ville quando delinquunt SelPlCrown 97; 1270 dicti ‥ non justificant se per primos plegios et sunt melius distincti Law Merch. I 3; fuit ‥ serviens attachiatus ‥ quousque voluit se ~are ad respondendum ‥ Johanni State Tri. Ed. I 6; 1340 ipsum verberaverunt, vulneraverunt, et male tractaverunt contra pacem ‥ et noluerunt ~are se coram constabulariis ‥ unde coram prefatis justiciariis indictati sunt SessPCambs 16.  c 1227 per castra vestra, cum perficiantur, tota terra vestra in illis partibus ~abitur RL I 318; rex de verbis suis expavescens totum sibi regnum commisit ad ~andum salvo regio sibi nomine Eul. Hist. II 275. 3 to exonerate, vindicate, declare innocent. b to ‘justify’ (by special pleading or specious argument). audientes verbum illius [sc. Christi] ~averunt Deum Bede Cant. 1172; rex ‥ Anglie respondit ‥ quod R. filius suus nihil horum fecerat per consilium ‥ ipsius et quod ipse eum ~are non potuit G. Hen. II II 36; 1206 si intrusi vel excommunicati sui quos sententia excommunicationis innodavit se per censuram ecclesiasticam voluerint ~are Pat 58b; rogantes ‥ quatinus ‥ velitis virum ‥ justum, injuste accusatum, ~are plenius in opinione vestrae ‥ sanctitatis Reg. Whet. II 367; dicti quinque domini caram justiciariis se statuerunt et in omnibus eis impositis ~antur Eul. Hist. III 366.  b ~are etiam manifesti sacrilegii reum, presertim cum regula divini juris sit non remitti peccatum, nisi restituatur ablatum H. Bos. Ep. 5. 1431; s1377 miserunt de ‥ viris ‥ qui vel ~arent quod acciderat vel se excusarent penes regem Chr. Angl. 127; Normanni mutuo federati predas et pressuras, caedes et ‥ injurias ‥ contra Croylandenses ~ant et acceptant Croyl. 72; Cobham scelus omne recusat, / justificans factum Gower CT II 224; quomodo ‥ dictos reservatores [sc. beneficiorum] ~are poteris ‥? Paul. Angl. ASP 1532; 1456 quid est quod tu solus ~are conaris tam detestabile factum? Bekynton II 158. 4 to condemn (to death), to execute. 1455 onerat se ‥ de vij li. xij s. de eschaetis David Matilland et Johannis Matilland, ~atorum in dicto itinere ExchScot 97; eos, crimine lese majestatis irrititos, ad mortem ~are poterat Plusc. VII 2; 1489 pro suis demeritis et criminibus convicti et ~ati sunt Reg. Glasg. 467. 5 to compel (person to perform legal duty). facias abbati ‥ servitium et auxilium quod ei juste facere debes ‥ et nisi feceris ipse te ~et per pecuniam tuam donec facias Chr. Rams. 232; a1108 qui noluerint ~et eos abbas ut veniant (Ch.) EHR XXIV 427; a1130 nisi feceritis ipse ~et vos per pecuniam vestram donec ita sitis. et si ipse vos non potent ~are vicecomites mei ‥ MS BL Add. 28024 f. 53v; 1133 ipsa abbas et ministri ejus ~ent vos per pecuniam vestras donec veniatis (Ch.) EHR XXIV 428; 1209 quod ~etis omnes milites ‥ in baillivis vestris quod ad summonitionem suam ei faciant servicium suum Pat 88b. 6 to justify, establish (claim). 967 mansiones ‥ quas E. injuste ad ‥ monasterium dereliquid quod ego iterum et episcopus Eteluuoldus ~avimus et ad monasterium proprium ‥ commendavimus CS 1195; 1166 scripti vestri verba sunt hec pro rege, cujus causam notarius vester ~are conatur J. Sal. Ep. 184 (174); c1211 causas etiam adversariorum nostrorum per omnia ~ando et nostram in omnibus intentionem depravando Gir. Ep. 6 p. 208; 1295 ut ‥ ~aturi sentencias ‥ ac jurisdiccionem vestram super hiis defensuri ‥ intersitis Reg. Cant. 1311; ~atam causam nostram G. Ed. III Bridl. 145; s1453 jus suum [sc. in tenementis] contra ecclesiam ‥ ~are Reg. Whet. I 96. 7 to put right, correct: a (weight or measure); b (abstr.). a mensure et pondera ~entur, et omnis injusticia deinceps opprimatur (Quad.) GAS 315.  b destructa renovare, neglecta quaeque ~are, loca sancta ditare, justos amare, errantes ad viam revocare ‥ B. V. Dunst. 28; culpa quam ‥ charitas ~at Gosc. Transl. Aug. 27C; p1175 horribilia supradicta conatus es ~are Collect. Ox. I 48.

Saved

Recent