About

Menu

justitiarius

justitiarius [ML] 1 (as adj.) just, righteous. rex ‥ valde nobilis, ~ius, pius, prudens, et benignus erat Plusc. VII 32. 2 pertaining to the administration of justice. 1194 pax terre nostre non infringetur nec potestas ~ia minorabitur (Lit. Regis) Diceto II lxxx. 3 (as sb. m.) a justice, justiciar, judge; b (royal, Eng.); c (Ir.); d (Scot.). vulgus clamat ~io: “crucifige” R. Bury Phil. IV 53; justiciarius est; sub tali nomine fallit / qui sine justicia nomen inane gerit Gower VC VI 417; ~ius factus loco collobii clamide Fortescue NLN 51; ~ius, A. a justyse WW.  b a1100 misit rex litteras sigillatas ad ~ios suos de Anglia Regesta p. 137; 1100 sicut dirationatum fuit apud Writele ante ~ios meos ‥ ubi tu ipse fuisti unus ex judicibus E. Ch. S. Paul. 17; 1263 quod etiam ~ii minores qui jus reddere debent tam regi quam aliis omnibus de regno in judiciis suis ponuntur per eosdem consiliarios cum dominus rex eos ponere consueverit et amovere ad voluntatem suam (Gravamina) Powicke Studies 238; coram ~iis domini regis tunc sedentibus in villa de Dereby Mir. Montf. 88; clericos convictos coram ~iis regis Flete Westm. 34.  c 1199 mandatum est Meylero filio Henrici, ~io Hibernie, quod ‥ rectum et consideracionem in curia domini ‥ regis ei ‥ habere faciat ROblat 36; Meilerius Henrici filius, qui et postea ~ius Hibernie fuit Gir. SD 68; 1221 providimus ‥ ut illi qui nunc in Hybernia solus est ~ius itinerans duo socientur ~ii, viz. miles unus et clericus unus Cl 451a; sub sigillo capitalis ~ii de Hibernia State Tri. Ed. I 46; 1299 (v. 2 bancus 3c); 1333 dxxx li. ‥ quos recepit ‥ ad solvendum inde vadia I. de B. ~ius Hibernie hominibus ad arma ‥ in comitiva ejusdem ~ii LTR Mem 105 m. 125d.; 1558 ad mandatum locumtenentis deputati seu ~ii Hibernie pro tempore existentis ActPCIr 48.  d c1148 D. rex Scottorum ‥ ~iis, baronibus, ‥ salutem Regesta Scot. 42; a1166 Malcom’ rex Scotorum ~iis, baronibus, vicecomitibus, ministris Ib. 258; 1197 teste ‥ comite de Fife ~io Scotie Ib. 388; 1318 quod ballivus in cujus ballia talis malefactor moratur habeat mandatum ~ii infra cujus justiciariam transgressio facta fuit quod sit attachiatus APScot I 107a. 4 a chief justiciar; b (dist as. ~ius capitalis, praecipuus, praesidens, summus, or sim); c (of King’s Bench); d (of Common Pleas); e (~ius errans itinerans, or sim.) justice in eyre. a Odo episcopus Baiocensis, ~ius et princeps totius Anglie ‥ H. Hunt. HA VI 40; 1182 coram R. Wintoniensi episcopo et Rannulfo de Glanville ~io domini regis Ch. Westm. 287; Ricardus de Luci ~ius Anglie G. Hen. II I 94; Walterus ‥ specialis Anglie ~ius Diceto YH 112; nunciaret R. de G. ~io Anglie, mortem abbatis Brakelond f. 122v; cum esset familiaris domini ~ii Anglie ‥ Londonie indutus est Eccleston Adv. Min. 19; teste ‥ H. le Despenser ~io Anglie MGL II 665.  b a1119 non ponantur in placitum de aliquo tenemento suo nisi coram me vel capitali ~io meo CalCh V 266; majores ~ios (Leg. Ed.) GAS 652 (v. centenarius 4b); G. de G. et R. de B. ‥ quos rex precipuos Anglie ~ios constituerat in regni negotiis, rebellantes convocant ad curiam regis Ord. Vit. IV 13 p. 262; Rannulfus Flambardus ‥ summus regiarum procurator opum et ~ius factus est Ib. X 19 p. 107; ad dextram presidentis ~ii residet primo loco nunc Wintoniensis episcopus Dial. Scac. I 5B; capitalis ~ius Anglie, ille sc. qui tenet placita coram rege Mod. Ten. Parl. 33; 1333 constituimus ‥ Willielmum de Denum capitalem ~ium nostrum ad placita in ‥ Berewici RScot I 257b.  c 1201 clerico ‥ tradatur rotulus iste et si non inveniatur ‥ tradatur uni clericorum ~iorum de banco SelPlCrown 7; 1210 de quodam placito quod fuit coram ~iis in banco a die Pasche in xv dies CurR VI 66; 1245 etc. (v. 2 bancus 3b); 1304 quod ~ii de banco eant tempore vacationis ad juratas et inquisiciones capiendas de placitis RParl I 161a.  d 1205 ~ii de banco , 1244 ~ii in banco, etc. (v. 2 bancus 3a); 1225 ponitur in respectum usque in adventum ~iorum ad omnia placita SelPlCrown 117; 1252 constituti sunt ~ii ad communia placita in comitatu Oxon’ Cl 247.  e P. Blois Ep. 95. 298B, etc. (v. 3 errare a); 1220 etc. (v. 1 assisa 8a); 1236 constituimus vos ~ium nostrum ad itinerandum Gros. Ep. 27; 1271 (v. capitaneus b); 1305 (v. 1 coronator 2a). 5 a (~ius forestae or sim.) justice of the forest. b (~ius pacis or sim.) justice of the peace. c (~ius ad gaolam deliberandam) justice of gaol delivery. d (~ius de trailbastone) justice of trailbaston. e (~ius operariorum or sim.) justice of labourers. f (~ius Judaeorum or sim.) justice of Jews. a 1232 summone ‥ archiepiscopos ‥ manentes infra metas foreste nostre ‥ quod sint ‥ coram ‥ ~iis foreste nostre ad placita foreste nostre ‥ Cl ~137; s1236 (v. dexter 1c); 1252 nullus eorum occasionetur ab aliquo ~io nostro foreste (Bristol) BBC 106; 1260 mandatum est T. de G., ~io foreste regis citra Trentam, quod ‥ Cl 22; 1270 capitali ~io foreste Cl 291; 1285 quod ipse et heredes sui ‥ habeant ad requisicionem suam in cancellaria ‥ certos ~ios ‥ ad placita forestarum ‥ quociens opus fuerit ad transgressiones sibi factas in chaceis vel parcis suis audiendas et terminandas SelPlForest cxii; 1560 capitalis ~ius omnium forestarum, parcorum et chacearum nostrarum citra Trentam ActPCIr 83.  b 1379 (v. capitaneus b); a1392 placita coram H. de G. et sociis suis ~iis pacis (AssizeR Bucks) EHR XXI 535; 1443 cancellarius ‥ est ‥ ~ius pacis MunAcOx 535; s1448 ~ii nostri ad pacem in comitatu predicto Reg. Whet. I 41; Camd. Br. 143 (v. eirenarcha).  c captus fuit pro morte et ductus coram ~iis missis ad gaolam deliberandam et ibi cognovit mortem et suspensus est PlCrGlouc 35; 1255 R. filius G. et R. G. convicti fuerunt de latrocinio coram G. de L. ~io ad gaollam deliberandam de N. assignato, et per judicium suspensi SelPlForest 34; comparuerunt coram ‥ ~io ad gayolam deliberandam assingnatum Leg. Ant. Lond. 99; 1300 facimus A. de N. et W. de C. ‥ procuratores nostros ad petendum ‥ a ‥ militibus, ~iis ad gayolam deliberandam in comitatu Cumbrie ‥ deputatis omnes clericos comprehensos Reg. Carl. I 130; ~ii apud Neugate pro gaola deliberanda MGL I 159.  d 1319 quod ‥ convictus fuisset de conspiracione coram Willelmo de Ormesbi et sociis justic’ de treilbaston’ DocExch 26; 1319 indictatus fuisset de morte ‥ coram J. B. et sociis justic’ de trailbaston’ Ib. 29; ~ii de traylbaston Ad. Mur. Chr. 7; ordinavit ~ios de traylebastown Ib. 8.  e 1350 recordum ~iorum de operariis pro Petro Semere (JustIt) EHR XXI 528; 1351 coram J. de S. et sociis suis ~iis domini regis super laborarios et artificiarios apud Chelmsford (AssizeR) Ib. XXI 528; 1352 ~ii de hujusmodi servientibus operariis, et artificibus (Lay Subsidy) Ib. XXI 529; 1355 ~ii operariorum Ib. XXI 529.  f 1220 dies datus est ‥ ad habendum coram ~iis Judeorum ‥ Willelmum de Mandeville SelPlJews 5; 1227 mandatum est ~iis ad custodiam Judeorum assignatis quod J. de predito debito quietum faciant Cl 2; 1279 mandetur ~iis ad custodiam Judeorum assignatis ‥ RParl Ined. 3; 1283 quatinus fieri faciatis breve domini regis dominis Hamundo Hauteyn et Roberto de Lutham ~iis Judeismi quod Floria que fuit uxor magistri Elys Judei et familia sua possunt esse in pace in domibus suis et quod deliberent dotem suam PS 1690/23. 6 (non-royal or local official). c1140 Rannulfus comes Cestrie constabulario, dapifero, †justiciaris [l. justiciario, Cart. Chester: justiciario] et nominatim vicecomitibus Ch. Chester 23 (= Cart. Chester 7 p. 52); 1279 (v. duellum 3b); 1327 justic’ pavilonis predicti episcopi [at St Giles’s fair, Winchester] cf CalPat 293; 1432 in contribucione facta ‥ alteri domini episcopi ~iorum Ac. Durh. 231; 1439 ~ius vicecomitum (v. escaetor a); s1448 justiciariis ad pacem conservandum ‥ ac ~iis sewerarum Reg. Whet. I 53. 7 (as surname). c1250 Robertus dictus ~ius Cart. Boarstall 38.

Saved

Recent