lada
lāda or lēda, ae, f., and lēdon, i, n., = λῆδον.
- a shrub in Cyprus from which a resin was obtained, the Cistus Creticus, Linn.; form lada, Plin. 12, 19, 43, § 97; form leda, id. 12, 17, 37, § 75; form ledon, id. 26, 8, 30, § 47.
lāda, ae, f. (barbar. Wort), eine Art der Kasia, Plin. 12, 97.
omnes ~e quas monachi de Saltreya fecerant in illo marisco obstupabuntur, excepta illa magna ~a ‥ per quam ‥ adducent lapides et cetera necessaria ad constructionem monasterii sui
juxta latam que currit per medium pratum(
dedi ‥ ij partes ij acrarum prati in Dynemere juxta latam Thome K.
cum una ~a latitudinis viginti pedum a magna ripa usque ad predictam vaccariam
debent per finem ilium tres battellos de jure in ~a de H.
dedi ‥ ij partes ij acrarum prati in Dynemere juxta latam Thome K.
verterunt cursum aque extra riparium domini regis in uno loco qui dicitur Bechelode, et dicta loda est fracta ‥ in xj locis
residuum illius ~e ‥ usque magnam ripam sit communis piscaria
Euech ad ~am tenet x acras pro xvj denariis
villani ‥ debent ‥ facere ~as in itineribus episcopi et preterea iij ~as per annum ad vinum et ad alleces et ad sal ferendum
parant piscarium et faciunt ~as usque ad Novum Castellum et usque ad Fenwyc et non ulterius
reddendo annuatim dicto abbati xij d. in Annunciacione Dominica et xij in festo S. Michaelis quos predicto R. solvere consuevit tam pro ~a Cestrie quam pro omnibus aliis serviciis
et unaqueque bovata unam quadrigatam dewodelade , et facere ~as in itineribus episcopi, et preterea iij ~as per annum ad vinum, allec et sal ferendum
debui dominis meis ‥ quatuor ~as de frumento
v ~as frum’ appreciatas iiij s. ij d.
de una loda de lodwar’ venali, unum obolum
si quis ‥ †huit [? l. habuerit ] piscem ad vendendum, debet obolum pro ~o
pro duobus lodis de zabulo x d.
in ccxij lodis mine(v.
summa ~i(v.
sex lode et sex disci mine, precium lode ij s. iij d.
idem r. c. de ciiijxx jx ~is viij discis et dim. mine tam nigre quam albe receptis a minerariis
de singulis xiij ~is reddent regi unam ~am viz. terciamdecimam ~am secundum consuetudinem munere regis(
Thome R. et sociis suis pro una ~a iij discis nigre mine vj s. vij d.
in clix ~is v discis mine lote et mensurate ‥ . ‥ novem disci faciunt ~am
emendo ab eodem ‥ ~am ejusdem minere pro majori precio quam valebat
in dcxxj lodis iij discis quarter’ minere emptis de diversis operariis in wapp’ de Wirk’(
~a [nigre mine ] continente ix discos
in una ~a ferri mollis, xiij s. x d.
liberavit domino T. R., supervisori operum dictorum, xij lodas continentes ccm xl petras ferri
qui super id ~am [(AS: ] prorogatlade
si cacepollum advocet, quod ei teloneum dedit, et ille neget, perneget ad Dei judicium et in nulla alia ~a(
et inducatur simplex ~a [(AS: ], id est purgatio, simplici prejuramento, triplex ~a [anfealde lade ] triplici prejuramento ðrifealde lade
Francigena si compellatur juret se sexto, Anglicus liber triplici ~a plane vel simplici frangenti, vel judicio neget(
et sit omnis homo credibilis, qui non fuerit accusationibus infamatus et neutrum ei fregerit vel juramentum vel ordalium, in hundreto simplici ~a dignus(
emendet ‥ vel plena ~a perneget(
lāda, æ, f. , sorte de cannelle : Plin. 12, 97.
Lada, idem quod
lex; quæ vox posterior pro ipsa purgatione canonica et vulgari crebro usurpatur, ut in voce Lex docemus. Capitula Ethelredi Regis § 1 :
Et si domino ejus accusetur, quod consilium ejus fregerit, et antea malum fecerit, assumat secum 5. Thainos, et idem sit sextus, et laidat se : et si Lada procedat, sit weræ suæ dignus : si non procedat, habeat Rex weram, et sit ipse fur utlagatus apud populum.Mox :
Si Laga frangat ei, etc.Idem Ethelredus in Legibus apud Wanetyngum editis § 17 :
Et ubi Thaynus habet duas optiones amicitiæ vel Lagæ, et amicitiam elegerit, stet hoc ita firmum sicut et ipsum judicium.
Ladaautem seu
purgatio, alia simplex, alia triplex. Simplicem vocabant, quæ adhibebatur in levioribus criminibus, vel quæ exigebatur a viris nullo antea crimine infamatis : ita ut qui sacramenti seu juramenti judicium subibat, siquidem vir erat famæ integrioris, aut de leviori accusaretur crimine, solus juraret : si vero antea fuisset de aliquo crimine incusatus, aut si accusaretur de graviori delicto, tunc cum certo
consacramentaliumdefinito numero jurabat. Hæc distinctio utriusque ladæ diserte habetur in Legibus Henrici I. cap. 64 :
Sacerdos qui regularem vitam ducat, in simplici accusatione solus, in triplici cum duobus sui ordinis juret ... et sit homo credibilis, qui non fuit accusationibus infamatus, et neutrum ejus fregerit, vel juramentum, vel ordalium in hundredo simplici Lada dignus. In credibili, eligatur simplex Lada in tribus hundredis, et triplex Lada tantum late sicut ad ipsam Curiam obedietur, vel eat ad ordalium, et judicatur simplex Lada simplici præjuramento, triplex Lada perjuratione, et nullum unquam antejuramentum condonetur.
Incredibili eligatur, etc. Vide Philips. de Jur. Anglos. not. 515.
Ladam simplicemin credibili et non infamato, seu, qui nec in juramento, nec in purgatione vulgari reus inventus est, requiri : id est, ut in tribus
hundredis, sive locis juridicis sacramento edito solus a se crimen diluat : quod repetitur cap. 67 :
Sit omnis homo qui non fuerit accusationibus infamatus, simplici Lada dignus, sicut prædiximus, in credibili eligatur simplex Lada in tribus hundredis.Mox hæc de triplici lada ingeruntur, ex quibus percipi fortean poterunt, quæ habentur dicto cap. 64 :
Triplex Lada tam late sicut ad ipsam Curiam obeditur, et de omnibus unde accusatus juraret se sexto, sit judicium 20. solidorum. In triplici Lada ferrum judiciale triplex sit, i. 60. solid.quam
triplicem Ladamintelligit Spelmannus de triplici ordalio, scilicet de ferro calido pensante 60. solid. id est, 3. libras. Verum
triplex Ladanon solum examen ferri candentis spectavit ; sed et quamvis purgationem, atque adeo etiam purgationem per juramentum, quod
triplex accusatioappellatur, in qua nulla fit mentio ferri candentis :
Sacerdos, qui regularem vitam ducit, in simplici accusatione solus, in triplici cum duobus ordinis sui juret, etc.Ubi
simplex accusatioest, quod mox
simplex Ladadicitur, quæ
judicatur simplici perjuramento, seu præjuramento. Eodem cap. 65.
simplexet
triplex ordaliumappellatur :
Si quis adeo sit incredibilis hundredo, et a tribus tunc incusetur, tunc nihil aliud interveniat, quin ad triplex ordalium eat, et eligat accusatus alterutrum quod velit sive simplex ordalium, sive jurisjurandum unius liberi in tribus hundredis super triginta denarios : et si jurare præaudeant cum eo, eat ad triplex ordalium, et inducaturEt cap. 66 :(f. triplex ordalium hoc modo : sumat quinque, et ipse sit sextus, si dominus compelletur, quod suorum aliquis prælatorum consilio suo fugerit, et antea malum fecerit, et assumat secum quinque credibiles Thaynos, et idem sit sextus, et inde se purget. Si quis amicis destitutus, vel alienigena ad tantum laborem veniat, ut amicum non habeat, in prima accusatione ponatur in Hengen, et ibi sustineat, donec ad Dei judicium vadat.judicatur)
Si quis a Vicecomite, vel Justitia Regis legitime implacitetur de furto, de incendio, de robaria, vel similibus, ad triplicem Ladam jure sit applicandus, tunc oportet ut die congruo 30. Consacramentales habeat, quorum nullus in aliquo reculpandus sit, et cum quindecim ex eis, quos Justitia elegerit, sextus decimus juret, sicut eam dictabit.Ubi observandum,
triplicem Ladamsubiisse graviorum criminum reos. Neque aliter
simplexet
triplex ordaliumintelligunt Leges Saxonicæ, a Lambardo editæ, in quibus
simplex ordaliumoccurrit in Legibus Æthelstani §. 7. Ethelredi §. 1. et Canuti cap. de Jurib. politicis §. 20. 27.
triplexvero in Legibus ejusdem Ethelredi §. 1. in Legibus Canuti eod. cap. §. 27. 54. quod
triplex accusatiodicitur in Legibus Edmundi. Frustra autem his locis Lambardus et Spelmannus
simplex ordalium, ferrum unius libræ,
triplex, ferrum trium librarum interpretantur. Nam
triplex ordalium, vel
triplex Lada, spectavit quasvis purgationes, ac purgationem quidem per juramentum, ut ex locis laudatis satis constat, quæ quidem
perjuratiodicitur dicto capite 64. extremo Legum Henrici I. ubi definitur
judicari simplicem Ladam Præjuramento, triplicem Ladam perjuratione. Perperam enim
perjuramentoeditum, quod mox
antejuramentumvocatur, id est, sacramentum a solo reo factum, cum
perjuratioappelletur sacramentum, quod reus cum Consacramentalibus peragit.
Et de omnibus unde accusatus juraret se sexto, sit judicium 20. solid. in triplici vero Lada, ferrum judiciale triplex sit, i. 60. solid.Quorum quidem verborum eum esse sensum arbitror, ut simplex lada adhibeatur in criminibus, quæ eluuntur compositione simplici, quæ fuit 20. solidorum ; triplex vero in majoribus delictis pro quibus mulcta triplex, 60. scilicet solidorum, irrogari solet a judice, quam
triplam compositionemappellatam alibi ostendimus.
Incipit adjuratio ferri vel aquæ ferventis, in simplo unum pondus, in triplo tria ferrum æquiparet pondera, etc.Quod vero
pondushoc loco,
pensaappellatur in Decretis S. Ladislai Regis Hungar. lib. 1. cap. 28.
In aqua fervente accipiat homo lapidem, qui per funem suspendatur in simpla probatione per mensuram palmæ, in tripla autem unius ulnæ ; manus vero sigilletur, et aperiatur, ut supra diximus in consecratione ferri.
triplex. Leges Henrici I. Regis Angl. cap. 11 :
Qui ordinatum occiderit, et malignaverit, emendet ei sicut rectum sit,... vel plena Lada neget.Cap. 65 :
Si quis furem gratis dimittat, emendat secundum weram ipsius furis, aut plena Lada perneget, quod cum eo falsum nescivit.Et cap. 18 :
Francigena compellatus, juret se sexto : Anglicus liber triplici Lada, plane,Ubi quod(f. vel simplici exigenti, vel judicio neget.plana)
plena Ladadicitur,
plener lei, appellatur in Legibus Willelmi Nothi vernaculis cap. 48. Vide easdem Leges Henrici cap. 64. 66 et 70.
Et si domino ejus accusetur, quod consilium ejus fregerit, et antea malum fecerit, assumat secum quinque Thaynos, et idem sit sextus, et Laidat se : et si Lada procedat, sit weræ suæ dignus, etc.Infra :
Et si dominus accusetur, quod consilio suo fugerit, Laidiet se cum quinque Thaynis, et ipse sit sextus.Leges Henrici I. cap. 65 :
Si quis audito clamore, non exierit, reddat owersenesse Regis, aut plane se Ladiet.
Lada, et
Ladare, vel
Laidare, deductæ voces nostris olim familiares,
Laid, et
Lait, Laidir, et
Laidange. Laidenim et
Lait, turpitudinem seu potius
injuriamnotat ; sic
faire lait à quelqu'un, est injuriam alicui inferre. Injuriam enim infert, qui alium accusat, et ad
Ladam, id est, ad purgationem adigit. Usatici MSS. urbis Ambianensis :
Quiconques che soit à qui on fache Lait, et chil à qui on fait le Lait, se deffent encontre chelui qui li fait le Lait, il ne doit point d'amende portant qu'il li ait fait le Lait, ne fourfait, ne cose qui monte à plus haute amende, n'a plus haut furfait, que chil li avoit anchois fait, etc.Alibi :
Cil amendera pour tous les Laids, et pour tous les fourfais, pour la cuellée qui ara esté faite, etc.Charta ann. 1247. in Tabular. Campaniæ ex Bibl. Regia fol. 343 :
S'aucuns dit Lait à l'autre dans la ville... il paiera pour l'amende, etc.
d'AthisMS. :
Et je ainsi le vous ottroy, Dites sans mesparler de moy, Ne tenroye pas à raison Dire moy Lait en ma maison.
Mettre sus moult de Lait et de vilainie.Cap. 209 :
Ou consent ou seufre que il fu ferus, ou Laidis, et le peut defendre.Le Voyage d'outremer du Comte de Ponthieu MS. :
Petit demora aprés ke li Soudans ot afaire, car un Soudans, qui à lui marcisoit, si li feist sa terre Laide, et il pourIta etiamvengier manda gent, etc.
Laidir, pro
aliquem maledictis incessereusurpat le Roman
de Garin:
HincSire, dist ele, con poés le sofrir, Que li véez vos Chevalier Ledir.
Laidange, injuria, convicium.
Item la femme qui dira Laidange à l'aultre... payeraChartularium Calense pag. 32 :v. sols à nous,iv. sols au Maire.
De legiere bateure sans sanc, de Ledenges, comme de vilaines paroles dire... de la Lesdengeure l'Abesse connoitra en sa court.
Guiartann. 1298 :
Le Miroir :Vers Ypre cheminent grant erre, Pour faire au Comte Gui Laidanges.
Soufri mout de Laidanges et de reproches vilaines.Adde veterem Consuetud. Normanniæ cap. 86. Monstrelletum 1. vol. cap. 40. et Consuetud. Normanniæ cap. 51. 53. 86. et Pictavens. art. 17.
Laidanger, in Chronico Flandriæ cap. 60. Le Roman
de Garin:
Sire, fit ele, dant Bernard de Nessil M'a Lesdangiée devant le Roy Pepin.
Si lor firent et dirent moult de Laidure et de blasphêmes. Vituperes et Laidures,in Vita ejusd. reg. ibid. pag. 305.
Laidoier, apud Petr. de Font. cap. 11. art. 2. pag. 88 :
Et ne quit pas aucuns amparliers ke s'onneurs soit amenuisiée, s'il est Laidoiés pour soustenir loiaument le droiture de se partie. Lédangier,in Lit. remiss. ann. 1409. ex Reg. 163. Chartoph. reg. ch. 483 :
Lesquelx compaignons se prindrent à défouler, vitupérer et Lédangier de paroles le suppliant. Deslengier,eodem sensu, in Lit. remiss. ann. 152. ch. 290 :
Laquelle Jehanne eust Deslengiés lesdittes trois jeunes filles, pour ce qu'elles mengeoient du fruit de laditte Jehanne.