manutenere

manutenere [ML; al. div.] 1 to maintain, support, sustain, uphold: a (absol.); b (person, sts. leg.); c (w. implication of wrongfulness); d (country, community, or institution); e (land or tenement); f (artefact); g (legal action); h (legal privilege or provision); i (event). a favente rege et ~ente W. Malm. GP I 43.  b omnesque hos ex sumptibus nostris ~ebimus (Ps.-Cnut) GAS 621; 1130 Robertus archidiaconus r. c. de j m. auri ut rex ~eret eum Pipe 84; 1153 precor dominum abbatem de B. quod eos protegat et ~eat et custodiat Ch. Chester 101; 1157 per hoc gratiam suam et amorem suum reddidit rex episcopo, ita quod de cetero eum diliget et ~ebit Doc. Theob. 241; si digne nobis deservierint vicecomites, et servientes vel ministri provinciarum, et homines nostros manu tenuerint Grim Thom. 23; 1265 precipimus quod a predicta molestacione ‥ desistas et predictum Thomam et omnes possessiones suas ‥ ~eas et defendas Cl 22; 1447 domino T. N. ad manutenend’ et protegend’ nos et tenentes nostros lxvj s. viij d. Ac. Durh. 631.  c nullus hanc ejus praesumptionem ullo modo ~ere potest sine suo magno peccato et sine ira Dei Anselm Ep. 467 V 417; dominus, qui rectum difforciabit et malum hominem suum ~ebit [AS: for his yfelan mon licge] (Quad.) GAS 153; omnis terra, que aliquem eorum ~eat [AS: friþige], qui Angliam inquietans, sit exlex apud nos (Ib.) Ib. 222; si quis excommunicatum vel utlagam habeat et ~eat [AS: healde] (Ib.) Ib. 353; qui excommunicatum habet et ~et, vel utlagam (Leg.Hen. 13. 10) GAS 558; 1293 cum nulli ministri regis debeant aliquas partes ~ere nec ad partem capere, idem Willelmus per collusionem et prolocucionem ‥ ~uit quamdam Egideam de Cogan contra eundem Johannem RParl Ined. 34; 1306 depredaciones, homicidia ‥ contra pacem nostram perpetrantes, vagantur, discurrunt, receptantur, ~entur MGL II 152.  d ejus consilio rex Willelmus primo animatus ad invadendam Angliam; mox, virtute adjutus, ad ~endam W. Malm. GR III 256 p. 314; debet ‥ sanctam ecclesiam regni ‥ servare, fovere, ~ere, regere (Leg. Ed.) GAS 636; c1127 precipio omnibus meis hominibus et precipue dapifero meo non eos injuste ~eatis E. Ch. Scot. 57; c1155 obsecro ut eandem congregationem ‥ ad salutem animarum vestrarum diligatis atque ~eatis Doc. Theob. 110; collegium ‥ ~ebimus, sustentabimus, defendemus Hist. Durh. 3 p. 140.  e ? 1140 predictum manerium ‥ warantizabimus, ~ebimus et defendemus Ch. Westm. 271; terram illius ‥ custodiet et ~ebit Gir. PI II 5 p. 168; 1276 promisit ‥ dictam terram cum omnibus pertinenciis salvare, defendere, ~ere et warentizare Reg. Heref. 90; Alicia de B. invenit plegios A. et B. quod de cetero ~ebit tenementum et terram CBaron 104.  f 1391 Isabella Lucas habet et ~et unam vilem gutteram currentem de messuagio suo in regiam viam ad nocumentum Leet Norw. 72; 1587 sepes, fossat’ ‥ reparabunt, supportabunt, sustinebunt, escurabunt, purgabunt et ~ebunt Pat 1290 m. 40.  g ~ebat et procurabat diversa appella fieri versus quamplures de civitate predicta Tri. W. Langton 323; 1410 ad equitandum cum eo pro querelis suis ~endis CoramR 596 r. 76.  h c1130 supplico quatenus ‥ eleemosinam nostram ‥ ~eatis et juvetis E. Ch. Scot. p. 321; 1227 concessit ‥ ita quod ipsi burgenses ‥ jura et libertates ‥ ~eant (Chesterfield) BBC 339; 1286 quia libertates ecclesiasticas in suis juribus ~ere volumus Reg. Ebor. 43; 1311 de laboribus, quos pro jure nostro in terra nostra predicta ~endo cotidie sustinetis RScot 105b; s1387 ut se et sua defenderent et justarum legum destructores destruerent, justa et jura regni pro suo posse ~erent Chr. Kirkstall 126; pro nullius favore ~ebis proficium singulare contra proficium publicum MGL I 41.  i ad sustinendum et ~endum ‥ paginam barbitonsorum Mem. York I 208. 2 to maintain, carry on, continue. s1116 rex ‥ ubi advertit Thurstanum in sua pervicacia stare; et eandem pervicaciam ‥ fulcire ac ~ere Eadmer HN 285; ad werram suam ~endam Glanv. IX 8; 1295 nobis guerram ceptam prosequentibus ac ~entbus Reg. Carl. I 80; utrum ‥ ad guerram suam ~endam vel ut maritet filiam suam ‥ possunt domini ‥ auxilia petere quero RegiamM II 73; nobis guerram suam inceptam prosequentibus ac ~entibus Plusc. VIII 20 p. 145; 1455 volens ‥ transgressiones et offensas predictas ~ere et sustentare Rec. Leic. II 263. 3 to maintain, keep, preserve. 11‥ debeo eisdem monachis warantizare totum tenementum illud et ~ere per omnia conventiones suas Cart. S. Nich. Exon. 46; a1158 quicunque ergo hec beneficia ~uerint et ~endo pro Christo augere voluerint, benedictionem Dei et nostram †precipiant [l. percipiant] Ch. Westm. 264; 1203 hec omnia fideliter ~ebo CurR II 297; s1212 ordinem ‥ Cisterciencem ‥ afflixit pro voluntate sua ‥ ut servientes sibi scriberentur a vicecomite, et ~erent ad judicium regis W. Newb. Cant. 513; hoc juramentum frater comitis manutentum / primas fervore regis suscepit ab ore Gower CT II 61. 4 to hold in custody, detain: a (person); b (property). a 1367 de Ricardo ‥ de morte predicta rettato xl s. cepit et prefatum Ricardum ‥ ad propria redire et ibidem morari fecit et ~uit Pat 275 m. 2d..  b 1276 concedimus eisdem quod nunquam in terra nostra Vasconie aliqua racione pignorentur, vel per aliquem arrestentur vel bona eorum nisi principales debitores aut fidejussores existerent manutensa RGasc II 15a.. 5 (pr. ppl. as sb.) maintainer, supporter. 1476 canones ‥ contra intensores in beneficiis ‥ non possunt ‥ demandari execuciari, propter vim laicalem et manutenentes aliorum Conc. III 609a.. 6 (p. ppl. manutentus as sb. n.): a handle, hand-staff, haft; b haggaday, door-latch. a flagellorum partes sunt ~um, virga et cappa Garl. Dict. 130; †manutercium [l. manutentum] A. an handstaf, item A. an handele WW; a flayle, flagellum, tribulus ‥ tres tribuli partes ~um, cappa, flagellum. ~um, a hande staffe CathA; an handylle of a swerde, capulus, ~um Ib.; an hefte,manubrium, ~um Ib.; a sterte, ~um Ib..  b hoc ~um, A. a haginday WW.