maritare

maritare [CL] 1 to marry, give in marriage; b (man); c (woman); d (refl. or pass.) to get married. 1188 quod possint ~are se et filios, et filias, et viduas sine licentia dominorum suorum (Bristol) BBC 77; maximum dedecus totius Christianitatis, cum Christiani deberent subjici Judeis et per eos ~ari Leg. Ant. Lond. 234.  b 1218 cujus filium et heredem dedimus ‥ Philippo, ~andum filie sue Pat 144; 1220 ut inde ~aret Johannem filium suum et heredem, sc. de Alicia, et de Matillide Saherum postnatum filium suum SelPlCrown 136; 1270 liceat ‥ Aumarico ‥ Simonem per consilium meum ~are, dummodo non fuerit per maritagium disparagatus Cl 299; s1325 rex Francie non posset dictum filium regis ~are nec tutorem aut curatorem sibi dare Ad. Mur. Chr. 44; [Soldanus] qui eciam volebat me nobiliter ~asse cum filia cujusdam principis si voluissem renunciasse fidei Cristiane, sed nolebam Itin. Mand. 26; item famulo Johannis Stotevyle ~ato die dominica W. Worc. Itin. 262.  c ita adhuc debet si ipsa est virgo et non ~ata Comm. Cant. I 448; filiam, quam comiti Andegavensi ~arat G. Steph. 4 p. 10; ceston ‥ i. cingulum Veneris, et dicitur ceston eo quod in feminis ~atis signum sit castitatis Osb. Glouc. Deriv. 96; habet ‥ vj filias ~atas et iij filias ~andas que sunt in custodia matris RDomin 24; s1259 ibi ~avit secundam filiam suam filio comitis Bononie Ann. Dunstable 213; 1279 dedit mergettum pro quadam filia sua quam ~avit apud Nassinton’ cuidam Rogero C. Rec. Elton 5 (= SelPlMan 94); hic utebatur gladio S. Adriani et regem Hungarie Stephanum convertit ad fidem cum omni gente sua ~avit Calan sororem suam ad dictum Stephanum W. Worc. Itin. 186.  d inclitus ille Theodosius ‥ qui totius propemodum mundi gubernans monarchiam ~abatur et regalibus florentis imperii sceptris ‥ fungebatur Aldh. PR 142 (143 p. 203); 1198 Radulfus A. ‥ pro habenda terra ‥ et se ~ando ubi voluerit Pipe 3; Ascelina que fuit uxor Henrici P. ‥ ne invita ~etur, et si nubere voluerit, nubat per consensum R. Ib. 16; 1234 quod capiat ab ea securitatem quod nemini se ~abit sine licentia regis Cl 404; s1238 rex ‥ sic se ~avit M. Par. Maj. III 477; a1270 quod non ~entur ubi disparagentur Cart. Beauchamp 117; 1294 Alicia C. ~avit se apud J. sine licencia domini. ideo distringatur, si venerit Rec. Elton 45. 2 to marry, take to wife. Agnes ‥ tradidit terram ‥ Willelmo tali condicione quod debuit eam ~are honorifice ‥ vel ponere eam in aliqua domo religiosa Eyre Yorks 78; promisit filiam regis ~are si sibi auxilium dirigeret ad regnum suum recuperandum Eul. Hist. II 237; comes F. ‥ filiam domini de L. ‥ abduxit et ipsam contra ejusdem domini voluntatem, ut dicitur, ~avit RGasc III 380b.. 3 (fig.): a (of animal); b (of artefact); c (of abstr.); d (in gl.). a eque ‥ aspirate Favoniis, vento concipiunt, et postmodum sitientes cum maribus coeunt, sic aurarum spiritu ~antur Osb. Bawdsey clv.  b videsne ‥ quonammodo radii ex modiolo bige procedentes majori et majori distantia sejungantur usque dum rote ipsi ~entur? Neckam NR II 172 p. 282; supra lectum ponatur culcitra plumalis, cui cervical ~etur [gl.: seyt baylé; ajutet] Id. Ut. 100; fundamentum [ed. Wright: fundamentum muri] venis terre ~etur [gl.: seyt bailé; seit marié; ajouté] Ib. 103; 1343 ad facturam unius jupon’ pleni nebulis et stellis operat’ de auro ‥ et serico ‥ maritat’ cum uno garn’ de tissut’ KR Ac 390/2 m. 4; exteriori quidem parti castelli quod se ville amicabili complexu ~at Ps.-Gros. Summa 51 p. 127.  c studuit liberali scientie ~are disciplinam probatissime vite Canon. G. Sempr. f. 39; primo ‥ humilitas ‥ animum ‥ ornat ‥ deinde sponsi sui contemplatione castissima Verbo Dei ~at J. Ford Serm. 73. 5; hoc erit animam meam tibi legitimo sponso suo feliciter ~ari Ib. 110. 10; verba ‥ tam nobili ~ata conjugio ut ‥ simul omnia suum viderentur auctorem benedicere Map NC IV 3 f. 45v; tertiam vero agit etatem, jam fidentiorem, et carnalem appetitum racionis robore ~antem, gaudentemque intrinsecus in quadam dulcedine conjugali Gros. Hexaem. VIII 33. 3; et amor injustus judex, adversa maritans / rerum naturas degenerare facit Gower VC 5. 43.  d ajuster, addere, adicere, adhibere, ~are Gl. AN Ox. f. 153r.. 4 (p. ppl. as sb. f.) married woman. 745 in antiqua Saxonia ubi nulla est Christi cognitio, si virgo in paterna domo vel ~ata sub conjuge fuerit adulterata manu propria strangulatam cremant (Lit. Papae) CS 172; adulterium est illicitus coitus cum ~ata et dicitur adulterium quasi alterius lecti tricio Spec. Laic. 4.