matare
ludit unus cum uno; unus aufert alii unum ludum, tandem ~at ‥. sic in hoc mundo ‥ unus amittit, alius lucratur, alius ~atur
castrum condere cepit quod ~a putenam, id est devincens meretricem, pro despectu Haduisse comitisse nuncupavit
mataroconfigere, ut quibusdam placet. Alii a
mactare, quomodo etiam scribitur in Charta Adelfonsi Regis Hispaniæ apud Antonium de
Yepezin Chronico Ord. S. Benedicti tom. 6. pag. 467. et in Foris Aragonensibus fere semper. Auctor Mamotrecti ad 1. Esdræ cap. 4 :
Mactat, secat, necat,... quidam sine, c, dicunt, Matavit, id est, quasi ad scacos vicit : unde mato, as, verbum ludentium ad scacos.Alii denique
Mat, vocem esse Persicam contendunt, ut et
Schacht-mat, unde nostri
Eschet-mateffinxerunt, Itali
Scacco matto, idemque sonare quod
Rex mortuus est, periit, cæsus est. MS. :
D'eschez sout et des tables son compagnon Mater.
En la premeraine bataille L'assailli por li deconfire, Eschec et Mat li ala dire... Puisque sans Roy se combatoient, Eschec et Mat riens ne doutoient.
Pro ludo scacorum, quo eum ipsa uxor sæpius Mataverat, ipsam verberaverat.Vide Ducæ Historiam Byzantinam cap. 16. pag. 37. Hinc nostris
Vaccesin Ricardo I. Duce Norman. :
MS. :Bien cuide avoir Normans Matés et confondus.
MS. :Car li siens est recreus et Matés.
MS. :S'en fu fuis Matés et recreans.
Ordericus Vitalis l. 12 :Cette bataille ferons el champ mellé, Tant que li uns sont vaincu et Maté.
Castrum condere cœpit, quod Mataputenam, id est, devincens meretricem pro despectu Haduissæ Comitissæ nuncupavit.
Mattus, antiqua vox et Latina, quæ emollitum, subactum et maceratum significat. Inde verbum Mattare pro domitare, subigere et macerare.
Mattafanos, seu
Matefaimvocare, quasi famis domitores ac victores, qui messoribus fossoribusque suavissime manduntur.
Matar. Charta Lorbansis in Lusitania ann. 734. apud Sandovallium in Favila :
Christiani habeant Comitem de sua gente, qui manuteneat eas in bono juzgo secundum solent homines Christiani, et isti component rixas inter illos, et non Matabunt hominem sine jussu de Alcaide, seu Alvacile Saraceno : sed monstrabunt suos juzgos, et ille dicebit : Bene est ; et Matabunt culpatum.Electio Henrici Regis Lusitan. :
Qui in bello Mataverit Regem inimicum, vel ejus filium, et gancaverit ejus pendonem, sit nobilis,
Mathe, pro sepulcro, in veteri Inscriptione in ecclesia Pompei ad Murtam fluvium, ubi de S. Euchario Martyre et sociis sub Juliano Apostata occisis :
Monsieur S. Eucaire par Valdres, Sarrazins et Princes étant avec l'apostat Julien, vingt et deux cents par nombre sont icy mis en comble en 362. Le 10. des Calendes de May, furent mis en cette Mathe.
Lesquelx exposans apperçurent que ledit Philipeau faisoit moult Mate chiere, et avoit une playe ou front.Vide Mattus 1.