messis
messis, a gathering of crops, harvest
- I Lit.: messis proprio nomine dicitur in iis, quae metuntur, maxime in frumento, Varr. R. R. 1, 50, 1; Quint. 5, 9, 5; 8, 3, 8; Cic. de Or. 1, 58, 249; Verg. G. 1, 219 al.: seges matura messi, Liv. 2, 5: messem hordaceam facere, aream in messem creta praeparare, to get in the harvest, Plin. 18, 30, 71, § 295: messe amissā, Cic. Verr. 2, 3, 54, § 125: messis feria, Cod. 3, 10, 2.—Of the gathering of honey, Verg. G. 4, 231.—
- B Transf., concr., harvest.
- 1 The harvested crops, the harvest: illius immensae ruperunt horrea messes, Verg. G. 1, 49; id. ib. 1, 314; id. E. 8, 99; Just. 24, 7, 6: Cilicum et Arabum, the harvest of the Arabians, i. e. saffron and frankincense, Stat. S. 3, 3, 34: bellatura, the men that sprang from the dragon's teeth sown by Cadmus, Claud. Laud. Stil. 1, 321. —
- 2 The crops that are to be harvested, the standing crops, the harvest: messium incensores, vel vinearum olivarumve, Paul. Sent. 5, 20, 5: messes suas urere, prov., like vineta sua caedere, i. e. to destroy one's own work (e. g. one's own pupils), Tib. 1, 2, 98: adhuc tua messis in herba est, your wheat is still in the blade, i. e. you are premature in your expectations, Ov. H. 17, 263.—
- 3 The time of harvest, harvest-time: si frigus erit, si messis, Verg. E. 5, 70.—Poet. transf. for a year: sexagesima messis, Mart. 4, 79, 1. —
- II Trop.: pro benefactis mali messem metere, to receive evil for good, to reap ingratitude, Plaut. Ep. 5, 2, 53 (718): uberem messem mali, id. Rud. 3, 2, 23 (637): (morum malorum) metere messem maxumam, id. Trin. 1, 1, 11 (33): si attigeris ostium, jam tibi hercle in ore fiet messis mergis pugneis, id. Rud. 3, 4, 58 (763): Sullani temporis messem, the harvest of the time of Sylla, when so many were killed, Cic. Par. 6, 2, 46; (in eccl. Lat.) the time for winning souls to the truth: transiit messis, finita est aestas, et nos salvati non sumus, Vulg. Jer. 8, 20.—Of the persons to be gathered into the church: messis quidem multa, Vulg. Luc. 10, 2; cf. id. Johan. 4, 35. —Of the end of the world: sinite utraque crescere usque ad messem, Vulg. Matt. 13, 30; cf. v. 39.
adversum grues in tempore ~is bellum conjungunt ne eorum sata diripiant
tempore ~is ‥ fructus ad metendum cum gaudio requirantur
quod tempore messuum [l. messium ] colligerentur primicie fructuum
suggesserat ei multam quidem sibi esse ~em sed operarios paucos
per totum iter suum divini verbi semina spargens, multam et fertilem ~em in Dominum collegit
quod ver gignit ‥ vix in ~e pluvialis aquositas colligi permittit
sed mox arrepto tempore Parce / maturant cum messe rates
qui debent alia servicia et consuetudines sicut charriagia messces et alis plura
sic metent semper in manipulos ~em suam sicque ligant
volucrum multitudo ‥ se ‥ per omnia deinceps ab ejusdem ~is invasione continuit
unde valet populis spissam producere messem
mergae, fustes quibus ~es colliguntur
de ea habebat aecclesia ‥ vj acras ~is et circscez de consuetudine
pugillus seminis agri pleni ~em recondet in horrea
hic ~is,corne ‥ fruges dum fruimur, sunt messes quando metuntur
poscebatque sibi superae de germine messis / pabula jam tribui
igitur ex verbo illo quod ait Moyses ‥ visa est mihi multa intelligentie ~is exsurgere
➳ messis, m. Lucil. Sat. 707 || acc. arch. messim Cato Agr. 134 ; Pl. Most. 161 ; Varro R. 3, 3, 6 ; abl. messi Varro L. 5, 21 ; R. 1, 53, 1.
- 1. het oogsten, oogst;
- 2. (meton.) (a) opbrengst van de oogst (ook metaf.); ➤ mali messem metere ondank oogsten; (b) (poët.; postklass.) oogsttijd; ➤ messibus in de oogsttijd; (c) (poët.) jaar.
est merces prædii rustici locati conducti, quæ præstatur a colono, non in nummis, sed in specie frumenti, vel rerum aliarum. Guido Papa Quæst. 470 :
Messis debetur pro pasqueragiis.Idem docet Salvaingus Tract. de Usu feud. lib. 2. cap. 67. Est ergo
Messis, præstatio, quæ pro jure pascendi pecora in pascuis alienis, maxime in stagnis, exigebatur, quæque ex messionibus seu agrorum fructibus exsolvi solita erat. Plura vide in Diariis Trivult. mense Decemb. ann. 1709. Charta Raimundi Comitis Forensis ann. 1262 :
Quitam, francam, liberam et immunem ab omni toulta, talia, cavalgata, cornu, crito, Messe Præpositi, etc.Idem jus
Blaeriadicitur apud Nivernenses. Vide Messio.
protallia, protagiumet
prostagiumdicitur in Chartis Villænovæ Dumbarum, Præstatio duorum bichetorum siliginis, quæ ab hominibus
talliæjurique
manusmortuæ
tallia ad voluntatemet
corvatiseximerentur.
Quitavimus ecclesiam B. Thomæ et homines ejusdem ecclesiæ... ab omni collecta sive tallia, exactione, consuetudine, usagio et Messe.Alia Joan. comit. Catalaun. ann. 1232. in Reg. comitat. Clarim. :
Et asavoir ne je, ne catepon, ne li autre mi sergent quiconques soient, ne poons ne ne devons demander, requerre ou avoir autre Moisson desdis hommes, ou autre chose pour Moisson.Charta ann. 1339. in Reg. 72. Chart. reg. ch. 525 :
Item douze mines de froment à ladite mesure de Chastiaulandon, et est ceste rente appellée la Moisson.Pro Manipulus, Gall.
Depuis que icellui Jehannin eust souppé s'en ala aus esclotouaires autour de la maison, et prins un Moisson. Messonvero, pro
Moisson, messis, in aliis Lit. ann. 1443. ex Reg. 176. ch. 296 :
Lesquelz compaignons se associerent... pour soier et labourer ensemble en la présente Messon.Vide Messio 1.
ItemVide Messura.(concessit) sororibus ordinis beati Dominici prope Montem-Argi quasdam corveyas sive Messem.
Messis prothalis. Charta Guidonis episc. Æduens. ann. 1350. inter Probat. tom. 1. Hist. Burg. pag. 113. col. 2 :
Item totam Messem parrochialem, prout parrochiani dictæ ecclesiæ solvere consueverunt curato ejusdem.Charta feud. nobil. Castel. Dumbarum ann. 1463 :
Plus possidet quindecim asinatas siliginis pro Messibus parrochialibus debitis propter castrum suum.Vide supra
Messio sacerdotaliset infra Protagium.
- MET-, a gathering of crops, harvest: quid sit messis nescire: triticea, V.: seges matura messi, L.—Of honey, V.—Fig.: Sullani temporis, i. e. slaughter.—Harvest, harvested crops: Illius inmensae ruperunt horrea messes, V.—The standing crops, harvest: Spicea campis cum messis inhorruit, V.—Prov.: adhuc tua messis in herbā est, i. e. you count chickens before they are hatched, O.—The time of harvest, harvesttime: post messem, V.
-
…cum clientibus societates, qui possessiones vacuas, qui proscriptiones locupletium, qui cladis municipiorum, qui illam Sullani temporis messem recordetur, qui testamenta subiecta, tot qui sublatos homines, qui denique omnia venalia, edictum, decretum ,…
M. Tullius Cicero, Paradoxa stoicorum ad M. Brutum
-
…causa vel delectationis invisere Tamen nemo tam sine oculis, tam sine mente vivit, ut quid sit sementis ac messis, quid arborum putatio ac vitium, quo tempore anni aut quo modo ea fiant omnino nesciat. Num igitur…
Cicero, de Oratore
-
…igitur ita per Asiam feci ut etiam fames qua nihil miserius est, quae tum erat in hac mea Asia messis enim nulla fuerat, mihi optanda fuerit. quacumque iter feci, nulla vi, nullo iudicio, nulla contumelia…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…in te criminis, in illo benefici, in te iniuriae. eodem tempore praetor Antonius iii denariis aestimavit post messem, summa in vilitate, cum aratores frumentum dare gratis mallent, et aiebat se tantidem aestimasse quanti Sacerdotem ,…
Cicero, in Verrem
-
…maius imperium in provinciis quam sit eorum qui eas obtineant. illa nostra lex consularis nunc modesta videtur, haec Messi non ferenda. Pompeius illam velle se dicit, familiares hanc. consulares duce Favonio fremunt ; nos tacemus et…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…in ea provincia magnae fugitivorum copiae versatae sunt, tamen aratorum interitio facta nulla est. tum sementi prohibita aut messe amissa fructus annuus interibat ; tamen incolumis numerus manebat dominorum atque aratorum ; tum qui M. Laevino aut P…
Cicero, in Verrem
-
…. nigro equi, boves, sues necantur, itaque cavent id, cum candido vescantur. tempestivum esse tradunt messibus. plurimum autem nascitur in oete monte et optimum, uno eius loco circa pyram. nigrum ubique provenit ,…
Pliny the Elder, Natural History
-
…, ideo infesta omnibus nisi ebusitanam terram inferentibus ; graeci ophiussam dixere. nec cuniculos ebusus gignit, populantes baliarium messes. sunt aliae viginti ferme parvae mari vadoso, galliae autem ora in rhodani ostio metina, mox quae blascorum…
Pliny the Elder, Natural History
-
…nos non flamma rapax, non fragor obruit felices sequeris, mors, miseros fugis, stamus, nec patriae messibus heu locus at silvis dabitur, lapsaque sordidae fient templa casae ; iam gelidus Dolops hac ducet pecudes qua tepet…
Seneca, Hercules Oetaeus
-
…adoreum atque etiam triticum non ante seminare quam occiderint Vergiliae. Quod ipsum numeris sic edisserit At si triticeam in messem robustaque farra Exercebis humum solisque instabis aristis, Ante tibi Eoae Atlantides abscondantur. Absconduntur autem altero et tricesimo die…
Columella, Lucius Junius Moderatus, Res Rustica, Books I-IV