parcere

parcere [CL], 2 parcare 1 to act sparingly (with), to behave economically or thriftily (with). 1174 non pepercimus laboribus nostris Ep. J. Sal. 310 (322 p. 788); [provinciales] videntur ‥ labore ~entes Lucian Chester 65; s1196 divites propriis ~entes marsupiis volebant ut pauperes solverent universa R. Howd. IV 5; 1394 ad ~endum laboribus et expensis Reg. Paisley 107; 1450 expensis non ~atis Pri. Cold. 168. 2 to spare: a (w. sb. or prep. & sb.) to refrain from using. b (w. inf.) to refrain from doing. a allevamen quod ‥ genti mee ~ere volo (Cons. Cnuti) GAS 357 (v. alleviamen); historia veritati non ~it Gir. TH II pref. p. 75; sicut enim, Salomone testante, ‘qui ~it virge’, sc. in pueritia, ‘odit filium’ [Prov. xiii 24], sic qui ~it verbis, sc. in adolescencia, odit eundem Id. SD 22; vere mater, que quidem usque ad sanguinem eliciendum lacrimis non pepercisset Found. Waltham 27; a detractione lingue non ~ebat J. Furness Walth. 85; a pugno ~ens Lucian Chester 68; oportebit ‥ debilioribus frequentius ~ere ‥ et quanto in laborando ~atum fuerit eisdem tanto erit onus gravius ‥ robustis Fleta 165. b camellum / perdebat gippum quo vascula ferre pepercit Aldh. VirgV 1497; parcite rideri L. Durh. Dial. II 105. 3 to spare, refrain from inflicting injury: a (w. dat.); b (w. prep. & abl.); c (absol.); d (impers. pass.). a induratum est cor ejus benefitiis in ~endo ei plus merito Comm. Cant. I 230; tenerae carni non usquam sponte pepercit Aldh. VirgV 2003; ille nimium suis ~ere solet inimicis Bede HE III 22 p. 173; ut ne ecclesiis ‥ aut monasteriis manus ~eret hostilis Ib. IV 24 p. 266; p792 illi vitae suae pro Christi nomine non pepercerunt tempore persecutionis Alcuin Ep. 288; non debet equo ~ere [AS: murnan] qui vult cervum pervertere Prov. Durh. 41; quinquaginta filie Danai quinquaginta filios Egypti occiderunt ‥ preter Hypermestram que Lynceo pepercit Natura Deorum 190; nobis ~eretur [ME: we schulde beon ispared] qui portamus in nobis mortem Filii ejus AncrR 142. b misitque illa ad ‥ beatum Wulfricum ut ~eret ei ab egritudine hac J. Ford Wulf. 75; 1220 movemur quod, mandatum nostrum ‥ contempnendo, id quod mandavimus ecere renuistis ‥ ~imus vobis ad presens de tanto contemptu Pat 226. c clamans atque “soror” dicens “carissima parce” Bonif. Aen. 90; parce tamen: nam parma mihi gladiusque reludit L. Durh. Dial. I 203; in tenebris et in furia non discernitur quid sit faciendum aut in quo sit ~endum Trevet Troades 23; 1264 prevalere poterunt minime ~ituri RL II 272. d a1213 sicut nec veritati sicut neque verborum ~itur inhonestati Gir. Ep. p. 168. 4 to spare, act forbearingly to: a (w. dat.); b (w. acc.). a possent ‥ multa dici si non tuo ~eremus dolori Enc. Emmae III 6; Pater sibi non pepercit [ME: ne forber him naut] AncrR 142; 1419 non ita disposuit ut finetenus ‥ a solucione communis debiti ~eret Reg. Cant. I 60. b sordes parce Altercatio 125; parce meo fluxit quicquid ab ore nequam De lib. arb. 168. 5 f. l. an sit equivocatio dubitabilior et contra quam probabiliter resistere, non †parcenti [? l. percipienti] incontingens, comperienti difficile Balsh. AD 59.

parcere

Saved

Recent