saisire

saisire, seisire [AN seisir, saisir, OF saisir, seisir, ME seisen < LL sacire, perh. < Frk. *sakjan; AS sacu, sōkjan = to seek; cf. also CL sessio < sedere], ~are, ~iare 1 (leg.) to put or establish (person or institution) in legal possession (of land, inheritance, temporality, or sim., freq. following death of previous owner or tenant), to seise (usu. w. de & abl., or occ. w. abl., or in & acc. or abl., to indicate that of which seisin is granted); b (tenant, w. ex or de & abl.); c (w. office or position, w. de & abl.). d (p. ppl. as adj. or quasi-adj., describing status or condition) in legal possession, seised (of land etc., w. de, ex, or in & abl., or w. abl. alone); e (tenant, w. ex & abl.); f (ward or wife, w. de); g (of income, feudal obligation, or office, w. de & abl. or abl. alone); h (without prep. or abl.). i (vir seisitus or as sb. m.) land- or property-holder. W. de D. tenet ij hidas de rege sicut dicit sed homines de hund’ dicunt se nunquam vidisse brevem vel nuncium regis qui eum inde ~isset DB I 36ra; c1102 rogo ‥ successores meos ‥ ut permittant prenominatas terras in ecclesia ita permanere, sicut ego eam ~ivi Anselm (Ep. 475) V 423; c1122 illam ‥ terram ‥ vendidit ‥ Wlnothus abbati Ramesie, et ~ivit eum per quemdam baculum Cart. Rams. I 139; ille ‥ pro usu terre homo regis factus est, et ‥ de toto archiepiscopatu ~isi [sic; ed. 1623: ~iri] jussus [v. l. adds est] Eadmer HN p. 47; c1130 precipio ut Willelmus ‥ eum inde seysiat Ch. Sal. 4; predicti domini ‥ monachos palam ~iverunt Ord. Vit. V 19 p. 466; c1150 nos concessisse atque ‥ ~isse ‥ episcopum de ecclesia de L., sicut de possessione Glasguensis ecclesie Reg. Glasg. 13; c1160 fac sine mora ecclesiam predictam inde seisiari Regesta Scot. 153; 1162 sicut B. vicecomes meus de Lanarc et G. vicecomes meus de Castello Puellarum ‥ eos in eisdem terris ‥ me jubente ~iaverunt Ib. 198; misit ipse ‥ dapiferum suum ‥ et ~avit inde ecclesiam et abbatem per W. cellerarium Chr. Abingd. II 53; c1170 de tota terra ista seisavimus abbatem et monachos pro tribus marcis Cart. Glam. I 150; 1205 ipsa habet seisinam per vicecomitem ‥ qui eam inde seisivit per preceptum justiciariorum CurR I 28; c1211 ipsum in hereditatem illam ~ivit Regesta Scot. 496; 1247 E. D. resignavit terram suam ‥ et W. D. filius ejus fuit inde ~itus et juravit fidelitatem SelPlMan 11; 1247 J. P. seisitus est tenemento patris sui et dat domino de ingressu liij s. ‥ R. de la F. seysitus est tenemento et terra quam tenuit R. P. et dat ‥ de ingressu x s. Ib. 23; 1250 in quo anno predictos monachos in eandem terram sassiavi Reg. Newbattle 109; 1373 quousque dictus A. et heredes sui ‥ de viginti marcatis terre in loco competenti infeodati fuerint et saysiti RMS Scot 448; de terris infra scriptis regem Anglie sasivit Extr. Chr. Scot. 188.  b Normannus dicit quod rex misit ei unum brevem ut ~iret Radulfum de S. ex omnibus liberis hominibus ex quibus Hubertus de P. ~ierat episcopum. et ideo Normannus ~ivit Radulfum ex hoc presbitero, sed tamen nescit si Ubertus prius ~ierat episcopum de illo DB II 377.  c c1120 tibi, decane, precipio ut ‥ de hac custodia [sc. omnium librorum] eum seisias E. Ch. S. Paul. 216.  d postmodum ‥ diratiocinavit illud L. archiepiscopus contra Bajocensem episcopum, et inde est modo ~ita Rofensis ecclesia DB I 5vb; W. M. inde ~itus fuit. ‥ W. pater suus inde sesitus fuit. ‥ W. M. inde seisitus fuit DB II 297–297b; statuit ‥ sinodus ut omnes æcclesie ita sint ~iate de rebus suis sicut fuerunt tempore Guillelmi regis Ord. Vit. IX 3 p. 472; a1189 sicut inde ~ati fuerunt tempore ‥ avi mei Chr. Abingd. II 224; 1218 obiit ~ita in terra sua Eyre Yorks 9; 1227 de omnibus terris ‥ de quibus obiit seisitus ut de feodo Cl 6; 1263 comitatum ‥ de quo J. comes nuper obiit sesitus Rec. Scot. 1; in terris et tenementis ‥ quibus ‥ prelati obierint seysiti ut de jure ecclesie sue Leg. Ant. Lond. app. 234; 1265 de tenementis talium et aliorum seyciatorum dicunt quod dominus R. de H. miles seyciavit iiij domos IMisc 27/47; s1283 qui ipsius terris seysitus obiit et vestitus Oxnead Chr. 262; s1340 quod ‥ Carolus ‥ dudum rex Francie de regno Francie hereditarie seisitus viam universe carnis ingressus est W. Guisb. Cont. 338; 1493 de quibus gleba, terris, et tenementis ‥ prior et conventus modo seisiti existunt FormA 71.  e quod E. suus antecessor habuit commendationem ‥ illorum qui tenebant, et dicit quod pater suus ex eis saisitus fuit DB II 148b; isti fuerunt commendati antec' M., et W. ‥ ex eis sasitus fuit DB II 297b; ex hoc presbitero erat ~itus G. D. quando forisfecit suam terram DB II 377.  f 1220 quandam domicellam ‥ que fuit in custodia domini sui, et unde fuit seisitus die quo iter suum arripuit versus terram Jerosolyme SelPlCrown 135; 1268 predictus Johannes obiit seisitus de predicta Johanna ut de uxore sua EE Law Rep. I 2.  g comes R. Bigot se ~iatum tenet et ~iatum se officio portandi vexillum S. Edmundi Brakelond f. 136v; c1269 predictus Thomas ‥ obiit seisitus de predicto redditu EE Law Rep. III 3; 1309 A. seisitus est de fidelitate et de servicio exeunte de ‥ tenementis Year Bk. I (Selden Soc. XVII) 51; 1309 de quo proficuo ipsa A. et omnes antecessores sui ‥ a tempore quo non extat memoria ‥ extiterunt continue ‥ seisiti Ib. (Ib.) 84.  h W. M. fuit ~itus die sui obitus DB II 334b; Ranulfo adveniente defuit Radulfus, et idcirco dijudicaverunt ‥ Rannulfum esse ~itum DB II 424; 1104 accipiam dilationem ‥ si me interim ~itum, sicut eram quando exivi de Anglia, permiserit, ut vos mihi de rebus nostris mittere possitis Anselm (Ep. 316) V 244; per plegium vero dimittatur ‥ et seisiatus placitet et sit pro suo capitali (Leg. Hen. 29. 2a) GAS 563; postquam aliquis dissaisitus legem vel rectum domino suo vadiaverit ‥ ~itus esse debet (Ib. 53. 6) Ib. 574; usque ad xv etatis annos ‥ sub tutoribus ‥ sint ‥ ~iti, sicut pater eorum fuit in die mortis et vite sue (Ib.) Ib. 589; 1575 prefata J. C., sic ~ita ‥ predictum locum ‥ resignavit Scot. Grey Friars II 249.  i in qualibet warda electi fuerunt duo viri seisiti, ad ostendenda nomina meliorum et sapientiorum in warda ad magnam assisam capiendam MGL I 655. 2 (leg.) to grant legal possession or seisin of (land or property) to (person, in dat.). 1189 villam de W. et locum qui vocatur Godestowe ‥ assensu et concessione Bernardi de S. W. ‥ qui sc. Bernardus predictam villam et locum illum concessit ‥ Henrico patri nostro et dedit et ~ivit per pannum sericum unde facta est casula MonA IV 364a. 3 (leg.) to take or enter into legal possession of (land, property, or privilege), to take seisin of; b (tenant); c (w. super & acc. to indicate person in spite of or over whose claim such possession is taken); d (w. ref. to saisina simplex); e (w. king as subject); f (in manu or in manus ~ire, esp. in manus regis); g (ad opus w. gen.). quando Hugo hanc terram ~ivit, non habuit inde liberatorem vel brevem regis DB I 32ra; quando vero rex dedit terram Ranulfo ~ivit illam cum alia in qua erat ‥ j car’ DB II 71b; c1086 de rebus domni Hugonis quas ~istis ‥. quapropter si quis alius resaisierit quod ~istis, nihil amplius inde faciatis ‥ sed mobilia tantum tenete quae inde habuistis Anselm (Ep. 118) III 255; c1150 manerium ‥ quod W. archiepiscopus dum vixit sasiverat et reddiderat priori et conventui ecclesie Christi Doc. Theob. 44; 1270 concedo ‥ quod seisiant ‥ optineant et possideant ‥ terram Cl 269; 1283 ad saziendum ‥ nobilia feuda que in feudis et retrofeudis nostris alienata et in manu mortua seu ignobili posita sunt RGasc II 214b; 1583 hereditamenta ‥ licite et impune ingredi intrare et seisire possit Pat 1236 m. 1.  b hic homo fuit derationatus et saiatus ad opus regis, et postea ~ivit eum Waleramus DB II 412.  c de hac terra fuit saisitus Ilbertus de Laci, sed quando Rog’ Pict’ accepit terram ~ivit istud manerium super Ilbertum DB I 219rb; hunc tenuit L. ‥ TRE ‥ . modo eum tenet G. sed T. homo W. de W. eum ~ivit super regem et tenuit per tres annos. modo derationatus est super eum, et reddit T. v s. de catallo regis DB II 133; totam hanc terram tenet Willelmus filius R. de W. de W., et ij dimidios de istis xiiij hominibus habent sasitos homines Willemi super comitem A. DB II 400b.  d manerium ‥ simpliciter seysierunt ad opus domini (IMisc 27/43) CalIMisc 762.  e rex ergo archiepiscopatum ~ivit [v. l. omnem ad se archiepiscopatum redegit], perpensiori ‥ quam frater modestia W. Malm. GP I 60; s875 Alfdene rex ‥ ~ivit terram et divisit eam suis H. Hunt. HA V 7; s912 anno sequente, defuncto ‥ duce Merce, rex Edwardus ~ivit Londoniam et Oxinefordiam, omnemque terram Mercensi provincie pertinentem Ib. V 15; s1015 dux Edricus ‥ vocatos [sc. Sigeferd et Morchere] ‥ in cameram suam fecit occidi. Edmundus ‥ filius regis Adelredi terram eorum ~ivit, et uxorem Sigeferdi duxit Ib. VI 10.  f testificati sunt ad opus Willelmi ‥ terras has ‥ ita quod viderunt eas ~ire [? l. ~iri] in manu ejusdem Willelmi, et viderunt eum habentem et tenentem usque Dani ceperunt illum DB I 374rb; Thomas de Arci ‥ obiit ‥ W. B. ~ivit totam baroniam ‥ in manum domini regis, et tradidit eam Michaeli de Arci ‥ M. de Arci tenuit dictam terram ‥ per annum et dimidium RDomin 2; literas justiciarii baillivo ‥ quibus precepit ut laica tenementa ‥ canonicorum in manu sua ~iet, et ‥ concubinas eorum capiat Gir. JS IV p. 219; 1212 invenerunt ‥ ij porcos et j vaccam ‥ et alia plura utensilia et ea seisiaverunt in manum dom’ regis SelPlCrown 64; senex excessit ‥ corpore ‥ nondum sepulto, Hugo Bardolvi saysavit castellum in manu regis domini sui G. Cold. Durh. 10; tenementum ‥ in manus suas seasyre FormA 359; s1453 obeunte ‥ possessore ‥ nec relinquente ‥ heredem ‥ qui haberet justo titulo hereditare illa [sc. terras et tenementa], misit ‥ abbas ‥ suos officiarios, fecitque per eos ‥ seizire [sic; ? l. seiziri] ea in manus suas Reg. Whet. I 95; vicecomites quandoque assignabantur ‥ per thesaurarium regis ‥ pro eo quod libertas civitatis seisita fuit in manum regis MGL I 17; quia vocatus [rex Johannes] non comparuit, saysita fuit in manum regis Francie Normannia hereditas sua W. Guisb. 149.  g homo fuit derationatus et saiatus ad opus regis et postea saisivit eum Waleramus DB II 412; c1190 terram ‥ vicecomes meus de Lanark ad opus meum perambulavit et syesivit Regesta Scot. 262; perpetuo carceri erat adjudicatus et omnes possessiones ‥ ad opus regis seisite Chr. Angl. 392. 4 to take possession of, seize (property, land, etc., by force or without leg. entitlement); b (as punishment or sim.). qui ‥ terram alterius ~ibat et non poterat diratiocinare suam esse xl s. emendabat DB I 262va; s1080 si clericus ‥ duellum ‥ susceperit, aut namnum ceperit, aut assultum fecerit, aut aliquid injuste saisierit, aut incendium fecerit (Conc.) Ord. Vit. V 5 p. 320; 1265 venerunt servientes domini W. de Say et seysiaverunt dictum manerium IMisc 27/24; de eisdem [sc. escaetoribus et subescaetoribus] ‥ cujusmodi terras seisierunt [ed. 1647: seiserunt] et per quantum tempus eas in manu regis tenuerunt Fleta 26 (cf. Eyre Kent I 104: seizierunt; MGL II 357: seysierint); s1269 apud Craule duodecim boves de caruca et apud Roddestune satiavit, ubi duodecim septimanis fuerant imparcati; ita quod deliberari non valebant Ann. Dunstable 249; quidam ‥ invaserunt horreum nostrum, et nunc marsua [l. marsupia] nostra, ne vacui redeant, sacire disponunt (Winwaloeus) NLA II 570.  b 1095 et qui hoc facere noluerit, U. et B. sasiant et terras et pecunias in manu mea (Lit. Regis) EHR VII 20 (= Cart. Heming I 79–80); rex ‥ ~ivit uxorem ejus quam juvenis ‥ ultra vetitum episcopi duxerat, quia sacrata fuerat in sanctimonialem H. Hunt. HA V 14; 1215 nec nos nec ballivi nostri seisiemus terram aliquam ‥ quamdiu catalla debitoris ‥ sufficiunt ad debitum reddendum Magna Carta 9; s1279 si non haberent bonum varentum, [rex] saysivit statim terras illorum W. Guisb. 216; s1295 qui [sc. rex Scotorum] cum ‥ non veniret ‥ precipit rex ut omnes terre sue quas in Anglia tenuit saysirentur [ed. 1849: seisirentur] Ib. 270; 1304 cum propter predictos excessus ita manifestos et notorios misissemus ‥ quendam militem socium nostrum ad saziendum dictum locum (AncC 14/140 (135)) RGasc III clxxvi n. 1; s1321 rex utlagavit omnes ‥ et fecit terras eorum ‥ seysiri Ad. Mur. Chr. 35; 1409 ballivi sui [sc. episcopi Dunelmensis] capiunt ‥ omnes homines venientes cum lanis ‥ vendendis ‥ et mercandisas illas seisiunt [DuC II 424a s. v. coket: †seitiunt] ad opus episcopi tanquam forisfactas Foed. VIII 573. 5 (leg., perf. or p. ppl. of person) in possession or seised of (item related to commission of crime) or caught in the act of committing a crime (w. abl. or de & abl. of item or crime); b (without de & abl.). si quis de furto seisiatus sit (Leg. Hen. 26. 3) GAS 562; si aliquis fuerit captus, qui fuerit ~itus de roberia vel latrocinio Assize Clar. 12 (cf. SelCh 171: saisiatus); 1176 si quis ~itus [G. Hen. II I 109: v. l. seisiatus] fuerit de murdro vel latrocinio vel roberia vel falsoneria, et inde sit cognoscens, vel de aliqua alia felonia quam fecerit ‥ coram legalibus hominibus ‥ (Assize Northampton) SelCh 179 (= R. Howd. II 89); ? 1201 ipse R. inventus est seisitus de roberia illa SelPlCrown 80; W. S. ‥ inventus fuit seisitus cappa mortui et cultello unde occisus fuit mortuus Ib.; 1203 quod ipse [A.] in latrocinio furatus est iiij porcos ‥ et inde [R.] invenit eum ~itum et adhuc est saisitus Ib. 48; si aliquis alium castraverit et forte cognoverit se esse seisitum de testiculis Bracton f. 145; 1298 capti fuerunt ‥ ~iti de j gladio et j chalone Rec. Leic. I 361; 1313 qui fuit factor facti removendi dictum dominum G. ad forciam et ad arma de dictis terris et de suis cathallis, de quibus ipse est sayzitus in parte, et partem vendidit Tract. Ed. II 8.  b differt enim de infami et ~iato [v. l. ~ito] et de societate compellato (Leg. Hen. 61. 18c) GAS 582.