sanguis

purae a civili sanguine manus
hands unpolluted by the blood of citizens

sanguis , inis, m.: blood, 3.30, et al.; parentage, lineage, descent, race, 1.19; offspring, son, 6.835.

sanguis, ĭnis (acc. SANGVEM, Inscr. Fratr. Arval. tab. 41, 22; Inscr. Orell. 2270 and 5054; cf. ex-sanguis, acc. -em.—Neutr. collat. form sanguen, ante-class., Enn. ap. Non. 224; id.ap. Cic. Rep. 1, 41, 64; id. ap. Cic. Fin. 5, 11, 31; Cic. de Or. 3, 58, 218; id. ap. Prisc. p. 708 P.; Cato ap. Gell. 3, 7, 19; Att. and Varr. ap. Non. l. l.; Lucr. 1, 837; 1, 860; Petr. 59, 1; Arn. 1, 36), m. [etym. dub.; prob. root sak-, sag-, to drop, flow; cf. Angl.-Sax. sūc-an; Germ. saugen], blood (class. only in the sing.; cf. cruor).

• I Lit.: guttam haut habeo sanguinis, Plaut. Most. 2, 2, 76 (506): quod sanguen defluxerat, Cato ap. Gell. 3, 7, 19: sine sanguine hoc fieri non posse, bloodshed, Ter. Eun. 779: sanguen creari, Lucr. 1, 837: nobis venas et sanguen...esse, id. 1, 860: in quem (ventriculum cordis) sanguis a jecore per venam illam cavam influit: eoque modo ex his partibus sanguis per venas in omne corpus diffunditur, Cic. N. D. 2, 55, 138: fluvius Atratus sanguine, id. Div. 1, 43, 98: flumine sanguinis meum reditum interclu, dendum putaverunt, id. Red. ad Quir. 5, 14; id. Red. in Sen. 3, 6: nuntiatum est, in foro Subertano sanguinis rivos per totum diem fluxisse, Liv. 26, 23, 5: cum rivi sanguis flammam orientem restinguere, id. 28, 23, 2: pugnatum ingenti caede utrimque, plurimo sanguine, Liv. 2, 64: haurire sanguinem, to shed (another's) blood: ad meum sanguinem hauriendum advolaverunt, Cic. Sest. 24, 54: tanti sanguinis nostri hauriendi est sitis, Liv. 26, 13, 14: nisi hauriendum sanguinem laniendaque viscera nostra praebuerimus, id. 9, 1, 9: relicum sanguinem jubentes haurire, id. 22, 51, 7: multum sanguinem invicem hausimus, Curt. 4, 14, 17: multorum sanguinem hauserunt, Sen. Ben. 6, 30, 5; Lact. 5, 1, 8: sanguinem dare, to shed (one's own) blood, give (one's) life: in beluas strinximus ferrum, hauriendus aut dandus est sanguis, Liv. 7, 24, 4: dandus invidiae est sanguis, id. 3, 54, 4: quid super sanguinis, qui dari pro re publicā posset, rogitantes, id. 4, 58, 13; Sen. Ira, 1, 2, 2; 3, 18, 2: sanguinem mittere, to bleed, let blood, Cic. Att. 6, 1, 2; so Cels. 2, 10; 4, 13; for which: emittere sanguinem de aure, Col. 6, 14, 3: sub caudā, id. 7, 5, 19; 6, 6, 4; 6, 9, 1: demere (e capite), Varr. R. R. 2, 1, 23: detrahere (ex auriculā), Col. 6, 14, 3; Cels. 2, 10, 4; 6, 6, 26: ex adversā parte de auriculā sanguinem mittere, Col. 7, 10, 2: supprimere sanguinem, to stanch, stop, Cels. 2, 10; for which: cohibere, id. 8, 4; Plin. 22, 25, 71, § 147: sistere, id. 20, 7, 25, § 59; 28, 18, 73, § 239.—
• • • 2 Plur. (late Lat.): vir sanguinum, i. e. bloody, violent, cruel, Vulg. 2 Reg. 16, 7, 8; id. Psa. 5, 6; 25, 9; 54, 23; cf.: libera me de sanguinibus, i. e. the guilt of shedding blood, id. ib. 50, 15: vae civitati sanguinum, id. Ezech. 24, 9.—
  • B Transf. (class.; esp. freq. in the poets).
  • • 1 Blood, i. e. consanguinity, descent, race, stock, family.
    • • a Abstr.: sanguine conjuncti, blood-relations, relatives by blood, Cic. Inv. 2, 53, 161; Sall. J. 10, 3: alicui materno a sanguine jungi, Ov. M. 2, 368: alicui sanguine cohaerere, Quint. 8, 3, 75: progeniem Trojano a sanguine duci, Verg. A. 1, 19; cf.: genus alto a sanguine Teucri, id. ib. 4, 230: Semiramio Polydaemona sanguine cretum, Ov. M. 5, 85: sanguine cretus Sisyphio, id. ib. 13, 31: nostri quoque sanguinis auctor Juppiter est, id. ib. 13, 142: nec iis tantum quos sanguine attingit amandus, Plin. Ep. 7, 24, 2: sanguinem sociare, Liv. 4, 4, 6: Tiridates sanguinis ejusdem, Tac. A. 6, 32.—
      • b Concr., a descendant, offspring: o pater, o genitor, o sanguen dis oriundum!Enn. ap. Cic. Rep. 1, 41, 64; and id. ap. Prisc. p. 708 P. (Ann. v. 117 Vahl.); cf.: non magis in alienis, quam in proximis ac sanguine ipso suo exerceret, Liv. 7, 4, 3: in suum sanguinem saevire, id. 40, 5, 1: Alexandri sanguis et stirps, Curt. 10, 6, 10: suum sanguinem perditum ire, Tac. A. 4, 66; 3, 4: ne secus quam suum sanguinem (eum) foveret ac tolleret, id. ib. 4, 8; Vell. 1, 10, 5; Val. Max. 5, 9, 4: seu deos regesve canit, deorum Sanguinem, etc., Hor. C. 4, 2, 14: clarus Anchisae Venerisque sanguis (i. e. Aeneas), id. C. S. 50: regius sanguis (i. e. Europa), id. C. 3, 27, 65: vos, o Pompilius sanguis (i. e. the Pisos), id. A. P. 292: non ego, pauperum Sanguis parentum, id. C. 2, 20, 6: pro sanguine tuo, Ov. M. 5, 515: sanguis meus, Verg. A. 6, 836: tuus, Tib. 1, 6, 66; Stat. Th. 3, 559.—
    • 2 Of other fluids (rare): et viridis nemori sanguis decedit et herbis, Manil. 5, 212: Baccheus, i. e. wine, Stat. Th. 1, 329; cf. Plin. 14, 5, 7, § 58: Pallas amat turgentes sanguine baccas, Nemes. Ecl. 2, 50.—
• II Trop., vigor, strength, force, spirit, life (class.), Plaut. Bacch. 1, 2, 45 (153): amisimus, mi Pomponi, omnem non modo sucum ac sanguinem, sed etiam colorem et speciem pristinam civitatis, Cic. Att. 4, 18, 2 (4, 16, 10); cf. Sall. Fragm. Or. Lepidi, § 25: vos o, quibus integer aevi Sanguis, ait, solidaeque suo stant robore vires, Verg. A. 2, 639: quae cum de sanguine detraxisset aerarii, had bled the treasury (the figure taken from blood-letting), Cic. Verr. 2, 3, 36, § 83; cf.: cum ἐξ ἀφαιρέσεως provinciam curarit, sanguinem miserit, etc., id. Att. 6, 1, 2: missus est sanguis invidiae sine dolore, id. ib. 1, 16, 11: qui ab illo pestifero ac perdito civi jam pridem rei publicae sanguine saginantur, id. Sest. 36, 78; cf.: illa in agendis causis jam detrita: Jugulum petere et Sanguinem mittere...nec offendunt tamen, Quint. 8, 6, 51.—Of vigor, force of style: sucus ille et sanguis incorruptus usque ad hanc aetatem oratorum fuit, in quā naturalis inesset, non fucatus nitor, Cic. Brut. 9, 36: orationis subtilitas etsi non plurimi sanguinis est, etc., id. Or. 23, 76: sanguine et viribus niteat, Quint. 8, 3, 6; so (with vires) id. 10, 2, 12: Calvus metuens, ne vitiosum colligeret, etiam verum sanguinem deperdebat, Cic. Brut. 82, 283: dicta plena sanguinis, Quint. 11, 1, 34: sanguinem ipsum ac medullam verborum ejus eruere atque introspicere penitus, Gell. 18, 4, 2.

sanguis (urspr., aber veraltete Form sanguen), inis, m., das Blut (= der dünne, die Glieder durchströmende und lebenerhaltende Blutsaft, hingegen cruor = der rohe Blutsaft, das rohe, dicke Blut; vgl. Tac. ann. 12, 47), I) eig. u. bildl.: 1) eig.: sanguinis eruptio, Cels.: sanguinis vomitus, Cels.: sanguinis missio, das Aderlassen, Cels.: sanguis ater, Lucr., Verg. u. Liv.: caprinus, Aur. Vict.: humanus, Liv. u.a.: taurinus, Catull. u. Plin.: tauri sanguis, Cic.: vestis sanguine madens, Quint.: gladius sanguine oblitus, Sall.: sanguine subito ictus, vom Schlage getroffen, Eutr.: murenas sanguine humano saginare, Sen. (bildl., sanguine rei publicae saginari, sich mit dem Marke des St. mästen, Cic.): candor corporis magis sanguine atro maculabatur, Liv.: affectus nobis fugant sanguinem, treiben uns das Blut (im Gesichte) zurück (Ggstz. evocant ruborem), Sen.: os sanguine respergere, Cic.: se sanguine nefando respergere, Liv.: sanguinem mittere, zur Ader lassen, alci, Cels., u. scherzh., provinciae, Cic.: so auch sanguinem extrahere, Plin., od. detrahere, Colum., od. emittere venis, Plin., od. demittere, Gell.: sanguinem sistere, Plin., od. cohibere, Cels., od. supprimere, Cels.: sanguinem exspuere, Cels., ab ore exspuere (Ggstz. ex stomacho cruorem reicere), Scrib.: sanguinem vomere, Cels.: sanguinem fundere, ausgießen, Cic., u. vergießen, Curt. (vgl. plus sanguinis ex multa carne fundebatur, Liv.): sanguinem effundere, vergießen, Cic.: sanguinem haurire, Liv., sanguinem alcis haurire, Cic.: hauriendus aut dandus est sanguis, ihr müßt Blut (der Feinde) vergießen oder (das eurige) hingeben, Liv.: sanguinem sitire, Iustin. u. Lact.: sanguinem alcis sitire, Cic.: gustasse civilem sanguinem vel potius exsorbuisse, Cic.: numquam sanguinem alcis expetivisse, Cic.: hominis propinqui sanguinem vitamque eripere, Cic.: saturare se sanguine dissimillimorum sui civium, Cic.: satia te sanguine, quem sitisti, Iustin.: canes satiati sanguine erili, Ov.: etiam impendio sanguinis sui alqm tueri, Sen. – 2) bildl.: a) die Lebensfrische, das Kernhafte, amisimus sucum et sanguinem, Cic.: quibus integer aevi sanguis, Verg. – v. der Rede u. v. Redner, Cic.: verum sanguinem deperdebat, Cic.: sanguinem ipsum ac medullam verborum ipsius (Sallustii) eruere atque introspicere peritus, Gell. 18, 4, 2. – b) = Vermögen, Geld, de sanguine aerarii detrahere, Cic.: sanguinem miserit, quicquid potuerit detraxerit, Cic. – II) meton.: 1) das Blutvergießen, der Mord, sanguis cotidianus, Cic.: fraterni sanguinis insons, Ov.: odio civilis sanguinis, Cic.: usque ad sanguinem incitari solet odium, Cic.: sanguinem facere (anrichten), Liv.: – 2) das Geblüt = die Blutsverwandtschaft, der Stamm, das Geschlecht usw., a) abstr.: magnam possidet religionem paternus maternusque sanguis, Cic.: cognatio materna Transalpini sanguinis, Cic.: ne sanguis societur (durch das Heiraten untereinander), Liv.: sanguine coniunctus, Blutsverwandter, Cic.: attingere alqm sanguine, blutsverwandt sein mit usw., Plin. ep. – b) konkret, Abkömmling, Kind (Sohn, Tochter), Enkel usw., Alexandri sanguis ac stirps (Sprößling), Curt.: proice tela, sanguis meus, Verg.: est sanguis tuus, Tibull.: regius sanguis, v. der Europa, königliche Prinzessin, Hor.: saevire in suum sanguinem, Liv. – III) poet. übtr., die natürliche Feuchtigkeit, der Saft der Pflanzen usw., bacas turgentes sanguine Pallas amat, Öl, Nemes.: viridis nemori sanguis decedit, Saft der Bäume, Manil.: von der Purpurfarbe, Val. Flacc. – ➳ Das i von Natur lang (s. Lachmann Lucr. p. 59), daher oft bei Dichtern so gemessen, s. Neue-Wagener Formenl.³ 1, 243. – Genet. Sing. vulg. auch sanguis, Cael. Aur. de morb. chron. 2, 11, 128. Paul. Nol. 21, 376: Akk. sanguem, Corp. inscr. Lat. 6, 2104, 22 (Act. Arv. a. 218). – Archaist. Nomin.-Form sanguen, Enn. ann. 113; fr. scen. 26 u. 202. Acc. tr. 83. Cato origg. 4. fr. 7, u. oratt. fr. 60. Varro sat. Men. 225. Lucr. 1, 837 u.a. Petron. 59, 1. Lact. 1, 15, 31. – Der Plur. sanguines wird von Prisc. 5, 54 u. Serv. Verg. Aen. 4, 687 als ungebräuchlich bezeichnet, aber s. Vulg. 2. regg. 16, 7; psalm. 5, 7 u. 15, 4; prov. 29, 10 u. ö. Hieron. in psalm. 15, 4 u. ö. (vgl. Neue-Wagener Formenlehre³ 1, 580).

sanguis [CL] 1 blood; b (human or animal); c (med.); d (as one of the four humours); e (dist. as menstrualis, menstruus); f (in leg. context, also as form of suretyship). ~is est dum manet, effusus vero cruor Bede Orth. 53; hic ~is, sanc Gl. AN Ox. 72; alii autem vocant ~inem quasi suavem eo quod gustu et tactu sit suavis Bart. Angl. IV 7; trumbus, i. globus. inde trumbosus ~is, i. globosus SB 42; hic ~is, hic cruor, A. blode WW.  b uxor quae sanguinem viri sui pro remedio gustaverit, xl dies plus minusve jejunet Theod. Pen. I 14. 7; adamans ‥ si in ~ine arietis missus fuerit et ibi aliquantum steterit, mollificatur Comm. Cant. I 295; cyclopes ‥ humano ~ine vescebantur Lib. Monstr. I 11; pulvis erat sacro regis cum sanguine mixtus / Oswaldi, multis fuerat qui causa salutis Alcuin SS Ebor 354; pellicanus ‥ ~inem [ME: blod] extrahit et ~ine [ME: wið þ' blod] reviviscunt pulli interfecti AncrR 35; ~is porcinus dolorem et vulnera aurium tollit Alph. 162; c1391 barbour assuetus est jactare ~inem corruptum in regia via in abhominacionem Leet Norw. 70.  c lactis similitudinem habens manet semen in vulva. dehinc convertetur in ~inem Theod. Laterc. 13; licentia minuendi ~inem omni tempore statim post capitulum petenda est Lanfr. Const. 159; anima ‥ in hepate ‥ per ~inem, qui calidus et humidus est, dirigit Adel. ED 33; corpus totum ~ine irrigari et nutriri necesse fuit Alf. Angl. Cor 16. 3.  d ~is eos in quibus maxime pollet facit hilares, laetos, misericordes, multum ridentes et loquentes Bede TR 35 p. 247; exilit interea mihi corpus in ardua letum, / sanguine vel colera plus dominante mihi L. Durh. Dial. III 450; sunt autem iiij humores, sc. ~is, flegma, colera, et melancolia Bart. Angl. IV 6; ita usus coitus moderetur ut illo non utamini nisi ‥ potissime in horis ~inis Kymer 19.  e bituminis ‥ non potest dividi ullatenus nisi ~ine menstruali Comm. Cant. I 72; bubinare, menstruo ~ine inquinari Osb. Glouc. Deriv. 80; hujusmodi irrationabilis appetitus causa est menstruus ~is retentus Quaest. Salern. B 294; que enim stercora, quis enim ~is menstruus, que putredo cadaverum immundior est quam peccatum? P. Blois Opusc. 1095A; homo de spermate vili concipitur / sanguine menstruo conceptus alitur Humana Miseria 402.  f 1232 sint liberi in omnibus locis ‥ ac corpora et ~ines eorundem, ubicumque deveniantur Pat 484; 1293 plegius de prosequendo ~is et fides Law Merch. I 62. 2 blood (of Christ); b (in the Eucharist); c (as relic). d (~is regalis, as interp. of sang real, alternative division of san greal) Holy Grail. Jesus Christus ‥ sibi conjuncxit ecclesiam per ~inem et aqua ex proprio latere Theod. Laterc. 25; terras indutus me Christus sanguine salvat Bonif. Aen. (Humilitas) 138; in baptismo ‥ omnia peccata ~ine Christi lavantur Anselm (Praesc. 3. 8) II 275; Jhesus aspergit gentes multas, omnes viz. baptizatos aspergit aquis baptismi et aspersione ~inis sui Gros. Cess. Leg. II 5 p. 93; sangwis autem circumcisionis Cristi effusus in sua infancia non fuit nisi arre redempcionis, quibus aqua post sangwinem passionis multiplicem dedit ultimum complementum Wycl. Ver. III 152.  b 679 quisquis contra hanc donationem venire temptaverit sit ab omni christianitata [sic] separatus et a corpore et ~ine Domini nostri Jhesu Christi suspensus CS 45; aqua ‥ qua abluimur in baptismo, et ~is quo consecramur in calice sancto Bede Templ. 753D; Jesu Christe ‥ hoc sanctum corpus tuum et hunc sanctum ~inem tuum ‥ accipere desidero Anselm (Or. 3) III 10; c1250 si quid de ~ine Domini ceciderit super corporale, rescindendum est ipsum corporale et in loco reliquiarum servandum Conc. Syn. 642.  c sacre reliquie: ‥ spinea corona ‥ lignum Domini, clavi, lancea, ~is, vestimentum ‥ et sudarium sepulture ejus Descr. Constant. 245; magistri enim Templi et Hospitalis ‥ miserant quandam portionem ~inis Dominici M. Par. Maj. IV 641.  d 1357 unus magnus liber ‥ de gestis Arthuri, unus liber consimilis de ~ine regali KR Ac 393/4 f. 4. 3 (in contexts expressing the shedding of blood). b bloodshed; c (leg., w. ref. to trial for bloodshed). d (vir ~inum) man of blood (w. ref. to Psalm. v 7). e (w. ref. to Matth. xxvii 24). f loss of blood. tetri Scottorum Pictorumque greges, moribus ex parte dissidentes, sed una eademque ~is fundendi aviditate concordes Gildas EB 19; quando [adamantinus] ‥ rubicundus erat, tunc praedicebat bella et effusiones ~inum futuras populo pro peccatis Comm. Cant. I 299; regali, seu fertur, sanguine fuso Frith. 785; qui ~inem faciebat a mane secundae feriae usque ad nonam sabbati DB I 262va; duceret secum proceres Lundonie, paratos esse ~inem suum patrie impendere W. Malm. GR II 180; 1284 ipsam verberavit, volneravit et sangwynem de eadem traxit CourtR Ramsey 151.  b ut ‥ prophetae praecaveret se maledictum esse gladium et ~inem prohibentem Gildas EB 69; sine ullo proelio ac ~ine intra paucissimas dies plurimam insulae partem in deditionem recepit Bede HE I 3; Solimannus ‥ cum suis jam nil nisi ~inem sitientibus adiit Ord. Vit. IX 5 p. 491; pretium ~inis est xxiiij denarii. ~inis Christi pretium fuit xxxa denarii; sed indignum videtur si Dei et hominis ~is esset ejusdem precii; ideo hominis ~is minoris precii est, id est, xxiiij denarii. precium ~inis captivi est xvj denarii Leg. Wall. A 122; c1343 summus pontifex in pluribus casibus potest ferre justam sentenciam, et in quibusdam casibus, sc. in causis ~inis, debet hoc aliis committere Ockham Dial. 914.  c 1134 concedimus ‥ monachis ut habeant in tota parochia Becci omnes regias libertates: murdrum, mortem hominis, plagam, mehaim, ~inem, aquam, et ignem (Adm. Normandy) EHR XXIV 210; c1160 habeant [canonici] soccam et sacam ‥ et pacis fracturam ‥ et ~inis effusionem ‥ et omnia forisfacta in suo jure facta CalCh II 369; 1252 sequantur in dicto manerio ‥ de curia in curiam ad ~inem fusum et uthesium infra dictum manerium cum acciderit Cart. Tutbury 295; 1263 salvis michi et heredibus meis de dictis burgensibus terciis misericordiis de assisis panis et cervisie factis et ~ine et hutesio in dicto burgo levato (Pat) EHR XVI 335; 1276 consueverunt eligere sibi constabularium ‥ pro attachiamentis faciendis ubi erat necesse, sc. pro hutesio vel ~inis effusione et pro hiis que pertinent ad coronam Hund. I 5a.  d loquentes mendacium, viros ~inum et dolosos quos abominatur Dominus Bede Mark 261D; cum corpus et locus ipsius a viris ~inum obsideatur (Chr. Cant.) Gerv. Cant. Chr. app. lxv; renuistis electum Valentinum, dicentes eum virum ~inum M. Par. Maj. III 494; [Christus] pro reis orat intimo supplicatu / atque pro viris sanguinis oraturus J. Howd. Cant. 276.  e 747 sic enim ‥ omnes episcopi debent metropolitano et ipse Romano pontifici, si quid de corrigendis populis apud eos inpossibile est, notum facere; et sic alieni fient a ~ine animarum perditarum Bonif. Ep. 78 p. 164.  f dixit: ‥ hic adolescens hodie ~ine morietur ‥ cumque revertere[n]tur ‥ a sancto viro ‥ in medio ‥ itenere sanguis per totum corpus predicti juvenis quasi sudor sine vestigio ulceris fluit, et repente mortuus est ille (Colmanus 10) VSH I 262. 4 blood (as the source of strength and vigour), strength, vigour. b blood (as source of vitality, responding to emotions), temperament, temper. c797 mane, florentibus per aetatem studiis, seminavi in Brittania, nunc vero frigescente ~ine, quasi vespere, in Francia seminare non cesso Alcuin Ep. 121.  b erat Suanus in ~inem pronus, nec ei magno hortamento opus fuit W. Malm. GR II 177; gens ‥ parum ‥ bellicosa et vivacis ~inis inops, semel acceptum nescit dediscere servitium Ib. IV 360; nichil temere faciat ~ine calido, sed vindictam deferat donec pertranseat ira Plusc. VII 20. 5 blood, blood relationship, kindred. b race, descent. c blood relation, descendant, kindred (collect.). c738 de uno ~ine et de uno osse sumus Bonif. Ep. 46; aut de ~ine et de semine mariti tui Id. Pen. 433; Godefridus dux ‥ de antiqua Karoli Magni origine lineam trahens, et cui vere plurimus inerat Karolus tam ~ine quam mente W. Malm. GR IV 349; favor sangwinis Wycl. Ver. II 136 (v. favor 4); 1405 Jacobus le Botiller nunc comes Dormonde est consanguineus ipsius Stephani et rectus heres ejus propinquior ‥ de integro ~ine Cl 254 m. 16; s1455 spuriosi dimidiatique ~inis fuerit, habueritque patrem qui de privata muliere procreamen sumpsit Reg. Whet. I 165; 1565 scholaris sive studens ‥ die sue matriculacionis certam pecunie summam nomine sue matriculacionis fisco universitatis dependat atque persolvat ‥ juxta ~inis et conditionis sue qualitatem StatOx 394.  b non ex ~ine nobilitatis plaudentium, sed ex pauperum gregem [sic] humiliter sentientium, primos institueret duodicem ecclesiae columnae Theod. Laterc. 18; non fuit licitum populo Jude, ob culpam aliquam filiorum David transferre a semine ejus regnum Jude ad ~inem extraneum Fortescue Tit. Edw. 11.  c 1296 ponatur in seysina eo quod est de ~ine de Ripton' Regis SelPlMan 122; 1333 ob defectum ~inis IPM 36 (20) (v. defectus 2a). 6 (alch.). ~is quoque est auripigmentum Rob. Angl. (I) Alch. 518b; nam quousque infans, hoc est, hic lapis noster informetur, et fermentetur cum suo simili, hoc est cum ~ine albo viridis draconis et rubeo ~ine rubei draconis, sive sit lapis albus, sive rubeus, nunquam faciet opus perfectum Ripley 110. 7 (~is martis) hazelwort (Asarum). ~is martis Turner Herb. Aiii (v. asara). 8 (~is draconis) bright red gum or resin, an exudation upon the fruit of a palm (Calamus draco), also the inspissated juice of the dragon-tree (Dracaena draco) or exudation from Pterocarpus draco, Croton draco, Daemomorops draco, or other plants; b (identified with cinnabar); c (identified with antimony). sanies est scissura formica vehementior et alio nomine sanus vocatur et similibus adjutoriis curatur, vel pulvis ~inis dra' et cinamomi aspergatur peruncto loco de unguento albo Gilb. III 143. 2; illic arborea sanguis de fronde draconis / sudat et ad fluxum ventre fluente valet Garl. Epith. IV 319; 1322 saunguys draconis Cal. Scot. III 766; in predicto lacte ponatur pulvis ~inis draconis aut boli armenici J. Mirfield Brev. 88; ~is draconis succus est herbe SB 37; ~is draconis est gumma cujusdam arboris in Yndia et in Persia nascentis Alph. 162; 1535 ~is draco Rec. Nott. III 194.  b cinnabari sive cinnabarim dicunt a dracone et a barro elephante esse vocatum. aiunt enim draconum esse ~inem [Trevisa: ~is draconis ‥ dragons blood otherwise called cinnabaris] dum implicant elephantes. ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quicquid solum tinxerit, est autem pulvis coloris ruber, ut dicit Isidorus Bart. Angl. XIX 26.  c sanguis draconis, i. antemonium Gl. Laud. 1371. 9 f. l. c1170 dimidium tocius sepi et †sanguinis [sic MS; l. sagiminis] et uncti que ad partem meam de coquina mea spectant Regesta Scot. 18; omentum, zirbus, †obdemen, sumen †sanguinum [? cf. Plaut. Cur. 323: abdomen, sumen suis, glandium], arvina, axungia idem, quando quodlibet horum simpliciter ponitur pro porcina intelligitur Alph. 129 (cf. SB 32: omentum, zirbus, abdomen, sagimen, arvina, auxungia idem sunt).

sanguĭs, (6) ĭnis, m. , ¶ 1 sang : Cic. Nat. 2, 138 ; Quir. 14 ; etc.; sanguinem (alicujus) haurire Cic. Sest. 54 ; Liv. 26, 13, 14, etc., faire couler, répandre le sang [de qqn] jusquʼà épuisement ; hauriendus aut dandus est sanguis Liv. 7, 24, 4, il faut faire couler tout leur sang ou donner le nôtre ; sanguinem sistere Plin. 20, 59 ; cohibere Plin. 22, 147 ; supprimere Cels. Med. 2, 10, arrêter (étancher) le sang ; sanguinem mittere Cic. Att. 6, 1, 2, pratiquer une saignée ; [fig.] missus est sanguis invidiæ sine dolore Cic. Att. 1, 16, 11, jʼai fait un sacrifice aux envieux sans quʼil mʼen coûte ; gustare civilem sanguinem vel potius exsorbere Cic. Phil. 2, 71, goûter du sang des citoyens, mieux, sʼen abreuver, [mais odio civilis sanguinis Cic. Fam. 15, 15, 1, par haine de verser le sang... = par haine de la guerre civile] ; v. effundo, fundo, profundo ¶ 2 [fig.] a) force vitale, vigueur, sang, vie : [en parl. de lʼÉtat] Cic. Att. 4, 18, 2 ; Sest. 78 || [en parl. de lʼéloquence ou de lʼorateur] Cic. Br. 36 ; 283 ; Or. 76 || [en parl. du trésor public] Cic. Verr. 2, 3, 83 ; Att. 6, 1, 2 ; b) origine, descendance, race, parenté : sanguine conjuncti Cic. Inv. 2, 161, unis par les liens du sang ; paternus, maternus sanguis Cic. Amer. 66, le sang paternel, maternel ; ne societur sanguis Liv. 4, 4, 6, pour que les sangs ne se mêlent pas || [sens concret, poét.] rejeton, descendant : Virg. En. 6, 836 ; Hor. O. 4, 2, 14, etc. ; Liv. 7, 4, 3 ; 40, 5, 1 ; c) [poét.] = jus, suc : Plin. 14, 58 ; Stat. Th. 1, 329.

➳ forme sanguen, n.  : Enn. Scen. 26 ; 202 ; Ann. 113 ; Cato Orig. 4, 7, p. 19, l. 11 ; Orat. 60 ; Lucr. 1, 837 ; 853 ; 860 || sanguīs chez Lucrèce passim || gén. sanguis C. Aur. Chron. 2, 11, 128 ; P. Nol. 21, 376.

sanguis , inis. m.
血一代。同姓。— aerarii 國帑之銀。— orationis 文章之力。Regius sanguis 王後裔。Veneris sanguis 某婦之後代。Terrae sanguis 酒。Sanguinem mittere vel extrahere vel detrahere 放血。Sanguinis detractio vel missio 放血。Auctor sanguinis 太祖。— draconis 血竭。

Suggest a Translation
See an image

sanguis (poet. also sanguīs, V., O.), inis, m, or (old) sanguen,inis, n

• blood: Sine sanguine fieri, bloodshed, T.: innocentium, slaughter: in sanguine versari, murder: fluvius Atratus sanguine fluxit: ad meum sanguinem hauriendum advolare, to shed my blood: hauriendus aut dandus est sanguis, we must slay or be slain, L.: sanguinem mittere, to let blood.—Blood, consanguinity, descent, race, stock, family: sanguine coniuncti, blood-relations: civium omnium sanguis coniunctus existimandus est: tibi materno a sanguine iunctus, O.: Progeniem Troiano a sanguine duci, V.: sanguine cretus Sisyphio, O.: sanguinem sociare, L.—A descendant, offspring, posterity, family, kindred: o sanguen dis oriundum! Enn. ap. C.: saevire in suum sanguinem, L.: Clarus Anchisae sanguis, i. e. Aeneas, H.: Regius, i. e. Europa, H.: meus, V.—Fig., vigor, strength, force, spirit, life: amisimus omnem sanguinem civitatis: quae cum de sanguine detraxisset aerari, had bled the treasury: missus est sanguis invidiae sine dolore.—Of style, vigor, force, life, animation: sucus ille et sanguis inconruptus usque ad hanc aetatem oratorum fuit: orationis subtilitas etsi non plurimi sanguinis est.