vel
vel, choose, take your choice, or if you will, or as you prefer, or at least, or what is the same thing, or else, or
vel2, or even, if you will, or indeed, even, assuredly, certainly
on the right or left wing
his authority was certainly the greatest at that time
vel : (conj.), or implying indifference as to the alternative or choice, or, freq.; even, or whether, and, 6.769; vel — vel, either — or, 4.24, 25, et al.
vĕl, conj. and adv. [old imv. of volo] prop., will, choose, take your choice; hence,
- I As disjunctive conjunction, to introduce an alternative as a matter of choice or preference, or as not affecting the principal assertion (while aut introduces an absolute or essential opposition; cf. Madv. Gr. § 436; Zumpt, Gr. § 339; Fischer, Gr. § 383).
- A Singly.
- 1 In gen., or (if you will), or else, or (at your pleasure), or (at least), or (it is indifferent), or (what is the same thing), etc.: dic igitur me passerculum ... haedillum me tuom dic esse vel vitellum, Plaut. As. 3, 3, 77 (667): viginti minis? Ba. Utrum vis, vel quater quinis minis, id. Ps. 1, 3, 111 (340): lege vel tabellas redde, id. ib. 1, 1, 29 (31): in solem ponito vel sine sale in defrutum condito, Cato R. R. 7: orabant (sc. Ubii), ut sibi auxilium ferret ... vel ... exercitum modo Rhenum transportaret, or at least, i. e. or, if he preferred it, Caes. B. G. 4, 16: ejusmodi conjunctionem tectorum oppidum vel urbem appellaverunt, Cic. Rep. 1, 26, 41: in unius voluntate vel moribus, id. ib. 2, 28, 51: in unā urbe vel in hac ipsā, id. ib. 3, 10, 17: constituere vel conservare, id. ib. 2, 38, 64: in ardore caelesti, qui aether vel caelum nominatur, id. N. D. 2, 15, 41: transfer idem ad modestiam vel temperantiam, id. Fin. 2, 19, 60; cf. Madv. ad id. ib. 2, 25, 81: unum illud extimescebam, ne quid turpiter facerem, vel dicam, jam effecissem, id. Att. 9, 7, 1: haec neque confirmare argumentis neque refellere in animo est; ex ingenio suo quisque demat vel addat fidem, Tac. G. 3.—
- 2 Esp.
- a With potius, to correct or make more precise what has been said, or rather: ex hoc populo indomito vel potius immani, Cic. Rep. 1, 44, 68: post obitum vel potius excessum Romuli, id. ib. 2, 30, 53: cessit auctoritati amplissimi viri vel potius paruit, id. Lig. 7, 22: vide quid licentiae nobis tua liberalitas det, vel potius audaciae, id. ib. 8, 23: ludorum plausus vel testimonia potius, id. Phil. 1, 15, 36: quam valde ille reditu vel potius reversione meā laetatus! id. Att. 16, 7, 5; id. Phil. 13, 9, 19: novem tibi orbibus, vel potius globis conexa sunt omnia, id. Rep. 6, 17, 17: plurimas vel potius omnes ex se ipso virtutes contulit, Quint. 10, 1, 109.—In climax after a negative: tu certe numquam in hoc ordine vel potius numquam in hac urbe mansisses, Cic. Phil. 2, 15, 38.—
- b So corrective, without potius: sed haec tu melius vel optime omnium, Cic. Fam. 4, 13, 7: clariore vel plane perspicua, id. Fin. 5, 20, 55; id. Lael. 12, 41: Capua ab duce eorum Capye, vel. quod propius vero est, a campestri agro appellata, Liv. 4, 37, 1: cum P. Decius se in Samnium vel in Etruriam proficisci paratum esse ostendisset, id. 10, 26, 4.—Esp. in the phrase vel dicam, or let me rather say, or rather: quando enim nobis, vel dicam aut oratoribus bonis aut poëtis, ullus ... ornatus defuit? Cic. Fin. 1, 3, 10; id. Brut. 57, 207; id. Cael. 31, 75; id. Phil. 2, 12, 30; id. Att. 9, 7, 1; Suet. Calig. 13.—So intensive, or I may even say (cf. II. A. 3. infra): omnes binos consules, vel dicam amplius, omnia nomina, Varr. L. L. 8, p. 106 Bip.: a plerisque vel dicam ab omnibus, Cic. Fam. 4, 7, 3; id. Brut. 70, 246.—
- c Vel etiam, or even: ut expositio quarundam rerum gestarum vel etiam fabulosarum, Quint. 4, 3, 12. —
- d = aut, or else.
- α With an alternative necessary consequence: id autem nec nasci potest nec mori, vel concidat omne caelum omnisque natura consistat necesse est, Cic. Tusc. 1, 23, 54 Tischer ad loc.: vel tu ne faceres tale in adulescentiā, Plaut. Ps. 1, 5, 22 (436).—
- β In gen. (poet. and post class.): si copias armatorum ... secum expenderent, vincendum illā acie vel cadendum esse, Tac. A. 14, 35: mortem omnibus ex naturā aequalem oblivione apud posteros vel gloriă distingui, id. H. 1, 21; cf. id. A. 14, 61; 14, 62: quod imperium variā sorte laetum rei publicae aut atrox, principibus prosperum vel exitio fuit, id. H. 2, 1 init.; 2, 10; 2, 68; cf. Ov. M. 9, 624 sq.; 15, 601 sq.—
- e In a subordinate alternative after aut: nec aut tibi ipsi aut huic Secundo vel huic Apro ignotas, Tac. Or. 28: ne contra Gai quidem aut Claudii vel Neronis ... domum, id. H. 2, 76: abscedens in hortos aut Tusculanum vel Antiatem in agrum, id. A. 14, 3 init.: dementiae quoque judicia aut propter id quod factum est aut propter id quod adhuc fieri vel non fieri potest instituuntur, Quint. 7, 4, 29.—
- B As co-ordinate.
- 1 Vel ... vel, either ... or, be it ... or; in gen. (class.; but where the alternatives are necessary and exclusive, that is, where one must be right and the other wrong, aut ... aut is used; v. infra, and cf. Madv. ad Cic. Fin. 4, 11, 27): sed hic numquis adest? Pa. Vel adest vel non, i. e. just as you please, Plaut. Mil. 4, 2, 28 (1018) Brix ad loc.: paucis me misit ad eam ... vel ut ducentos Philippos reddat aureos, vel ut hinc eat secum, id. Bacch. 4, 1, 18 (590) sq.: ubi illic biberit, vel servato meum modum vel ego dabo, id. Stich. 5, 4, 37 (719): vel tu me vende, vel face quod tibi lubet, id. Pers. 3, 1, 70 (398): nunc quamobrem huc sum missa, amabo, vel tu mihi ajas, vel neges, id. Rud. 2, 4, 14 (427); cf. id. ib. 5, 2, 44 (1331): Allobrogibus sese vel persuasuros ... existimabant, vel vi coacturos, ut, etc., Caes. B. G. 1, 6: ut (Romani) vel sibi agros attribuant vel patiantur eos tenere, etc., id. ib. 4, 7: vel sumptuosae vel desidiosae illecebrae, Cic. Rep. 2, 4, 8: in omni vel officio vel sermone sollers, id. ib. 2, 21, 37: maximum virtutis vel documentum, vel officium, id. ib. 1, 20, 33: pace vel Quirini vel Romuli dixerim, id. Off. 3, 10, 42: erant quaestiones vel de caede vel de vi, id. Mil. 5, 13; 7, 20; id. Leg. 3, 14, 32; id. Lig. 6, 17; id. Deiot. 1, 1; 5, 13; id. Brut. 69, 242: animus vel bello vel paci paratus, Liv. 1, 1, 8: hunc ordinem ex censu descripsit vel paci decorum vel bello, id. 1, 42, 5: Etruriam et Samnium provincias esse; utram mallet eligeret: suo exercitu se vel in Etruriā vel in Samnio rem gesturum, id. 10, 19, 9: gladioque ruptis omnibus loris, oraculi sortem vel elusit vel implevit, Curt. 3, 1, 18: nihil illo fuisset excellentius vel in vitiis vel in virtutibus, Nep. Alcib. 1, 1; 2, 1; id. Milt. 3, 4.—
- b Connected with aut, but not corresponding to it (cf. infra, 2. e.): num aut tuum aut cujusquam nostrum nomen vel Caucasum hunc transcendere potuit vel illum Gangem transnatare? Cic. Rep. 6, 20, 22: ubi enim potest illa aetas aut calescere vel apricatione melius vel igni aut vicissim umbris aquisve refrigerari salubrius? id. Sen. 16, 57: si velim scribere quid aut legere aut canere vel voce vel fidibus, aut geometricum quiddam aut physicum aut dialecticum explicare, etc., id. Div. 2, 59, 122.—
- 2 Esp.
- a With weakened disjunctive force (nearly = et ... et). quemadmodum ille vel Athenis vel Rhodi se doctissimorum hominum sermonibus dedisset, Cic. de Or. 2, 1, 3: multos sine ratione, sine litteris, quā vel inpudentia vel fames duxit, ruentes, Quint. 2, 20, 2: affectus vel illos mites vel hos concitatos in suā potestate habuisse, id. 10, 1, 48: eadem quaestio potest eundem vel accusatorem facere vel reum, id. 3, 6, 18: et nundina vetera ex ordine instituit, vel dies vel tempora, Lampr Alex. Sev. 43: pestilentia tanta exstiterat vel Romae, vel Achaicis urbibus, ut, etc., Treb. Gall. 5.—
- b More than twice, either ... or ... or, etc. tu vel suda, vel peri algu, vel tu aegrota, vel vale, Plaut. Rud. 2, 7, 24 (582): hance tu mihi vel vi vel clam vel precario Fac tradas: meā nil re fert, dum potiar modo, Ter. Eun. 319: vel in tempestate, vel in agris, vel in corporibus, Cic. Rep. 1, 44, 68: vel quod ita vivit vel quod ita rem publicam gerit vel quod ita factus est, id. Phil. 2, 5, 10: vel spectator laudum tuarum vel particeps vel socius vel minister consiliorum, id. Fam. 2, 7, 2; id. Red. Quir. 9, 23; so eight times, id. Rep. 1, 3, 6. —
- c The second (or last) vel strengthened,
- α By etiam: quae vel ad usum vitae vel etiam ad ipsam rem publicam conferre possumus, or even, Cic. Rep. 1, 8, 30; so id. ib. 1, 29, 45; 2, 1, 1; cf.: ut vel ea defendam, quae Pompejus velit, vel taceam, vel etiam ad nostra me studia referam litterarum, id. Fam. 1, 8, 3.—
- β By vero etiam: in mediocribus vel studiis vel officiis, vel vero etiam negotiis, Cic. Rep. 1, 3, 4.—
- γ By omnino: haec vel ad odium, vel ad misericordiam, vel omnino ad animos judicum movendos ex iis quae sunt ante posita, sumentur (or in general), Cic. Part. Or. 36, 128.—
- d Rarely after a negative = neque, nor: neque satis Bruto ... vel tribunis militum constabat, quid agerent, Caes. B. G. 3, 14.—
- e In irregular construction, without the second vel: utrumque est in his, quod ab hoc oratore abhorreat: vel quod omnis, qui sapientes non sint, insanos esse dicunt ... accedit quod, etc., Cic. de Or. 3, 18, 65; id. Att. 11, 7, 5; cf. esp. Lucr. 5, 383 sqq. Munro ad loc. —
- f Vel ... vel = aut ... aut: habere ea, quae secundum naturam sint, vel omnia vel plurima et maxima, i. e. so nearly all that the difference is unimportant, Cic. Fin. 4, 11, 27; cf. Madv. ad loc.: cum bonā quidem spe, ut ait idem, vel vincendi vel in libertate moriendi, id. Att. 7, 9, 4.—For vel ... vel, in a subordinate alternative after aut, v. the examples under I. B. 1. b. supra.—
- g Vel, correl. with aut (post-Aug. and rare): verborum quoque vis ac proprietas confirmatur vel praesumptione ... aut reprehensione, Quint. 9, 2, 18: voces ... aut productione tantum vel correptione mutatae, id. 9, 3, 69 (but the line Ov. M. 1, 546, is spurious); so, aut ... aut ... vel: ut aut de nomine aut scripto et sententiā vel ratiocinatione quaeratur, Quint. 3, 6, 72: aut ... aut ... aut ... aut ... vel, id. 8, 6, 68 sq.; cf.: ubi regnat Protogenes aliquis vel Diphilus aut Erimarchus, Juv. 3, 120.
- II As intens. particle (prop. ellipt., implying an alternative the first member of which is omitted, something else or even this, etc.).
- A In gen., or even, if you will, or indeed, or ... itself, even, assuredly, certainly.
- 1 With subst.: tum opsonium autem pol vel legioni sat est, Plaut. Aul. 3, 6, 24 (560); id. Capt. 1, 2, 23 (132); id. Curc. 5, 2, 13 (611): ita me di ament, vel in lautumiis, vel in pistrino mavelim Agere aetatem, Quam, etc., Plaut. Poen. 4, 2, 5 (827): Ep. Si arte poteris accubare. Ge. Vel inter cuneos ferreos, id. Stich. 4, 2, 39 (617): vel rex semper maxumas Mihi agebat gratias, Ter. Eun. 397: sed tamen vel regnum malo quam liberum populum, Cic. Rep. 3, 34, 46: isto quidem modo vel consulatus vituperabilis est, id. Leg. 3, 10, 23: cum se vel principes ejus consilii fore profiterentur, Caes. B. G. 7, 37: vel Priamo miseranda manus, Verg. A. 11, 259: ego vel Prochytam praepono Suburae, Juv. 3, 5: facile me paterer vel illo ipso acerrimo judice quaerente vel apud Cassianos judices ... pro Sex. Roscio dicere, Cic. Rosc. Am. 30, 85: populus Romanus auctoritatem suam vel contra omnes defendere potest, even if necessary, id. Imp. Pomp. 22, 63: id se probaturum vel ipso Verginio judice, Liv. 3, 44, 10: belli necessitatibus eam patientiam non adhibebimus, quam vel lusus ac voluptas elicere solet? id. 5, 6, 3: timebant ne Romana plebs ... vel cum servitute pacem acciperet, even if it should involve their enslavement, id. 2, 9, 5.—
- 2 With adjj.: Ch. Pax, te tribus verbis volo. Sy. Vel trecentis, Plaut. Trin. 4, 2, 122 (964): Ca. Ut opperiare hos sex dies saltem modo ... Ba. Animo bono es. Vel sex mensis opperibor, id. Ps. 1, 3, 89 (318); cf.: jam hercle vel ducentae minae, id. ib. 1, 3, 68 (297); 1, 3, 111 (340): hoc ascensu vel tres armati quamlibet multitudinem arcuerint, Liv. 9, 24, 7: Ph. Dane suavium? Di. Immo vel decem, Plaut. Truc. 2, 4, 22 (373): ego illum eunuchum, si opus sit, vel sobrius, Ter. Eun. 479: si sit opus, vel totum triduom, id. ib. 223: haec sunt omnia ingenii vel mediocris, Cic. de Or. 2, 27, 119.—
- 3 With verbs: namque edepol quamvis desubito vel cadus vorti potest, may even be turned over, i. e. will be empty, Plaut. Stich. 5, 4, 39 (721): ubi ego hinc abiero, vel occidito, if you will, even, Ter. Phorm. 143: per me vel stertas licet, inquit Carneades, non modo quiescas, Cic. Ac. 2 (Luc.), 29, 93: ut ipsis sententiis, quibus proluserunt, vel pugnare possint, id. de Or. 2, 80, 325: cum vel abundare debeam, cogor mutuari, id. Att. 15 15, 3—
- 4 With pronn.: videndum erit, quid quisque vel sine nobis aut possit consequi aut non possit, Cic. Off. 1, 18, 59: existiment quod velint, ac vel hoc intellegant, id. Fin. 5, 11, 33: est tibi ex his ipsis qui assunt bella copia, vel ut a te ipso ordiare, especially as you can begin with yourself, id. Rep. 2, 40, 67.—
- B With superlatives, to denote the highest possible degree, the very; the utmost; the most...possible.
- 1 With adjj.: hoc invenisset unum ad morbum illum homini vel bellissimum, the very loveliest, the most beautiful possible, Lucil. ap. Non. 527, 28: vidi in dolore podagrae ipsum vel omnium maximum Stoicorum Posidonium, Cic. Fragm. ib. 32: hoc in genere nervorum vel minimum, suavitatis autem est vel plurimum, the very least ... the utmost possible, id. Or. 26, 91: quarum duarum (civitatum) si adessent (legationes), duo crimina vel maxima minuerentur, id. Div. in Caecil. 5, 14: patre meā sententiā vel eloquentissimo temporibus illis, the most eloquent possible, id. de Or. 2, 23, 98: quod erat ad obtinendam potentiam nobilium vel maximum, vehementer id retinebatur, id. Rep. 2, 32, 56: cujus (sc. Hannibalis) eo tempore vel maxima apud regem auctoritas erat, Liv. 36, 41, 2: vident unum senatorem vel tenuissimum esse damnatum, Cic. Verr. 1, 16, 46: fora templaque occupabantur, ut vel exspectatissimi triumphi laetitia praecipi posset, Hirt. B. G. 8, 51: sed vel potentissima apud Amphictyonas aequi tractatio est, Quint. 5, 10, 118; 11, 1, 81.—
- 2 With advv.: vel studiosissime quaerere, Cic. Rep. 1, 10, 15: cum Sophocles vel optime scripserit Electram, id. Fin. 1, 2, 5: vel maxime confirmare, id. N. D. 2, 65, 162; so, vel maxime, id. Ac. 2 (Luc.), 3, 9; id. de Or. 1, 8, 32; id. Att. 9, 12, 3; Quint. 1, 3, 12; 4, 3, 4.—
- C In adding an instance implying that other instances might be mentioned at will, or this one; for instance, for example, as for example, in particular: Per pol quam paucos reperias Fideles amatores ... Vel hic Pamphilus jurabat quotiens Bacchidi, etc., Ter. Hec. 60: vel heri in vino quam inmodestus fuisti, id. Heaut. 568: nullast tam facilis res quin difficilis siet Quom invitus facias; vel me haec deambulatio ... ad languorum dedit, id. ib. 805: sed suavis accipio litteras, vel quas proxime acceperam, quam prudentis! Cic. Fam. 2, 13, 1: cujus innumerabilia sunt exempla, vel Appii majoris illius, qui, etc., id. de Or. 2, 70, 284.—
- D Concessive.
- 1 With superlatives, perhaps: adulescens vel potentissimus nostrae civitatis, Cic. Rosc. Am. 2, 6: domus vel optima Messanae, notissima quidem certe, the best known, at any rate, if not the finest, id. Verr. 2, 4, 2, § 3.—
- 2 = saltem, at least: quā re etsi minus veram causam habebis, tamen vel probabilem aliquam poteris inducere, Cic. Fam. 11, 22, 2: plurimi semetipsos exhortantur vel aliquas partes earum (scientiarum) addiscere, quamvis universas percipere non possint, Col. 11, 1, 11: ac, ni flexisset animos, vel Aegypti praefecturam concedi sibi oraret, Suet. Ner. 47: ut messe vel unā releves colla perusta, Mart. 10, 12, 5; Plin. Ep. 1, 12, 8; cf. Madv. ad Cic. Fin. 4, 16, 43.
vel (eig. Imperat. v. volo, also: nimm, was du willst, das eine oder das andere; dah. A) im allg.: 1) einmal gesetzt, oder, zur Trennung mehrartiger Dinge, wobei die Annahme des einen der subjektiven Meinung oder Wahl überlassen wird (während aut Verschiedenartiges entegensetzt; doch setzt Tacitus oft vel = aut, s. Nipperd. Tac. ann. 1, 139), eiusmodi coniunctionem tectorum oppidum vel urbem appellaverunt, Cic.: fortuna populi posita est in unius voluntate vel moribus, Cic.: ovum molle vel sorbile, Cels. – zur Berichtigung des Vorhergesagten mit potius verb., ex hoc populo indomito vel potius immani deligitur aliqui plerumque dux, oder, möchte ich lieber sagen, Cic. – 2) doppelt (auch dreifach und noch mehrere Male) hintereinander gesetzt, entweder... oder, es sei... oder, auch teils... teils, multa ad luxuriam invitamenta perniciosa civitatibus suppeditantur mari, quae vel capiuntur vel importantur, Cic.: sed ego cur non adsum vel spectator laudum tuarum vel particeps vel socius vel minister consiliorum? Cic.: sogar achtmal, Cic. de rep. 1, 3. – Zur Schärfung oder Vervollständigung des Vorhergesagten mit dem letzten vel noch etiam od. vero etiam od. omnino verb., quae vel ad usum vitae vel etiam ad ipsam rem publicam conferre possumus, Cic.: in mediocribus vel studiis vel officiis vel vero etiam negotiis, Cic.: haec vel ad odium vel ad misericordiam vel omnino ad animos iudicum movendos sumentur, Cic. – aut... vel st. vel... vel, Ov. met. 1, 546 (welcher Vers jedoch für unecht gehalten wird). – In der klass. Prosa findet sich zwar auch aut neben vel, jedoch so, daß es demselben durchaus nicht entspricht, wie Cic. de amic. 57 u.a. – B) insbes.: 1) zur Verbindung, und auch, pariter pietate vel armis, Verg.: terris agitare vel undis, Verg. – im Spälat. (zB. bei den Scriptt. hist. Aug. und bei Eccl.) geradezu = et, und, u. vel... vel = et... et, sowohl... als auch, s. Paucker Subrel. p. 14. annot. 6. Volkmann Itin. Alex. praef. p. 7 sq. Haase Misc. 2. p. 27. not*. – 2) in der Steigerung, oder sogar, auch sogar, selbst, per me vel stertas licet, Cic.: vel illo ipso iudice, Cic.: vel regnum malo quam liberum populum, Cic.: zuw. mit dem Nbbgr. einer milderen Behauptung, auch nur, haec sunt omnia ingenii vel mediocris, dazu gehört wohl ein auch nur mittelmäßiges Talent, Cic. – Daher auch zur Bezeichnung des allerhöchsten Grades, häufig beim Superl. (wie quam u. longe), hoc in genere nervorum vel minimum, suavitatis autem est vel plurimum, leicht das Meiste, Cic.: quod erat ad obtinendam potentiam nobilium vel maximum, Cic.: vel maxime, gar sehr, Cic. – 3) zur Hervorhebung eines einzelnen od. besonderen Falles, zumal, besonders, est tibi ex his ipsis, qui adsunt, bella copia, vel ut a te ipso ordiare, zumal wenn du bei dir selbst anfängst, Cic.: vel hic Pamphilus quoties Bacchidi iurabat etc., Ter. – Zuw. durch zum Beispiel zu übersetzen (s. Brix Plaut. mil. 25), raras tuas quidem, sed suaves accipio litteras; vel quas proxime acceperam, quam prudentes! Cic.: vel quasi egomet, wie ich zum Beispiel, Plaut. – ➳ spät. Form bel, Edict. Diocl. 7, 41.
alia perplura ‥ vel ibi discere vel inde accipere cupiebat
vel quantam vero habuisset industriam evangelium Christi praedicare vel qualiter illum in opere praedicandi divina adjuvaret gratia, non necesse est nostro prosequere stilo
quando rex ibat in expeditione vel terra vel mari(
et omnis causa terminetur vel hundreto vel comitatu vel halimoto socam habentium vel dominorum curiis vel divisis parium vel certis agendorum locis adjacentibus(
consona sunt fidei que vel mala vel bona dixi
finem fecerunt per xlv marcas cum domino suo vel plus vel minus
ruptura ‥ venarum ‥ exterior fit vel ex vulneribus vel distensionibus
in carminibus Vergilii vel Lucani seu Persi Flacci aut Terenti
quicquid et a fabro didicit vel grande parumve / impiger adsistens ex ordine retulit illi
girefalconem ‥ sive sanus sit vel infirmus ‥ domino legato mittat
vel tedio seu cupidine ductus
spatio bilustri temporis vel eo amplius praetereuntis
si ‥ in consuetudine non erit ei multum bibere vel manducare
siquis fecerit sepem vel fossatum, pro quo strictior fiat publica via regis(
liberate de thesauro meo illi vel illi hanc vel hanc summam
si quis ‥ cujuslibet sexus, ordinis, vel dignitatis ‥ hoc memoriale meum corrumpere temptaverit
dolium ‥ nec pergrande fuit vel permodicum, sed exili tamen quantitate moderatum
nunquam magis vel malis aut histrionibus nisi post conversionem sacra misteria committantur
vobis mandamus quod eidem Johanni nullum faciatis vel fieri permittatis malum
pronunciavit eum nullum jus habere in imperio vel ad illud, et si quod habuit, privavit eundem
si quis absque consensu episcopi promittat, promissum sit in episcopi potestate, hoc est, utrum illud mutet vel non(
donec inquisierimus utrum custodia ‥ ad ipsum Johannem ‥ pertineat ‥ vel non
attingatur utrum hujusmodi feoffamentum bona fide factum sit vel in fraude
ut infra biduum determinet an indigeat vel non indigeat advocato
utrum sit vera vel apocrypha, lectoris arbitrio relinquatur
plerique censebant expectandum comitis adventum, quo cognosceretur utrum bellum vel pacem afferret
statimque inquirit ab illa, / quae esset, cur fugeret, faceret vel quae mala
quis non posset ibi lacrimas impendere largas, / laetitia plenas? vel quem conpunctio cordis / ad bona non traheret?
ballivi debent de tallagio xxxv li. ‥ reddent in octabis Clausi Pasche vel vicecomes apponet manum
vult quod omnes sint presentes ‥ ubicumque fuerint ‥ vel ammerciabuntur
si quid ‥ bladi remanserit post seminacionem agrorum, id prudenter granario retornetur vel granatarius in compoto de facili poterit titubare
solvit busagium ‥ vel jacent in falda a vigilia Trinitatis usque Purificacionem B. Marie(
artheticus ‥ ille qui quamlibet infirmitatem habet in artubus ex consueto vel, ut medici volunt, qui quandam nodositatem in membrorum patitur juncturis
natura dictante vel potius Spiritu Dei sibi suggerente(
externas veluti secretiori ministerio familiares indecenter levigantes vel potius, ut vera dicam ‥ humiliantes
convocatis in unum civibus, communione vel, ut Latine minus, vulgariter magis loquamur, communa seu communia eis concessa et communiter jurata
vicario ecclesie parochialis de vel Northam salutem
transnavigare maria ‥ non tam piget quam delectat, ut omnino talis species ‥ vel venditis omnibus copiis comparetur
tanta ‥ pace gaudebat ‥ ut plurimi astruerent eum suam cotidianam imprecacionem mensalem, videlicet, ‘Deus det nobis pacem et vitam eternam, etiam ut ceteris, obtinuisse in terra,’ vel subarrasse, mercedem libro Sapiencie etiam justis repromissam
egenis eleemosynam esse dandam summis e labiis praedicantes sed ipsi vel obolum non dantes
speravi ‥ vestrae adhuc vel semel beatitudinis faciem videre
credidit amissas se posse resumere vires, / duceret excubias saltim si nocte vel una, / illius ante salutiferum recubando sepulchrum
ecce ‥ qui conor vel tenuiter gustare salivam alienae felicitatis
ille triginta argenteis venalem habuit omnium salvatorem, vos vel uno obolo
ista pro nostro modulo de Cestria finibus sive locis dicenda duximus, reponentes ei vel parva munuscula
vĕl (5) (volo), ¶ 1 adv. : ou, si vous voulez ; ou ; a) [donne à choisir une expression entre plusieurs] : summum bonum a virtute profectum vel in ipsa virtute situm est Cic. Tusc. 2, 46, le souverain bien dérive de la vertu, ou [si vous voulez] repose dans la vertu même ; vel ejecimus, vel emisimus, vel... Cic. Cat. 2, 1, nous lʼavons [je vous laisse le choix de lʼexpression] ou rejeté ou renvoyé ou..., cf. Cic. Lig. 29 ; Fin. 1, 42 ; b) [sert à rectifier] : vel potius, vel etiam, vel dicam, vel ut verius dicam, etc., ou plutôt, ou même, ou je dirai, ou pour parler plus exactement, etc. : Cic. Rep. 1, 68 ; Lig. 22 ; Phil. 1, 36, etc. ; sed de nostris rebus satis, vel etiam nimium multa Cic. Fam. 4, 14, 3, mais cʼest assez ou même trop parler de mes propres affaires, cf. Cic. Planc. 22 ; a plerisque, vel dicam ab omnibus Cic. Fam. 4, 7, 3, par la plupart, ou disons mieux par tous, cf. Cic. Br. 246 ; Fin. 1, 10, etc. || vel seul : melius vel optime Cic. Fam. 4, 13, 7, mieux ou plutôt le mieux, cf. Cic. Fin. 5, 85 ; Læl. 41 ; c) = même : vel mediocris orator Cic. Br. 193, lʼorateur même de valeur moyenne ; vel regnum Cic. Rep. 3, 46, même une royauté, cf. Cic. Leg. 3, 23 ; Amer. 85 ; Pomp. 63 ; per me vel stertas licet Cic. Ac. 2, 93, je te permets même de ronfler || [renforçant le superl.] même le plus possible : Cic. Or. 91 ; Cæcil. 14, etc. ; vel maxime, même au plus haut point : Cic. Nat. 2, 162 ; Ac. 2, 9 ; etc. ; d) notamment, par exemple : Pl. Mil. 59 ; Ter. Hec. 60 ; Cic. Fam. 2, 13, 1 ; Rep. 2, 67 ; e) peut-être [avec superl.] : domus vel optima, notissima quidem certe Cic. Verr. 2, 4, 3, maison peut-être la meilleure, en tout cas la plus connue, cf. Cic. Amer. 6 ¶ 2 [particule de coordination] ou, ou bien : ejus modi conjunctionem tectorum oppidum vel urbem appellaverunt Cic. Rep. 1, 41, cette réunion de maisons, on lʼappela place ou ville || vel... vel, ou... ou, soit... soit : Cæs. G. 1, 6 ; 4, 7, etc. ; Cic. de Or. 2, 3 ; Mil. 13 ; 20, etc. || vel répété trois, quatre, jusquʼà huit fois Cic. Rep. 1, 3 || vel... vel... vel vero etiam Cic. Rep. 1, 4, ou... ou... ou même.
- 1. of, of ook, of wel; ➤ fortuna populi posita est in unius voluntate vel moribus; — vel . . . vel of . . . of (gelijkstellend, terwijl aut . . . aut beperkend gebruikt wordt), hetzij . . . hetzij, deels . . . deels: multa ad luxuriam invitamenta perniciosa civitatibus suppeditantur mari quae vel capiuntur vel importantur (Cic.);
- 2. (poët.) en ook; ➤ pariter pietate vel armis; terris agitare vel undis;
- 3. (corrigerend) vel potius of liever; ➤ homo minime malus vel potius optimus; post obitum vel potius excessum Romuli; vel dicam of laat ik liever zeggen;
- 4. (Laatl.) = eten; II. adv.
- 1. (m. nadruk) zelfs; ➤ vel illo ipso iudice; navem vel usque ad Oceanum mittere; haec sunt omnia ingenii vel mediocris;
- 2. (bij superl.) (a) zeker, beslist; ➤ quod erat ad obtinendam potentiam nobilium vel maximum; vel maxime zeer zeker; (b) wel, waarschijnlijk, stellig; ➤ haec domus est vel pulcherrima Messanae; hoc in genere nervorum vel minimum, suavitatis autem est vel plurimum;
- 3. vooral, in elk geval; ➤ non credite patri? credite ~ sorori;
- 4. bijvoorbeeld;
- 5. (meestal bij een pron.) al, reeds; ➤ rem ita esse vel hac ex re intellegi potest.
vel . conj.
成是。至少。宛如。焉有。尙。先。— maxime 眞是。— foenore 給利錢尙可。— frater 卽吾昆弟。Ille — optime scripsit 其述實巧。
Suggest a Translation
See an image
成是。至少。宛如。焉有。尙。先。— maxime 眞是。— foenore 給利錢尙可。— frater 卽吾昆弟。Ille — optime scripsit 其述實巧。
Suggest a Translation
See an image
et, usurpatur apud Scriptores ævi medii. Fortunatus in Vita S. Germani Paris. cap. 35 :
Debilitatem manuum, Vel pedum incurrit.
Regnantibus Hlotario et Carolo, Vel Hlodowico, et Numinoe Duce Britanniæ, Vel Susanno Episcopo in Venedia.
vel (1) conj.
- old imper. of volo, choose, take your choice, or if you will, or as you prefer, or at least, or what is the same thing, or else, or: orabant (sc. Ubii), ut sibi auxilium ferret . . . vel . . . exercitum modo Rhenum transportaret, or at least, Cs.: eius modi coniunctionem tectorum oppidum vel urbem appellaverunt: in ardore caelesti, qui aether vel caelum nominatur.—Poet.: Aeneas pariter pietate vel armis Egregius, i. e. whether you consider, etc., V.—Esp., correcting what precedes; with potius, or rather, or more exactly: ex hoc populo indomito vel potius inmani: cessit auctoritati amplissimi viri vel potius paruit: ludorum plausūs vel testimonia potius: tu certe numquam in hoc ordine vel potius numquam in hac urbe mansisses.—With etiam, or even: laudanda est vel etiam amanda vicinitas: si tantum auxilia, vel si etiam filium misisset.—Praegn., or rather, or even: regnum occupare conatus est, vel regnavit is quidem paucos mensīs, or even: Capua ab duce eorum Capye, vel, quod propius vero est, a campestri agro appellata, L.—In an exclusive opposition, or in the opposite case, or: id autem nec nasci potest nec mori, vel concidat omne caelum necesse est.—As co-ordinate, repeated, either . . . or, whether . . . or, be it . . . or, both . . . and(when the alternatives are indifferent or mutually consistent): Allobrogibus sese vel persuasuros . . . existimabant, vel vi coacturos, ut, etc., Cs.: maximum virtutis vel documentum, vel officium: animus vel bello vel paci paratus, L.: nihil illo fuisset excellentius vel in vitiis vel in virtutibus, N.—After aut, with subordinate alternatives: habere ea, quae secundum naturam sint, vel omnia vel plurima et maxima, all or at least the most important.—More than twice, whether . . . or . . . or: hance tu mihi vel vi vel clam vel precario Fac tradas, T.: vel quod ita vivit vel quod ita rem p. gerit vel quod ita factus est.—The last vel is often strengthened by etiam: quae vel ad usum vitae vel etiam ad ipsam rem p. conferre possumus, or even: in mediocribus vel studiis vel officiis, vel vero etiam negotiis.—After neque, nor: neque satis Bruto . . . vel tribunis militum constabat, quid agerent, Cs.—Followed by aut, or . . . or(late): ubi regnat Protogenes aliquis vel Diphilus aut Erimarchus, Iu.
vel (2) adv.
- 1 vel, or even, if you will, or indeed, even, assuredly, certainly: vel rex semper maxumas Mihi agebat gratias, T.: sed tamen vel regnum malo quam liberum populum: Vel Priamo miseranda manus, V.: ego vel Prochytam praepono Suburae, Iu.: populusR.suam auctoritatem vel contra omnīs possit defendere: timebant ne Romana plebs . . . vel cum servitute pacem acciperet, even if it should bring slavery, Cs.: existiment quod velint, ac vel hoc intellegant: quae non modo summa bona, sed nimirum audebo vel sola dicere: hoc ascensu vel tres armati quamlibet multitudinem arcuerint, L.: a plerisque vel dicam ab omnibus, I may even say.—With sup.of adj.or adv, perhaps, it may be, if you will: adulescens vel potentissimus nostrae civitatis: domus vel optima Messanae, notissima quidem certe, i. e. the most famous, if not the finest.—Intensive, the very, the utmost, the most . . . possible: hoc in genere nervorum vel minimum, suavitatis autem est vel plurimum, the very least . . . the utmost possible: vel extremo spiritu experiri, etc., with his very latest breath: cuius (sc. Hannibalis) eo tempore vel maxima apud regem auctoritas erat, L.: peculatus vel acerrime vindicandus, with the utmost severity.—Introducing a single instance, for instance, for example, as for example, in particular, especially: Vel heri in vino quam inmodestus fuisti, T.: sed suavīs accipio litteras, vel quas proxime acceperam, quam prudentīs!: est tibi ex his ipsis qui adsunt bella copia, vel ut a te ipso ordiare, i. e. especially if you begin with yourself.
-
…de omnibus obsidibus qui apud eum sint gravissimum supplicium sumat. Caesarem vel auctoritate sua atque exercitus vel recenti victoria vel nomine populi Romani deterrere posse ne maior multitudo Germanorum Rhenum traducatur, Galliamque omnem ab Ariovisti iniuria posse defendere .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. Extremum oppidum Allobrogum est proximumque Helvetiorum finibus Genava. Ex eo oppido pons ad Helvetios pertinet. Allobrogibus sese vel persuasuros, quod nondum bono animo in populum Romanum viderentur, existimabant vel vi coacturos ut per suos fines eos…
Julius Caesar, Gallic War
-
…pons ad Helvetios pertinet. Allobrogibus sese vel persuasuros, quod nondum bono animo in populum Romanum viderentur, existimabant vel vi coacturos ut per suos fines eos ire paterentur. Omnibus rebus ad profectionem comparatis diem dicunt, qua die…
Julius Caesar, Gallic War
-
…si qui exire volunt, conivere possum ; qui vero se in urbe commoverit cuius ego non modo factum sed vel inceptum ullum conatumve contra patriam deprehendero, sentiet in hac urbe esse consules vigilantis, esse egregios magistratus, esse…
Cicero, in Catilinam
-
…anhelantem, pestem patriae nefarie molientem, vobis atque huic urbi ferro flammaque minitantem ex urbe vel eiecimus vel emisimus vel ipsum egredientem verbis prosecuti sumus. abiit, excessit, evasit, erupit. nulla iam pernicies a monstro illo…
Cicero, in Catilinam
-
…si enuntiata Ariovisto sint, non dubitare quin de omnibus obsidibus qui apud eum sint gravissimum supplicium sumat. Caesarem vel auctoritate sua atque exercitus vel recenti victoria vel nomine populi Romani deterrere posse ne maior multitudo Germanorum Rhenum traducatur ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, et ostendit quae separatim quisque de eo apud se dixerit. Petit atque hortatur ut sine eius offensione animi vel ipse de eo causa cognita statuat vel civitatem statuere iubeat. Diviciacus multis cum lacrimis Caesarem complexus obsecrare coepit ne…
Julius Caesar, Gallic War
-
…eo apud se dixerit. Petit atque hortatur ut sine eius offensione animi vel ipse de eo causa cognita statuat vel civitatem statuere iubeat. Diviciacus multis cum lacrimis Caesarem complexus obsecrare coepit ne quid gravius in fratrem statueret scire se…
Julius Caesar, Gallic War
-
…furentem audacia, scelus anhelantem, pestem patriae nefarie molientem, vobis atque huic urbi ferro flammaque minitantem ex urbe vel eiecimus vel emisimus vel ipsum egredientem verbis prosecuti sumus. abiit, excessit, evasit, erupit. nulla iam…
Cicero, in Catilinam
-
…non dubitare quin de omnibus obsidibus qui apud eum sint gravissimum supplicium sumat. Caesarem vel auctoritate sua atque exercitus vel recenti victoria vel nomine populi Romani deterrere posse ne maior multitudo Germanorum Rhenum traducatur, Galliamque omnem ab Ariovisti iniuria…
Julius Caesar, Gallic War