scapulare
vestis, scapulas tantum tegens.
Vestis apostolica instar crucisdicitur in Vita S. Willelmi Ducis sæc. 4. Bened. part. 1. pag. 83.
Palliolum, id est, Scapularium. Monachorum vestis propria cum labori et operi insistebant, loco cucullæ, ut quæ brevior esset, et minus ampla, et caput tantum et scapulas tegeret.
Statuit autem venerabilis Pater, ut Scapulare propter opera habeant, quod ob hoc Scapulare dicitur, quod scapulas præcipue tegat et caput : quod vestimentum pene omnes in hac terra rustici utuntur.Sigebertus Gemblac. pag. 120. edit. Basil. ann. 1566 :
Propter opera tantum constituit S. Benedictus alteram cucullam, quæ dicitur Scapulare, eo quod hujusmodi vestis apta sit caput tantum et scapulas tegere.Ubi
Scapularenomine cucullæ interdum designari advertere est.
Scapulare propter opera.Statuta Ordinis
In tempore laboris Scapularia habeant alba, quemadmodum pallium eorum.Infra :
Monachi habeant....... scapulare ad laborem.Rursum :
Quæ laboraverint, cum Scapulari laborare possunt, etc.Warnerius MS. in Caprum Scottum ad Monachum Poetam :
Bulla Innocentii IV. PP. de Institut. Clarissarum :Et tibi propter opus humeris Scapulare tegatur.
Scapularia de levi et religioso panno, vel flaminea, si voluerint, amplitudinis et longitudinis congruentis, sicut uniuscujusque qualitas exigit, vel mensura, quibus induantur, cum laborant, vel tale aliquid agunt, quod pallia gestare non possunt.Cæsarius lib. 8. cap. 96 :
Tunicam habens talarem et clausam, Scapulare vero latum, ultra genua longum.Vita S. Eugendi Abb. cap. 2 :
Æstivis temporibus caracalla, vel Scapulari cilicino utebatur. Scapulariavirorum tantum fuisse, non feminarum, videtur innuere Heloissa Abbatissa Paracleti
Quid ad fœminas, quod de cucullis, femoralibus, et Scapularibus ibiVide Problemata ejusdem cap. 24. Haeftenum lib. 5. Disquisit. Monast. tract. 3. disq. 5. et 6. et Menardum ad Concordiam Regular. pag. 888.(in Regula S. Benedicti) scriptum est ?
Vix equo descenderat, cum mox Scapulari indutus cuncta circumquaque monasterii vel grangiæ loca seu domicilia impigre peragrabat.... Ipse etiam sumpto bidente vel quolibet instrumento, si quid tunc agendum esset, vel incipiebat, vel jam cœptum perficiebat, et ad operandum alios invitabat.
Sufficiant ergo fratribus..... cappa, femoralia, caligæ, pedules, et propter laborem Scapulare.
Dum hic esset aliquando cum suo profecturus magistro, molliorem Scapularem induere, atque pulcriorem quam affectaret, equum ascendere jussus est.
Prohibemus ne infra monasterium ullus præsumat Capularem portare, nisi ipsum albis vel aliis indumentis sacris ad serviendum in divinis officiis indui oporteret. Extra monasterium vero in prioratibus sive in eorum mansis,... Capulari prædicto, si manuum operibus occuparentur, utantur.
De l'esclavine, qui fu forte, S'est affulés à Capulaire.
Scapulare, pro veste scilicet quæ scapulas præsertim tegeret : unde alii præter Monachos ea usi sunt. Vita B. Edmundi Cantuar. Archiep. apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 1794 :
Linteamina, coopertorium, vel etiam culcitram non habuit ; sed cappa sua vel Scapulari, seu certe pallio se contexit. Unde quidam nobilis cum jam ipse promotus esset in Archiepiscopum, de illo minus discrete protulit tale verbum : Qualem, inquit, habemus Archiepiscopum, qui operimentum suum diebus et noctibus defert secum ? Hoc autem dicebat de Scapulari, quo se vir sanctus noctibus operuit, et diebus deferre circa humeros consuevit.Vide Scapillare.
Scapulare. Chronic. Farfense apud Murator. tom. 2. part. 2. col. 662 :
De Scapulariis eorumLampertus Ardensis pag. 258 :(Monachorum) vestimenta et caligas sibi et suis militibus fecerunt ; in capite asini Scapularium miserunt, et, Domne Abba benedicite, dixerunt.
Rustici cum bigis maratoriisUbi pro veste operaria accipitur.[marlatoriis] et carris fimariis calculos trahentes ad sternendum in viam[in via in] moffulis et Scapulariis se ipsos ad laborem invicem animabant.
Scapularium, Vestis scapulas tegens. Computus ann. 1202. apud D.
Brusseltom. 2. de Usu feud. pag.
Dominus Ludovicushabuit post compotum i. capam viridem eti. Capularium ad S. Andream, quæ costaveruntvi. l.iii. s. minus.
Qui objecerit, et probare non poterit de hiis quæ probationem requirunt, pœnam gravioris culpæ per 40. dies sustinebit, comedendo in terra cum Scapulari linguarum.... Si quis falsum testimonium contra aliquem vel aliquos dixisse convincatur, suam faciet pœnitentiam in terra comedendo coram toto conventu in pluribus conventibus suæ provinciæ ad hoc missus, per tot dies quot superiori suo videbitur expedire, sedendo super terram indutus aliquo Scapulari, super quo duodecim linguæ aut circiter, ante et retro, de panno rubro vel albo consutæ hinc inde modo vario, in signum quod propter magnum linguæ suæ vitium, illo modo merito sit puniendus, et postea carceri mancipetur.