serenitas
serenitas, clearness, serenity, fair weather
sĕrēnĭtas, ātis, f. [serenus], clearness, serenity.
- I Lit., of the weather, clear, fair, or serene weather; with gen.: cum sit tum serenitas, tum perturbatio caeli, * Cic. Div. 2, 45, 94: diei solisque, Auct. B. Hisp. 29, 4: auctumni, Plin. 18, 35, 80, § 353.— Absol.: tranquilla serenitas (opp. foeda tempestas), Liv. 2, 62, 2; 2, 26, 11: serenitatem praesagire, Plin. 18, 35, 87, § 362; 10, 67, 86, § 188.—Plur.: (vinea) imbribus magis quam serenitatibus offenditur, Col. 3, 1, 10.—
- II Trop.
- 1 Fairness, serenity of fortune, of disposition, etc. (rare; perh. not ante-Aug.): praesentis fortunae, Liv. 42, 62, 4: minor es, quam ut serenitatem meam obducas, Sen. Ira, 3, 25, 4: quantam tempestatem subitā serenitate discussit (principis ortus), Curt. 10, 9, 5.—
- 2 Serenitas, a title of the Roman emperors, = Serene Highness, Veg. Mil. 3 epil.; Inscr. Grut. 286, 2.
serēnitās, ātis, f. (serenus), I) die Heiterkeit, das heitere Wetter, caeli, Cic. u. Sen.: diei solisque, Auct. b. Afr.: serenitas reddita, Liv.: Plur. serenitates (Ggstz. imbres), Colum. 3, 1, 10. – bildl., ser. fortunae, Liv.: oris et vultus, Gell.: mea, Gemütsruhe, Sen. – II) ein Titel des Kaisers, Durchlaucht, Erlaucht, serenitas tua od. tua serenitas, Capit. Opil. Macrin. 15, 4. Veget. mil. 3, 26 extr.: ser. nostra, Cod. Iust. 8, 17, 1. § 1.
ad habitacula ‥ propter imbrem ‥ reversus ‥ expectans ~atem
in ~ate navigantes prospere portum salutis tenuerunt
nauta tristia et laeta tempestati et ~ati comparat
quia modo prospera et laeta nobis temporum ~ates adrident
archiepiscopo ‥ in Adriatico ponto naufraganti invocata ‥ Editha ‥ ~atem reduxit
jugis ibi manet inviolata ~as
cum ‥ celi ~atem et transfretandi exspectaret facultatem
terra Egypti ‥ celi ~ate speciali privilegio mirabiliter ‥ dotata
sic michi ‥ ineffabilis ~as lucis refulsit
Britannia Hiberniam aeris tam ~ate quam subtilitate longe precellit
quarum ‥ pulchrior est ~as, id est splendor aeris
nam delictorum densitas, / ne penetret serenitas, / obstat soli lucifero
quicquid inde nostra sentit ~as, sermone commatico tibi patefacere non negamus
proinde novit ~as tua(
multa ~atis regie commendatione
noverit ~as vestra
~atis vestre literas reverenter recepimus(
bajulum ‥ ad sue ~atis presenciam destinamus
quiescentibus ventis, ~as maris vos laeta prosequetur
tanta ~as maris secuta est ut ‥ remigio uterentur(
pura ‥ ~as mentis
vultus adhibuit ~atem
cum tranquillitate omnia agit, ut virginalis in ea verecundie non violetur ~as
cum itaque mentis tranquille ~atem tot adversa prepediant et perturbent
~as [ME: ] cordis est solius Dei amorschirnesse
consciencie ~as et spei stabilitas certa consequitur centuplum spiritualis gaudii
tempore ~atis et pacis, quo militaris laboris cingulo soluto totus pacifica quiete populus concurrere festinat ad vestrae jussionis dictum
arridente regni ~ate
sĕrēnĭtās, (13) ātis, f. (serenus), ¶ 1 sérénité : cæli Cic. Div. 2, 94, du ciel ¶ 2 [fig.] calme : Liv. 42, 62, 4 ; Sen. Ira 3, 25, 4 ¶ 3 grandeur sérénissime, Sérénité [titre honorifique] : Décad.
- 1. helderheid [caeli], helder weer;
- 2. (metaf.) gunst [fortunae];
- 3. (Laatl.) als titel v.d. keizer: Doorluchtigheid, Hoogheid.
Idem lib. 6. Poëm. 4. de Chariberto Rege :Nubila nulla gravant populum sub Rege sereno.
Splendet in ore dies detersa fronte serenus, Sinceros animos nubila nulla premunt. Blanda serenatum circumdant gaudia vultum, Lætitiam populus Regis ab ore capit.
Serenitatistitulum sibi tribuerunt. Charta Sevini Archiep. Senon. ann. 980. apud Acher. tom. 2. Spicil. pag. 732 :
Postulo ergo Serenitatem successorum meorum Archiepiscoporum, ut, etc.Adalardus Episc. Claromont. mentionem facit
Serenitatissuæ, in Charta ex Chartario Brivatensi, ut et Gauzlinus Tullensis Episc. in Charta ann. 936. ex Archivo S. Apri. Vide Mabill. Dipl. pag. 89.
Serenissimi Principistitulo cohonestatur Humbertus Dalphinus in Litteris procuratoriis capituli S. Bernardi de Romanis ann. 1348. inter Ordinat. Reg. Franc. tom. 3. pag. 290. Alios hujusce tituli recentiores usus silebimus, utpote qui ad nostrum institutum non spectant.
serēnitās ātis, f
- serenus, clearness, serenity, fair weather: tranquilla, L.: caeli.—Fig., favorableness, serenity: fortunae, L.