stella
stella, a star
stella , ae, f.: a star, freq.; a meteor, 2.694.
stella, ae, f. [for sterula; cf. Sanscr. staras; cf. Gr. ἀστήρ; Germ. Stern; Engl. star; perh. root ster- of sterno; Gr. στορέννυμι].
- Lit., a star (whereas sidus denotes a group of stars, a constellation; v. sidus; cf. also astrum): ignes, quae sidera et stellas vocatis, Cic. Rep. 6, 15, 15: sunt stellae naturā flammeae, id. N. D. 2, 46, 118: o magna templa caelitum commixta stellis splendidisEnn. ap. Varr. L. L. 7, § 6 Müll. (Trag. v. 227 Vahl.); cf.: caelum stellis fulgentibus aptum, id. ap. Macr. S. 6, 1 (Ann. v. 30 Vahl.); Lucr. 6, 357: stellae in radiis solis (non cernuntur), Cic. Fin. 5, 24, 71: maxime sunt admirabiles motus earum quinque stellarum, quae falso vocantur errantes, i. e. planets, id. N. D. 2, 20, 51; so, errantes, id. Rep. 1, 14, 22; id. Tusc. 1, 25, 62; id. N. D. 1, 13, 34 (but cf. inerrantes, fixed stars, id. ib. 3, 20, 51): stella comans, i. e. a comet, Ov. M. 15, 749; cf. id. ib. 15, 850: dum caelum stellas vehat, Tib. 1, 4, 66: simul alba nautis Stella refulsit, Hor. C. 1, 12, 28: jam stellarum sublime coëgerat agmen Lucifer, Ov. M. 11, 97: usque ad diurnam stellam, Lucifer, i. e. till daybreak, Plaut. Men. 1, 2, 64 (173).—Prov., of an impossibility: Terra feret stellas, Ov. Tr. 1, 8, 3.—Poet., sometimes for sidus, a constellation: Saturni, Verg. G. 1, 336: Coronae, id. ib. 1, 222: vesani Leonis, Hor. C. 3, 29, 19: Icarii stella proterva canis, Ov. Am. 2, 16, 4: stella miluus, id. F. 3, 793; 5, 112.—Of the sun: stella serena, Ov. F. 6, 718.—
- B Esp., a meteor, shooting-star: saepe stellas videbis Praecipites caelo labi, Verg. G. 1, 365: de caelo lapsa per umbras Stella, id. A. 2, 694; Lucr. 2, 208: discursus stellarum, Plin. 2, 36, 36, § 100; cf.: discurrere eae (stellae) videntur, id. 18, 35, 80, § 351: videmus ergo stellarum longos a tergo albescere tractus. Hae velut stellae exsiliunt, etc., Sen. Q. N. 1, 14, 2 sq.—
- II Transf., of things resembling a star.
- A A figure of a star: vitis in stellam dividatur ... refert jugum in stellam decussari, etc., Col. 4, 17, 4 sq.; 4, 26, 3; cf. id. 3, 13, 13: Plin. 18, 10, 23, § 97: chlamys distincta aureis stellis, Suet. Ner. 25.—
- B A bright point on a precious stone, Plin. 37, 7, 25, § 96; 37, 9, 51, § 134; 37, 10, 67, § 182.—
- C A starfish, Plin. 9, 60, 86, § 183; 32, 11, 53, § 151: marina, Veg. Vet. 4 (6), 12, 3.—
- D A glowworm, Plin. 18, 27, 67, § 251.—*
- E The pupil of the eye, Claud. Idyll. 1, 36.
1. stēlla, ae, f. (= sterula, wie puella st. puerula, Demin. v. ἀστήρ), I) der Stern am Himmel, als leuchtender Himmelskörper, 1) eig., Cic. u.a.: dah. auch der Planet, Komet, stella Saturni, stella Iovis, der Planet Saturn, Jupiter, Cic.: stella erratica, ein Planet, Varro fr. u. Sen.: stellae inerrantes (Firsterne), Ggstz. vagae (Planeten), Cic.: st. diurna, der den Tag bringende Stern, der Morgenstern, Plaut.: st. comans, Komet, Ov.: stellae fulgentes, Blitze, Lucr. 6, 357: septem stellae, s. septem. – 2) übtr.: a) eine sternförmige Figur, der Stern, Colum. u. Plin. – b) der Stern im Auge, Claud. Phoen. 37. – c) der Sternfisch, Plin.: stella marina, Veget. – d) der helle Punkt auf den Edelsteinen, der Stern, Plin. – e) peculiares stellae, die Johanniswürmchen, Plin. 18; 251. – f) = groma, s. Rudorff Die Schriften der röm. Feldm. 2, 336. – II) bei Dichtern, 1) = sidus, Gestirn, Sternbild, Verg. u. Ov. – 2) = Sonne, cinget geminos stella serena polos, Ov. fast. 6, 718.
2. stēlla, s. stēla.
quae [lux ] facta est non erat solis neque lunae ~arumque sed tantum imperio Dei
a limpidissimis solis et lunae luminaribus ac residuis ~arum sideribus
~a,steorra . sidus,tungel
lunare corpus pre ceteris ~is in ima delapsum est
ut ~a, dum sit magna, videtur parva propter sui remotionem
inspexissent per ~as si jam hora esset matutinas decantare
requisita qualiter hoc vidit cum nox esset, dicit quod per lumen ~arum et per nivem
hec ~a,alle maner sterres
annus errantium ~arum est quo illarum quaeque zodiaci ambitum perlustrat ‥. annus magnus est cum omnia simul errantia sidera ad ‥ loca quae simul habuere recurrunt
minima ~arum fixarum visu notabilium major est tota terra
~e ‥ in celo octavo dicuntur fixe, quia figura distancie earum est uniformis, ut si tres stelle distent per latera trianguli semper sunt in eadem figura et distancia fixa
~e fixe et planete
cum ~is erraticis et fixis
Christus est ~a matutina qui nocte saeculi transacta, lucem vitae sanctis promittit et pandit aeternam
fosforus, ~a matutina
vesperugo, ~a vesperi
tanquam matutina ~a diem in se venturum nunciare
ad orationem quidem pertinet mundari intrinsecus, non extrinsecus. munditia ‥ de ablutione membrorum pertinebat cultoribus ~e Veneris
promissam canimus laude prophetica, / que lux est miseris stellaque nautica
si ‥ quis per foramina ‥ astrolabii ‥ perspexerit ~am nauticam et ipsum polum
apparuit ‥ ~a quae dicitur cometa
cometa apparuit ~a
~a cometes ‥ per totum mundum visa
cometa, -e, i. quedam ~a crinita
comatice ~e alique videntur moveri ‥ alique permanent immobiles
lucidum ‥ quod habeat lucem difformem ‥ ut ~a comata
quod pretermittitur usu / ad festum stelle
tres primas scriptas post stelle festa requiras
caelicolas ista prostravit belva superbos, / qui prius angelica fulserunt luce ‥ / tertia stellarum rueret dum portio praeceps, / lucida bis tantum manserunt sidera sursum
homines tenebrosi, de ~is mutati in carbones, de celo in sterquilinium proruentes
detraxisti, quantum in te est, ~as [v. l. estellas ] celi in lutum
vera illa et prefulgida ~a maris ‥ illa miserorum et desperantium ad Deum mediatrice
stella maris polus est, sic et regina polorum
‘Maria’, quod est ‘~a maris’, quia fit denuntiativus ~e maris
tulit huc Christum stella serena maris
et tu, stella maris eximia, / mater patris et nati filia
et vere dicitur [Maria ] ~a maris ut nos dirigat ad portum salutis
~a terre, que est quedam mucillago jacens super terram, prohibet apostemata calida in principio
admisceatur cum pinguedine terre que ubicumque terrarum invenitur et vocatur ~a terre et †castis [? l. casus ] ~e; et cum istis laventur pustule
uligo, i. grassities quedam que scatet a terra, que vulgariter dicitur ‘stella que cecidit’
crisolitus auri colorem et ~as habet
cyprassus [sc. chrysoprasus ] viridem habet colorem [et ] aureum ‥ et ~as
[Pan ] nebridem habens pectore ~is stellatam
quidam dicunt quod [equa ] nullam habuit ~am
dominus O. de Hamel habet j runc' nigrum cum ~a in fronte et pede dextro posteriori albo
[ejus est ] de omni preda bestiarum totum habere veragium, videlicet omnes bestias maculatas vel diversi coloris existentes, eciam pro minima ~a
pro restauro ‥ unius equi clari badii cum ~a in fronte
j equi morell' cum ~a larga(
~a,(a sterre, also a sterrefyshe
cassala, i. sigillum sancte Marie, vel sigillum Salomonis, sive ~e Domini
item, j ~a erea
pro panno lineo pro una alba et ij amictis, iiij s.; et pro sculptura et suicione et ornacione cum ~is, viij d.
item, jbanqwer pro sedili de panno laneo rubio, cum sertis et ~is glauci coloris insertis
vale de ~is ‥. emendacione ejusdem ‥ cum ~is novis de opere acuo
mending ‥ with new starres of nedleworke
in cameram cum ~is depictam
intravit ‥ cameram ~arum(
onera legitima thesaurarii ‥ in quinque petris cepi emptis pro ~is in noctibus Nativitatis Domini et Epiphanie
‘periodus’ secundum Albertum in libro metheororum interpretatur, idem est quod ~a seu color lucens, et est finitiva, et ‥ dicitur a ‘pary’ ‥ et ‘oda’ ‥ quasi perfecta locucionis via, et est punctus cum virgula inferius ducta
Eudo ‥ natione Brito, agnomen habens de ~a
1 stēlla, (10) æ, f. (*stēl-na Ernout, 1985 ), ¶ 1 étoile : sidera et stellæ Cic. Rep. 6, 15, les constellations et les étoiles ; stellæ errantes Cic. Nat. 2, 51, planètes ; stella comans Ov. M. 15, 749, comète || étoile filante : Virg. G. 1, 365 ; En. 2, 694 ; Sen. Nat. 1, 14, 2 || soleil : Ov. F. 6, 718 ¶ 2 étoile [figurée sur un vêtement, etc.] : Suet. Nero 25 ; etc. ¶ 3 ver luisant : Plin. 18, 251 || étoile de mer (zoophyte) : Plin. 9, 183 ¶ 4 étoile [en parl. de la pupille de lʼœil] : Claud. Idyll. 1, 36.
2 stēlla, c. stela : [qqs mss].
- 1. ster [errans; inerrans vaste ster; crinita komeet; Saturni; diurna Morgenster; quinque planeten (Mercurius, Venus, Mars, Jupiter, Saturnus)];
- 2. (poët.) gesternte, sterrenbeeld [coronae; leonis];
- 3. (poët.) zon.
stella , ae. f.
星。星宿。星貌。火蟲。螢。寳石點。鷄爪魚。— comans vel crinita 掃星。— diurna 曉星。
Suggest a Translation
See an image
星。星宿。星貌。火蟲。螢。寳石點。鷄爪魚。— comans vel crinita 掃星。— diurna 曉星。
Suggest a Translation
See an image
Stellifera Congregatio Militaris, in Charta ejusdem Regis 5. Jun. ann. 1356. Habetur apud Carolum de Lelis in Familiis Neapolitanis tom. 1. pag. 296. Epitaphium Jacobi Bozzuti Militis ann. 1358. ubi dicitur fuisse
de Societate Stellæ illustris domini Joannis Regis Francorum, et Collateralis Consiliarius Ludovici Ducis Duracii.
Pour deniers payez aux vallets Coustepointiers qui firent et tendirent au commandement du Roy les encourtinemens mis et tendus à S. Ouin en la noble Maison, pour cause de la Feste de l'Estoille, faite illec ou mois de Janvier l'an 351.
Officium stellæappellatur apud Joannem Episcopum Abrinc. de Offic. Eccl. pag. 30. Sic vero describitur in Ordinario MS. Ecclesiæ Rotomagensis : ex quo etiam habuit Joan. Prevotius, qui illud edidit post Joannem Abrincensem :
Officium Regum trium, secundum usum Rotomag. Die Epiphaniæ, Tertia cantata, tres de majori sede more Regum induti, et debent esse scripti in tabula. Ex tribus partibus ante altare conveniant cum suis famulis portantibus Regum oblationes, induti tunicis et amictis. Et debent esse de secunda sede scripti in tabula ad placitum scriptoris. Ex tribus Regibus medius ab oriente veniens, stellam cum baculo ostendens, dicat alteri,. De hac vero stella, quæ nato Domino a Magis visa est, vide Theodorum Tharsensem Episcopum lib. 5. Contra fatum cap. 53. et Isidorum Pelusiot. lib. 1. Epist. 377. 378.Stella fulgore nimio . Secundus Rex a dextra parte respondeat,Quæ Regem Regum . Tertius Rex a sinistra parte dicat,Quem venturum olim . Tunc Magi ante altare se osculentur, et simul cantent,Eamus ergo, et inquiramus . Hoc finito, Cantor incipiat Responsorium,Magi veniunt . Et moveatur processio, Vers.Cum natus . Sequatur aliud Responsorium, si necesse fuerit,Interrogabat Magos . Processio in navi Ecclesiæ constituta, stationem faciat. Dum autem processio navem Ecclesiæ intrare cœpit, corona ante Crucem pendens in modum stellæ accendatur, et Magi stellam ostendentes, ad imaginem S. M. super altare crucis prius positam cantantes pergant,Ecce stella in Oriente . Hoc finito, duo de majori sede cum Dalmaticis ex utraque altaris parte stantes, suaviter respondeant,Nos sumus, quos cernitis . Tunc duo Dalmaticati aperientes cortinam, dicant,Ecce puer adest . Tunc procidentes Reges ad terram simul, salutent puerum, ita dicentes,Salve Princeps sæculorum . Tunc unus a suo famulo aurum accipiat, et dicat,Suscipe, Rex, aurum , et offerat. Secundus ita dicat, et offerat,Tolle thus, tu vere . Tertius ita dicat, et offerat,Myrrham, signum sepulturæ . Interim fiantoblationes a clero et populo, et dividatur oblatio prædictis Canonicis. Tunc Magis orantibus, et quasi somno sopitis, quidam puer alba indutus, quasi Angelus, illis ante altare dicat, Impleta sunt omnia quæ Prophetiæ, etc . Hoc finito, Cantor incipiat ad introitum Chori Responsorium,Tria sunt munera , Vers.Salutis nostræ auctor . Ad Missam tres Reges Chorum regant, quiKyrie Fons pietatis, Alleluya, Sanctus, et Agnus festive cantent. Officium,Ecce advenit. Ps. Deus judicium tuum, Kyrie, et Gloria , festive, Oratio,Deus qui hodierna die . Si Archiepiscopus cantaverit, commune pro Dom. Papa, et pro Rege tantum ; sin autem, nulla mentio fiat. Epistola,Surge, illuminare . Prædicti famuli cantent Responsorium,Omnes de Sabba . Vers.Surge illuminare, Alleluia. Vers.Vidimus stellam. Sequitur Epiphania Domini, etc
Fuerunt coronati tres reges in equis magnis, vallati domicellis, vestiti variis, cum somariis multis et familia magna nimis. Et fuit Stella aurea discurrens per aera, quæ præcedebat istos tres reges. Et pervenerunt ad columnas S. Laurentii, ubi erat rex Herodes effigiatus cum scribis et sapientibus. Et visi sunt interrogare regem Herodem..... Quo audito isti tres reges coronati aureis coronis, tenentes in manibus scyphos aureos cum auro, thure et myrrha, præcedente Stella per aera, cum somariis et mirabili famulatu, clangentibus tubis et buccinis præeuntibus, simiis, babuynis et diversis generibus animalium, cum mirabili populorum tumultu, pervenerunt ad ecclesiam S. Eustorgii ; ubi in latere altaris majoris erat præsepium cum bove et asino, et in præsepio erat Christus parvulus in brachiis Virginis matris ; et isti reges obtulerunt Christo munera. Deinde visi sunt dormire, et Angelus alatus eis dixit, quod non redirent per contratam S. Laurentii, sed per portam Romanam ; quod et factum fuit.
Dum hæc in regno Neapolitano agitabantur, Bernabeus..... quatuor millia equitum, quos Stellæ societatem appellabant, in agrum Genuensem immisserat.
Debet venire cum suis testibus valituris ad locum illum assignatum, et debet ibi stare simul cum aliis probis hominibus, donec Stella appareat, etc.
Et ibi prælium arduum fuit inter ipsas partes, incœpto summo mane, et duravit usque ad primum somnum, ita quod Stella grossa de sero jam fuerat tramontata.
Stellam juniorem super picatos palos consecravimus, etc.Idem Caius :
Et signatim ut inveniantur pali ipsi Stellam consecravimus,et ipsa Stella junior nomine vocatur.
Funiculus insuper a capite usque ad pedes ecclesiæ protendatur, in quo circulus quidam ferreus habens 7. cereos super ostium sepulcri in altum dependeat. Circulus autem iste, qui et Stella a nobis nuncupatur, verum luciferum, qui mane resurrexit, designat.Statuta MSS. Eccl. Anic. ann. 1410 :
Matricularius omni die Matutinis, Missæ et Vesperis ad pulsandum campanas chori, Stellam illuminandum... teneatur interesse.Vide supra in Stellæ festum.
Stellædicuntur bacilli quibus alligatur crus post rupturam consolidandum. Mirac. B. Henrici Baucen. tom. 2. Jun. pag. 391 :
Dum curreret supra quemdam equum, cecidit equus taliter, quod tibia dextra in ipso casu confracta fuit, et os ipsius tibiæ ultro confractum fuit. Et dum ligatus esset per quemdam medicum cum Stellis et aliis opportunis, etc.
Navigium cum Stella habente saxa ligata, incidantur runcula sive falce, ut ruant super hostium navigia, causa frangendi ea.
stella ae, f
- for * sterula; STER-, a star: ignes, quae sidera et stellas vocatis: (stellae) errantes . . . inerrantes, i. e. planets . . . fixed stars: comans, i. e. a comet, O.: Saepe stellas videbis Praecipites caelo labi, i. e. meteors, V.—Prov.: Terra feret stellas, O.—Poet.: Coronae, constellation, V.: vesani Leonis, H.: serena, the sun, O.
-
…satis docuerimus hos esse deos, quorum insignem vim et inlustrem faciem videremus, solem dico et lunam et vagas stellas et inerrantes et caelum et mundum ipsum et earum rerum vim quae inessent in omni mundo cum magno usu et…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…natam esse dicebat, nec eius fata canere dubitabat. O vim maximam erroris etiamne urbis natalis dies ad vim stellarum et lunae pertinebat fac in puero referre, ex qua affectione caeli primum spiritum duxerit ; num hoc in latere…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…etiamsi incommodatura sit, gaudeant. Sed quid attinet de rebus tam apertis plura requirere ipsi enim quaeramus a nobis stellarum motus contemplationesque rerum caelestium eorumque omnium, quae naturae obscuritate occultantur, cognitiones quem ad modum nos moveant, et…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…. opp. mens sensus nullus in mortuo. sepulcranobilium, deorum sepulcrorum caerimoniae sequi bona διώκειν servitus sidera, stellae v. astra signa tabulae similitudo parentum cum liberis sollicitudo ἀνία, latiore sensu al. somnus imago mortis soni…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…capere, ut scribit Ponticus Heraclides, salubrisne an pestilens annus futurus sit. nam si obscurior et quasi caliginosa stella extiterit, pingue et concretum esse caelum, ut eius adspiratio gravis et pestilens futura sit ; sin illustris et…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…aquarum que reliquarum vaporibus aluntur is qui a sole ex agris tepefactis et ex aquis excitantur ; quibus altae renovataeque stellae atque omnis aether effundunt eadem et rursum trahunt indidem, nihil ut fere intereat aut admodum paululum, quod astrorum…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…qui sunt de natura deorum nulla species divina describitur ; deos enim octo esse dicit, quinque eos qui in stellis vagis nominantur, unum qui ex omnibus sideribus quae infixa caelo sint ex dispersis quasi membris simplex sit putandus deus…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…, pingue et concretum esse caelum, ut eius adspiratio gravis et pestilens futura sit ; sin illustris et perlucida stella apparuerit, significari caelum esse tenue purumque et propterea salubre. Democritus autem censet sapienter instituisse veteres, ut hostiarum…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…totius est praeclara species tum in primis aspicienda est figura capitis atque ardor oculorum huic non una modo caput ornans stella relucet, verum tempora sunt duplici fulgore notata e trucibusque oculis duo fervida lumina flagrant atque uno mentum radianti sidere…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…Aquila ardenti cum corpore portat. Deinde Delphinus. exinde Orion obliquo corpore nitens. quem subsequens fervidus ille Canis stellarum luce refulget. post Lepus subsequitur curriculum numquam defesso corpore sedans at Canis ad caudam serpens prolabitur Argo. hanc…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum