sterlingus

sterlingus [ME sterling] 1 silver penny (as coin or value): a (Engl.); b (Scot.); c (in other region). d (~lingus grossus) silver coin worth four pence, groat (in quot. dist. from ~lingus minor, w. ref. to ordinary penny). a 1184 (?1185) in terra regis Anglie cismarina ij denarii Andegavensis monete, et in Anglia unus ~lingus persolvetur (Ord. Regum) DuC III 105a; presbyter ‥ se deprehensum sentiens, subintulit, “sed alii denarii Andegavenses erant, alii vero ~lingi” Gir. GE II 35 p. 342; s1189 cardinalis jam ~lingos regis olfecerat G. Hen. II II 67 (= Wend. I 155) (cf. M. Par. Min. I 458: esterlingos); rex ‥ Johannes ‥ hospicium ‥ sancti Ædmundi suscepit ‥ et ‥ nichil omnino ‥ sancto contulit, preter xiij ~lingos Brakelond f. 155v; de centum marchis dare pauperi pittavinam aut unum ~lingonem S. Langton Serm. 2. 14; trapezete numerant ‥ monetam Parisiensem et ~lingos [gl.: a sto, stas, et lingo, -is, quasi lingens statum hominis] Garl. Dict. 128; s1247 precipit ‥ rex [sc. Francorum] ‥ quia ‥ numisma Anglie ‥ in regno suo ‥ ratione materie est perutile ‥ ut quicunque ‥ esterlingus in regno suo pondere non legalis inveniretur, statim funderetur M. Par. Maj. IV 608; 1282 qui, computatis uno Turonensium pro tribus ~linis et uno Romanorum pro duobus et dimidio, valent xij solidi et denarii xj sterlingorum (Comp. Collect. Apostol.) EHR XXXII 52; 1309 predictas monetas, sc. grossum Turon' pro viij Turon' ‥ et ~lengum pro iiij Turon' S. Jers. XVIII 7; c1324 denarius argenteus, scilicet ~lingus ‥ divideretur in obolum et quadrantem MGL II 105; 1331 valent secundum monetam Tur' nunc curr', quorum iiijor denarii valent j ~lling' S. Jers. I 16 (cf. ib. 80: quorum quatuor valent j sterll'); ~lingus, a striylyng or a peyspeny WW.  b 1358 reddendo ‥ unum denarium argenti qui vocatur ~lingus RMS Scot I app. 128; 1363 moneta nostra, videlicet ~lingi, non deferatur extra regnum per mercatores ‥ clericos, aut alios quoscunque, nisi solvant ‥ regi de qualibet libra dimidiam marcam (Stat. David II 37) RegiamM II f. 55.  c 1400 illud gaugettum ‥ videlicet de et super quolibet dolio vini ‥ quoddam ~lingum Aquitanie, vel quinque denarios pro valore dicti ~lingi Foed. VIII 128.  d 1280 [magister monete] grossum ~lingum, qui valet quatuor minores ~lingos, faciet per Angliam eodem foro et eadem conditione quibus faciet predictum ~lingum minorem RBExch 986. 2 (gen. pl. ~lingorum used to spec. currency of reckoning or payment) (pound, mark, shilling, etc., of) sterling(s): a (Engl.); b (Scot.). c (in ~lingis or sim., in same sense, in quot. Engl.). a 1081 filia ‥ comitis de redditibus suis in Anglia lx solidos ~ilensium ‥ dedit (Carta regis) Ord. Vit. VI 5 p. 21 (cf. Regesta 140); [Lanfrancus] abbati xliv libras Anglice monete et duos auri marcos erogavit, et postmodum de Cantia ‥ xl libras ~ilensium misit Ord. Vit. III 12 p. 129; c1152 decem libras ~linorum Act. Hen. II I 50; c1160 tres marchas argenti et dimidiam, et xxviij denarios stellingorum Ib. I 327; 1186 argentum computabitur marcha bonorum ~lingorum, scilicet xiij solidi et iiij denarii pro quinquaginta quatuor solidis Andegavensium Ib. II 276; p1186 cum omnibus pertinenciis suis ‥ et xx solidis estellingorum Danelaw 258; a1200 dans eis ‥ quinquaginta solidos ~elingorum Ib. 301; s1214 archiepiscopum et monachos ‥ duodecim millia marcas legalium ~lingorum accepisse Wend. II 102; 1256 decem marcas ~linguorum FormA 86; s1249 octodecim milia librarum de moneta imperialium, que tantum fere valet quantum exterlingorum M. Par. Maj. V 78; s1270 cum ‥ solvissent ‥ ccc libras ~lingorum blancorum, de cetero solvent cccc libras ~lingorum computatorum Leg. Ant. Lond. 124; 1303 in centum [‥] et legalium ~lingorum coronatorum Anglie Reg. Whet. app. 342; 1324 habuerunt tres marcas argenti et dimidiam et viginti octo denarios streloique (Ch.) DuC II 799a; 1409 quorum ‥ ardicorum quilibet valet unum obulum ~lingorum Foed. VIII 580.  b c1230 pro triginta duabus mercis et quadraginta denariis ~lingorum Melrose 216; 1243 pro viginti solidis esterlingorum Ib. 191; 1330 genitorem tuum nobis ‥ in duobus milibus librarum bonorum ~lingorum argenti ‥ teneri (Bulla Papae) ExchScot I app. clxxxiii; s1224 certam summam subsidii ‥ viz. decem millium librarum stirlingorum Plusc. VII 10.  c 1261 quousque inde receperimus in ~lingis ad valorem quatuor milium librarum Turonensium Cl 448; 1299 summa xviij li. xix s. v d. que valent in ~lingo [MS: ~ling'] Househ. Ac. 169; 1358 ad dicta decem milia marcarum de prima solucione ‥ in ~lingis vel in moneta auri in Anglia jam current' recipiend' RScot 826b. 3 (w. ref. to weight). ad pondus iiij stellingorum Gilb. I 48v. 1; moneta aurea denariorum, ponderis duorum ~lingorum Leg. Ant. Lond. 29; p1280 granum ‥ est xxiiijta pars unius denarii; sicut ergo xxiiij grana faciunt unum ~lingum RBExch 993; fuit mensura domini regis composita, videlicet per denarium Anglie qui ~lingus appellatur, et fit rotundus, qui debet ponderare xxxij grana frumenti mediocra Fleta 72; c1300 denarius Anglie que vocatur ~lingus, rotundus sine tonsura, ponderabit xxxij grana frumenti in medio spice StRealm I 204 (cf. EHR XIV 505: 14‥ ~lyngus); 1341 item, unam ounciam, quindecim ~linquos cum dimidio, auri, pro precio viginti septem librarum Foed. V 259; s1351 rex ‥ novam monetam operari procuravit, scilicet, denarium ‥ grossum de quatuor denariis parvis et dimidium grossum de duobus denariis, minoris tamen ponderis quam vetus erat esterlingus quinque s[chillingis] in libra J. Reading f. 161b; † a1153 (a1400) imprimis ~lingus debet ponderare triginta duo grana boni et rotundi frumenti (Assisa Reg. David) RegiamM I f. 161; c1400 denarius Anglicanus, qui vocatur ~lingus, rotundus et sine tonsura ponderabit xxij [? l. xxxij] grana frumenti in medio spici [sic], et xx denarii faciunt unciam Rec. Caern. 242; 1587 undecem libras ‥ starling' Pat 1301 m. 17. 4 (in appos. or as adj.) (of) sterling. regi, ut fertur, mille et lx libre ~ilensis monete, solidique xxx, et tres oboli ex justis redditibus Anglie per singulos dies redduntur Ord. Vit. IV 7 p. 223; 1290 triginta et novem libras et viginti denarios ~lingos RGasc II 555b.