superesse

superesse [CL] 1 (w. dat.) to be on top (of), above. b to be or appear on the scene. c to be set over, rule (also absol.). Christiani ‥ ascensum temptare, pedemque retrahere eosque qui muris ~erant formidare, in nullo tamen deficere Ord. Vit. IX 13 p. 580; 1144 velamentum quod capiti regine ~erat G. Foliot Ep. 26; mihi ‥ stupori est, quod eos ‥ oculis vestris vidistis, et eorum capita nefanda adhuc humeris eorum ~sunt H. Hunt. HA VI.  b ex improviso ignari ~sunt, et rem totam gladiis committunt Ord. Vit. IX 15 p. 602.  c succenturiatus, qui prime centurie ~est Osb. Glouc. Deriv. 564; hic [sc. Christus] humilis subiit, hii [prelati] superesse volunt Gower VC III 16. 2 to be superior to (also absol.). b to be more than equal to (task or sim.). quantum aurum ~est argento, tanto, imo amplius diligendus est Deus plusquam proximus Pull. Sent. 945B; excello, -is, i. superare vel ~esse dignitate Osb. Glouc. Deriv. 93.  b qua ‥ industria ostendit aliis tempora deesse, alios ~esse temporibus [Val. Max. VIII 7. 2] J. Sal. Pol. 668D; negotiis more solito ~esse non potest Id. Met. 946B. 3 to be additional or surplus to, exceed, (also absol.) to be in excess. b (inf. as sb.) surplus. quod necessario victui et vestimento ~est date pauperibus Bede Luke 483D; annus quinquagesimus qui septem septimanis ~est Id. Hom. II 17. 196C; pleno ‥ corde, plena mente, plena anima, pleno toto homine gaudio illo: adhuc supra modum ~erit gaudium Anselm (Prosl. 26) I 121; octave Ascensionis, cum deberent terminari in quinta feria ante Pentecosten, protenduntur usque ad Pentecosten, quia licet duo dies, qui ~sunt octavis, ad missam possint inofficiari ab ipsa dominica Beleth RDO 130. 135B; nec quicquam ~est, nec quicquam deest (Samthanna 6) VSH II 255.  b 1205 ipsum equum de ~esse marescalciari et †reovari [MS: recriari] faciatis Cl 40a. 4 to remain as a residue, be left over; b (arith.). c (w. ut) to remain (as conclusion) after other possibilities have been eliminated. ubi post duos pedes ~est syllaba Bede AM 118; c803 (11‥) de illis ‥ lx cassatis xxiiij ~sunt CS 324; 955 post ipsorum decessum, quod meae legationis ~fuerit transeat in locum ‥ CS 914; ~est ibi una virga terrae quae non geldabat TRE (Som) DB I 92ra; ita bonis operibus ‥ intentus ut quicquid, preter suum suorumque victum et vestitum et domus necessaria, per septimanam ~esse posset, sabbato ‥ pauperibus ‥ erogaret Chr. Dale 3; volumus id quod ~erit disponi per executores ‥ una cum residuo bonorum nostrorum Test. Hen. V 92.  b partire omnia per lviiij et, si amplius xxx remanserint, tolle triginta; et quod ~est ipsa est luna diei quam quaeris Bede TR 22; omnium duorum numerorum inequalium si detrahatur a majore minor donec minus minore ~sit, deinde ex minore ipsum reliquum donec minus eo relinquatur Adel. Elem. VII 1; cum a majori minorem et etiam a minori reliquum separaveris ‥, necessario ~esse numerum unitate majorem numerantem ante se relictum Ib. VII 2; due igitur tertie unius drachme ~sunt Rob. Angl. (I) Alg. 92.  c ~est igitur ut illa intellegatur captivitas quae sub Antiocho facta est Bede Acts 947B. 5 (also w. dat. or ad) to remain alive, survive. b (of thing) to remain in existence. c (impers., w. ref. to events) it is further or subsequently, it goes on. age jam (quasi praesentem arguo, quem adhuc ~esse non nescio) Gildas EB 29; ut cui interim donatum est perditioni malorum ~esse Bede Gen. 181C; abbatissa ‥ quae usque hodie ~est Id. HE III 11; desidero, quod omnibus votis antepono, ne ~sim meis carissimis fidelibus Abbo Edm. 8; mille quidem deciesque decem [pulli], quos Junius idem / ediderat, cesis, Petre, fuere super L. Durh. Dial. II 230; ad quam [sc. abbatiam] dedicandam ‥ proh dolor! non ~fuit Chr. Battle f. 34v.  b donec ~esset alitus in eo non loqueretur iniquitatem Bede Tab. 481B; nam superest recidiva lues dum lisque veterna Frith. 325; Godwine, cujus mortui nomen infame ~est atque odiosum W. Poit. I 4; si qua in eo adhuc veteris hominis ~sunt vestigia Anselm (Ep. 75) III 197; ubi ecclesiam, que adhuc ~est, Deo exedificaverat W. Malm. GR I 95; 1212 temporibus quorum non ~est memoria Foed. I 875b.  c quomodo ~fuit de eis, superscripcione dicam; remissi sunt enim in turrim Favent 20. 6 to remain outstanding, to remain to be performed, dealt with, or sim.; b (impers. w. inf. or ut). c (of time) to remain yet. d (quod ~est) for the rest, beyond that, further. descripta huc usque factura altaris incensi ~est adhuc descriptio labri aenei Bede Tab. 494B; hoc nobis adhuc ~est ut probemus Lanfr. Corp. & Sang. 431A; hoc tantum ~est ut Jhesum Christum horum munerum largitorem agnoscas et exoptes conservatorem Ailr. Gen. Regum 347; grammatica ‥ secundum tractatum, que de sexta ~erat littera, explanari sibi poscit Osb. Glouc. Deriv. 239; 1165 de cetero quid super hac portione reliqua que solvenda ~est fieri oporteat G. Foliot Ep. 156.  b a804 ~est ut usque ad finem firmum retineatis Alcuin Ep. 275; hoc si de Christo dictum negare ausus es, ~est ut nec baptizatum Christum fuisse, nec Spiritum descendisse, nec Patrem locutum fuisse contendas Id. Dogm. 145B; solum superest pulsare benignum singultu / precibusque Deum Wulf. Swith. I 1141; 1165 si domno meo non paruero, mors michi est, et si paruero solum ~est ut emigrem a regno cujus leges non suscipio G. Foliot Ep. 160; ~est nunc imaginem celestis, hominem Dei ‥ depingere H. Bos. Thom. III 5; post descripta ‥ vite et morum ejus insignia ‥ ~est ut que apparuerunt veracia cum suis significationibus referantur somnia Canon. G. Sempr. f. 106v.  c minor pontifex numerum dierum qui ad nonas ~essent kalando prodebat Bede TR 13; hoc tantillum vitae quod ~est sic transigere Anselm (Ep. 86) III 211; illi contra nituntur, non multum ~esse vite sue dicentes W. Malm. GR IV 337; 1171 ne in luctu et miseria dies meos transigere, et me dierum meorum paucitatem que ~est in amaritudine finire compellat G. Foliot Ep. 218.  d quod ~est, munus meum dignanter suscipite W. Malm. GR V 449. 7 (of resource or sim.) to remain, be left, or be (still) available to. mihi meisque similibus unicum ~est suffugium Bede Luke 485C; cumque nil salutis furenti ~esse videretur Id. HE III 11; cumque ex jure nihil sibi ~esse conspicerent ‥ ad preces se vertunt Osb. V. Dunst. 36; ita fletus implevit omnia, ut vox nulli ~esset ad verba Eadmer V. Anselmi II 21 p. 97; ~fuit victo spiritus, et quidem egregius W. Malm. GR III 235; nullus ad latendum ~erat locus Id. GP III 102. 8 ? to be of advantage (to), benefit. 847 hoc solum ~esse homini in omni labore suo ‥ si quid in elemoxsinarum largitate piis intentus operibus expenderet CS 451.