tamen
tamen, notwithstanding, nevertheless, for all that, however, yet, still
if you were able to find fault with him justly, nevertheless you would not have been able to do it piously
tamen : (conj.), however, notwithstanding, nevertheless, still, yet.
tămen, adv. [perh. from tam and en, Corss. Ausspr. 1, 842; but cf. Rib. Lat. Part. p. 27 sqq.], notwithstanding, nevertheless, for all that, however, yet, still, etc.
- I In gen.
- A With a corresp. concessive or conditional particle (quamquam, quamvis, etsi, etiamsi, tametsi, licet, si, ut, cum, etc.; tamen stands at the beginning of the clause or after a prominent word; cf.: certe, nihilo minus).
- 1 With quamquam: verumtamen, quamquam abest a culpā, suspitione tamen non caret, Cic. Rosc. Am. 20, 55: quamquam me vester honos vigilare jubet, tamen, etc., id. Agr. 2, 28, 77; id. Imp. Pomp. 1, 1; 12, 34; id. Cat. 2, 9, 19; 3, 12, 29.—
- 2 With quamvis: quamvis sit magna (exspectatio), tamen eam vinces, Cic. Rep. 1, 23, 37.—
- 3 With etsi: etsi abest maturitas aetatis, jam tamen, etc., Cic. Fam. 6, 18, 4; cf.: sed tamen etsi omnium causā, quos commendo, velle debeo, tamen, etc., id. ib. 13, 71.—
- 4 With tametsi: tametsi miserum est, tamen, etc., Cic. Rosc. Am. 20, 55: tametsi ille venerit, tamen, id. Imp. Pomp. 5, 13; 17, 51; Sall. C. 3, 2; Caes. B. G. 1, 30; 7, 43, and v. tametsi, II.—
- 5 With etiam si: etiamsi natura abripuit, virtus tamen, etc., Cic. Rep. 1, 16, 25; id. Caecin. 21, 59; id. Div. 2, 64, 131: etiam si ab hoste defendant, tamen, id. Imp. Pomp. 5, 13.—
- 6 With licet: licet tibi significarim, ut ad me venires: tamen intellego, etc., Cic. Att. 3, 12, 3.—
- 7 With ut: equidem, ut verum esset ... tamen arbitrarer, etc., Cic. Rep. 1, 6, 11.—
- 8 With si: si taceo, interii tamen, Plaut. Mil. 2, 3, 36 (307): si Massilienses per delectos cives ... reguntur, inest tamen in eā conditione, etc., Cic. Rep. 1, 27, 43: si ipsa minus honestas, contumelia tamen, etc., id. Part. Or. 26, 92: si omnes deos hominesque celare possimus, nihil tamen, etc., id. Off. 3, 8 fin.; id. Imp. Pomp. 17, 50; id. Cat. 3, 3, 7: si nullus erit pulvis, tamen excute nullum, Ov. A. A. 1, 151; Curt. 5, 8, 15; 7, 5, 42.—
- 9 With cum: cum ea consecutus nondum eram ... tamen, etc., Cic. Fam. 3, 7, 5; id. Rep. 1, 10, 16: cui (senatus auctoritati) cum Cato et Caninius intercessissent, tamen est perscripta, id. Fam. 1, 2, 4.—
- B Without correl. particle: retraham ad me illud argentum tamen, Ter. Heaut. 678: Divitiacus dixit, scire se illa esse vera; sese tamen amore fraterno commoveri, Caes. B. G. 1, 20: expellitur ex oppido Gergoviā; non destitit tamen, id. ib. 7, 4: equites conflixerunt, tamen ut nostri superiores fuerint, id. ib. 5, 15: propterea quod reliquis tamen fugae facultas daretur, Sequanis vero, etc., at least, id. ib. 1, 32; so, neque recordatur illi ipsi tam infelici imperatori patuisse tamen portus Africae, Liv. 28, 43, 17: quo, defendente nullo, tamen armatis adscendere esset difficile, Hirt. B. G. 8, 33; Sall. C. 20, 12; Curt. 4, 4, 21; 4, 6, 28: semper Ajax fortis, fortissimus tamen in furore, Cic. Tusc. 4, 23, 52: qui plusque fore dicant in pluribus consilii quam in uno, et eandem tamen aequitatem, id. Rep. 1, 35, 55: id ipsum tam mite ac tam moderatum imperium tamen, quia unius esset, deponere eum in animo habuisse quidam auctores sunt, Liv. 1, 48, 9: et Philippus minime, quin rebellandum esset, dubius, quia tamen inmaturae ad id vires erant, ad moram, etc., id. 39, 35, 2 Weissenb. (dub.): haec e pectoribus altis et eruditis orta sunt; illud tamen non minus admirabile, quod servilis animus cepit, Val. Max. 3, 3, 7.—Emphat., beginning a sentence: tamen contemptus abs te, haec habui in memoriā, Ter. Eun. 170: tamen aliquid nullius est ... tanta copia quae enarrare tuas res gestas possit. Tamen adfirmo, etc., Cic. Marcell. 2, 4; Liv. 21, 55, 10.—
- II Esp.
- A With sed, in transitions, in resuming the thought after a parenthesis, or in limiting or correcting something already said, or some inference from it, but yet, but nevertheless, but still: hi non sunt permolesti: sed tamen insident et urgent, Cic. Att. 1, 18, 2: sed tamen velim scire, etc., id. Rep. 1, 30, 46: difficile factu est, sed conabor tamen, id. ib. 1, 43, 66: ipse ad me non venisset ... sed tamen, id. Fam. 4, 3, 1: quicquid arte fieri potuerit—non enim jam satis est consilio pugnare ... —sed tamen quicquid elaborari aut effici potuerit, id. ib. 9, 16, 2: non perfectum illud quidem, sed tolerabile tamen, id. Rep. 1, 26, 42; id. Imp. Pomp. 4, 10; 17, 52; id. Cat. 2, 9, 20; 4, 5, 9: gravi morbo est inplicitus. Sed animo tamen aegrum magis quam corpore, etc., Liv. 40, 56, 9; Curt. 4, 4, 12; Sen. Q. N. 6, 16, 3; cf. also verumtamen. —
- B Si tamen, if at least, if only, = si modo: aliqua et mihi gratia ponto est: Si tamen in medio quondam concreta profundo Spuma fui, Ov. M. 4, 537; so id. Tr. 3, 14, 24: si tamen illi (amici) non gravantur, Plin. Ep. 3, 1, 4; 6, 21, 6 et saep.—
- 2 Ellipt. (very rare): utilissimo quidem exemplo; si tamen acta excellentissimorum virorum humiliter aestimare ... permittitur ( = ita tamen utilissimo, si, etc.), Val. Max. 2, 7, 14.—
- C In an interrogation: si quinque hominum milibus ad vim, facinus caedemque delectis locus quaeritur, tamenne patiemini vestro nomine contra vos firmari opes? in spite of this, notwithstanding this, Cic. Agr. 2, 28, 77; so, si ... tamenne? id. Fl. 10, 21; id. Font. 7, 16 (3, 6); id. Dom. 19, 50.—Without ne: cur nolint, etiam si tacerent, satis dicunt. Verum non tacent. Tamen his invitissimis te offers? Cic. Div. in Caecil. 6, 21: —Quare tamen per plures dies motus fuit? yet why, etc., Sen. Q. N. 6, 31, 1; so even at the beginning of a letter: tamen a malitiā non discedis? and yet, Cic. Fam. 9, 19, 1.—
- D Ac tamen, and yet, and that although: admirabile est quantum inter omnis unus excellat; ac tamen, cum esset Demosthenes, multi oratores fuerunt, etc., Cic. Or. 2, 6; 8, 26; id. Sest. 54, 115: quantus iste est hominum error! Ac tamen facile patior, etc., id. Rep. 2, 15, 29; cf.: atque is tamen aliquis Ligarius non fuit, yet not even, id. Lig. 7, 22.—
- E Neque ... nec tamen, nor, on the other hand, and yet not: Cyri vitam legunt, praeclaram illam quidem, sed neque tam nostris rebus aptam nec tamen Scauri laudibus anteponendam, Cic. Brut. 29, 112.—
- F Ne tamen, that by no means: veni igitur, quaeso, ne tamen semen urbanitatis unā cum re publicā intereat, Cic. Fam. 7, 31, 2.—
- G With rel. pron.: qui tamen, etc., who however, although he (she, it, they, etc.): L. Lucullus, qui tamen eis incommodis mederi fortasse potuisset, ... partem militum Glabrioni tradidit, Cic. Imp. Pomp. 9, 26: ut possint eam vitam, quae tamen esset reddenda naturae, pro patriā potissimum reddere, id. Rep. 1, 3, 5: perturbat me etiam illud interdum, quod tamen, cum te penitus recognovi, timere desino, id. Deiot. 2, 4; id. Cat. 4, 11, 23: fuit mirificus in Crasso pudor, qui tamen non modo obesset ejus orationi, sed etiam prodesset, and yet its effect was, etc., id. de Or. 1, 26, 122: si vetustum verbum sit, quod tamen consuetudo ferre possit, id. ib. 3, 43, 170.—Qui tamen sometimes introduces a paranthetical concession: alter, qui tamen se continuerat, senserat tantum aliud atque homines exspectabant, Cic. Sest. 53, 114 (v. Fischer, Gram. p. 573, 5).—
- H Strengthened by nihilominus: etsi verum judicabant, tamen nihilominus, etc., Cic. Clu. 28, 76: tamen nihilominus Αἰὲν ἀριστεύειν, etc., id. Fam. 13, 15, 2. ☞ For tam = tamen, v. tam, IV.
si quis pro ultione ‥ hominem occiderit, peniteat sicut homicida ‥. si ~en reddere vult propinquis pecuniam ‥ levior erit penitentia
in castris sedens ‥ ibique habente stipendio parvo ~en omne spatium habundanter vivens
ecclesiastici ‥ de utraque parte inplicantur. sepe ~en ‥ pacem verbis firmabant
sciat se in die judicii rationem Deo redditurum, manentem ~en hanc cartulam nichilominus in sua firmitate
~en,neuertheles
percussit ‥ non letaliter, ~en fuit presens cum dictus Thomas habuerat plagam mortalem de qua incontinenter obiit
dictus Robertus ‥ et Ricardus ut assessor, eo quod interfuit tempore hujus modi percussionis, ~en dictum Thomam percussisse quoquomodo negavit, cum magna cordis tristicia immunitatem pecierunt
multis sententiarum catholicarum milibus responderunt, nec eorum ~en dementiam corrigere valebant
modo appreciatur xl li., et ~en prepositus inde reddit liiij li.
cum aliquid boni facis non existimes hec tuis viribus agere; nec ~en a tua id alienes voluntate
nusquam est, in eo quod loco non clauditur; et ~en nusquam non est, quia non excluditur loco
hec multum differunt, et ~en impossibilia sunt omnia
fiunt generaliter colore fulvo sed ~en albos ‥ Indus habuisse fertur
sacratos gestant praecordia biblos / at tamen ex isdem nequeo cognoscere quicquam
addebant ut nunquam ‥ verbo fidei predicando committerent. sed non ~en divina pietas plebem suam ‥ deseruit
transfer calicem istum a me, verum tamen non mea voluntas sed tua fiat
motus est quidam actus, sed ~en est actus imperfectus
quamvis eos audire noluisset, tolerabatur ~en ab eis
si abierit domum non apprehensus ‥ ~en minister regis eum sequetur
etiamsi hoc solo dicitur jam non posse peccare ‥ ~en illi sit ad gloriam
quamquam tres hi amores omnes simul habeantur ‥ non ~en semper eque sentiantur
cum omnibus apostolis plus laboraverit ‥ indignum se ~en asserit ut vocetur apostolus
siquidem ‥ indivisibilis sim ‥ ~en ‥ diversa etiam soleo vocabula sortiri
tum ut de quo dicatur incertum esse, licet sit, non videatur ~en
ille vero non plene intellegens, adhuc ~en loci vanitatem derelinquens
lentis quidem sed ~en continuis febribus anhelabat
munus quidem parvum, non parva ~en ei devotione oblatum
credo equidem, mallem ~en minus alta saperes et humilibus consentires
eligat conventus puellarum seniorem ydoneum qui earum ecclesie presit, abbatis ~en consilio
parens noster libero muneratus arbitrio poterat quidem, Dei ~en adjutus gratia
si forte evenisset quod ~en raro evenit, ut ad regis convivium vocaretur
ut nulla esca a Christianis repudiaretur, que ~en rationalis et humana esset
quolibet modo conjungi dicuntur he due nature integre, ut ~en alius sit homo, alius deus
non minus istud caritatem sapit ‥ ut ~en memineris amenam hanc hortorum habitationem non extra ipsum querere sponsum
haec eadem mihi quies, si ~en quies dicenda est inopinata mentis anxietas
incubi demones vanitatis et malitie sue certa indicia, si quem ~en gignunt, relinquunt in sobole
cum oras, si ~en eo modo oras, quo orare debes, os tuum in aure Dei est
qui justitias quoque nostras (si ~en justitias) a tanto propheta tali rei assimilari audimus
juventutem ad meliorem frugem convertere. pium sane sanctumque negotium, si ~en rite obeatur
major et communitas ‥ respondent quod istud breve non dirigitur ipsis majori et communitati, sed ~en ballivis ‥ regis
tămen, (4) adv., cependant, pourtant, toutefois, ¶ 1 [restriction à une affirmation] : semper Ajax fortis, fortissimus tamen in furore Cic. Tusc. 4, 52, Ajax fut toujours brave [oui, cʼest entendu], pourtant sa plus grande bravoure se montra dans sa démence ; illi tamen ornarunt Cic. Verr. 2, 4, 123, eux malgré tout ornèrent, ne laissèrent pas dʼorner ; aliqua tamen... ratio fuisset Cic. Verr. 2, 5, 85, il y aurait eu malgré tout qq. moyen..., cf. Cic. Verr. 2, 1, 21 ; Cyri vitam legunt præclaram illam quidem, sed neque tam nostris rebus aptam nec tamen Scauri laudibus anteponendam Cic. Br. 112, on lit la vie de Cyrus, très belle sans doute, mais moins appropriée à nos mœurs et malgré tout ne méritant point le pas sur le panégyrique de Scaurus ; et tamen Cic. Nat. 3, 23 ; neque tamen Cic. Mur. 51 || tamenne... perstabitis ? Cic. Ac. 2, 26, est-ce que malgré tout vous resterez... ? persisterez-vous à... ? cf. Cic. Agr. 2, 77 ; Fl. 21 ; Font. 16 ; Domo 50 ; [sans ne ] Cic. Cæcil. 21 || [en tête dʼune lettre] : tamen a malitia non discedis Cic. Fam. 9, 19, 1, malgré tout (il nʼy a pas à dire), tu es toujours malin || [dans une relative, réflexion restrictive] : perturbat me, C. Cæsar, etiam illud interdum, quod tamen, cum te penitus recognovi, timere desino Cic. Dej. 4, je suis troublé parfois, C. César, par cette autre chose encore, mais quand je revois au fond ton caractère je cesse de la craindre ; fuit mirificus quidam in Crasso pudor, qui tamen non modo non obesset... sed... commendaret Cic. de Or. 1, 122, il y avait chez Crassus une sorte de timidité extraordinaire, de nature pourtant je ne dis pas seulement à ne pas nuire..., mais à... = de nature à recommander... bien loin de nuire... || ne tamen... Cic. Fam. 7, 31, 2, pour éviter que malgré tout... || [fortifié souvent par sed ] mais pourtant : Cic. Rep. 1, 42 ; Pomp. 10 ; Cat. 2, 20 ; etc., ou verum, v. ce mot ¶ 2 [restriction après ponctuation forte] : ac (atque) tamen Cic. Or. 6, et pourtant, cf. Cic. Or. 26 ; Sest. 115 ; etc.; atque is tamen Cic. Lig. 22, et pourtant il... [ou] et puis dʼailleurs : Cic. CM 65 ; Rep. 2, 29, etc. || sed tamen Cic. Lig. 16, mais pourtant, mais dʼailleurs, cf. Cic. Fam. 4, 2, 1 ; de Or. 1, 253 || et tamen (nec tamen), et dʼailleurs : Cic. Att. 7, 3, 10 ; Att. 10, 6, 1 [et tamen quia... ] ; Fam. 4, 12, 3 [neque tamen... ] || sed tamen ou verum tamen suivi dʼellipse [aposiopèse] : scito illa quidem sermone et Attico, sed tamen Cic. Nat. 1, 93, finement tout cela certes et avec atticisme, et pourtant..., cf. Cic. Fam. 2, 16, 6 ; verum tamen Cic. Att. 14, 12, 1, et pourtant, passe encore || tamen en tête de phrase : Cic. Marc. 4 ; Liv. 21, 55, 10 || non tamen Tac. Ann. 15, 22 [anal. à non idcirco, il ne sʼensuit pas que] ¶ 3 après une subordonnée de sens concessif : a) quamquam... tamen Cic. Br. 143, quoique... pourtant, cf. Cic. Agr. 2, 77 ; Pomp. 1 ; 34 ; Cat. 2, 19, etc. ; b) quamvis... tamen Cic. Rep. 1, 37, à quelque degré que..., pourtant, cf. Cic. Or. 76 ; Phil. 2, 68 ; c) etsi, tametsi... tamen, quoique... pourtant : Cic. Fam. 6, 18, 4 ; Pomp. 13 ; Marc. 21 ; Cæs. G. 1, 30, 2 ; 7, 43, 4 ; d) etiam si... tamen Cic. Rep. 1, 25 ; Div. 2, 131 ; Pomp. 13 ; e) ut subj... tamen Cic. Rep. 1, 11, à supposer que... pourtant, cf. Cic. Tusc. 4, 70 ; f) si... tamen Cic. Rep. 1, 43 ; Pomp. 50 ; Cat. 3, 7, etc.; si minus... tamen Cic. Part. 92 ; g) cum... tamen v. cum ; h) après relatif : Cic. Div. 2, 138 ¶ 4 tamen mis avant lʼexpression concessive, avec lʼacception apparente de etsi ou quamquam : tamen contemptus abs te hæc habui in memoria Ter. Eun. 170, malgré tes mépris, je mʼen suis souvenu, cf. Cic. Sest. 140 ; Rep. 6, 21.
- 1. toch, echter, evenwel, niettemin, bij dat alles; — neque (nec) tamen toch niet; at tamen maar toch; sed of verum tamen echter; si tamen als toch, (poët.; postklass.) toch alleen maar als, vooropgesteld dat; ➤ semper Aiax fortis, fortissimus ~ in furore; expellitur ex oppido, non destitit ~; seditiones domi quaesitae sunt, nec motae ~; difficile factu est, sed conabor ~; Cassius multum potuit non eloquentiā, sed dicendo ~;
- 2. toch tenminste; ihb.: si non . . . (at) tamen als niet . . . dan toch tenminste;
- 3. (poët.; postklass.) toch uiteindelijk; ➤ in vestras venit si ~ ille manūs (Ov.).
tamen . conj.
到底。然。至少。就。竟。Quamquam vel quamvis vel licet omnis virtus nos ad se allicit, — justitia id maxime efficit 雖諸徳皆悦吾心而義徳更甚。Quod turpe est, id etsi vel tametsi vel etiamsi occultetur, — honestum fieri nullo modo potest 非理之事雖掩飾之亦不能成爲善事。
Suggest a Translation
See an image
到底。然。至少。就。竟。Quamquam vel quamvis vel licet omnis virtus nos ad se allicit, — justitia id maxime efficit 雖諸徳皆悦吾心而義徳更甚。Quod turpe est, id etsi vel tametsi vel etiamsi occultetur, — honestum fieri nullo modo potest 非理之事雖掩飾之亦不能成爲善事。
Suggest a Translation
See an image
tamen
adv.
- 3 TA-.—After a concessive or conditional particle, notwithstanding, nevertheless, for all that, however, yet, still(beginning the clause or after its emphatic word): quamquam omnis virtus nos ad se adlicet, tamen iustitia id maxime efficit: etsi abest maturitas aetatis, tamen, etc.: tametsi miserum est, tamen, etc.: si Massilienses per delectos cives . . . reguntur, inest tamen in eā conditione similitudo quaedam servitutis: si nullus erit pulvis, tamen excute nullum, O.: cui (senatus auctoritati) cum Cato et Caninius intercessissent, tamen est perscripta.—Opposed to an implied concession or inference, in spite of this, for all that, however, still, nevertheless: Retraham ad me illud argentum tamen, T.: expellitur ex oppido Gergoviā; non destitit tamen, Cs.: neque recordatur illi ipsi tam infelici imperatori patuisse tamen portūs Africae, L.: semper Aiax fortis, fortissimus tamen in furore: cur nolint, etiam si tacerent, satis dicunt. Verum non tacent. Tamen his invitissimis te offeres?: tamen a malitiā non discedis?in spite of all.—With sed or verum, in strong opposition, but yet, but nevertheless, but still: hi non sunt permolesti; sed tamen insident et urgent: debet; verum tamen non cogitur.—With si, if at least, if only: aliqua et mihi gratia ponto est; Si tamen in dio quondam concreta profundo Spuma fui, O.—After neque . . . nec, on the other hand, however: Cyri vitam legunt, praeclaram illam quidem, sed neque tam nostris rebus aptam nec tamen Scauri laudibus anteponendam.—Ne tamen, that by no means: veni igitur, quaeso, ne tamen semen urbanitatis unā cum re p. intereat. —With pronrelat., who however, although he: L.Lucullus, qui tamen eis incommodis mederi fortasse potuisset . . . partem militum Glabrioni tradidit, although he might, etc.: fuit mirificus in Crasso pudor, qui tamen non obesset eius orationi, etc., and yet its effect was not, etc.—Strengthened by nihilo minus: si illud tenerent, se quoque id retenturum; nihilo minus tamen agi posse de compositione, Cs.
-
…libido permanet quod si in vino et alea comissationes solum et scorta quaererent, essent illi quidem desperandi, sed tamen essent ferendi hoc vero quis ferre possit, inertis homines fortissimis viris insidiari, stultissimos prudentissimis, ebrios sobriis ,…
Cicero, in Catilinam
-
…quam hos qui exercitum deseruerunt pertimescendos. atque hoc etiam sunt timendi magis quod quid cogitent me scire sentiunt neque tamen permoventur. video cui sit Apulia attributa, quis habeat Etruriam, quis agrum Picenum, quis Gallicum, quis…
Cicero, in Catilinam
-
…homines ex eis coloniis quas Sulla constituit ; quas ego universas civium esse optimorum et fortissimorum virorum sentio, sed tamen ei sunt coloni qui se ; in ; insperatis ac repentinis pecuniis sumptuosius insolentiusque iactarunt. hi dum…
Cicero, in Catilinam
-
…die meis praesidiis, mea diligentia circumclusum commovere te contra rem publicam non potuisse, cum tu discessu ceterorum nostra tamen qui remansissemus caede contentum te esse dicebas quid cum te Praeneste Kalendis ipsis Novembribus occupaturum nocturno impetu esse confideres ,…
Cicero, in Catilinam
-
…exeunt, nisi pereunt, etiam si Catilina perierit, scitote hoc in re publica seminarium Catilinarum futurum. verum tamen quid sibi isti miseri volunt num suas secum mulierculas sunt in castra ducturi quem ad modum autem illis carere poterunt…
Cicero, in Catilinam
-
…ad neglegendas leges et quaestiones verum etiam ad evertendas perfringendasque valuisti. superiora illa, quamquam ferenda non fuerunt, tamen ut potui tuli ; nunc vero me totam esse in metu propter unum te, quicquid increpuerit, Catilinam timeri…
Cicero, in Catilinam
-
…, invidiae meae relevandae causa ut L. Catilinam ducere exercitum hostium atque in armis volitare audiatis, sed triduo tamen audietis ; multoque magis illud timeo ne mihi sit invidiosum aliquando quod illum emiserim potius quam quod eiecerim. sed…
Cicero, in Catilinam
-
…cum non minorem laudem exercitus quam ipse imperator meritus videbatur ; factum etiam nuper in Italia servili tumultu, quos tamen aliquid usus ac disciplina, quam a nobis accepissent, sublevarint. Ex quo iudicari posse quantum haberet in se…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ire in exsilium, obtemperaturum te esse dicis. non referam, id quod abhorret a meis moribus, et tamen faciam ut intellegas quid hi de te sentiant. egredere ex urbe, Catilina, libera rem publicam metu ,…
Cicero, in Catilinam
-
…; gladiatores, quam sibi ille manum certissimam fore putavit, quamquam animo meliore sunt quam pars patriciorum, potestate tamen nostra continebuntur. Q. Metellus quem ego hoc prospiciens in agrum Gallicum Picenumque praemisi aut opprimet hominem aut eius…
Cicero, in Catilinam