ita

quae cum ita sint ...
because these things are thus non ita te amo ut sani solent homines
I don’t love you in a way that sane men are accustomed

ita : (adv.), thus, so, in such a manner, 4.533, et al.; in oaths, 9.208. (rel. to is)

ĭta, adv. [pronom. stem i-; cf. is; Sanscr. itthā; Zend, itha], in the manner specified, in this manner, in this wise, in such a way, so, thus.

• I In gen.
• • A Referring to what precedes, as has been said, thus, so: des operam ut investiges sitne ita, Cic. Att. 12, 17: vidi ego nequam homines, verum te nullum deteriorem. Phil. Ita sum, Plaut. Bacch. 5, 2, 60 (1179): ita aiunt, Ter. And. 192; 550; id. Ad. 888: et hercule ita fecit, Cic. Cael. 11, 37: factum est ita, id. Att. 7, 8, 4: aiunt enim te ita dictitare, id. Verr. 2, 3, 64, § 151; frequent in phrase: quae cum ita sint, since what has been said is true, id. Rosc. Com. 6, 17 init.; so, quod cum ita sit, id. Caecin. 12, 33: quae cum ita essent, id. Clu. 34, 94 fin. —
  • B To introduce the thought which follows, thus, in the following manner, as follows, in this way: in tertio de oratore ita scriptum est, in perpetua, etc., Quint. 9, 1, 25: haec ita digerunt: primum ... secundum, etc., id. 11, 2, 20: ita sciunt procuratores ... nullius apud te auctoritatem valere plus quam meam, Cic. Fam. 13, 42, 4; id. Tusc. 3, 18, 41: ita constitui, fortiter esse agendum, id. Clu. 19, 51. —
  • C In affirmations, esp. in replies, yes, it is so, just so, true: quid istic tibi negoti est? Dav. Mihin'? Si. Ita, Ter. And. 849: an laudationes? ita, inquit Antonius, Cic. de Or. 2, 11, 44: Davusne? ita, Hor. S. 2, 7, 2; so in solemn affirmation: est ita: est, judices, ita, ut dicitur, Cic. Verr. 2, 4, 52, § 117: et certe ita est, id. Att. 9, 13, 2: ita est, Plaut. Ps. 1, 5, 51 (465); Ter. And. 54; and in negations: non est ita, Cic. Off. 1, 44, § 158; strengthened by other particles of affirmation: as vero, profecto, prorsus, plane; ita vero, Plaut. Men. 5, 9, 37 (1096): ita profecto, id. Am. 1, 1, 214 (366): non est profecto ita, judices, Cic. Rosc. Am. 40, 121: ita prorsus, id. Tusc. 2, 27, 67: prorsus ita, id. Leg. 3, 12, 26: ita plane, id. Tusc. 1, 7, 13; id. Ac. 2, 35, 113.—
  • D In interrogations, esp.
  • • • a Jeeringly, implying an affirmative, = ἄληθες: itane? really? truly? is it so? itane credis? Ter. And. 399; id. Eun. 1058; Cic. Div. 2, 40, 83: itane est? id. Rosc. Am. 39, 113; so with vero or tandem: itane vero? ego non justus? Cic. N. D. 2, 4, 11; id. Verr. 2, 5, 30, § 77; id. Div. 1, 13, 23: itane tandem? id. Clu. 65, 182. —
      • b Where surprise or reproach is implied: quid ita? (Gr. τι δαί), why so? how is that? what do you mean? accusatis Sex. Roscium. Quid ita? Cic. Rosc. Am. 12, 34; id. N. D. 1, 35, 99; id. Off. 2, 23, 83: quid ita passus est Eretriam capi? quid ita tot Thessaliae urbes? Quid ita, etc., Liv. 32, 21, 13; 27, 34, 13; Plaut. Trin. 4, 2, 42 (884).
• II In partic.
• • A In comparisons, so.
  • • 1 To point out the resemblance, usually corresponding to ut; sometimes to quasi, quomodo, quemadmodum, quam, tamquam, veluti, qualis, etc., as, like, in the same way as: non ita amo ut sani solent homines, Plaut. Merc. 2, 1, 38 (262): ita ut res sese habet, Ter. Heaut. 702: ita vero, Quirites, ut precamini, eveniat, Cic. Phil. 4, 4, 10: omnis enim pecunia ita tractatur, ut praeda, a praefectis, id. Fam. 2, 17, 7: an ita tu's animata, ut qui expers matris imperiis sies? Plaut. As. 3, 1, 2 (505): ut homost, ita morem geras, Ter. Ad. 431: ut hirundines ... ita falsi amici, etc., Auct. Her. 4, 48, 61: tametsi ita de meo facto loquor, quasi ego illud mea voluntate fecerim, Cic. Verr. 2, 1, 11, § 29: sed prorsus ita, quasi aut reus numquam esset futurus, aut, etc., id. ib. 2, 4, 22, § 49; Quint. 9, 4, 87: me consulem ita fecistis, quomodo pauci facti sunt, Cic. Agr. 2, 1, 3; Quint. 11, 1, 92: quemadmodum dicimus non feci furtum, ita, non est hoc furtum, Quint. 7, 3, 1: non ita variant undae ... quam facile mutantur amantes, Prop. 3, 5, 11: castra in hostico incuriose ita posita, tamquam procul abesset hostis, Liv. 8, 38, 2: neque enim ita se gessit tamquam rationem aliquando esset redditurus, Cic. Verr. 2, 4, 22, § 49: Alexander ita cupide profectus fuerat, veluti, etc., Just. 12, 2, 1: sane ita se habet sacrum, quale apud Homerum quoque est, Quint. 1, 5, 67.—
    • 2 Following or followed by ut, to denote that two things are in the same condition or category.
    • • • α Ut ... ita, as ... so, just as ... so also, alike ... and, as well ... as: Dolabellam ut Tarsenses, ita Laodiceni multo amentiores ultro arcessierunt, Cass. ap. Cic. Fam. 12, 13, 10: Hercules cum ut Eurysthei filios, ita suos configebat sagittis, Cic. Ac. 2, 28, 89; id. Leg. 2, 2, 5. —
        • β Ut ... ita, although ... yet: ut errare potuisti, sic decipi te non potuisse quis non videt? Cic. Fam. 10, 20, 2: haec omnia ut invitis, ita non adversantibus patriciis transacta, Liv. 3, 55, 15; cf.; pleraque Alpium sicut breviora ita arrectiora sunt, id. 21, 35, 11. —
        • γ Ita ut, just as: ita ut occoepi dicere, Plaut. Poen. 2, 24 (472); id. Trin. 4, 2, 52 (894): ita ut antea demonstravimus, Caes. B. G. 7, 76; Cato R. R. 144, 2.—
    • 3 In oaths, emphatic wishes, solemn assertions, etc., expressed by a comparison: ita ille faxit Juppiter, Plaut. Most. 2, 1, 51 (398): ita me di ament, non nil timeo, i.e. may they so love me as it is true that, etc., Ter. Eun. 615; 474: ita sim felix, Prop. 1, 7, 3: sollicitat, ita vivam, me tua valetudo, Cic. Fam. 16, 20, 1; Verg. A. 9, 208; so, followed by ut, with indic.: ita mihi salvā re publicā vobiscum perfrui liceat, ut ego non moveor, etc., Cic. Cat. 4, 6, 11: ita me Venus amet, ut ego te numquam sinam, etc., Plaut. Curc. 1, 3, 52 (209): ita me amabit sancta Saturitas, itaque suo me condecoret cognomine, ut ego vidi, id. Capt. 4, 2, 97 (877); by ut, with subj., adding a second wish: nam tecum esse, ita mihi omnia quae opto contingant, ut vehementer velim, Cic. Fam. 5, 21, 1; for which the abl. absol.: ita incolumi Caesare moriar, Balb. ap. Cic. Att. 9, 7, B, 3; for the subj. with ita, the fut. indic.: ita te amabit Juppiter, ut tu nescis? Plaut. Aul. 4, 10, 31 (761); id. Merc. 4, 4, 22 (762).—
  • B To denote a kind or quality, so, such, of this nature, of this kind: nam ita est ingenium muliebre, Plaut. Stich. 5, 5, 3 (744): ita est amor: balista ut jacitur, id. Trin. 3, 2, 42 (668): ita sunt res nostrae, Cic. Att. 4, 1, 8: ita sunt Persarum mores, Plaut. Pers. 4, 2, 25 (486): si ita sum, non tam est admirandum regem esse me, Cic. Sull. 7, 22; id. Dom. 27, 71: ita inquam = hoc dico, id. Phil. 14, 5, 12.—
  • C To denote an expected or natural consequence, so, thus, accordingly, under these circumstances, in this manner, therefore: ita praetorium missum, Liv. 21, 54, 3: ita Jovis illud sacerdotium per hanc rationem Theomnasto datur, Cic. Verr. 2, 2, 51, 127 fin.; esp.: ita fit, thus it comes to pass, hence it follows: ita fit ut animus de se ipse tum judicet, cum id ipsum, quo judicatur, aegrotet, Cic. Tusc. 3, 1, 1; id. Off. 1, 28, 101; 1, 45, 160: ita fit ut deus ille nusquam prorsus appareat, id. N. D. 1, 14, 37; id. Leg. 1, 15, 42; so in an inference, therefore: et deus vester nihil agens; expers virtutis igitur; ita ne beatus quidem, id. N. D. 1, 40, 110; Suet. Caes. 60; so, itaque (= et ita), crassum (caelum) Thebis, itaque pingues Thebani, Cic. Fat. 4, 7; id. N. D. 3, 17, 44.—
  • D Introducing a limitation or restriction, on the condition, on the assumption, in so far, to such an extent, only in so far, etc., commonly followed by ut: et tamen ita probanda est mansuetudo, ut adhibeatur rei publicae causa severitas, Cic. Off. 1, 25, 88: pax ita convenerat, ut Etruscis Latinisque fluvius Albula finis esset, Liv. 1, 3; 24, 29 fin.: sed ante omnia ita vos irae indulgere oportet, ut potiorem irā salutem habeatis, id. 23, 3; so with tamen: longiorem dicturis periodum colligendus est spiritus, ita tamen ut id neque diu neque cum sono faciamus, Quint. 11, 3, 53: haec ita praetereamus, ut tamen intuentes ac respectantes relinquamus, Cic. Sest. 5, 13. —
  • E To denote degree, so, to such a degree, so very, so much: quod quid ita placuerit iis, non video, Quint. 9, 4, 10: hoc tibi ita mando, ut dubitem an etiam te rogem, ut pugnes ne intercaletur, Cic. Att. 5, 9, 2: ita fugavit Samnites, ut, etc., Liv. 8, 36; esp. with adjj.: judices ita fortes tamen fuerunt, ut ... vel perire maluerint, quam, Cic. Att. 1, 16, 5: ita sordidus ut se Non umquam servo melius vestiret, Hor. S. 1, 1, 96: ita sunt omnia debilitata, Cic. Fam. 2, 5, 2; so with negatives: non (haud, nec, etc.) ita, not very, not especially: non ita magna mercede, Cic. Fam. 1, 9, 3: non ita lato interjecto mari, id. Or. 8, 25: non ita antiqua, id. Verr. 2, 4, 49, § 109: accessione utuntur non ita probabili, id. Fin. 2, 13, 42: haec nunc enucleare non ita necesse est, id. Tusc. 5, 8, 23: non ita multum provectus, id. Phil. 1, 3, 7: post, neque ita multo, Nep. Cim. 3, 4; id. Pel. 2, 4; id. Phoc. 2, 5.

ita, Adv. (zum Pronominalstamme i, vgl. is; altindisch iti), demonstrative Pronominalpartikel = auf die bezeichnete Art, in der Art, auf diese Weise, so, also, I) im allg.: a) übh.: te ita velle certe scio, Cic.: ita tempestas ferebat, Cic.: quod cum ita sit, Cic.: quod si ita est, Cic.: omnia ita sunt, Cic.: ut ita dicam, Suet.: ita fit, inquit, so geht es nun einmal, sagte er, Cic.: ita aiunt, Ter.: immo ita volo, Ter.: ita spero quidem, Ter.: ita te mandasse aiebat, Cic.: et hercule ita fecit, Cic. – b) einen folgenden Gedanken einleitend = so, also, folgendermaßen, qui heres institutus esset ita, mortuo postumo filio, Cic.: in tertio de Oratore ita scriptum est: In perpetua autem oratione etc., Quint.: haec ita digerunt: Primum sensum..., secundum..., tum etc., Quint. – bes. m. folg. Acc. u. Infin., ita scripsit ad me, sibi meam condicionem maximo adiumento fuisse, Cic.: collegi me aliquando et ita institui, fortiter esse agendum, Cic.; vgl. Benecke Cic. Lig. 2. p. 10 u. die Auslgg. zu Sall. Cat. 17, 7. – c) est ita od. ita est, factum est ita als bestätigende Aussage od. Antwort, est, iudices, ita, ut dicitur, Cic.: ita est, Lucili, Sen.: ita, ut dicis, facta haud nego, Plaut.: ita, ut dicis, Ter. – est ita, non est ita, Cic.: factum est ita, Cic. – dah. in der Umgangssprache absol. ita = ja (s. Brix Plaut. capt. 259. Lambin Hor. sat. 2, 7, 2), haecine tua domust? Sos. Ita, inquam, Ter.: hostium dico: ita, inquam, hostium, ja, sage ich, der Feinde, Cic.: meus fraterne? D. ita, Ter.: quidnam? inquit Catulus, an laudationes? Ita, inquit Antonius, Cic. – sed tibi hoc video non posse videri? Ita prorsus (ja, ganz gewiß), Cic.: u. so mit andern bestätigenden Partikeln verb., wie ita vero, ita enimvero, ita profecto, Plaut.: non est ita profecto, iudices, Cic. – ita plane, Cic. u. Lact. – d) in einigen Frageformen zur Bezeichnung der Wirklichkeit: α) ita est? also wirklich? Sen. ep. 17, 8. – β) itane? = also wirklich? teils um eindringlicher zu fragen, b. Plaut. u. Ter., teils um seinen Unwillen u. (ironisch) seine Verwunderung auszudrücken (wie ἀληθές), b. Cic.: u. verstärkt itane vero? Plaut. u. Cic. (vgl. Brix Plaut. mil. 844. – γ) quid ita? = wie so? weshalb od. warum das? warum denn? wie kommt das? wie meinst du das? (griech. τί δαί;), bes. als affektvolle Frage, bald im Tone der Überraschung u. des Befremdetseins, bald in dem des Vorwurfs, Plaut., Cic., Liv. u.a.; vgl. Luchs im Hermes 8, 114.

II) insbes.: A) bei Vergleichen = so, a) zur Bezeichnung der Ähnlichkeit, gew. korresp. mit ut, seltener mit quomodo, guemadmodum, quasi u.a., zB. non ita amo, ut sani solent homines, Plaut.: aperte ita, ut res se habet, narrare, Ter.: ita vero, Quirites, ut precamini, eveniat, Cic.: ut enim magistratibus leges, ita populo praesunt magistratus, Cic.: u. so sicut... ita, Liv.: ita... prout, Cic.: ita, uti (ut) si, Ter. u. Cic.: ita... quomodo, ita... quo pacto, ita... quemadmodum, Cic. u.a.: ita... quasi, ita... tamquam, Cic. u.a.: non ita... quam, Lucr. u. Prop.: ita... veluti, Iustin.: ita... qualis, Quint. – b) ut... ita (und umgekehrt ita... ut) zuw. zur Angabe, daß zwei Gegenstände nebeneinander bestehen = wie... so auch, sowohl... als auch, Hercules ut Eurysthei filios, ita suos configebat sagittis, Cic. – u. umgekehrt, ita expedire, ut turpe non sit, es sei zuträglich, ohne unsittlich zu sein, Cic. – od. daß das eine neben dem andern eingeräumt wird, obgleich man es nicht erwartet = wenn auch... doch, zwar... doch, haec omnia ut invitis, ita non adversantibus patriciis transacta, Liv. – c) in Beteuerungen u. Schwüren, ita mit Coniunctiv... ut mit Indicat. od., wenn ein neuer Wunsch folgt, mit Coniunctiv, so wahr ich wünsche, daß... so gewiß, ita vivam, ut maximos sumptus facio, Cic.: nam tecum esse, ita mihi omnia quae opto contingant, ut vehementer velim, Cic. – verkürzt, sollicitat, ita vivam (so wahr ich zu leben wünsche), me tua valetudo, Cic.: saepe, ita me di iuvent, te desideravi, Cic. – d) ut quisque mit Superl.... ita mit Superl., s. ut(no. I, B, 2, d).

B) zur Angabe der Beschaffenheit = so, so beschaffen, von der Art, ita vita hominum est, Ter.: ita sunt res nostrae, Cic. – ita est homo, Ter.: si ita sum, wenn ich so (ein solcher) bin, Cic.: ita ad hoc aetatis a pueritia fui, Sall. – ita ut, so wie = so beschaffen wie, in dem Zustande wie usw., ita ut erat (so [gekleidet] wie er war), in veste domestica, imperator est consalutatus, Suet.: ramulum, ita ut rapuerat, dimisit in gremium, Suet.

C) zur Angabe der Art u. Weise des Erfolgs bereits angedeuteter Tatsachen, a) so auf diese Weise = unter solchen Umständen, in dieser Lage, nach solchen Vorgängen, und nun (s. Fabri Liv. 21, 54, 3), illum adulescentem... aliquot dies aegrotasse et ita esse mortuum, Cic.: dextrā laevāque a porta Collina, illinc ab Naevia redditus clamor. Ita caesi in medio praedatores, Liv.: ita Iovis illud sacrificium per hanc rationem Theomnasto datur, Cic.: ita legati comiter dimissi, Liv. – b) zuw. zur bloßen Angabe der Ursache, so = deswegen, ne Crustumini quidem... satis se impigre movent. Ita per se ipsum nomen Caeninum in agrum Romanum impetum facit, Liv.; so Tac. Agr. 2. Suet. Caes. 60. – u. so auch itaque (= et ita), wie Cic. de nat. deor. 3, 44; de fato 7. – c) in Folgerungssätzen zur Andeutung einer aus dem Vorhergehenden gezogenen Folge = und so, und demnach, virtus autem actuosa et deus vester nihil agens: expers virtutis igitur: ita ne beatus quidem, Cic.: si igitur non sunt, nihil possunt esse: ita ne miseri quidem sunt, Cic.

D) zur Angabe der Bedingung u. Einschränkung, so = mit (unter) der Bedingung (Voraussetzung), mit der Einschränkung, insofern, nur insoweit, praemonstro tibi, ut ita te aliorum miserescat, ne tis (= tui) alios misereat, Plaut. trin. 343. – gew. korresp. mit ut (daß), also ita... ut = nur insofern... daß; doch so od. mit der Einschränkung... daß, zuw. = zwar... aber (s. Beier Cic. de off. 1, 88), pax ita convenerat, ut Etruscis Latinisque fluvius Albula finis esset, Liv.: sed ita triumpharunt, ut ille pulsus superatusque regnaret, Cic.: ita tamen, ut tibi nolim molestus esse, Cic.: ita libenter accipio, ut tibi tamen non concedam, zwar... aber, Cic. – ita quidem, ut etc., nur mit der Einschränkung, daß usw., Cic. – u. ita... ne = so... daß nicht, zwar... aber nicht (kein), ita admissos esse in urbem, ne tamen iis senatus daretur, Liv. – ferner ita... quod, insofern... inwiefern, Cic. – ita... cum, insofern... als, Cic. – ita... si, unter der Bedingung (Voraussetzung) od. insofern... wenn, Cic. u.a.: ebenso ita tamen... si, Cic.

E) zur Angabe der Bestimmung, des Zweckes, so = mit der Bestimmung, zu dem Zwecke, korresp. mit ut (daß), ad quod bellum duobus consulibus ita missis, ut alter Mithridatem persequeretur, alter Bithyniam tueretur, Cic. Muren. 33.

F) zur Bezeichnung des Grades = so (betont), so sehr, in hohem Grade, α) bei Verben: ardere censui aedes; ita tum confulgebant, Plaut.: ita conscientia mentem excitam vastabat, Sall. – β) bei Adjj. u. Advv.: di te perduint, fugitive: ita non modo improbus et fatuus, sed etiam amens es, Cic.: nihil est ita durum aut ita iniurium quod (tu) facere adversum possis, quin ego ex te gaudiis amplissimis abundem, Fronto ep. ad Ver. imp. 2, 1. p. 120, 1 N. – ita belle nobis flavit ab Epiro lenissimus Onchesmites, Cic.: de Latinis vero quo me vertam nescio: ita mendose et scribuntur et veneunt, Cic. – mit Negatt., non (haud od. nec) ita = nicht eben, nicht sonderlich, non ita multi, Cic.: haud ita magnā manu, Nep.: non ita multum moratus, Caes.: non ita valde, Cic.: non (haud) ita multo post, Cic. u. Liv.: haud ita multo ante, Liv.

G) zu Einführung eines Beispiels, so = so zum Beispiel, ita si de re militari dicendum huic erit Sulpicio, Cic. de or. 1, 66.

1 ita v. eta

2 ita [CL] 1 in this way, in such a way, to such an extent, so: a (sc. as is seen, known, etc.; freq. attached closely to adj. or adv.); b (introduces remark explaining what precedes); c (in neg. context w. implied comparison). d (non ita w. adj. or adv.) not so ‥, not all that ‥ (also in question w. num). a 925 (v. iste 3a); occurrunt familiares ‥ et dicunt “ita relinquis nos? ita dividemur? ” Ailr. Serm. 24. 30. 332C; [Benedictus] tam viriliter restitit, tu ita molliter succumbis Ib. 37. 3; 1220 ita vetus (v. falsina b); M. Scot Phys. 14 (v. extraneus 1a); cum David ita ‥ impie peccasset ‥ dormiendo cum Bersabee [II Reg. xi 4] T. Chobham Praed. 257; non decet te respondere ita summo pontifici (Mochoemog 21) VSH II 175.  b [corpus] venerationi visentibus fuit, ita perspicuo nitore gemmeum, ita miranda puritate lacteum erat W. Malm. Wulfst. III 22; nec si vellet multos parituros inveniret, ita ‥ omnes illi erant infensi Id. GR III 239.  c nemo ‥ illum [sc. Christum] ‥ ita amavit, ita desideravit [sc. sicut Maria] Ailr. Serm. 45. 7.  d non ita omnes episcopi vel presbyteri, ut superius comprehensi, quia non scismatis ‥ infamia maculantur, mali sunt Gildas EB 69; non ita aperte Beleth RDO 123. 130B (v. draco 3); num est ita grave peccatum non confiteri in hoc seculo? (Molua 30) VSH II 216. 2 in this way, in such a way, so (sc. as has been or is being related; w. ref. to manner of action etc., or to mere fact of its occurrence); b (expr. conformity w. prediction, prophecy, or sim.); c (expr. conformity w. order, request); d (w. vb. of narrating, or sim., w. ref. to preceding text); e (introducing generalization after particular case; in quot., w. enclitic particle -ne). f (itatenus) in this way. rectores sibi relictos ‥ leaena trucidavit dolosa; quibus ita gestis ‥ Gildas EB 6; [carmen] in lxx coaequantium vorsuum formulas, casu ita obtingente, ‥ divisum (Æthelwald) Ep. Aldh. 2 (7) p. 496; quod si ita intellegitur, merito ammonet sinagogam Dominus ‥ Bede Cant. 1213; neque ‥ ob id tantum in coronam adtondemur quia Petrus ita adtonsus est (Ceolfrith) Id. HE V 21 p. 343; 738 (12c) donavi ‥ Ealdulfo [terram] ‥; hujus vero terrae possessionem ita praedicto episcopo largitus sum ‥ Ch. Roff. 3; ‥ ut ‥ Æthelbaldum ‥ expellere vellent; sed ille [Æthelwulf] ‥ ita fieri noluit Asser Alf. 13; virumque / cernentes ita seminecem languore gravari Wulf. Swith. I 579; manifestum est quia ‥ gloriaris ‥; quodsi ‥ ita de te estimas ‥ Anselm Misc. 300; diu suspexit celum ‥; percunctantibus ‥ quid ita irreverberato lumine celum aspectaret, respondit ‥ W. Malm. GP III 115 p. 250; respondit ‥ senex ‥ “non ita fiet, set sicut ego dixi, sic erit ‥” (Barrus 14) VSH I 72; sine mensura corpus tuum affligis jejuniis, et ne ita facias (Ita 10) Ib. II 119.  b pontifex ‥ ait “numquam inveterascat haec manus”; quod et ita ‥ provenit, nam ‥ Bede HE III 6 p. 138; ex aquila delato pisce cibandum / se ‥ praedixit, et est ita factum Alcuin SS Ebor 700; abbas ait “‥ quod noles patieris”; quod et ita contigit, nam ‥ Ord. Vit. III 3 p. 52; “piscem dabit tibi Deus ‥”; piscis ita more michi missus ‥ ablatus est mihi Lib. Landav. 3.  c jussit ut ‥ hoc facere meminissent; fecerunt autem ita Bede CuthbP 42; 909 (12c) rogaverunt episcopi ‥ eam [terram] accommodandam illis, et ipsi ita fecere CS 624 p. 294; addens / ut ‥ sexus simul omnis et aetas / ‥ / obviet ‥ sancto ‥ patrono / ‥; est ita quod factum Wulf. Swith. II 35.  d his ita [v. l. itaque] relatis, ad incepta redeamus Asser Alf. 97; Balsh. AD 10 (v. expedire 5a).  e prevaluit tandem pecunia; itane omnia superat ‥ nummus! W. Malm. GP I 54 p. 102.  f iter istud non inconsultus aggredere, dum ita tenus absque dubio quod proposuisti reperies Ciren. I 269. 3 a (in comparison w. fact, situation, etc., previously related) so (also), similarly, likewise, (w. neg.) not so, otherwise. b (ita est, ita fit in impers. use, sts. foll. by prep.) so it is, so it happens also ‥ (cf. 6a infra). c (w. ellipse of vb., sts. foll. by prep.) so also ‥ (cf. 6c infra). a parvissimo spatio ‥ excurso [passer] ‥ tuis oculis elabitur; ita haec vita hominum ad modicum apparet Bede HE II 13 p. 112; confitemur ‥ nec posteriorem Filium esse Patre ‥; ita quoque ‥ nec posteriorem eum [Spiritum Sanctum] Filio fatemur Anselm (Proc. Spir. 8) II 200; ita ‥ et cum queritur “quid movetur? ”, de rebus queri videbitur quid earum movetur Balsh. AD rec. 2 150 (cf. ib.: similiter); miser est homo cecus ‥; ita et spiritualiter cecus semper est in tenebris T. Chobham Praed. 101.  b 799 (10c) in aquilone puplica stratus [sic], in oriente ita est CS 296; 1215 foreste ‥ deafforestentur, et ita fiat de ripariis Magna Carta 47; caritas semper debetur ‥, sed non est ita [v. l. ita est] de aliis virtutibus T. Chobham Praed. 197.  c eodem modo in plurali numero [amphimacri] reperiuntur, ut ‘margines ‥’; ita quoque singulari ‘pontifex ‥’ Aldh. PR 122; [Adulfo] pro sanctitate ignoscitur quod ‥ duas sedes tenuerit ‥; Wlstano non ita W. Malm. GP III 15 p. 250; et ita in ceteris Ps.-Gros. Summa 343 (v. denominabilis); et ita sapor et ita de aliis dimensionalis Ps.-Ockham Princ. Theol. 111 (v. dimensionare); [vasa cibariorum] inveniebantur plena, ite et de potu per multos dies (Albeus 13) VSH I 51. 4 a in consequence (sc. of event, circumstance, or sim., previously related), consequently, therefore; b (in logical inference). c by (means of) this action, by so doing. d (equivalent to hypothetical conditional clause) if this were so, in this way, then. a 901 (14c) ‘generatio ‥ venit et generatio vadit’ [Eccles. i 4] ‥; ita universa facultas divitiarum ‥ incertis heredibus ‥ relinquitur CS 588 p. 231; radat capillos suos ‥ et ita calvus sit Ailr. Serm. 36. 18; simul habebit homo gaudium et afflictionem, et ita [v. l. simul] gaudebit et dolebit T. Chobham Praed. 174.  b Quaest. Salern. Ba 97 (v. 1 defluere 1e); Duns Metaph. VII 1. 350b (v. definibilis); Id. Ord. IV 137 (v. effectivus 1b); Bacon VIII 223 (v. discontinuare 1).  c Johannes ‥ omnia dimiserat ‥ personis fidelium divitum quatenus ita eos alacriores reddat ad miserandum pauperibus Bede Ep. Cath. 123; incepit ‥ omnes ‥ accusare et ita [Fl. Worc. I 76: sic] ‥ potestate ‥ privare Asser Alf. 14; a940 (13c) idcirco tam firmiter hoc privilegium observari praecepimus, ut ita ‥ possimus simul coelorum regni gaudia assequi CS 736; credunt, et ita de jugo ipsius [diaboli] exeunt Petrus Dial. 120; superbia ‥ omnes alios vult gravare et deprimere ita sub se T. Chobham Praed. 128.  d [nepos pape] non habebit prioratum ilium nisi fecerit se monachum; ita enim posset papa conferre quamlibet abbathiam ‥ secularibus Graystanes 27 p. 84. 5 in these circumstances, after these events (sc. previously related); b (in bounds) then, next. quos [angelos] de Domino interrogans ‥ ita demum [Maria Magdalena] ad ejus visionem pervenit Bede Cant. 1120; [Theodorus] ordinatus est ‥ et ita ‥ Brittaniam missus est Id. HE IV 1 p. 203; quis enarrare sufficit quam grave homicidium perpetrat monachus sacerdos fratrem odiens? et si ita ‥ sacrificat ‥ Ord. Vit. III 7 p. 98; melius illis esset non videre Christum quam videre et ita contemnere Ailr. Serm. 30. 15; Glanv. I 7 (v. 1 dies 11a).  b a776 (? 11c) sic extenditur in hæthihtan leahge et ita in fulan sloh CS 219; 801 (13c) ita ad supra dictum locum circum girando ‥ revertit CS 282; per eandem ‥ aquam usque L., et ita per stratam usque C., ab eo usque S. CS 922 p. 94. 6 (w. esse, or in elliptical cl., in statement that something is (not) the case; cf. 3b—c supra): a (ita est, non ita est) it is (not) so, it is (not) the case; b (w. n. pron. as subj.); c (w. ellipse of vb.). d (ita est quod ‥) it is the case that ‥. a scio quod me haec insana mente loqui arbitramini, sed jam nunc non ita esse cognoscite Bede HE IV 8 p. 221; tu dicis ibi nostrae fore pondera gazae? / credere non valeo, non est ita Wulf. Swith. I 334; “queris quomodo peccavit [diabolus].” “ita est” Anselm (Casus Diab. 4) I 240; c1106 si vobiscum bene est gaudeo, et ut ita sit multum desidero Ib. (Ep. 376) V 320; “quomodo ‥ te video eam [legem] esse transgressum ‥? ” “non est ita, sed ‥” Petrus Dial. 5; [dubitabile] est utrum peccet mortaliter quicumque predicat pro questu ‥; videtur quod ita sit T. Chobham Praed. 59; s1164 (v. exsufflare 4a); 1258 (v. dominicus 4c); s1406 (v. dedecus c).  b cum hoc, an ita esset, quibusdam venisset in dubium Bede HE IV 17(19) p. 243; intelligitur aliud esse spiritum corporalem, aliud animam rationalem; quod si ita est ‥ Petrus Dial. 48; 1201 hoc testatur per juratores ita esse SelPlCrown 2.  c itane, ita viro [i. e. vero] GlC I 498; itane, putas sic? Ib. 500; nonne ‘dignus est operarius cibo suo’ [Matth. x 10]? ita quidem, sed ‥ Gir. GE II 32 p. 323; num ‥ hoc calamus noster omittit opus? / non ita, namque ‥ L. Durh. Hypog. 66; fertur et Egisthus quod sit male factus adulter; / cur ita? causa datur: desidiosus erat Ib. 67.  d a889 (14c) si ita fuerit quod ipsae has terras ‥ retinere voluerint CS 555 p. 185; antiquitus ita fuit quod nullus predicaret nisi haberet curam animarum T. Chobham Praed. 54; 1297 si ita sit quod id [castrum] prius ‥ non tradideritis RGasc III 353a; 1415 (v. gersum 4). 7 (pred.) so, in such a state, position, etc. (sc. as previously related; usu. w. ref. to subj. of verb of being or remaining; cf. 6b supra). 673 quod si quisquam propriam expulerit conjugem, ‥ nulli alteri copuletur sed ita permaneat (Conc. Hertford) Bede HE IV 5 p. 217; quasi mortuus jacebat ‥; cumque ita ‥ quatriduo perseveraret ‥ Ib. V 19 p. 328; rex E. condonavit ut [Alwarestoch] esset pro x hidis, et ita est modo DB I 41va; a1158 volumus ‥ ut ista donatio rata sit, quia ab omnibus nobis ut ita sit confirmata est Ch. Westm. 252; 1311 ita est consuetudo (v. deponere 9d); amare flevit et postea subrisit; discipuli ‥ videntes eum ita esse mirati sunt (Barrus 5) VSH I 67; erat petra multum nocens hominibus ‥ in via illa; quem cum ita vidisset ‥, jussit ei ‥ ire ad alium locum (Colmanus 30) Ib. I 271. 8 (equiv. to neuter pron., obj. clause or name) so (sc. as has been, or is being, related): a (w. facere, fieri, contingere); b (w. vb. of considering, believing); c (w. vb. of naming, calling; cf. 9b infra); d (w. var. vbs.). e (ut ita dicam or sim.) so to speak. a Bede CuthbP 42, etc. (v. 2c supra); Alcuin SS Ebor 700 (v. 2b supra); Asser Alf. 13 (v. 2a supra); c1106 ut ‥ eo me modo ‥ informare dignemini quo presentem, si ita contigisset, consolaremini Ep. Anselm. 433 p. 380; VSH II 119 (v. 2a supra).  b 705 si ita justum judicaveris (v. 8d infra); “si justitiam ‥ servasset ‥ [non] miser esset” “ita credimus” Anselm (Casus Diab. 4) I 240.  c [Justus] merito justitiae a Romanis ‥ ita cognominabatur Bede Retract. 1026; Angeronia quedam dea ita dicta quod videatur angores pellere Osb. Glouc. Deriv. 46; vasa vinaria: hemina, ‥, cylicia ita dicta Ib. 262.  d 705 ut vel consentiam voci deprecantium, si ita placuerit, vel ‥ me ipsum ‥ subtraham, si ita justum judicaveris Wealdhere Ep. 23; custos ‥ cum tota schola, si res rationabilis ita exigent [ita lacking in F; AS: gif þing gesceadlic swa gyrnþ], quo necesse est sub silentio ‥ eat RegulC 11 (= Conc. Syn. 141); c1077 vestram ‥, quoniam ita res exigit, rogamus benignitatem quatenus ‥ Anselm (Ep. 107) III 240.  e [oceani] diffusiore et, ut ita dicam, intransmeabili undique circulo Gildas EB 3; 672 rus ‥ vernans ‥, ut ita dixerim, ‥ numerositate lectorum Aldh. Ep. 5 p. 492; ab ipso, ut ita dicam, mortis limine revocans Bede HE V 6 p. 289; 929 (11c) quod ‥ impletum nos, ut ita dicam, esse in nobis experti sumus CS 665; justus ab ipsa origine, ut ita dictum sit, natus est Anselm (Orig. Pecc. 20) II 160; quasdam, ut ita dicam, venas orationum Ailr. Serm. 21. 45. 360B; ut ita loquar Knapwell Not. 195 (v. exhibilis). 9 (w. ref. to what follows) in the following manner, thus; b (w. vb. of naming; cf. 8c supra); c (w. vb. of saying, understanding, or sim., foll. by dir. speech or quotation); d (foll. by quod, quia); e (foll. by quasi, cf. 10c infra). ita ‥ agebatur regulis familiaritas tribus ‥ vicissitudinibus: in tribus namque cohortibus ‥ satellites ‥ dividebantur ‥ Asser Alf. 100; Pipini genealogia ‥ contexitur ita ‥ W. Malm. GR I 68 p. 71 (v. genealogia 1a).  b 799 terram ‥ reddo ubi ita nominatur æt Ciornincge xxx aratrorum CS 293; 904 (12c) lx manentes in ‥ locis quae Saxonice ita nominantur, id est x manentes æt Crauuancumbe [etc.] CS 612.  c illud Salomonis ita dicentis: ‘qui dicit ‥’ [Prov. xxiv 24] Gildas EB 36; ponitur loco primo dactilus ita: ‘in cruce ‥’ Aldh. Met. 10 p. 84; potest et ita intelligi ‘verte impios et non erunt’ [Prov. xii 7]: converte eos ab impietate, et non erunt jam impii Bede Prov. 975; ita matri respondens ‥ inquit “verene ‥ ? ” Asser Alf. 23; ita dicite in cordibus vestris: vult Deus ut hoc velim, an non? Anselm (Ep. 414) V 360.  d versiculum ita exponit quod ficus protulerit grossos suos ‥ Bede Cant. (ii 13) 1112; quod ita solvitur, quia ‥ Id. Retract. 1002; potest ita intelligi illa gratia ‥ quod ‥ Ailr. Serm. 13. 17. 286; ita distinguendum est quod quidam orant ‥ bene ‥ T. Chobham Praed. 64.  e quod ait ecclesia ‘tenui eum ‥’, non ita intellegendum quasi dimissura sit ipsa Christum ‥, sed ita potius quod ‥ eum ‥ diligat Bede Cant. (iii 4) 1119; Petri sententiam ita intellegunt quasi diceret Id. Cath. 81; quod ‥ dixi, cum monachus vapulat hoc a sua voluntate discordare, non ita intelligas quasi nolit hoc ‥ portare, sed quoniam ‥ Anselm (Ep. 233) IV 141; neque hoc ita dico quasi debeamus exspectare ‥ securitatem de salute nostra, sed quia ‥ Ailr. Serm. 34. 27. 10 (foll. or preceded by compar. cl.) in the same way, so, as (‥ as); (as ‥,) in the same way, so (also) (freq. closely attached to adj. or adv., or to following correlative, e. g. ita ut ‘as, just as’): a (w. correlative ut, sicut, velut); b (w. var. correlatives). c (w. correlative quasi, ac si, tamquam) so, in such a way (‥ as if). a sicut agni a lanionibus, ita [v. l. ita ut] deflendi cives ab inimicis discerpuntur Gildas EB 19; 675 (15c) ita ut praedixi CS 36; hoc opusculum ‥ ita perniciter ut sategistis dictare Aldh. VirgP 59; [Deum] ita amare ut patrem filii Bede Ep. Cath. 98; 798 (12c) Offa ‥ cenobium C. sicut sine litteris accepit, ita ‥ detinuit (Clovesho) CS 291 p. 406 (= Conc. HS 513); quod non ita ut putabant evenit, nam ‥ Asser Alf. 54; 938 (? 11c) [Christus] sicut tempora temporibus ita etiam dat regna quibus vult regibus CS 727 p. 435; 1098 si ita vitam presentem, sicuti eram, ibi finirem ‥ Anselm (Ep. 206) IV 100; frenans, ut populos armis, ita legibus arma Ord. Vit. IV 1 p. 165; velut aper ‥ in venatorem, ita irruit ‥ in regem G. Mon. X 3; cum ‥ nichil sit ita bonum ‥ sicut virtus T. Chobham Praed. 187; Ailr. Serm. 15. 20 (v. 17a infra); 1356 dedimus ‥ Edwardo regnum ‥ Scocie [etc.] ‥ ita plene et integre sicut aliqui ‥ progenitorum nostrorum ‥ ea ‥ tenuerunt (Cart. Edwardi de Balliolo) Avesb. 452; sicut ‥ inter discipulos Christi orta est contentio ‥, ita similiter inter discipulos Endei (Endeus 19) VSH II 68.  b c705 quemadmodum te viva voce ‥ ammonere curavi, ita etiamnunc absentem ‥ litteris exhortari non piget Aldh. Ep. 11 p. 499; Spiritus adventu non ita ait juvari animum quo modo flamma ‥ caligosam juvat domum ‥ sed ita potius quo modo ‥ Bede Cant. 1065; maxima pars ‥ funditus deleta ‥ est, ita qualiter nunquam ‥ in una die ‥ occisam esse audivimus Asser Alf. 5; quomodo in vita sua sese dilexerunt, ita et in morte separati non sunt Ord. Vit. II 3 p. 249; quem debemus ita libenter sequi quam istum puerum ‥? Ailr. Serm. 1. 44. 217; Ib. 46. 7 (v. 17a infra); bestiam ‥ oculos ita magnos habentem in modum vasis vitrei (Brendanus 75) VSH I 138.  c quod ita ‥ contemnitur quasi non audiretur Gildas EB 108; eos ita Mosaica decreta tamquam idolatriae dogmata damnasse Bede Retract. 1029; cum sedens in tenui veste vir ita ‥ quasi in mediae aestatis caumate sudaverit Id. HE III 19 p. 167; sed quasi nullam ‥ consolationem haberet ‥, ita tamen ‥ gemebat Asser Alf. 76 p. 60; [puer] ita sanus ‥ extat / ac si ‥ nullum persenserit ictum Wulf. Swith. II 808; GAS 365 (v. githserus); [Stephanus] pene omnia ita perperam mutavit quasi ad hoc tantum jurasset ut ‥ W. Malm. HN 465. 11 (spec. uses of the above): a (ut, sicut ‥ ita w. weakened compar. force) not only ‥ but also, though ‥ yet also. b (w. var. correlatives, modifying vb. of being or remaining) in the same state, condition (as ‥) (cf. 6a, 7 supra). c (ita ut est, etc.) just as he is (etc.). d (ita ‥ sicut in adjuration) so (let him ‥, etc.), as (he hopes to ‥, etc.). a jocunditatem ut perturbationis immunem ita etiam libertate gaudentem Bede Cant. 1068; [Hibernia insula] sicut contra Aquilonem ea [sc. Britannia] brevior, ita in meridiem se ‥ plurimum protendens Id. HE I 1 p. 11; sicut ‥ cruciatus ‥ patitur, ita ‥ eternis premiis ‥ letabitur (Comgallus 57) VSH II 20.  b lapides quomodocumque et ubicumque ‥ positi fuerint, ita ibidem ‥ perdurant Bede Ep. Cath. 48; c964 (11c) quomodo sui velle sit inde, ita stet CS 1136 p. 383; ut asseris, ita est Petrus Dial. 56; 1220 P., quesitus si ita sit sicut W. ‥ narravit, dicit quod ita est SelPlCrown 138; sub sindone ita manserunt [sc. mori] ut erant illo die (Ciaranus de Saigir 16) VSH I 224.  c praecepit equum, ita ut erat stratus regaliter, pauperi dari Bede HE III 14 p. 156.  d †716 (15c) ut hanc ‥ censuram meam ita observent inviolatam sicut voluerint recipere debitae justitiae praemium CS 135 p. 200. 12 (foll. by consec. cl. expressing result) in such a way, to such an extent, so (‥ that) (freq. closely attached to adj. or adv., or to correlative, e. g. ita ut ‘so that’): a (w. correlative ut (non), ne); b (quod); c (quis); d (quo). a ita ‥ degeneraverat tunc vinea illa ‥ ut raro ‥ videretur ‥ racemus Gildas EB 24; cicatrices poenitudinis medicamento ita salubriter curavit ut ‥ doctricem ‥ ad martirii palmam praecederent Aldh. VirgP 47 p. 302; linteamina ‥ apparuerunt ‥ ita nova ut ipso die viderentur ‥ ejus membris esse circumdata Bede HE IV 17 (19) p. 246; intantum ‥ inmensa dementia vexabatur ita ut membra sua ‥ laniaret Felix Guthl. 28; in paupertate ‥ vitam duxit ita ut ‥ miserabiliter moreretur Asser Alf. 15; 995 (13c) status cosmi ‥ quatitur, sed ‥ ita tamen heroum fulcimento roboratur ne ‥ pessundari ‥ videatur CD 692; 1104 cum res ita aperta fuerit ut a malitia excusari non possit Anselm (Ep. 313) V 240; quis potest ita custodire atrium istud ut ‥ non intret inimicus? Ailr. Serm. 32. 17; s1252 negotio proprio ‥ intendebat ‥ ita ut ‥ parvo tempore abundavit saginatus M. Par. Min. III 127.  b dentes sibi [Og] ‥ ita [v. l. adeo] sunt adaucti quod ‥ sublevare [lapidem] minime potuit Petrus Dial. 30; quos Britones ‥ despoliavit, ita quod maxime pars eorum ultro protendebat manus suas G. Mon. X 12; 1219 numquam fuit inde seisitus ‥ ita quod finem facere possit de terra illa CurR VIII 19; [porci] ita incorrigibiles sunt ‥ quod nullus profectus posset esse T. Chobham Praed. 86; ita dare uni quod non possis dare alii stultum est Ib. 194; c1256 ita quod eum exoculavit (v. exoculare 1a); papa habet talem plenitudinem potestatis ‥, ita quod nec imperatur nec alius habet aliquam jurisdictionem ‥ nisi ab ipso Ockham Pol. I 20; a1350 ista forma ita stricte servabitur quod cancellarius contra ipsam ‥ non poterit dispensare StatOx 30; stes ita magnanimus quod ‥ / terreat has partes hostica nulla manus Gower Carm. 344 l. 43; [Christiani] sunt ita superbi [ME: so proude] ‥ quod ‥ Itin. Mand. 76.  c nullum esse ‥ fautorem qui ‥ originem ‥ ita queat propalare quin ‥ invidiose circumveniatur Osb. Glouc. Deriv. 137; non est aliquis ita dives quin possit in casu esse pauper T. Chobham Praed. 30; angelus ‥ numquam eum [hominem] ita derelinqueret quin sit paratus ei redire Ib. 141.  d 961 (12c) contigit ‥ Godonem coram rege ita inculpari quo ‥ judicatus sit perdere omnia [cf. AS ib. 1064se cynincg Godan oncuþe swa swyþe swa ‥] CS 1065 p. 286. 13 (foll. by consec. cl. w. var. functions and introduced by var. correlatives): a (consec. cl. describes or specifies action or sim. already indicated) in the following manner (namely that ‥). b (consec. cl. indicates terms, conditions or sim.) on the following terms (namely that ‥; cf. 14b infra). c (consec. cl. has substantival function). a fornicatione pollutus est tali qualem nec inter gentes auditam apostolus testatur [I Cor. v 1], ita ut uxorem patris haberet Bede HE II 5 p. 90; potest et ita distingui ut ‘causa’ nominativus casus sit Lanfr. Comment. Paul. 387; dubitantes ita roboravit ut panem altaris versum in carnem ‥ ostenderet W. Malm. GP I 17; 1214 communia ‥ annuatim dabit lij s. ‥, ita scilicet quod xxvj s. solventur annuati, in festo omnium sanctorum ‥ MunAcOx I 2.  b 675 (15c) terram ‥ abbati ‥ concedimus ‥, ita ut nec nobis ‥ diminuere aliquid de donatione nostra liceat CS 36; 732 (? 8c) hanc ‥ terrulam ‥ tibi ‥ ita tribuo ‥ ut ‥ vestrae sit potestatis eam semper habere CS 148; 789 (11c) ita finem composuerunt ‥ ut W. terram possideret tamdiu viveret ‥ CS 256; c795 (? 8c) terram ‥ sub hac condicione libens concedo, ita ut ab omni tributo ‥ sit ‥ libera CS 274; a1063 concedo ‥ mansam ‥ unam ‥, ita scilicet ut ‥ sit illa ‥ mansa ‥ monasterio W. ‥ deputata CS 1006; fossa et via ‥ custodiuntur, ita ut siquis impedierit transitum navium ‥ emendare habet DB I 280ra; locum ‥ ita liberum tradiderunt ‥ ut nec sibi nec aliis ‥ aliquam consuetudinem ‥ liceret ‥ exigere Ord. Vit. III 2 p. 18; c1160 do eis communem pasturam ‥, ita ne ullus eos disturbet Regesta Scot. 168; 1253 ita convenerunt ‥ quod (v. 2 gabulum a); 1325 ita quod unusquisque [cotagium] teneat ad terminum vite sue CBaron 142.  c si ita placuerit archiepiscopo ‥ ut augeatur numerus episcoporum (Petitio Wilfridi) Eddi 30; vitae ‥ illius haec inmota ortonomia fuit ita ut [v. l. fuit ut] ‥ in pelliciis vestibus omnes dies ‥ exigebat Felix Guthl. 28. 14 (foll. by correlative ut, ne, quod w. limiting or adversative cl.; sts. w. tamen): a (following cl. indicates circumstance etc. in contrast w. what precedes) in such a way (sc. as not to exclude or (w. neg.) to imply some other action, etc.). b (following cl. indicates restrictive condition, proviso, or sim.) on the following condition, with the following restriction (that ‥) (freq. attached to correlative, e. g. ita quod ‘on condition that’. Cf. 13b supra. a [lector] ita botrum carpat ut et spinam caveat Bede Cant. 1065; [Dominus] superbientes angelos ita ‥ damnavit ut eosdem ‥ graviores reservet ad poenas Id. Cath. 125; ita ‥ mentio fit diei xiiijae ut non tamen in ipsa die xiiija pascha fieri praecipiatur (Ceolfrith) Bede HE V 21 p. 334; [sacerdos] licite derelinquit eos [parochianos], ita tamen quod ‥ paratus sit ad eos redire T. Chobham Praed. 80.  b facite ‥ si vultis, ita tamen ut H. ab illo se certamine ‥ abstineat Bede HE V 6 p. 289; a745 (11c) terram ‥ comiti ‥ concedo, ita tamen ut ‥ reddatur CS 166; †964 (12c) habeat ipse episcopus ‥ omnia ‥, ita tamen ne ipsi ‥ monachi ‥ quicquam perdant CS 1135 p. 380; ita ‥ quatinus DB I 43va (v. 2 dimittere 7e); terram tenebat T. ‥ ita quod non poterat eam separare ab aecclesia DB I 196va; 1103 quod [privilegium] ita mitto vobis ut illud nec in publicum efferatis nec ‥ Anselm (Ep. 307) IV 230; a1116 ut faciat exitus in muro castelli mci ‥, ita tamen ne murum ‥ delitetur Reg. Ant. Linc. I 21; 1263 concesserunt ‥ terciam partem ‥ aque ‥, ita tantum quod cursus ‥ nullam putredinem appropinquet Cart. Harrold 185* p. 121; 12‥ negotium ‥ exponat ‥ ita quod ‥ literarum [pape] tenorem nullatenus excedat Conc. Scot. II 25; 1415 lego Katerine ‥ tenementa ‥, ita quod ‥ heredibus meis integre revertantur Wills N. Country I 9. 15 (foll. by final cl.) so (as to bring it about that ‥; in quots., usu. w. (ut) ne); b (in asseveration). quibus [oraculis] ‥ opusculi nostri molimen, ita ut ne ‥ invidorum imbribus extet penetrabile, ‥ contegatur Gildas EB 37; ita erga illum circumspecte ‥ age ne quid ‥ unde amplius peccet inveniat Bede Prov. 994; ita Domini misericordiam deprecabatur quatenus ‥ Deus ‥ stimulos praesentis infirmitatis ‥ mutaret Asser Alf. 74 p. 55; GAS 576 (v. dimissio 3a); Glanv. IX 8 (v. contenementum); 1237 (v. brustare); 1285 faciatis ‥ justicie complementum, ita ne oporteat nos ulterius inde sollicitari RGasc II 257b.  b unus ita, ne lare crepitante torreretur, veraciter se fari testabatur, alius ita, ne [etc.] Aldh. VirgP 32 p. 271 (cf. Rufinius Historia Ecclesiastica VI 9. 5, TLL VII 2. 526. 61). 16 a (foll. by conditional cl.) under the following circumstances (namely if ‥; also in proviso, cf. 14b supra). b (preceded by conditional cl.) under those circumstances (already indicated), then. c (preceded by causal cl.) because of that, therefore. a ita solum veraciter ejus [sc. Christi] sollemnia celebramus si per fidem ‥ pascha ‥ facere curamus (Ceolfrith) Bede HE V 21 p. 340; ita orantes exaudimur a Domino si ‥ Id. Ep. Cath. 116; pauperem ‥ successoribus suis ‥ pascere praecepit, ita tamen si [v. l. ut] illa terra ‥ deserta non esset Asser Alf. 16.  b si ‥ dederit homo omnem substantiam domus suae pauperibus pro [instead of] dilectione ‥, ita despiciet eum ‥ judex Bede Cant. 1214.  c quia dederat exemplum damnationis ‥ ita dat exemplum poenae illorum qui ‥ Bede Ep. Cath. 126; quia ‥ qui ubique est nusquam est, ita qui omnia vult nichil vult T. Chobham Praed. 119. 17 (in redundant use): a (ita tam foll. by compar. cl.); b (after hic, tantus, talis, or sim., foll. by consec. cl.). a nihil ita tam dulce videbatur ei sicut illud nomen Ailr. Serm. 15. 20; nullus ita tam vilis est ‥ quam ille qui deserit ordinem suum Ib. 46. 7.  b Felix Guthl. 28 (v. 13c supra); Ib. 41 (v. 12a supra); c795 (v. 13b supra); G. Mon. III 6 (v. familiaritas 2a); Ib. IX 11 (v. facetia 2); Ockham Pol. I 20 (v. 12b supra).

ĭtă (4) (is), adv. [ayant la valeur démonstrative] de cette manière, de la sorte, comme cela, ainsi : ¶ 1 a) [renvoyant à ce qui précède] : si ita commodum vestrum fert Cic. Agr. 2, 77, si cʼest là ce que comporte votre intérêt ; quæ cum ita sint Cic. Mur. 2, puisquʼil en est ainsi ; non ita est, judices Cic. Verr. 2, 4, 132, il nʼen est pas ainsi, juges (non, juges) ; quid ita ? Cic. Verr. 2, 5, 110, pourquoi cela ? ||= talis Cic. Br. 57 ; Arch. 31 ||[dans le dialogue] ita = oui, exactement : ita plane, ita prorsus, prorsus ita, cʼest cela exactement Cic. Tusc. 1, 13 ; 2, 67 ; Leg. 3, 26 ; itane ? Ter. Eun. 1058, bien vrai ? ||[renforçant le démonstr. ou le relatif] : id si ita est Cic. Læl. 14 ; quod si ita esset Cic. Læl. 29, sʼil en est, sʼil en était ainsi ; istuc quidem ita necesse est Cic. Læl. 16, il nʼen peut être autrement ; quod... ita me malle dixeram Cic. Fin. 2, 17, chose que jʼavais dit préférer, cf. Cic. Div. 2, 21 ; Att. 16, 9 ; Tusc. 5, 46 ; Leg. 2, 28, etc. ; b) [annonçant ce qui suit] ita censeo : « cum... » Cic. Phil. 9, 15, voici ma proposition de décret : « étant donné que... », cf. Cic. Tusc. 4, 13 ; Fam. 5, 19, 2 ; Cæc. 35 ; etc. ; itane ? itane est ? itane vero ? itane tandem ? ce qui va suivre est-il possible ? = eh quoi ! Cic. Div. 2, 83 ; Amer. 113 ; Verr. 2, 5, 77 ; Clu. 182 ||[surtout annonçant une prop. inf.] : cum iis ita loquitur, se consulem esse... Cic. Verr. 1, 1, 27, il leur dit ceci, quʼil est consul... ; ita constitui, fortiter esse agendum Cic. Clu. 51, jʼai décidé ceci, quʼil fallait agir énergiquement ; nec vero ita dici potest... Cic. Tusc. 3, 41, et on ne peut pas soutenir ceci que... ; [ita renforcé par illud ] Cic. Br. 143 ¶ 2 [dans les compar.] a) [en corrél. avec ut, et plus rarement avec quomodo, quemadmodum, quasi, quam, etc. ] : (urbs) est ita, ut dicitur Cic. Verr. 2, 4, 117, la ville est bien comme on le dit ; ita vero, ut precamini, eveniat ! Cic. Phil. 4, 10, puisse lʼévénement être conforme à vos prières ! ita ut... audistis Cic. Verr. 2, 5, 101, comme vous avez entendu... ||ita... quomodo Cic. Agr. 2, 3 ; quemadmodum Cic. Verr. 2, 5, 4, de la manière que, comme ||ita... quasi Cic. CM 12 ; tamquam Cic. Verr. 2, 4, 49, tout comme si ; quasi... ita Cic. Fin. 4, 36 ; ita... veluti Just. 12, 12, 1, comme si ||ita... quam Prop. 3, 5, 11, de même que ; ita... qualis Quint. 1, 5, 67, tel que ; ita... atque Enn. Scen. 325, de même que ; ita... ac si Lex Rubria CIL 592, 2, 47 ( Hyg. d. Gell. 10, 16, 13 ) de même que si ; b) [souvent] ut (quomodo, quemadmodum)... ita, de même que... de même ; [avec une idée dʼoppos.] si (sʼil est vrai que)... du moins (en revanche) ; ut quisque... ita..., v. ut ; c) [pour affirmer solennellement] ita... ut, aussi vrai que : ita mihi... liceat, ut ego non atrocitate animi moveor Cic. Cat. 4, 11, puissé-je... aussi bien quʼil est vrai que..., puissé-je être aussi assuré de... que je le suis de nʼêtre point mû par la cruauté ; ita mihi meam voluntatem vestra existimatio comprobet, ut ego... accepi Cic. Verr. 2, 5, 35, puisse votre estime me faire bon accueil pour mon zèle comme il est vrai que jʼai reçu... ; ita vivam, ut maximos sumptus facio Cic. Att. 5, 15, 2, que je meure, si je ne fais pas de très grosses dépenses ; [avec un subj. de souhait après ut ] Ter. Phorm. 165 ||[sans ut ] : ita me di ament, honestus est Ter. Eun. 474, jʼen jure par les dieux, il est fort bien, cf. Eun. 615, etc. : nam, ita vivam, putavi Cic. Fam. 2, 13, 3, car, sur ma vie, je le pensais (que je meure si je ne...), cf. Cic. Fam. 16, 20, 1 ; ita me di amabunt, rogo Ter. Hec. 106, jʼen jure par les dieux, je demande... ¶ 3 de cette façon, dans de telles circonstances, dans de telles conditions : sin ingredienti cum armata multitudine obvius fueris et ita venientem reppuleris Cic. Cæc. 76, mais sʼil pénétrait avec une troupe armée quand tu tʼes porté à sa rencontre, et sʼil arrivait ainsi, quand tu lʼas repoussé ; ita... datur Cic. Verr. 2, 2, 127, et cʼest ainsi quʼon donne ; ita fit, ut... Cic. Off. 1, 101, de cette façon, il arrive que, cf. Cic. Tusc. 5, 66 ; Cæs. G. 6, 12, 8 ||[conclusion] partant, par conséquent : ita, quicquid honestum, id utile Cic. Off. 3, 35, par conséquent, tout ce qui est honnête est utile, cf. Cic. Nat. 1, 110, etc. ; crassum cælum Thebis, itaque pingues Thebani Cic. Fato 7, lʼair est épais à Thèbes, partant les Thébains sont lourds ||[exemple] cʼest ainsi que, par exemple : Cic. de Or. 1, 66 ¶ 4 dans ces conditions [en relation avec ce qui suit] : a) [avec ut final, ut ne, ne ] : sed ita, ut ea res aut prosit aut certe ne obsit rei publicæ Cic. Off. 2, 72, mais sous la condition que cela soit utile ou du moins que cela ne nuise pas à lʼÉtat, cf. Cic. Off. 3, 21 ; Amer. 55 ; Liv. 22, 61, 5 ; 31, 35, 6 ; 38, 4, 6 ||[avec ut consécutif] : consulibus ita missis ut Cic. Mur. 33, les consuls étant envoyés avec les ordres suivants, savoir que... ; ita quemquam cadere in judicio, ut... videretur Cic. Mur. 58, [ils ne voulurent pas] que personne succombât dans un procès dans des conditions telles quʼil parût... (en paraissant), cf. Cæcil. 2 ; v. ut II B § 5 ; b) avec si, v. si ; c) [avec quod ] : ita intercessit, quod iste... decrevisset Cic. Verr. 2, 1, 119, il est intervenu, seulement en raison de ce que cet homme avait pris des décisions... ; d) [avec quoad ] dans la mesure où : Cic. Rep. 2, 43 ¶ 5 [en corrél. avec ut conséc.] tellement que, à tel point que, de telle sorte que : ita diligenter ut... appareat Cic. Verr. 2, 3, 20, avec tant de soin quʼil apparaît... ; ita vivunt, ut eorum probetur fides Cic. Læl. 19, ils vivent de telle sorte que leur bonne foi se constate ; Græcos ita non amas, ut... Cic. Fam. 7, 1, 3, tu aimes si peu les Grecs que, cf. Fin. 2, 63 ||tellement, tant, à ce point [sans corrélatif] : ita multa meminerunt Cic. Tusc. 1, 59, tant ils se rappellent de choses, cf. Cic. Fam. 2, 5, 2 ||non ita diu Cic. Br. 233, pas tellement longtemps, guère longtemps ; non ita sane vetus Cic. Br. 41, pas vraiment vieux à ce point, pas précisément vieux ; non ita multis ante annis Cic. Amer. 64, il nʼy a pas encore bien des années de cela ; plura me scribere, non ita necesse arbitrabar Cic. Fam. 10, 25, 3, je ne crois pas bien nécessaire de tʼécrire davantage.

ita . adv.
如此。然。亦。— me di ament 吾誓為眞。— ut si esset filia 如己女然。— vivam ut maximos sumptus facio 願吾安逸對吾費用。— ne beatus quidem est 如是亦非福者。— sum 吾性卽如是耳。Quid ita 何有此。Investiga sitne ita 汝察其是與非。Hoc tibi non — decorum est 此事于汝不甚相宜。Est — ut dicitur 人言厲實。Ut — dicam 可謂。可以言。De his non — valde laboro 吾不甚應此等事。Non sum — hebes ut ista dicam 吾愚不致言此。Quaesturam — gessi quemadmodum cognovistis 汝等識吾作糧道何如。Non — multi fuerunt 不若是之多。Sic dixi, itaque feci 吾如是言乃如是行。Sollicitat ita vivam me tua, mi Paule, valetudo 吾友保錄吾誓吾掛念汝安。

Suggest a Translation
See an image

ita adv.

• 2 I-.
• II. In gen., referring to what precedes, in this manner, in this wise, in such a way, so, thus, accordingly, as has been said: des operam ut investiges sitne ita: Ita aiunt, T.: his rebus ita actis, S.: factum est ita: ita digerit omina Calchas, such is his interpretation, V.: quae cum ita sint, and since this is so, and accordingly: quod cum ita sit.—Referring to what follows, thus, in the following manner, as follows, in this way: ita censes; publicandas pecunias, etc., S.: is ita cum Caesare egit; si, etc., Cs.: ita constitui, fortiter esse agendum.—In affirmation, yes, it is so, just so, true: quid istic tibi negotist?Dav. mihin'? Si. Ita, T.: an laudationes? ita, inquit Antonius: Davusne? ita, H.: itast, T.: non est ita: ita prorsus: ita plane.—In interrogations, expecting an affirmative answer: itane? really? truly? is it so?: Itan credis?T.: itane est?: itane tandem?—In the phrase, quid ita? implying reproach or surprise, why so? how is that? what do you mean?: accusatis Sex. Roscium. quid ita?: quid ita passus est Eretriam capi?L.—
• IIII. Esp., in comparisons, so, thus, just, in the same way: ita ut res sese habet, T.: ita vero, Quirites, ut precamini, eveniat: ut homo est, ita morem geras, T.: ita loquor, quasi ego fecerim, etc.: me consulem ita fecistis, quo modo pauci facti sunt: castra ita posita, tamquam procul abesset hostis, L.—Correl. with ut, in parallel clauses: in pace ita ut in bello, alike in peace, etc., S.: ut Eurysthei filios, ita suos configebat, his own, as well as, etc.—In oaths or emphatic wishes, so, if it be true: Ita me di ament, non nil timeo, i. e. so help me, T.: sollicitat, ita vivam, me tua valetudo: ita me referat tibi Iuppiter, V.: tecum esse, ita mihi omnia quae opto contingant, ut vehementer velim.—
• IIIIII. Praegn., of kind or quality, so, such, of this nature, of this kind: ita sunt res nostrae: ita inquam (i. e. hoc dico).—Of a natural consequence or inference, so, thus, accordingly, under these circumstances, in this manner, therefore: ita sine periculo, etc., Cs.: ita praetorium missum, L.: ita Iovis illud sacerdotium per hanc rationem Theomnasto datur: ita fit ut animus iudicet, etc., thus it comes to pass: ita fit ut deus ille nusquam prorsus appareat, hence it follows.—In restriction, on the condition, on the assumption, in so far, to such an extent, only in so far: haec ita administrabat, ut, etc., Cs.: cuius ingenium ita laudo, ut non pertimescam: pax ita convenerat, ut Etruscis Latinisque fluvius finis esset, L.: ita admissi captivi, ne tamen iis senatus daretur, L.—Of degree, so, to such a degree, so very, so much: ita fugavit Samnites, ut, etc., L.: iudices ita fortes tamen fuerunt, ut . . . vel perire maluerint, quam, etc.: ita acriter . . . itaque repente, Cs.—With negatives, not very, not especially: non ita magnus numerus, Cs.: non ita lato interiecto mari: accessione utuntur non ita probabili: post, neque ita multo, N.