tenere

tenere, dicere

tĕnĕrē, adv., v. tener fin.

1 tenerē [CL] 1 softly, gently, tenderly. b voluptuously. [filii] quos ipse infra gremium matris ecclesiae ~rius nutrierat Osb. V. Dunst. 44; de ejus recessu pius pater, eo quod eum ~re diligeret, plurimum anxius erat (Berachus 25) VSH I 85; miles psittacum habens ‥ quem ~rrime diligebat Neckam NR I 37; ? 1411 quem ‥ dux Gloucestrie dum viveret ~rrime diligebat FormOx 189. b 1166 more hominum carnaliter et ~re magis quam prudenter et vere amantium J. Sal. Ep. 309 (190). 2 feebly, weakly. ~rius ‥ circa ea infirmantur, ad que toleranda seipsos infirmos sentiunt, et quasi domestico edocti exemplo paupertati amant pro Christo compati, quam non sustinent pro Christo pati Bald. Cant. Serm. 1. 22. 566D. 3 (in gl.). tener ‥ unde ~re, ~rius, ~rrime adverbia Osb. Glouc. Deriv. 569; ~re, A. sherdes WW.

2 tenēre [CL] 1 to hold in the hand or other part of the body, grasp. b to take in one's hand, take hold of. cum lagoenas viris ~entibus egregias in manibus sonantesque tubas Gildas EB 70; 687 necnon et cespites horum locorum pro ampliore firmitate libro supposui quem ipsi duo praefati episcopi in manibus suis ~uerunt CS 100; forcipibus ‥ igneis quos ~ebant in manibus minitabantur me conprehendere Bede HE V 12 p. 306; episcopo post obscena dicta vim inferre paranti femina forcipibus quas ~ebat inguina suffodit W. Malm. GP IV 163 ; libellum quem [mater] pre manibus ~ebat acciperet si cito addisceret Id. GR II 123; leva partes tui vassis de terra, et ~e in manibus tuis (Finanus 26) VSH II 95; quomodo feteat coram Deo angelus ostendit in Vitis Patrum qui ~uit nasum [ME: heold his nase] obvians superbo luxurioso equitanti AncrR 77. b ascende itaque ‥ equum ‥ et hunc sedens ~e [gl.: habe; accipe] labarum tuum Aldh. VirgP 25; de manu illius manicam ~uit et ‥ Wilfritho manicam reddidit Felix Guthl. 40; duces Midi miserunt me ut manum tuam ~eam et eiciam te cum tuis de hac civitate (Carthagus 53) VSH I 191. 2 to exert a sustained grip on, hold fast; b (in embrace). si ‥ scias virum ita fortem ut eo ~ente taurum indomitum taurus non possit se movere, et videas eundem virum ita ~entem arietem ut ipse aries sese de manibus ejus excutiat: putabisne illum minus fortem in ~endo arietem quam in ~endo taurum? Anselm (Lib. Arb. 7) I 219; Iacob, angelum violenter ~ens, benedictionem ab eo extorsit [Gen. xxxii] W. Malm. GR V 420; 1202 eum ~uit dum Emma uxor ejus abscidit ei unum testiculorum suorum et Radulfus Pilate alterum SelPlCrown 15. b mulier ‥ venit ad eum lacrimans, et ~uit eum contra pectus suum (Molua 14) VSH II 210. 3 to hold, keep, or maintain (in quot. part of body) in (spec.) position. b to hold and control or guide, steer (plough, cart, or sim., also in fig. context). c (of spectacle or sim.) to hold (eyes) fixed, to hold the attention of. exaltatus ‥ in cruce, caput erectum ad caelos ~uit Bede Hom. II 23. 241D; stupor ‥ vulgariter appellatur dormicio membri sicut cum aliquis ~uit tibiam super aliam tunc non sentit, nec bene potest moveri donec aliquantulum steterit SB 41. b ~ens aratrum Christi Anselm (Ep. 17) III 123; stivarius ‥ qui ~et aratrum Osb. Glouc. Deriv. 511; c1250 si quis ‥ virgatarius, vel alius hominum domini abbatis ‥ carucas domini voluerit fugare, vel ~ere, accipiet pro stipendiis tanquam extraneus conductus Cart. Rams. I 473; debet ~ere carucam vel tingere boves domini si jussus fuerit Cust. Bleadon 205; c1300 arrura yemalia ‥ computat in relaxacione duorum dictorum virgatariorum ~encium carucam domini per annum clxvj FormMan 48. c aecclesia ‥ decore sui oculos spectantium ~ebat W. Malm. GR IV 359; nec tamen noverant quid cernebant, quia a te eorum oculi ~ebantur Ric. Armagh AP 18. 4 to have within itself, hold, contain; b (of document, text, or sim.); c (of measure). d to be the home or location of (also fig.). arbitrans oportunum ut membra sanctorum ex diversis regionibus collecta ‥ sepulchri quoque unius ~eret hospitium Bede HE I 18; ingrediens etiam sociis cellaria paucis / in qua sola parum vini vix tunna tenebat Alcuin WillV 18. 6; secundum nomina has relationes significantia ~ent sicut diversae hominum personae pluralitatem Anselm (Proc. Sp. 16) II 219. b 693 sub testificatione plurimorum, quorum nomina infra ~entur asscripta CS 82; Mathei et Marci, Lucae liber atque Johannis / inclyta gesta tenens salvantis saecula Christi Alcuin Carm. 68. 12; continet iste decem naturae verba libellus / quae jam verba tenent rerum ratione stupenda / omne quod in nostrum poterit decurrere sensum Ib. 73. 2; 838 (10c) subscribentibus quorum infra nomina taenentur CS 418; † c700 (14c) donationem, que in alia parte hujus paginule plenissima scripta ~etur CS 79. c anfora, quattuor modios ~et GlC A 585. d et si forte animam nunc altera vita teneret / illius illa preces propter missasque frequentes / libera, credo, foret, poenasque evaderet omnes Alcuin SS Ebor 815; insula quem [virum] tenuit, proprio quae nomine Vecta / dicitur Wulf. Swith. II 917. 5 to reach in journeying. b to reach (end, conclusion), to achieve (result), attain (to). in serenitate navigantes prospere portum salutis ~uerunt V. Cuthb. II 4; jam tenet Hesperias vergens sol aureus oras Wulf. Swith. II 742; c1150 quicumque reus ‥ ad ecclesiam causa presidii confugerit, ex quo atrium ecclesie ~uerit [Leg. Ed.: ex quo atrium ingressus fuerit] a nemine ‥ apprehendatur (Leg. Ed. retr.) GAS 630; non parum promovimus et quasi jam medium equor ~emus W. Malm. GP V 212; fratres ‥ hodie portum Brittanie ~ebunt prospera navigacione (Fintanus 12) VSH II 101. b Christiani victoriam honorifice ~uerunt Asser Alf. 5; de moribus ejus dicta hunc modum ~ebunt W. Malm. GP IV 142. 6 to occupy, take up (space or room); b (place in calendar); c (of time). d (~ere locum) to apply, have effect. Brittannia insula ‥ octingentorum in longo milium, ducentorum in lato spatium ‥ ~ens Gildas EB 3; spatium ‥ magnum ~ebat canopeum ultra columpnam in mari, quasi per unum miliare (Brendanus 56) VSH I 128. b Cuthbertus denas tenuit ternasque kalendas Kal. Met. 15; Augustus Xystum octavis tenet idibus aptum Ib. 45; Agna tenet meritis bis senas casta kalendis Kal. M. A. 21. c itaque fit ut numquam Pascha nostrum a septimana mensis primi tertia in utramvis partem declinet, sed vel totam eam, id est omnes septem legalium azymorum dies, vel certe aliquos de illis ~eat (Lit. Ceolfridi) Bede HE V 21 p. 337. d 1220 protulit quoddam cirographum ‥ set quia prius posuerat se in magnam assisam, non ~et locum cirographum CurR 232; 1290 incipiet locum ~ere ad festum sancti Andree proximo futurum StRealm I 106; 1315 apporciacio que ‥ de eisdem terris ‥ facta fuit locum ~et RParl I 330a; 1413 quod predicta ordinacio incipiat ~ere locum a festo sancti Michaelis proximo futuro Cl 263 m. 21. 7 to occupy (position), inhabit; b (position of status, authority, or sim.). [Osviu] gentes quae septentrionales Brittaniae fines ~ent maxima ex parte perdomuit Bede HE II 5; qui pascis populum, qui loca sancta tenes Alcuin Carm. 9. 188; 833 de stercore erigens pauperem ut sedeam cum principibus, et solium gloriae ~eam CS 409; episcopus ‥ misit ad veprem sub sindone candido ~entem in silva moros (Ciaranus de Saigir 16) VSH I 224; 1377 ad dexteram vero costam aule ~ebant principalem mensam barones V portuum (Cl) Foed. VII 160a; 1428 sunt nisi octo inhabitantes domicilia ~entes in parochia de F. Aids I 243 (v. domicilium). b anno Focatis, qui tum Romani regni apicem ~ebat, primo Bede HE I 34; in quibus substantia principalem locum ~et, quoniam est causa aliorum Anselm (Gram. 12) I 156. 8 to be in military control of, occupy, hold. b (of ruler or sim.) to hold sway over, exercise sovereignty or authority over, rule. c to have (troops) under one's command. d to hold (person) as tenant (cf. et. 10 & 11 infra). in his ergo locis laetas habitare videbam / sanctorum turmas, sedesque tenere beatas Alcuin SS Ebor 970; ~es ‥ Angliam, comes, rex futurus W. Malm. GR III 238. b [Ecgric] qui et antea partem ‥ regni ~ebat Bede HE III 18; pontificalis apex, Petri dignissimus heres / sanctus apostolicam tenuit tunc Sergius aulam Alcuin WillV 4. 2; sine fine merebitur heres / caelestis patriae felicia regna tenere Wulf. Swith. I 751; regnum plebis tuae ~ebis, et semen tuum post te per tempora (Brendanus 102) VSH I 150; cum ~eret beatissimus Molyng cathedram episcopalem sancti Moedhog (Maedoc 58) Ib. II 162. c 1230 ad sustinendam guerram nostram eidem duci tale faciemus auxilium, videlicet, quod ~ebimus ei quadringentos milites et centum servientes equites Pat 399. d istos liberos homines addidit Radulfus comes huic manerio ‥ et ~ebat eos quando forisfecit DB II 133b. 9 (of physical or mental state) to hold under its sway, possess; b (of cause, motive, or sim.). c (of person) to be affected by, enjoy (physical or mental state). superveniet eis eversio et dolores tamquam parturientis eos ab ira ~ebunt Gildas EB 59; in tantum ~ebatur amore Romanae ‥ institutionis Bede HE IV 5; surrexi a morte qua ~ebar, et apud homines sum iterum vivere permissus Ib. V 12; ne me fluctivagi teneant mala gaudia mundi Alcuin Carm. 124. 13; nullo se affirmabat eorum ciborum ~eri desiderio W. Malm. GP IV 137; timor ~ebat pavidum H. Reading (I) Adjut. 1350C; quocunque dolore ~ebantur, statim gratia sancti Finani curabantur (Finanus 2) VSH II 87. b abrenuntiavit errori quo eatenus in observatione Paschae cum sua gente ~ebatur Bede HE V 21 p. 332; papa statuit / quod de vobis placuit / vanus labor tenuit / vos huc venientes P. Blois Carm. 26. 6. 47. c spiritus aetheriam laetus migravit ad aulam / gaudia cum sanctis jam sine fine tenens Alcuin WillV 34. 72; 944 prospera feliciter longiturnae vitae gaudia ~eat CS 791. 10 to hold (property); b (transf.); c (spec. as one's own, in full ownership, also absol.; v. et. alodium, 2 burgagium, dominicus 3, elemosina 3 & 4, libere 3); d (in phr. libere ~ens, liber ~ens, or sim., pr. ppl. as sb., cf. et. libertenens). e (~ere shopam or sim.) to keep a shop or stall. tenuere, possidere GlC T 54; egit iter quondam venerandus forte viator / qua se per segetes propior jam semita duxit / cum sociis etiam tenuit quas dives avarus Alcuin WillV 15. 3; invasores ecclesiastici patrimonii ‥ invitavit ut aut indebita redderent aut se jure illa ~ere in senatu Romano probarent W. Malm. GR II 201; patris mei hereditatem ~eo, et ideo debeo pugnare contra hostes meos (Endeus 2) VSH II 61; 1200 jus habeat †tendi [l. ~endi] ita terram illam CurR 162; 1228 vidit G. ~ere ecclesiam illam, sed nescit utrum sicut firmarius vel sicut persona Feod. Durh. 224; 1279 [duo villani] ibunt ad predictos duos turnos pro toto feoudo et omnes alii terram ~entes et non ~entes remanebunt ad domum Hund. II 461b; 1319 J. B., qui non est terram ~ens, falcavit lesch' ante festum S. Johannis contra communem ordinacionem CBaron 129. b Piatus martyr victorque Georgius aram / praesentem teneant, ambo piis meritis Alcuin Carm. 89. 15. 2. c 679 tibi tuoque monasterio conferimus .. ~eas possedeas tu posterique tui inperpetuum ‥ sicuti donata est ita ~e et posteri tui CS 45; ipse enim et pater suus et avunculus ~uerunt libere DB I 159va; 1094 terras quas archiepiscopus Lanfrancus ‥ quiete usque in diem sui obitus ~uit militibus partim daret, partim dare disponat Anselm (Ep. 176) IV 59; c1185 sciatis me concessisse ‥ burgensibus de Covintre ‥ ut ‥ bene et in pace et honorifice in libero burgagio ~eant sicut unquam in tempore patris prefato comitis ‥ melius et firmius ~uerunt (Ch. Hen. II) EHR XVI 98; 1228 vidit P. episcopum ~ere boscum illum tota vita sua usque ad ultimam egritudinem suam in dominico, ut carius defensum quod habuit Feod. Durh. 233; c1314 ~endam et habendam eisdem religiosis in liberam puram et perpetuam elemosinam Inchaffray 115; 1382 [terre et tenementa] que Alianora nuper comitissa Arundell defuncta ‥ ~uit in dotem RScot 45a. d fecit rex omnes homines regni sui ‥ comites, barones, milites, francos ~entes et etiam villicanos ‥ jurare G. Hen. II I 5 (= W. Coventr. I 188); 1236 multi magnates de regno nostro, qui feoffaverunt milites et libere ~entes suos de parvis tenementis in magnis maneriis suis Cl 338; c1291 liberi ~entes qui vocantur fresokemen EHR I 737; 1324 coram ipso militibus omnibus, nobilibus, et aliis libere ~entibus insimul convocatis Proc. A. Kyteler 13; 1464 ~tes ad voluntatem et alii libere ~entes reddunt clare pro terris et tenementis ibidem 63 s. 2 d. Feod. Durh. 106. e c1280 consuetudo in predicto burgo ‥ talis est quod non licet alicui, nisi burgensibus ‥ infra ‥ burgum aliquem pannum scindere, nec per ulnas vendere, nec schoppam ~ere Gild Merch. II 180; nomina fratrum gilde et ~entium bothas mercimonii Iter Cam. 1. 11 (w. a, de, or sub) to hold (property) by tenancy (v. et. bondagium, census 4, caput 20c, 1 cornagium, firma 2, feodum 5a, homagium 6). b (absol.) to be enfeoffed. c (pr. ppl. as sb., also, esp. Sc., gdv. as sb.) one who holds real property from another by feudal obligation or payment of rent, tenant; d (dist. acc. status or acc. form of tenancy). c880 tota libera terra quam Leofus a nobis per antea ~uit [AS: þa bocland ealle þe Leofheah hylt] CS 555; c1080 concedo ‥ terram quam de me ~et G. M. ‥ tam in alodio quam in feudo Regesta app. p. 124; ibi iiij villani qui ~ent hanc terram sub canon' DB I 128ra; 1094 terras ‥ milites Angli ab archiepiscopo Cantuariae ~uisse dicuntur et mortui sunt sine haeredibus Anselm (Ep. 176) IV 59; qui ad expeditionem regis quinque hidas ~eret [Quad.: haberet, AS: hæfde] (Inst. Cnuti) GAS 457; ne monachi ~eant villas ad firmam W. Malm. GP I 64; 1212 ipse ~et quoddam tenementum de feodo comitis ‥ et ipse ~et aliud tenementum de R. ‥ et pro defectu servicii utriusque tenementi fecit ipse capi predicta averia SelPlCrown 61; 1313 de hiis qui ~ent terras Normannorum, Flandrensium, Britannorum vel aliorum extraneorum cujuscunque feoda sint et quo waranto eas ~ent sive de domino rege vel aliis rebus sine speciali precepto domini regis Eyre Kent I 31. b Godric' ~uit ad voluntatem episcopi DB I 173vb; quicunque de ecclesia ~uerit vel in feudo ecclesie manserit, alicubi extra curiam ecclesiasticam non placitabit (Leg. Ed.) GAS 630; c1290 quod omnes tenentes de Molland solebant esse custumarii ‥ sed ‥ nec ~ent per cartas, sed per virgam in curia EHR I 736; cum plerique [vicarii perpetui] xx annis ‥ vel pluribus quiete sine cartis et inconcusse ~uerunt Gir. JS sup. 151 (v. inconcusse b); c1336 se de Leone et non de alio ~ere asserentes RScot 401a. c 1214 A. ostendit quod quidam ~ens suus ‥ H. ‥ obiit, quo audito ipse voluit seisire in manum suam, sicut consuetudo est, feudum quod de eo tenuit SelPlCrown 71; 1279 facit unam sectam ad curiam visus franci plegii ‥ cum suis ~entibus Hund. II 656a; inhibentes per coronatores domini episcopi servientibus ac ~entibus monasterii memorati G. Durh. 9; in primo adventu novi domini solebant domini ~entes arma sua domino reddere pro homagio Eul. Hist. II 153; domini temporales debent ‥ racionabiliter et caritative tractare ~entes [ME: tenauntis] et subditos et famulos vel nativos Concl. Loll. XXXVII 31; 1457 x li. infra pauperes ~entes meos infra preposituram Beverlacensem Test. Ebor. II 206; 1460 de hereyeldis certorum ~endorum ExchScot VII 21; 1497 non intromittet ‥ cum heregeldis ~andorum suorum Melrose 594; c1520 inhibent eorum subditis et ~andis ne ipsi aut aliquis alterum suum ~andum ‥ trahat ad judicium ecclesiasticum Conc. Scot. I cclxxix. d 1269 si plures sunt ~entes in communi tunc sic: A. tenens una cum B. versus etc. CBaron 81; 1269 si ~ens forte vocaverit ad warrantum tunc si exigens ‥ essoniari voluerit hoc erit versus ~entem in dominico set non versus vocatum in warrantum antequam warrantizaverit Ib.; 1279 parvos ~entes de acris, dimidiis acris, rodis, pro parvo redditu Hund. II 330b; c1306 summa redditus ~encium ad terminum vite iij s. Cust. Battle 22; 1314 (v. custumarius 1e); in terris ~encium ad terminum annorum vel ad voluntatem Meaux III 33; 1392 ad quem finem prefati socemanni sectatores curiae nihil solvent sed inferiores ~entes, nisi in casu quod deficiant ~tes inferiores (Reg. Stoneleigh) Villainage in Eng. 430; 1576 ~entes ad voluntatem alias gale tenauntes (Surv. Haverford) LR Misc. Bks. 238 f. 23. 12 (leg., in quot., pr. ppl. as sb.) defendant (in suit concerning possession of land). 1191 finalis concordia ‥ inter canonicos ecclesie sancti Pauli de Londonia ~entes et Willelmum de B. petentem de manerio de Kenneswrth' cum pertinenciis E. Ch. S. Paul. 93; c1219 magnam assisam inter Thomam ‥ et Matillidem ‥ petentes et Rogerum ‥ ~entem Eyre Yorks 5; 1265 dies assignetur ~enti quo veniat ‥ ostensurus quare conquerens ‥ terram recuperare non debeat Cl 133; 1269 A. ~ens vel exigens (seu petens) versus B. de placito terre CBaron 81; reus vero, id est ~ens, ad causam extenuandam et querelam adversarii sui per exceptiones cassandam RegiamM II 2; loquela ‥ in curia ‥ inter ipsum A. petentem et B. ~entem Reg. Brev. Orig. f. 1. 13 to hold, have (rank, office, or sim.); b (role, function, or sim.). c to have (origin or sim.). sibi regnaverunt et non per me: ~uerunt principatum, nec me agnoverunt Gildas EB 52; provinciae Nordanhymbrorum ‥ quattuor nunc episcopi praesulatum ~ent Bede HE V 23; imperium regni tenuit quo tempore magnus / Eadgar Wulf. Swith. pref. 555; mihi videtur servitium Dei inter istas artes primatum ~ere [AS: ealdorscype healdan] Ælf. Coll. 99; 1094 si ergo ita ~uero archiepiscopatum imminutum usque ad obitum meum, hoc modo perdet ecclesia per me Anselm (Ep. 176) IV 59; dominum papam fideliter adjuvabo ut papatum suum quiete et secure ~eat W. Malm. GR V 422; Augustus Julio Cesari succedens monarchiam totius mundi ~uit H. Hunt. HA I 16. b ~ebat ea tempestate jus regni in Cantia Æthelbertus Eadmer Breg. 832B; nos ‥ beati Petri ‥ vicem ~entes (Lit. Papae) W. Malm. GP I 33; hostiarii in ecclesia vicem ~ent janitorum templi Beleth RDO 13. 28; illuminationis etenim vicem ~ent ex parte delicie G. Hoyland Serm. 144B; nisi abbas, vel aliquis episcopus, seu major prior, vel ille qui ~et ordinem, ibi sit Cust. Westm. 30; 1366 ordinatum est ‥ quod quilibet eorum ~et hirsill' et quod custodiant porcos Hal. Durh. 55 (v. hirsellum). c Ida regnare coepit, a quo regalis Nordanhymbrorum prosapia originem ~et Bede HE V 24 p. 353. 14 to hold (gathering, event, or sim.): a (meeting, council, parliament, chapter, or sim.; cf. et. 1 concilium, parlamentum); b (leg., court or sim.; cf. et. assisa 7, curia 4–7, hundredum 2, iter 9, justitia 3 & 4); c (other form of gathering). a 825 ibi [sc. in loco qui dicitur Oslaveshleu] enim ~ebat concilium CS 385; confirmatus papa perambulabat Burgundiam ‥ et Narbone concilium ~uit H. Cantor f. 15; eodem anno rex Londoniis parliamentum ~uerit, in quo edita sunt statuta que ‘Westmonasterii secunda’ dicuntur Trevet Ann. 312; s1374 archiepiscopus ‥ consistorium, synodos, et convocaciones transtulit ab Eboraco usque ad Beverlacum, et ibi ~ta fuerunt per quattuor annos Chr. Pont. Ebor. C 424; c1499 in expens. d'ni W. ‥ cum aliis equitantibus usque Northampton ad generale capitulum ordinis Sci. Benedicti ~tum ibidem hoc anno Ac. Durh. 655. b debet ‥ in Londoniis ‥ singulis septimanis die lune husting' sedere et ~eri (Leg. Ed.) GAS 657 (v. hustingum); 1228 constituti sunt justiciarii ad justiciam ~endam de hiis quos Johannnes ‥ appellat de latrocinio et felonia Pat 218; c1298 lestus marisci de R. ~tus apud B. ‥ anno regni regis Edwardi vicesimo sexto coram communi ballivo et xxiiijor juratoribus marisci Reg. S. Aug. 610; 1328 de xv li. per lucra justiciarii de uno itinere ~to infra tempus compoti ExchScot clxxxi; c1375 concessimus ‥ licenciam duo paria prepositorum in anno eligendi ‥ qui nullis aliis laboribus erunt subditi nisi ad hundredum ~endum (Pat. 292 m. 11) EHR XVI 102; c1553 curia capitalis ballivorum burgi de Abirdene ~ta in pretorio ejusdem Scot. Grey Friars II 229. c c1150 facias ‥ fratres de Templo ~ere mercatum suum de Witham ‥ quiete Regesta 848; c1192 me ‥ concessisse ‥ nundinas apud Glasgu habendas et singulis annis ~endas ab octabis apostolorum Petri et Pauli plenarie per octo dies Regesta Scot. 308; 1217 torniamentum ‥ volumus et precipimus non ~eri Pat 116; s1260 ubi ~uit torneamentum Ann. Cambr. 99; c1288 dicunt quod R. ‥ G. ‥ J. et W. ~ent forum ad portam S. Trinitatis per quod forum commune deterioratur Leet Norw. 17. 15 to hold, conduct (practice, service, or sim.), to carry out (task). b (leg., ~ere placita or sim.) to hold pleas, have jurisdiction. c to hold, celebrate, observe (holiday, feast, or sim.). sanctimonialis que collectam ~et et aliud officium non potest implere Inst. Sempr. lxxx*; quia ‥ ad ipsum ‥ pertinet versum incipere, eciam si succentor in tabula sit aut chorum ~eat Cust. Westm. 30; ab eo loco fugiens, ad villam de S. in animo ire proponebat, ubi aliquandiu moram ~ens, in oracionibus et aliis affliccionibus vacans prolixius persistebat V. Rob. Knaresb. 4; in visitatione sua in eodem hospitali ~ta ‥ beneficia fecit Flete Westm. 123. b istae consuetudines pertinent ad Tantone ‥ ter in anno ~eri placita episcopi sine ammonitione DB I 87va; 1212 ipsi per preceptum vicecomitis fuerunt ad castellum ad ~endum residua placitorum comitatus SelPlCrown 62; 1215 communia placita non sequantur curiam nostram sed ~eantur in aliquo loco certo Magna Carta 17; ? 1236 cum dominus rex ‥ scribit ecclesiastico judici ne ~eat placitum in curia Christianitatis super feodo vel possessione laicali, decens est ‥ quod talis judex ‥ rescribat domino regi ‥ seriem processus sui Gros. Ep. 72* p. 223; c1290 miserunt recordum et processum loquele predicte coram R. de Hengham et sociis suis placita regis ~entibus State Tri. Ed. I 3. c interrogatus ubi festum suum in Natali ~eret, respondit Pictavis W. Malm. GR IV 333; s1266 rex Henricus ~uit Natale apud Westmonasterium Flor. Hist. III 7; 1322 sub condicione quod prior et successores sui ~eant anniversarium meum in ecclesia sua FormA 431; 1395 festum sancti Edwardi ‥ ~ebunt, observabunt, et celebrabunt Lit. Cant. III 38; dominus rex quadragesimam ~uit in castello de Kenylworth Elmh. Metr. Hen. V p. 83 rub.; 1432 ipsi ~enti convivium, et loco in quo ~etur ipsa convivacio StatOx 244. 16 to (continue to) hold, retain, keep; b (abstr. thing). ne forte me adveniente ad fores regni caelorum non sit qui reserat, averso illo qui claves ~ere probatur Bede HE III 25 p. 189; quorum scriba tenet caelesti in arce libellos Alcuin Carm. 90. 19. 3; c1078 ea bona quae necessario amittuntur sponte dimittere, ut ea quae aeterne ~entur possit recipere Anselm (Ep. 56) III 170; ~ens unum ficonem circa pedem cucurrit ad ecclesiam (Cainnicus 45) VSH I 169; 1275 omnia bona ‥ Thome ~eantur in manu donec per mercatores fiat inde judicium SelPlMan 149; si aliquis venerit in villa nostra qui tolloneum dare debuerit et tolloneum suum ~uerit ultra diem fori in misericordia erit de xj denariis Cust. Preston 498. b [Aegypti] qui prae ceteris doctoribus calculandi palmam ~ent (Ceolfrith) Bede HE V 21; 939 quatinus illa bene perfruatur ac perpetualiter possideat quamdiu istius caducis saeculi vitam ~ere presumet CS 734; c1106 veritatem ‥ ~ent qui terrena et transitoria toto corde contemnunt et ad veram humilitatem toto conatu ascendunt Anselm (Ep. 418) V 364; 1237 quamdiu istud debitum per gratum ejus ~uero Feod. Durh. 205; corpus sic tinctum amittet primas qualitates et ~ebit secundas Ripley 185. 17 (iter ~ere or sim., freq. fig.), to hold, maintain, or keep going on course. qui rectam hic ~uerunt viam, beatitudinis praemia ibi possidebunt Alcuin Exeg. 592D; ille ‥ nos ducit ubicumque viam veritatis ~emus Anselm (CurD II 9) II 106; 1103 affirmaverunt siquidem quod nec Romam videre, si coeptum iter ~erem, nec ulterius prae nimia loci infirmitate et caloris angustia redire valerem Ib. (Ep. 287) IV 206; neque ‥ rectum tramitem ~ere potuit W. Malm. GP I 55; ostendam ‥ eis ‥ quam viam recte ~ere possint versus loca predicta Itin. Mand. 2. 18 to maintain (state), to keep (custom or sim.) going or in use or effect (also transf.). b to hold fast to, keep on or up with, maintain (practice or sim.). c to keep, observe (law, rule, or sim.). d (leg., rectum ~ere or sim.) to do justice (cf. et. 15 supra, rectitudo 4b, rectus 10). insula nomen Romanum nec tamen morem legemque ~ens Gildas EB 13; pacatus, pacem ~ens GlC P 34; c895 audito nefandos ritus paganorum partibus in vestris repullulasse, et vos ~uisse silentium ut canes non valentes latrare (Lit. Papae) CS 573; si quis exegerit ab aliquo monacho ‥ sacramentum ‥ propter ~endam aliquam potestatem ‥ considerate Anselm (Ep. 311) V 238; ubi tormenta numquam peccata delebunt, sed peccata semper tormenta ~ebunt Ib. (Or. 14) III 60; optimates Anglorum ejus amicitiam et avidissime optarent et constantissime ~erent W. Malm. Wulfst. I 7; eundem modum methodi ~ebimus T. Sutton Gen. & Corrupt. 98; 1375 compertum est per sacramentum ‥ quod terra capelle de Heworth ten' domini Willelmi Capellani ~ebit vicinitatem cum averiis suis et fac' pro eisdem pro[ut] tenentes domini prioris faciunt Hal. Durh. 131. b sic enim nos fidelibus ~ere disciplinam debemus sicut boni patres carnalibus filiis solent Bede HE I 27; interroges eum si ~eat orationem dominicam et symbolum, et si hoc ~et, dices ei: “vis tuam confessionem facere” Bonif. Pen. 430; qui faciunt eleemosynas et ~ent hospitalitatem Ockham Pol. II 479 (v. hospitalitas 1c). c oporteret eos qui uni Deo servirent unam vivendi regulam ~ere Bede HE III 25 p. 183; hoc pactum jus omne ~e Burginda 10; ut monachi proprium ordinem ~eant et proprietate careant W. Malm. GP I 42; iste sunt leges et consuetudines quas W. rex ‥ omni populo Anglorum concessit ~endas (Leis Will.) GAS 493 (v. consuetudo 2a); 1213 precipio quatenus predicta convencio inter eos facta firmiter et inviolabiliter ~eatur Regesta Scot. 519; 1218 certas metas et terminos ‥ fieri et ~eri faciat inter ‥ forestas permanentes et alias forestas Pat 162; 1226 hec vero firmiter fideliterque †tendenda [l. ~enda], tactis sacrosanctis, juramento confirmavi Cart. Mont. S. Mich. 16. d c1096 ibi rectum ~eant aliis et justitiam suam habeant CalCh IV 287; ~e rectitudinem nobis et nos tuis juste optemperabimus jussis Ord. Vit. VIII 10 p. 322; 1206 preceptum est quod ~eat appellantibus rectum in curia sua SelPlCrown 53; 12‥ donec custos sokne in qua manserit ei defecerit in recto ~endo EHR XVII 714. 19 to uphold, hold to, insist on (opinion, belief, faith, or sim.). b to maintain, uphold (argument, claim, or sim., also absol.); c (w. ind. statement). indicio fit quod ea quae apostoli Petri sunt in abdito cordis amplectimini si quae ejus esse nostis etiam in facie ~etis Bede HE V 21 p. 344; 804 profiteor ‥ me illam fidem ‥ ~ere, praedicare, defendere, quam orthodoxi ‥ patres ‥ ~endam, confitendam, defendendamque divinitus edocti sanxerunt CS 315; quod est contra Christianam fidem, quam cum Graecis ~emus Anselm (Proc. Sp. 14) II 215; has sane nenias ‥ Angli pene innata credulitate ~ent W. Malm. GR II 124; vidit ‥ quod Britannia maximam heresim ante judicium ultimum ~eret (Brendanus 87) VSH I 143; secundum opinionem ~entem plures simul posse esse apostolicos Ockham Dial. 816; ecclesia ‥ potuit olym determinare quod panis remaneat ‥ †quia non [MS: quo] facto sic †temendum [MS: tenendum] fuisset (Wycl. Errare in mat. fid.) Speculum III 250; docuit ‥ dogmata perfidi Johannis Wiclyf, et opiniones quas ~uit Wals. HA II 32. b c1077 precipio ne ullus ei contra ~eat sed sic habeat omnia de illis ad meum opus et suum Pl. Anglo-Norm. 19; quid potius ~endum est: an angeli prius facti sint in numero perfecto an non? Anselm (CurD I 18) II 76; A: nulla ‥ anima ante mortem Christi paradisum caelestem ingredi poterit, sicut supra dixi de regis palatio. B: sic ~emus. Ib. (Ib. II 16) II 119; quod docens predicans et ~ens contra catholicam veritatem est pertinax in sua assercione Ockham Dial. 618; ‘quod Deus non potest aliquod adnichilare’ hunc articulum sepius ~ui et persuasi Uhtred Contra querelas 334; 1461 quum contigerit eos [sophistas] ~ere vel respondere in parviso MunAcOx 684. c 1318 vobis ad solacium nunciamus nos indubitanter ~ere quod ‥ concordia inter dominum nostrum regem et ‥ alios regni magnates solidabitur DCCant. p. 220; asseruit se fuisse presentem quando quidam magister in theologia Parisiis ~uit in scholis quod Bersabee erat uxor Salomonis Ockham Dial. 615; ex intermeancium ‥ relacione veridica ~et cleri et populi fama quod vestra dominacio est omnium borialium in universitate Oxon' capud tuitorium FormOx 234. 20 to hold back or up, to prevent from moving forward, detain, keep. b (refl.) to remain (in a place), stay put. quam parvo cernis in antro / me tenet hic requies Alcuin Carm. 123. 12; secundo accitus vi se et rationibus clericorum suorum ~eri renuntiavit W. Malm. GP III 118; crastina vero die ‥ positum fuit in curru suo corpus benedictum ejus, et solus auriga secum in via, ne ab incolis terre ~eretur (Brendanus 105) VSH I 151; volens ille sequi sanctum Dei, ~uit eum dominus suus cum suis; et cum esset toto corpore retentus, anima ejus egressa est a corpore, et cecidit mortuus super terram (Colmanus 8) Ib. I 261; 1255 senescallus foreste in comitatu Hunt' ipsos ejecit et extra ipsam communam toto tempore suo ~uit SelPlForest 26. b 1203 milites de comitatu non malecredunt Adredum ‥ qui se ~et in ecclesia et abjuravit terram quod ipse non consensit ‥ maleficio SelPlCrown 47; 1214 dictum fuit ei quod homines armati ~uerunt se in feodo illo et ei necare [l. negare] voluerunt ingressum Ib. 71; 1228 E. archidiaconus, dicens se personam illius ecclesie, intravit per suos in ecclesiam illam, et postea per se, et ~uit se in ea; monachi ‥ intraverunt in eandem et ~uerunt se ibi Feod. Durh. 248; s1415 percipiens hostilis astucia ‥ ~uit se eminus in oppositum nobis, nec appropiavit adversus nos G. Hen. V 12. 21 to hold or keep (confined or captive), to prevent from leaving. b to hold or keep (thing) still, steady, or in position. ita ligati iniquitatibus in hoc mundo ~emini ut in caelis nequaquam ascendatis Gildas EB 109; Ecgfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cynuise obses ~ebatur Bede HE III 24; cumque reum vigili dominus statione teneret / nec illum penitus solvi permitteret Wulf. Swith. II 1151; ~etur ‥ omnium sotiorum viae superstes, et utrum aliquando sit exiturus vero vacillante in dubio W. Malm. GR IV 389 p. 463; filium, quem rex Midhi in vinculis ~ebat ad perdendum eum (Aedus 23) VSH I 41; 1202 eum ~uit in prisona ita quod dominus ejus non potuit eum habere SelPlCrown 18; sub ista replicatione, quod tantum pro rege, regina, et filiorum regis primogenito, si in captivitate ~erentur, foret contributio facienda Wals. HA I 171. b quasi anchora[ta] est sub ecclesia sicut anchora sub navi ad eam ~endam [ME: halde] ne tempestatibus et procellis obruatur AncrR 45. 22 to restrain from activity, keep in check or under control. b to check, repress (impulse, emotion, or sim., in quot. tears). subito a diabolo arreptus clamare, dentibus frendere, spumare et diversis motibus coepit membra torquere; cumque a nullo vel ~eri vel ligari potuisset, cucurrit minister Bede HE III 11; preda predones ~uit ut nec cepto desistere nec inchoata valerent perficere W. Malm. GP II 74; mirare magis quare non precido, aut rumpo funem, si alias solvi non potest, qui me in curialibus nugis tamdiu ~uit, et ~et adhuc tante obnoxium servituti J. Sal. Pol. 386B; sic Pharao in exitu Israel de Egypto truculentius sevit, et Satanas ab homine quem ~uerat ab infantia exiturus eumdem gravius in egressu discerpit P. Blois Opusc. 1062C; jussit ei yconomus duos indomitos boves ~ere, et ponere in plaustrum (Maedoc 12) VSH II 144. b quis ~eat lacrimas? quis non fleat? R. Cant. Poems 5. 7; ad hoc spectaculum ‥ Wlstanus lacrimas ~ere nequivit W. Malm. GP IV 141. 23 to keep, maintain, look after (in quot., person or animal); b (in fig. context). cantatorem ‥ Maban ‥ ad se suosque instituendos accersiit, ac per annos XII ~uit Bede HE V 20; c1105 praecipio ‥ ut omnes sacerdotes qui feminas ~uerunt ecclesiis et omni ecclesiastico beneficio priventur Anselm (Ep. 364) V 307; qui excommunicatum vel utlagam habet et ~et (Leg. Hen.) GAS 556; nomina porcos ~entium ‥ in rotulamento ‥ scripta Iter Cam. 1; Joh. 3. venator et lubricus feminas publice ~uit Ockham Dial. 475; 1384 injunctum est omnibus ten' istius villae quod non ~eant canes pro cuniculis fugandis, sub poena di. marc. Hal. Durh. 185. b aecclesiam Doroberniae ‥ spetialiter sub tuitione manus nostrae ~emus (Lit. Papae) W. Malm. GP I 36. 24 (w. pred. expr.) to cause to be or remain, keep, maintain (in a condition); b (w. person as obj.). c (refl.) to behave oneself, act (in a certain way). firma tenes fidei tu pectora credens Alcuin SS Ebor 487; nonne melius esset satis ut margaritam suam mundam ~eret et servaret quam pollutam? Anselm (CurD I 19) II 85; ad ‥ aecclesie statum tranquilla pace ~endum et roborandum (Lit. Regis) W. Malm. GP I 61; 1221 dicit ‥ R. quod idem W. injuste cepit oves suas et fecit eas tondere dum illas ~uit in namio SelPlCrown 109; et ejus equipollentia tantum se ~et in unisono usque ad finem alicujus puncti, ut secum convenit secundum aliquam concordantiam Garl. Mus. Mens. 13; c1280 abbas potest granam suam de F. clausam ~ere, ita quod bestie silvestres possint intrare et exire Cart. Osney IV 343; 1292 dicit ‥ quod ‥ P. usus est ‥ libera chacia et ~et in defenso in eadem cervos et bissas SelPlForest cxxviii (= PQW 787); 1364 ordinatum est ‥ omnibus qui fuerunt in inquisicione predicta quod quilibet eorum ~eat hoc quod locutum fuerat inter eos pro secreto Hal. Durh. 83. b sub ecclesiastica regula sunt ~endi, ut bonis moribus vivant Bede HE I 27; quanta ‥ reatitudinis culpa ~eantur obstricti hi qui idolatriarum perniciosissimam superstitionem colentes amplectuntur (Lit. Papae) Ib. II 10; in praefata etenim quidam ferus urbe tenebat / compedibus strictum quendam pro crimine servum Wulf. Swith. II 1147; excusavit adventum, quod Parisiaci episcopatus vinculis ~eretur astrictus W. Malm. GP II 75; 1370 mandamus quod ‥ omnes homines defensabiles ‥ arraiari et in arraiatione ~eri faciatis Foed. VI 663; erga noctem incepit eos plus solito calamitare lapidibus, ut eos ~eret insompnes et per consequens domiciores in crastino redderet ad vincendum G. Hen. V 8. c c1130 abbas ‥ concessit eandem procurationem uxori sue Albrede quamdiu et ipsa vivet et legaliter se ~ebit (Ch. Burton) EHR XX 288. 25 (refl., w. ad) to commit oneself, adhere, or hold to. 1212 A. et R. non ponunt se super aliquam inquisitionem set ~ent se ad appellum suum SelPlCrown 62; 1272 precise se ~uit ad finem predictum (CurR) EHR XXXV 412; 1277 petitum fuit ab eo per justiciarios ‥ utrum se voluit ~ere ad legem Christianam vel Judaicam SelPlJews 96; c1290 non respondet ad premissa, sed semper ~et se ad verificationem patrie State Tri. Ed. I 23. 26 (absol., of law, rule, or sim.) to have coercive force, bind. b to continue in force or effect, hold, persist. ~et regula veluti de modo perfecto, sed de modo imperfecto nequaquam Hauboys 194; hodie ~et ut pro brevi imperfecta, sed pro brevi perfecta nequaquam Ib. 258. b prima conventio justa est et ~et Glanv. X 8; s1321 processus exilii dominorum H. et H. Despenser fuit erroneus et rex cum concilio suo pronunciarunt illud exilium non ~ere Ad. Mur. Chr. 35 (v. erroneus 4); multa ‥ fieri non debent, immo absque peccato fieri nequaquam possunt, et tamen facta ~ent Ockham Pol. I 16; affirmativa ‥ contraria non potuit damnari tanquam erronea, cum sit vera et contingens, et si damnaretur, illa damnacio non ~eret Conway Def. Mend. 1423 (recte 1323). 27 to hold under liability, obligation, or sim. (to, esp. in spec. respect); b (~eri ad grates or sim.); c (w. inf. or gdv.). quodsi cui forisfacerent ‥ ipsi ~erent eos rectitudini in curia sua [Leg. Ed.: haberent eos ad rectum in curia sua ] (Leg. Ed. retr.) GAS 647; c1178 clamo eosdem monacos liberos et quietos ab omni servicio, quod ad me pertinet de eadem terra, et amodo ad R. pincernam de eodem servicio me ~ebo Ch. Chester 159; s1166 eo quod rex [estis], ~eor vobis ad reverentiam et commonitionem (Ep. Becket) Diceto YH 320; 1217 ad faciendum nobis homagium et fidelitatem suam quibus nobis ~etur Pat 79; 1257 tibi districte precipimus in fide qua nobis ~eris Cl 29; 1269 noveritis nos ~eri exequtoribus testamenti ‥ patris mei in decem marcis Deeds Balliol 328; 1269 quod unus vel ambo per sentenciam excummunicacionis et interdicti possint ipsos ad ‥ convencionem ‥ ~ere et compellere Cl 145; 1274 unde rex se ~et ad unum debitum xl m. sub nominibus R. ‥ et ipsius V. SelPlJews 79; 1289 cognovit se ~ere de magistro S. ‥ in centum solidos sterlingorum Rec. Leic. I 203; c1290 de sex saccis lane precio sacce xiiij marcarum, unde Normannus de A. aliquo tempore ~ebatur mercatoribus de Florencia State Tri. Ed. I 78; 1324 si aliquis ~eatur alicui de eorum gilda in argento pro opere suo MGL II 417; 1400 non ~eatur ad continuam residenciam in ipsa universitate StatOx 190. b 1216 ita quod vobis ad multiplices ~eamur graciarum acciones Pat 17; 1258 nos exinde perpetuo ~eamur ad grates SelPlMan 60; c1310 ut ego ‥ vobis imperpetuum ad grates ~ear speciales Chr. Rams. 407. c c880 pro Elfleda et pro amicis suis, quibus ipsa gratitudines ~etur impendere [AS: for Ælflæde and for þa frynd þe heo fore þingode and ic fore þingie] CS 555; homo igitur ~etur diligere Deum, et proximum suum sicut se ipsum P. Blois Opusc. 909D; s1186 de conservando et manutenendo jure et honore imperii ipsi ‥ regi Augusto per sacramentum ~emur Diceto YH 46; cum infinitis sociis ruinam passus est, quorum magister et pastor fuerat, quosque pro sapientia eius magna virtute Dei instruere ~ebatur (Brendanus 20) VSH II 276; 1275 ~eamur ad faciendum prestari juramentum a vobis RGasc II 9a; imperator ‥ qui debet et ~etur construere basilicam G. Roman. 300; 1374 jurantur facere quod ~erent facere Hal. Durh. 123. 28 to hold to (by tie of allegiance, affection, or sim.). b (w. cum) to take the side (of). c ? to belong (to). 941 Deum quem diligimus ‥ incessanter eum ~eamus et amemus CS 767. b 1253 homines jurati ~ebunt cum domino Rege contra ‥ Amaneum, et ipsum Amaneum totis viribus suis infestabunt et guerrabunt RGasc I 286a; s1263 barones qui cum eo [rege] ~uerunt Leg. Ant. Lond. 58; quem [finem] rex imposuit ei qui ~uit cum baronibus post bellum de Lewes Whittlesey 138; nos ‥ contra regem Scocie insurgemus ‥ et cum domino nostro ligio rege Anglie ~ebimus et ipsum defendemus Eul. Hist. III 178; s1383 illi ‥ dixerunt se non ~ere cum papa Urbano V. Ric. II 45; hec audiens Justicia allegavit contra fratrem suum, supervenit Veritas et ~uit cum Justicia, sed Misericordia cum fratre suo ~uit G. Roman. 353. c non licet ut Caesar animas torquere valebit / nec de posse suo res tenet illa sibi Gower VC III 584; rettulit Ovidius, nec michi verba tenent Ib. V 384. 29 to grasp mentally, understand; b (w. indir. speech). ut ex scriptis beati Gregorii ejusque successorum ~emus, in Dorobernia civitate metropolim ‥ constat esse regni Anglorum W. Malm. GP I 38; ea qui legit, qui ~uit, non intellexit, nisi per eum qui clavem scientie gerit H. Reading (I) Hexaem. 1250A. b 709 de visione ‥ qua se beata virgo Maria ei manifestavit eque ita certum esse ~eamus; quemadmodum de viri bonitate non dubitamus (Lit. Papae) CS 126. 30 to retain (in the mind or heart); b (absol.). hoc adprobo, quia in celebratione sui Paschae non aliud corde ~ebat Bede HE III 17; hoc, rogo, carmen / ore caneto / mente teneto Alcuin Carm. 54. 51; catholicam quicumque fidem sectantur, et illam / mente tenent, atque ore docent, ac moribus implent Wulf. Swith. pref. 403; multa ~entur memoria et intelliguntur quae non amantur Anselm (Mon. 50) I 65; solum enim nomen ejus ~eo, quia Vitalis vocatur Ib. (Ep. 121) III 260; antiphonam illam de Sancto ~ebat corde, ruminabat ore, exercebat opere W. Malm. GP II 82; 1228 non memoriter ~et quod audiret cartam legi Feod. Durh. 285. b vir, vocalis offitii expers, eodem anno, si bene ~eo, ad festum venit W. Malm. GP V 277; monachi annuatim ~ebunt anniversarium patris et matris mee, et me et omnes fratres meos susceperunt in fraternitatem Feod. Durh. 157. 31 (w. pred. expr.) to consider, acknowledge, deem as, to hold to be. nos hoc de illo certum ~emus, quia reliquit successores magna continentia ‥ insignes Bede HE III 4; 787 cuncta ‥ eterna mercari posse ex sacrorum voluminum testimoniis certum ~emus CS 251; 1219 Hugo ~uit se pacatum CurR 38; 1257 de aliis terris ‥ talem ei faciemus curialitatem quod bene et racionabiliter ~ebit se contentum Cl 91; prima duplex longa vel valor pro recta ~eatur ‥ punctum divisionis ante longam duplicem penultimam vel ante valorem habere ~etur Hauboys 214; 1458 declaramus ‥ quod dicti dux, comes, et dominus ‥ fuerunt ‥ nostri ‥ fideles ligei ‥ et sic volumus quod sint accepti, ~ti, et per omnes subditos nostros reputati (Lit. Regis) Reg. Whet. I 302.

, , , , etc. Voces fori feudalis. Li rois ne tient de nuluy fors de Dieu et de luy, in Statut. S. Ludov. reg. Fr. lib. 1. cap. 78. et alibi. dicitur, qui prædium a domino feudali dependens, et in ejus feudo vel dominio possidet : quæ vox hac notione passim occurrit. dicitur, qui nullo medio ratione feudi domino subjectus est, apud Anglos specialiter, qui a Rege seu Corona feudum suum tenet. Cowell. Charta Henrici Regis Angliæ circa ann. 1155. apud D. Brussel tom. 2. de Feudorum usu pag. 1. ad calcem : Si quis Comes, vel Baro, seu alius tenamentum Tenens de nobis in capite per servitium militare, mortuus fuerit, et cum decesserit heres ejus plenæ ætatis fuerit, et relevium debeat, habeat hereditatem suam per relevium antiquum, et alii similiter per antiquam consuetudinem feodorum. Radulphus de Diceto ann. 1163 : Nullus scilicet, ut vulgariter loquar, de Rege Tenens in capite castellum, villam, vel prædium, etc. Epistola Monachorum Ecclesiæ Cantuariensis ad Reg. Henricum II. : Cum nihil ad eum spectent, sed nos Teneamus post Deum in capite de vobis, sicut et ipse. Matth. Paris. ann. 1244 : Ad omnes Prælatos, qui de Rege Baronias Tenebant in capite. Et infra : Ut quilibet Baro Tenens ex Rege in capite, haberet prompta et parata regali præcepto omnia servitia militaria, quæ ei debentur. , Sub accapitorum conditione et onere. Consuet. Catal. MSS. cap. 55 : Si unus vassallus Tenet duo vel tria feuda pro uno domino per acaptum unius temporis vel domini suorum, bene potest ea legare seu dividere inter diversas personas. Vide Accaptare. , Jure Baronum, hoc est, supremo dominio. Vide supra in Baro. , Per tantum temporis habere agrum, ut tenens bis ex eo bladum colligere possit. Charta ann. 1294. in Lib. nig. 2. S. Vulfr. Abbavil. fol. 67. v° : Honoratus ad Dentes debet Tenere terram prædictam ad duo blada et duas avenas. . Vide supra Captania. , Ad medietatem fructuum. Vide supra in Catallum. , Gall. Tenir en Coterie, Ad societatem. Vide supra in Coteria. . Vide supra in Delphinus. , Servientis feudalis conditione. Reg. feud. Norman. ex Cod. reg. 4653. A. fol. 170 : Theobaldus de Faverilles Tenet in famulatu medietatem præposituræ,....... unde est famulus ligius. . Vide supra in Laicus. , Sub certo scilicet censu et annua pensione domino fundi præstanda. Vide supra in Mansus. , Ex dote uxoris seu donatione, quæ a parente filiæ fit propter nuptias. Feoda Norman. in Reg. S. Justi ex Cam. Comput. Paris. fol. 158. v°. col. 2 : Dom. Engerrannus de Hommet Tenet in maritagium ex parte sororis Willelmi de Mombray apud Escoucheium duo feoda in baillivia castri Laire. Ibid. fol. 170. r°. col. 2 : Dom. Galterus de Flavacourt....... Tenet a dom. Johanne de Monchevrel.... medietatem matrimonii sororum suarum, quæ sunt a Laicort. Vide in Maritagium. . Vide supra in Decimæ. , Dicitur, qui nullo medio, ratione feudi, domino subjectus est. Charta Guill. dom. Salionis ann. 1281. in Chartul. eccl. Lingon. ex Cod. reg. 5188. fol. 18. v° : Accepi feodum domus et fortherotiæ et fossatorum et pertinentiarum domus dom. Bartholomæi de Villacomitis, quam domum idem dom. Bartholomæus Tenet de nudo ad nudum a domino Beræ. Alia ann. 1291. ex Chartul. Episc. Carnot. : Symon, dictus de Maricorne, de S. Leobino, de Joncheretis armiger et domicella Johanna ejus uxor confessi sunt vendidisse reverendo patri dom. G. episcopo Carnot. quatuor vavassores, quos habebant et quos dictus Symon jure hæreditario Tenebat ab eodem episcopo de nudo ad nudum, ad fidem et homagium. Charta ann. 1289. ex Chartul. S. Carauni : Guillaume de Danonville chevalier tieng de moi an fié nu à nu environ sept muis de terre semeure. Sans moienne Tenue, eodem sensu, in Reg. B. Cam. Comput. Paris. ad ann. 1336. fol. 76. r° : Se il tient aucune chose en fié, ou en vilenage dudit mons. le Duc et souz lui, sans moienne Tenue d'autrui, que l'on appelle Tenue de Duchainne. , Ad octavam scilicet fructuum partem. Vide supra Octenus. , hoc est, ad societatem, ut satis explicant Litteræ Officialis Morinensis ann. 1271. e Tabulario Corbeiensi : Peterent etiam dicta triginta jornalia terræ Tenenda ab eadem Ecclesia hæreditarie à soyete, tali modo quod dicti abbas et Conventus deberent invenire tertiam partem seminis dictæ terræ, et prædicti superius nominati deberent ad sumptus suos proprios dictam terram excolere, seminare et ahanare, et habere medietatem fructuum ratione agriculturæ suæ, et prædicti Abbas et Conventus aliam medietatem. Vide Socida. , Prædium, hæreditas. Stat. Pistor. ann. 1107. apud Murator. tom. 4. Antiq. Ital. med. ævi col. 558 : Item si quis civis de cetero fuerit de suo Tenere inter Pistorii districtum expulsus, et mihi fuerit reclamatum ; citius quam potero, expulsum in tenere suo et podere faciam restitui. , , Tenentes, qui diversis titulis terras et prædia tenent. Libert. villæ de Burgo in ducatu Aquit. ann. 1451. ex Reg. 198. Chartoph. reg. ch. 379 : Item dixerunt quod alii feudarii et Tenenciores in palude de Barba et in villa certa deveria reddunt nobis. Reg. Cam. Comput. Paris. sign. JJ. rub. fol. 14. v° : Item dixerunt quod sunt aliqui feodatarii et Tenensores in palude de Barba et in dicta villa, qui certa deveria reddunt domino regi. , sicut illi, qui ex diversis titulis terras ac tenementa pro indiviso tenent. Ita Cowellus lib. 2. tit. 2. § 14. Ii in Foris Aragonensibus unica voce Terrastenentes dicuntur, apud Michaëlem del Molino in Repertorio pag. 75. et alibi : Terretenents, in Chron. Petri regis Aragon. lib. 1. cap. 43. , Littletoni sect. 1. 2. 3. etc. Tenans en fée simple. Vide in Feodum simplex. . Vide Feudum talliatum. , Littletoni sect. 14. et 15. dicuntur, cum tenementa dantur alicui et hæredibus ex proprio corpore procreatis. Tum enim generalis tallia, (general taile) dicitur, quia ex qualibet uxore, si is plures habuerit, procreati liberi ad ejusmodi tenementorum successionem admittuntur. , Cum tenementa alicui et uxori, et hæredibus ex utroque procreatis dantur. Tum enim soli ex hoc conjugio nati liberi ad ea tenementa admittuntur. Littleton. sect. 16. 19. Vide Talliare in Tallia 8. et Feudum talliatum. , dicitur cum uxor marito defuncto, tertiam ejus tenementorum in dote tenet. Idem sect. 36. , seu usumfructum. Idem sect. 56. . Idem sect. 58. 59. etc. , Cum tenementa alicui conceduntur possidenda ad voluntatem donatoris, apud eumdem sect. 68. et seqq. Quæ quidem Tenura, alia videtur ab ea, de qua vetus Consuetudo Normanniæ MS. part. 1. sect. 3. c. 15 : Uns fiemens sont apelez frans Tenemens sans homage et sans parage en fieu lay, et ce est fet par aucune composition, qui est fete entre aucunes personnes. Si comme un homme a 30. s. de rente, et il en donne à un autre les 10. et l'homage et son homme : cil qui tient le fieu ne fet pas homage à l'autre, car il tient le fieu par un seul homage, et tele Tenure est apelée Tenure de volenté, pour c'en que ele est fete de la volenté à celui, qui baille le fieu, et qui le rechoit sans nul homage, et sans nul besoing d'eritage, etc. , dicitur is, qui tenet seu possidet Tenementa, vel terras, quæ ex Consuetudine Angliæ maritis, vel in dotem uxoribus permittuntur. Is enim invaluit mos apud Anglos, ut si quis fœminam hæredem ducat, et ex ea prolem gignat, quæ viva prodit in lucem, terras, de quibus uxoris nomine saisitus in ejus vita est, et mortua, integras ad vitæ suæ terminum retineat. Quam legem Henrico I. quidam adscribunt. Vide Littletonem sect. 35. Cowellum lib. 1. Instit. Angl. tit. 2. § 18. et supra in voce Curialitas Angliæ. , Qui liberum tenementum tenent vel possident, in Legibus Malcolmi II. Regis Scotiæ cap. 9. Libere Tenentium alii sunt intrinseci, alii forinseci, in Fleta lib. 2. c. 71. § 13. . Vide in Medius. . Vide in Copia. . Vide Virga. , in veteri Consuetud. Normanniæ cap. 28. 29. . Vide Paragium. . Vide Eleemosyna 2. . Vide Burgagium. . Vide Bordagium, in Borda 5. , Territorium, districtus alicujus loci. Statuta Arelat. MSS. : Si maleficium vel injuria in Arelate vel ejus Tenemento commissa fuerit, etc. Statuta Massil. lib. 2. cap. 32 : Statuimus, quod si aliquo tempore (contigerit) talam fieri in civitate Massiliæ, Tenemento vel ejus districtu, occasione guerræ generalis, etc. Charta Montis-majoris ann. 1212 : Quidquid in tota prædicta villa Pertusii seu in toto ejus Tenemento quacumque ratione justa vel injusta possidet. Donatio Templariis facta ann. 1248 : Dono.... villam seu castrum de Geneiraco cum omni suo Tenemento. Charta ann. 1266. ex Archivo Eccl. Massil. : Quatuor pecias terræ sitas in Tenemento Alaudi. Charta ann. 1203. inter Instrum. Gall. Chr. novæ edit. tom. 1. pag. 85. col. 1 : Ego Ildefonsus Dei gratia Comes et Marchio Provinciæ.... concedo tibi Raimundo Dei gratia Forojuliensi Episcopo... omnes justitias hominum qui sunt vel erunt in posterum in Tenemento Forojuliensis Ecclesiæ sive in civitate Forojulii, sive extra, in castris vel villis ad episcopatum vel præposituram pertinentibus, etc. Vide mox Tenimentum. , Prædium urbanum, quod de domino tenetur. Skenæus ait, Tenementum communiter accipi pro hæreditate vel feudo ; liberum vero tenementum idem esse cum usufructu, tametsi sæpissime confunduntur, atque hæc differentia minime observatur. Bractono lib. 4. tract. 1. cap. 31. § 1. et lib. 5. tract. 5. c. 28. § 1. Tenementum est prædium, quod in villa est, seu villæ partem conficit. Historia Translat. S. Julianæ Virg. ann. 1207 : Ut casalia et Tenimenta civitatis ab eorum incursibus defensarent. Passim. Le Roman d'Amile et d'Amy MS. : Partiray vous parmi mes Tenemens. Infra : Se donna li treslou son Tenement, Et à ses sers donna grant chazement. porro , inquit Bracton. lib. 4. tr. 1. c. 28. § 1. est id, quod quis tenet sibi et hæredibus suis in feodo et hæreditate, vel in feodo tantum sibi et hæredibus suis. Ita autem dicitur ad differentiam ejus, quod est villenagium : quia tenementorum aliud liberum, aliud villenagium. Liberorum autem tenementorum aliud tenetur libere pro homagio et servitio militari, aliud in libero sockagio cum fidelitate tantum, vel cum fidelitate et homagio. Vide ibi varias species tenementorum, et cap. 38. § 5. Quoniam Attachiamenta cap. 45. 46. 47. et Fletam lib. 5. cap. 9. § 16. Tenement noble, in nova Consuetud. Atrebatensi art. 194. Alias liberum tenementum accipitur pro usu fructu, ut in Legibus Burgorum Scoticorum cap. 135. § 9. uti vult Skenæus. At Bracton. loco laudato scribit, Liberum tenementum non posse dici alicujus, quo quis tenet ad certum numerum annorum, mensium, vel dierum, licet ad terminum centum annorum, quod excedit vitas hominum. Vide Christophorum de Sancto Germano in Dialogo de Fundamentis Legum Angliæ cap. 7. pag. 25. , in Chronico Farfensi apud Murator. tom. 2. part. 2. col. 536. in Chronico Siciliæ apud Marten. tom. 3. Anecdot. col. 8. et 26. in Diplomate Henrici VI. Imper. ann. 1193. apud eumd. Marten. tom. 1. Ampl. Collect. col. 1002. in Chronico Dominici de Gravina apud Murator. tom. 12. col. 552. in Actis B. Joachimi, tom. 7. Maii pag. 92. quibus in locis modo Prædium quod de domino tenetur, significat, modo Territorium seu districtum alicujus loci, ut vox ipsa Tenementum, quod supra observavimus. Civitatem sanctam Ierusalem cum suis Tenimentis, in Epist. Magistri dom. Theut. ann. 1229. apud Pertz. Leg. tom. 2. pag. 263. ubi infra Tenementis. Occurrit itidem plur. num. in Pact. Matrim. ann. 1234. apud eumdem Pertz. pag. 308. et 311 : In dodarium constituat vallem Mazariæ cum civitatibus, castris et villis, Tenementis, terris cultis, etc. , Idem quod Tenementum. Charta Nobiliacensis ann. 1270. apud Stephanotium tom. 3. Antiq. Pictav. MSS. pag. 888 : In terra nostra ac domanio nostro, dictorum Religiosorum, feodis, retrofeodis ac Tenamentis, quæ a nobis tenentur in dictis villis de Meriaco, etc. Rursum occurrit ibid. pag. 890. et 891. Tabularium Monasterii Villæ-novæ : A. de Thareeio Dominus Muchecolli, cum Beatricis uxoris meæ assensu, A. de Porta et hæredibus suis quoddam Tenamentum in maresio juxta Væcharepecam dedi in perpetuum possidendum. Occurrit rursus in Chartulario S. Vincentii Cenoman. fol. 84. , Eadem notione. Homagium Arturi Ducis Britan. præstitum Philippo Regi Fr. ann. 1202. apud D. Brussel tom. 1. de Feudorum usu pag. 328 : Ego feci carissimo domino meo Philippo Regi Franciæ illustri homagium ligium..... de feodo Britanniæ...... salvis omnibus Teneamentis de quibus ipse dominus Rex et homines sui tenentes erant eo die, quo ipse diffiduciavit. , , Idem quod Tenementum et Tenetura. Tenanche, in Charta ann. 1246. apud Thomasser. pag. 86. Donatio ann. 1125. in Probat. novæ Hist. Occitan. tom. 2. col. 429 : Donamus tibi totum ipsum honorem, quem ipsi habuerunt.... in omnibus locis, sive per alodium, sive per fevum, sive per Tenentiam. Charta Guidonis Comitis Flandriæ ann. 1237. e Tabulario S. Bartholomæi Bethun. : Hospites etiam et tenentes dictæ Ecclesiæ cum a dictis Præposito et Capitulo de novo ad dictam Tenantiam admittentur, debent jurare, etc. Guillelmus Marra Magister Ordinis de Spata ann. 1261. Aurelio Abb. Fuliensi se suumque Ordinem donat et possessiones, et honores, et homines et feminas, cum eorum Tenentiis, et jura ad eas spectantia et pertinentia, scilicet domus, campi, vineæ, etc. apud Marten. tom. 1. Anecd. col. 1111. Arestum ann. 1285. ex Chartular. Corb. : Abbas et Conventus dicebant et proponebant contra dictos Majorem et Juratos quod ipsi Major et Jurati in trefonssis et Tenanciis dictorum Religiosorum emerant et ratione emptionis tenebant...... unam domum etc. Charta ann. 1294. ex eod. Chartular. : Lesquelles Tenances devant devisées sont prisiées bien et justement à xxvi. livres et onze saudées de terre. Charta Edwardi primogeniti Henrici III. Regis Angl. apud Th. Blount in Nomolexico v. Tenancies : Sciatis quod dedimus et assignavimus in Tenenciam dilecto et fideli nostro Yvoni Pauntun omnes terras..... quæ fuerunt Hugonis Bedelli.... tenendas ad nostræ beneplacitum voluntatis. Charta ann. 1344. e Schedis Marchionis de Flamarens : Solvere dictum accaptamentum, ut moris est, in dominorum mutationibus et heredum ratione Tenentiarum, quas tenet ab ipso domicello. Occurrit passim. , Idem quod Tenementum, in Actis Capitularib. Eccl. Lugdun. ann. 1337. Cameræ Comput. Paris. pag. 23. In Chartis Lugdunensibus, ut nos amice monuit D. Aubret, Tenementarium idem sonat quod Codex agrorum vectigalium, nostris vulgo Terrier. , Idem qui Tenens, Manceps, feudatarius ; Tenementier, in Consuet. Lotharingiæ tit. 12. art. 32. et tit. 16. art. 1. Libertates Belli-visus ann. 1256. tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 59. col. 1 : Si alio modo quam per venditionem tenementum mutari contigerit, debemus habere pro mutagio nos et successores nostri censum a novo Tenementario duplicatum. Hoc idem intelligimus ad mutationem domini. Occurrit in Regesto Probus, cujus locus exstat in Confraria, in Tabulario S. Andreæ Claromont. non semel, in Consuetud. Marchiæ Dumbarum art. 7. in Statutis Vercell. fol. 70. v°. apud Baluzium tom. 2. Hist. Arvern. pag. 173. et alibi passim. Pactum inter comit. Sabaud. et nobil. baron. de Dombes ann. 1398. ex Cod. reg. 9873. fol. 27. v° : Item que lesdis noubles soient en coustume de exiger et recouvrer de leurs Tenementiers recognoissances à mort de seigneur et de Tenementier ou aultrement. Item tient plus ledit Tenementier.... une terre tachible, in Lit. admort. ann. 1412. ex Reg. 166. Chartoph. reg. ch. 272. , Eadem significatione. Terrarium Apchonii ann. 1512 : Tam diu quam diu erunt Tenemenciarii dictarum proprietatum supra confinatarum, etc. Rursum occurrit infra. , contracte, pro Tenementarius, ni fallor, in Terrario Sacristæ S. Illidii Claromont. ann. 1398. , Idem qui Tenementarius, Gall. Tenancier. Tenentiarii homines monasterii S. Johannis Angeriac. in Charta ann. 1285. e Chartulario ejusdem cœnobii. Occurrit alibi non semel. , Eadem notione, a Gall. Tenancier. Charta ann. 1404. in Reg. feud. comitat. Pictav. ex Cam. Comput. Paris. fol. 63. r° : Cum hominibus meis, mensionariis et aliis Tenanciariis meis, etc. , Pari intellectu. Charta senesc. Ruthen. ann. 1313. in Reg. 50. Chartoph. reg. ch. 143 : Prædictos redditus mandare sibi faciet per homines et Tenensarios qui prædicta tenent. , Eodem sensu, in Sent. ann. 1329. ex Reg. Car. IV. et Phil. VI. in Cam. Comput. Paris. fol. 62. r° : Præcipientes hac eadem nostra sententia omnibus Tenentariis vinearum, domorum, pratorum, etc. , Eadem notione. Charta ann. 1214. e Tabular. S. Barthol. Bethun. : Ecclesia debet ponere dicto domino, Roberto de Rolt Militi vel ejus hæredi certum Tenementatorem, post cujus decessum Ecclesia debet solvere duplicem redditum anni unius pro relivio. Hic Tenementator, ut et Tenementarius Regesti Probus, loco in Confraria relato, vices agit caduci clientis, quem Practici vocant Homme vivant et mourant, quemque domino præstare debent homines manus mortuæ, seu Congregationes, quæ nunquam moriuntur, ne dominus iis privetur juribus, quibus potiri solet tenementario vita functo. , Forma, qua Tenementum de domino per vassallum tenetur, seu possidetur, vel ipsum tenementum. Vetus Consuetudo Normanniæ MS. 1. part. sect. 3. cap. 15 : Teneure est appellée la maniere, par quoi les tenemens sont tenus des Seigneurs ; l'une des tenuës est tenuë des Seigneurs par homaige, l'autre par parage, et l'autre par aumosne. Charta Matthæi de Marliaco ann. 1202 : Præterea dedimus ei 30. libras Paris. ad emendum aliquam Teneturam, quæ ad ipsum et uxorem suam, quamdiu vixerint,..... pertinebit. Monastic. Anglic. tom. 1. pag. 362 : Notum..... nos dedisse.... quandam Teneturam ad sartandum in Tenetura manerii, quod dicitur Chithtebruga. Charta Rob. ducis Norman. ann. 1035. inter Instr. tom. 11. Gall. Christ. col. 326 : Imprimis eamdem S. Mariæ ecclesiam cum aliis subtus scriptis ecclesiis ab omni episcopali consuetudine absolutam, immunem et omnino liberam constituimus in omni Tenetura, sicut tenet Fiscannensis ecclesia. , pag. 526. ibidem. Chartul. S. Vandregesili tom. 1. pag. 32 : Sicut inde adhuc plures vestituras et Teneduras ostendunt. . Charta Communiæ S. Quintini ann. 1195 : Si quis aliquam Teneaturam anno et die in pace tenuerit, etc. Infra : Si quis Teneaturam aliquam tenuerit, et vitam finierit, etc. Eadem occurrunt in Charta Communiæ Calniaci ann. 1213. Charta Henrici Regis Angl. ann. 1220. apud Marten. tom. 1. Ampliss. Collect. col. 1144 : Idem autem Rex Franciæ et homines et imprisii sui erunt in ea Teneatura, in qua sunt modo ...... et nos et homines et imprisii nostri erimus in ea Teneatura, in qua sumus modo. Id est, in ea saisina et possessione, etc. . Charta Communiæ Novion. ann. 1181. tom. 7. Miscell. Baluz. pag. 300 : Si quis terram vel domum vel quamlibet Tenituram per annum et diem tenuerit, etc. . Charta Guillelmi Cardinalis Archiepiscopi Remensis ann. 1182 : Decernimus autem, ut quicumque hæreditatem, vel emptionem, vel alias quaslibet possessiones per 7. annos et unum diem in pace possederit et tenuerit, Tenaturam suam deinceps libere et quiete possideat. Ita quod alius reclamare non possit, vel Tenaturam calumniare, nisi possit probare, quod interim absens a terra fuerit, et absentiæ suæ rationabilem prætenderit occasionem, vel infra spatium illud, talis ætatis extiterit, quod jus suum disrationare non voluerit. Similia prorsus habentur in Charta Odonis Ducis Burgund. ann. 1216. apud Perardum pag. 344. hisque mox subditur : Sciendum etiam, quod gageria non est Tenatura. Les Miracles du Chevalier MS. : Et si seras de m'amour toute En Tenure et en saisine. . Transactio Ludovici Domini de Castro-novo in agro Lemovic. cum incolis ejusdem loci ann. 1461 : In eodem tractatu comprehenduntur tenentiarii de Croslo-baret, qui erant antea possessores ipsius Tengudæ. Charta Comitatus Marchiæ ann. 1406 : Tradiderunt.... quamdam Tengudam contiguam prædicto manso. Et infra : In dictis villagio et Tenguda assensatis. , vel , Idem quod Tenetura, et Tenementum. Usatici Barcinonenses MSS. cap. 68 : Constituerunt hujusmodi prætaxatam Tenedonem, videlicet hominaticum, potestatem Castri, etc. Charta Raymundi Comitis Tolosæ ann. 1224 : Cum hac præsenti charta te investimus, et in tuum jus et proprietatem transferimus, et in Tenedonem et possessionem te inde mittimus, etc. Alia ejusdem Comitis ann. 1233 : Et in Tenezonem et plenam juris ac facti possessionem nos inde mittimus. Alia Petri II. Regis Aragon. ann. 1283. pro Libertatibus Catalanorum : Item quod nos.... non possimus emere infra Tenedones alicujus Castri Baronis, Militis,... alodium aliquod, etc. Charta ann. 942. in Appendice Marcæ Hispan. col. 855 : Totum vero castrum, vocatum Marræ cum omnibus fructibus et Tenedonibus atque pertinentiis..... post obitum nostrum donamus, relinquimus, sive accordamus Domino Deo et domui S. Cæciliæ. Rursum occurrit in Literis ann. 1137. ibid. col. 1282. et in Charta ann. 1160. col. 1330. Charta ann. 1080. in Probat. novæ Histor. Occitan. tom. 2. col. 310 : In stagnis atque rivis, quæ sunt in alodio vel Tenedone S. Pauli (Narbon.) jam dicti. Occurrit rursum col. 419. 467. 468. 529. etc. In Tenesonem et commendam dare, in Charta ann. 1394. Cameræ Comput. Provinciæ. , Eadem notione : Ita ut unusquisque habeat suas Tenedos in pace, in Conventione ann. 1140. in Probat. novæ Hist. Occitan. col. 491. , Villa. Charta Wilhelmi Justitiarii generalis Regis Angliæ apud Johan. Skenæum de verborum significatione pag. 82 : Mandamus quatenus summoneatis seu summoneri faciatis legitime coram testibus legalibus, de qualibet baronia xii. vel xv. homines ad hoc opus magis sufficientes, et de qualibet Tenendria seu villa iv. vel vi. homines, et de quolibet burgo xii. Vide Tenandrius. , Gall. Tenure. Hist. Translat. S. Guthlaci num. 151 : Qui meta et finis inter utriusque Ecclesiæ agros, certo discrimine Tenuras et extensiones utrimque disterminat et certificat. Charta ann. 1050. ex Archivo S. Victoris Massil. : Dono ipsas Tenuras cum prædicta Ecclesia.... quantum tenent ipsas Tenuras cum mansionibus, cum curtis, cum oglatis, cum campis, cum ortis, cum molendinis, cum omnibus appendiciis, cum montibus et vallibus, etc. Alia ann. circiter 1100. ex eod. Archivo : Mansiones quæ in illa Tenura erant. Charta ann. circiter 1178. inter Instr. tom. 3. Gall. Chr. novæ edit. col. 1074 : Notum sit omnibus.... quod Petrus Ebredun. Archiep. et nepotes sui...... dederunt Tenuram totam, quam habebant in fortareza, domui S. Crucis pro duobus solidis et sex denariis, præter terram illam quam tenet Columba Maurella. Charta Roberti Comitis Castriæ apud Stephanotium tom. 15. Fragm. MSS. pag. 115 : Sciatis me concessisse (Floriacensi cœnobio) quidquid habeo in duas Mentigas, excepta Tenura Roberti de Sermentum. Vita S. Oswaldi Archiep. Eborac. sæc. 5. Bened. pag. 752 : Tenura et omnibus catallis Regis misericordiæ adjudicatis. Petitio ann. 1292. apud Rymer. tom. 2. pag. 582 : An de dicto regno Scotiæ sit aliter judicandum. quam de comitatibus, baroniis, et aliis Tenuris... scilicet Tenuris impartibilibus, etc. Leges Balduini Comitis Flandriæ ann. 1200. apud Marten. tom. 1. Anecd. col. 771 : Bajulus de possessionibus et Tenuris et hereditate D. Comitis placitare non potest... nec..... aliquem D. Comitis hominem trahere in causam vel querelam de Tenuris suis, vel hereditate ejus, nisi in præsentia D. Comitis. Regimina Paduæ ad ann. 1292. apud Murator. tom. 8. col. 426 : Hic accepta fuit Tenura de tota insula Calcinariæ pro Commune Paduæ, et aliæ villæ quamplures. Quibus in locis Tenura modo nudam possessionem significat, ut in Regiminibus Paduæ, modo prædium, quod a Domino feudali aliquis tenet, ut attento lectori satis ex ipsis locis patebit. , Eadem notione. Charta ann. 1256. e Tabulario S. Nicasii Rem. : Vendidit totam Tenuriam suam, jardinum, etc. , Prædium, possessio, hæreditas, quidquid ab aliquo tenetur. Charta ann. 1253. ex Chartul. episc. Carnot. : Confessi fuerunt Matheum de Bercheriis militem, filium dicti Radulphi, vendidisse reverendo patri M. episcopo Carnotensi omnes Teneireas ubicumque sitas, quas idem Matheus miles ab eodem episcopo in feodum tenebat. , Eodem significatu. Charta Henr. I. reg. Angl. ann. circ. 1108. inter Instr. tom. 11. Gall. Christ. col. 157 : Concedo etiam ut omnes possessiones et Tenentæ, sive ecclesiasticæ, sive seculares, quas etiam habet eadem abbatia, vel futuris temporibus habitura est, in protectione et in manu mea sint liberrimæ et ab omnium subjectione immunes. Infra : Tenuras. , Possessio, in Charta Libertatum de Graciaco in Biturigib. ann. 1246. in alia ann. 1192. e Tabulario Monasterii Charitatis, alia Ludovici Comitis Blesensis ann. 1197. pro Credulio, alia ann. 1213. apud Lobinell. tom. 2. Hist. Britan. col. 303. alia ann. 1223. apud Marten. tom. 1. Ampl. Collect. col. 1178. alia ejusd. ann. ibid. col. 1179. alia ann. 1273. apud eumd. Lobinellum tom. 3. Historiæ Paris. pag. 28. col. 2. et alibi passim. MS. : Dam Hebert de Saint Liz fu de grant Teneure. Consuet. Norman. part. 1. cap. 29. ex Cod. reg. 4651 : Notandum etiam est quod quædam sunt Teneuræ de redditibus, ut quando aliquis tenet redditum sibi assignatum, terra possessori remanente. Quædam Teneura fit de terra, ut quando aliquis tenet de alio fundum terræ alicujus. Quædam autem fit de dignitate, ut quando aliquis tenet aliquam dignitatem, ut de habere garantizantiam vel quitanciam in forestis, vel nundinis, vel aliis locis, vel habere serjantariam vel moutam, etc. Male editum montam apud Ludewig. tom. 7. Reliq. MSS. pag. 223. , Possessio, Gall. Possession, jouissance. Charta ann. 1221. ex Lib. albo episc. Carnot. : De decima igitur dicimus, quod de jure communi debet eam reddere major,..... nisi major poterit se tueri Tenitura quadraginta annorum. Tenuere, eodem sensu, in Charta ann. 1313. ex Tabul. eccl. Camerac. : Par longue Tenuere de lequelle il n'est memore du contraire, etc. Teneure, in alia ejusd. ann. ibidem. , ut Tenetura. Glossar. Lat. Gall. ex Cod. reg. 521 : Tentura, Teneure Gallice. Charta ann. 1087. tom. 3. Hist. Harcur. pag. 13 : Conquestus est apud ipsum, quod Abbas Fiscannensis tenebat quoddam manerium, quod debet pertinere ad Regem et ad regalia et ad Tenturam sui castelli. Chartularium S. Vincentii Cenoman. fol. 82 : Et judicavit ibi omnis curia Cenoman. quod S. Vincentius non debet perdere suas Tenturas, quas tenuerat diu, solide et quiete. Passim occurrit in hoc Chartulario. . Charta Philippi Franc. Regis ann. 1190. e Tabulario Corbeiensi : Noveritis nos concessisse Abbati et monachis Corbeiæ, quod nullum damnum sustineant de his, quæ ad proprietatem Abbatis et monachorum pertinent, occasione Tenuituræ, quam Communia Corbeiensis contra eos fecerit. , Possessio. Charta ann. 1139. Marcæ Hispan. col. 1269 : Dono jam dictæ Ecclesiæ (B. M. de Aspirano) omnes meas tracturas et Tenuitiones, sicut ego modo teneo et possideo. . Charta Hugonis Abb. Corbeiensis ann. 1224. e Tabulario ejusd. loci : Prædicti duo arbitri diligenter..... inquirent justam Tenulturam dicti advocati.... et si ipse advocatus.... aliquid injuste tenuerit..... debet illud dimittere, et si... aliquid tenere debeat, quod modo non teneat, debet per dictum illorum reponi in justam Tenulturam suam. , Gallis Tenuë. Gesta Innocentii III. PP. pag. 148 : Ecce nunc omnino succumbit, quia et Tenutam terræ contra populi decretum... illi dimittit. Petrus de Vineis lib. 5. Ep. 92 : Tenuta seu possessione ipsorum bonorum. Thwroczius in Ludovico Rege Hungariæ cap. 25 : Cum enim Rex principatus, Tenutas, et dominia regni sui sacræ Coronæ subdita vellet conservare, etc. Adde cap. 27. Mandatum ann. circiter 1207. apud Baluz. tom. 2. Miscell. pag. 250. aliud Mandatum ann. 1275. apud de Lauriere tom. 1. Ordinat. Reg. Fr. pag. 305. 1. col. 1. Chartam ann. 1277. apud Stephanot. tom. 3. Antiquit. Pictav. pag. 925. et 926. Gall. Christ. novæ edit. tom. 4. col. 149. Chartam Philippi Pulchri apud Menester. in Probat. Hist. Lugdun. pag. 43. col. 2. aliam ejusd. Regis apud D. Brussel tom. 1. de Feudorum usu pag. 668. Chron. Veron. apud Murator. tom. 8. col. 649. Estense tom. 15. col. 413. Annales Cæsenates apud eumd. Murator. tom. 14. col. 1141. Literas ann. 1360. tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 149. Fœdus ann. 1314. tom. 2. ejusd. Histor. pag. 150. Literas Bonifacii IX. PP. ann. 1396. apud Ill. Fontaninum ad calcem Antiq. Hortæ pag. 425. et 427. Possessio vel Tenuta alicujus possessionis, in Statutis Montis-regalis pag. 197. Tenuta seu inductio in possessionem, in Statutis Cadubrii lib. 1. cap. 60. Mittere in Tenutam et corporalem possessionem, in Correctionibus eorumd. Statut. cap. 14. Hac etiam notione Tenuta dicunt Itali. , Res quævis mobilis, ut videtur, quam quis tenet seu possidet. Statuta Cadubrii lib. 3. cap. 61 : Si quis pignus, vel Tenutam jam captam per aliquem præconem ex commissione D. Vicarii.... reacceperit dicto præconi, vel ei cui pignus seu Tenuta consignata fuerit per dictum præconem, contra voluntatem ipsius curiæ in centum sol. et ad restituendum pignus vel Tenutam... condemnetur. , Forma, qua Tenementum per vassallum tenetur. Charta ann. 1353. in Reg. 82. Chartoph. reg. ch. 240 : Quod prædictæ terræ et feoda tenerentur..... ad unam solam Tenutam in parria. , Investitura, missio in possessionem. Lit. procurat. in Formul. MS. Instr. fol. 39 : Ad recipiendum ejus nomine et pro ipso Tenutam et possessionem corporalem ipsius præbendæ ac jurium et pertinentiarum earumdem, si vacat ad præsens, vel quamprimum vacaverit. , Obsignatio, manucaptio, Gall. Saisie, in Charta Phil. Pulc. apud Menester. inter Probat. Hist. Lugdun. pag. 43. col. 2.

. Teneri dicuntur infantes a Patrinis, cum baptizantur, quia revera ab iis in brachiis dextris tenentur, cum sacerdos orationes baptismales dicit, et cum tinguntur, Gall. : Tenir sur les Fonts de Baptesme. Ordo Romanus : Induti vero (vestibus candidis) ordinantur per ordinem,... et infantes quidem in brachiis dextris Tenentur, majores vero pedem ponunt super pedem patrini sui. Concilium Nicænum Arabicum Pisani cap. 22 : Ut viri non teneant in baptismo puellas, aut mulieres, neque mulieres Teneant masculos. Conradus Abbas Uspergensis ann. 1123 : Hoc etiam injungit,.... ne filios suos et filias ad baptismum Teneant, sed sibi patrinos quærant, etc. Historia Ludovici VII. Regis Franc. ann. 1165 : Hugo etiam Abbas S. Germani Parisiensis patrinus puerum super fontem baptismatis in ulnis suis tenuit. etiam dicuntur Baptizati in Confirmatione. Honorius Augustod. lib. 3. cap. 115 : Qui autem de Baptismo suscepit, idem etiam ad Confirmationem Tenere poterit. Tenere ad Confirmationem, in Concilio Compendiensi ann. 757. cap. 12. Cabilonensi II. cap. 31. Wormaciensi ann. 868. cap. 34. lib. 5. Capitul. cap. 7. in Epistola Nicolai PP. ad Rodulfum Archiep. Bituricensem cap. 5. et Fulberti Carnot. Epist. 13. Florentius Wigorniensis ann. 943 : Idem Rex Anlafum Regem..... de lavacro sanctæ regenerationis suscepit, regioque munere donavit, et parvo post tempore Reignoldum Northamhimbrorum Regem, dum ab Episcopo confirmaretur, Tenuit, sibique in filium adoptavit. Vide Dissertat. 22. ad Joinvillam pag. 275. et in v. Gestantes.

, Claudicare, quod ex retento pede fiat claudicatio. Pactus Legis Salicæ tit. 32. § 9 : Si vero pes capolatus fuerit, mancus ibidem Tenuerit, etc. Vide ibi Eccardum.

, Obtinere, lib. 12. Cod. tit. 53. leg. 1. et alibi passim in eod. Codice. Valere, sortiri effectum, Gall. Tenir, Avoir lieu. Stat. S. Flori MSS. fol. 37 : Nullus tamen religiosus vel clericus secularis pactum cum aliquo faciat,.... ut in suo cimiterio eligat sepulturam, et si pactum fecerit, non Teneat electio sepulturæ.

, Habere, existimare, Gall. Tenir, Reconnoître pour, Reputer, Estimer. Bartholomæus Scriba lib. 6. Annal. Genuens. ad ann. 1237. apud Murator. tom. 6. col. 476 : Et juraverunt, ut dicebatur, quod non haberent, neque Tenerent dictum Potestatem electum pro Potestate, nisi primitus cognitum esset et definitum per sapientes. Chronic. Briocense apud Lobinell. tom. 2. Histor. Britan. col. 837 : Anno Dom. mccclvi. circa festum natale S. J. B. Henricus Rex Castelle fuerat conquestus totum regnum Castelle, quod Rex Petrus solebat antea possidere ; unde multi mirabantur de hoc, pro eo quod tempore guerre incepte inter ipsos idem Rex Petrus Tenebatur et erat potencior et dicior Rex omnibus Regibus totius Christianitatis. Charta ann. 1354. in Reg. 82. Chartoph. reg. ch. 324 : Sciatis quod dicta verba dixit quodam caloris motu, et Tenet dicta verba pro non veris, vosque Tenet et habet pro bono et probo viro, atque ab illis innocente.

, Cogere, congregare, Gall. Tenir. Litteræ Henrici IV. Regis Angl. ann. 1403. apud Rymer. tom. 8. pag. 334. col. 2 : Constat nobis per inspectionem rotuli Parliamenti.... apud Westmonasterium Tenti, quod, etc. Hustengo Tento, apud Madox Formul. pag. 200. Curia Tenta, ibid. pag. 237.

, Pertingere. Miracula B. Ambrosii Senens. num. 12. tom. 3. Martii pag. 204 : Habuit fistulam in duobus digitis pedis, et tenebat usque ad dorsum pedis.

, Scriptoribus ecclesiasticis, Credere, pro fidei articulo habere. Vide Barthium ad Claudianum Mammertum pag. 245. Tene pro firmo, in Vita Henrici V. Regis Angl. cap. 54.

, Tractare, accipere, agere. Charta ann. 1230. in Chartul. Raim. VII. pag. 65 : Nos Raymundus Dei gratia comes Tolosæ recipientes donum supradictum a te Geraldo de Gordon supradicto, promittimus tibi quod te tractabimus et Tenebimus honorifice, et providebimus tibi in omnibus necessariis tuis in tota vita tua.

dicitur Equus admissarius, quando equam init. Constit. MSS. Petri III. Reg. Aragon. ann. 1359 : Quod equa, quam ille cujus fuerit, quis Teneri seu calcari fecerit per equum aut roncinum nostrum, nequeat pro debito vel quavis alia causa seu occasione pignorari seu capi, nec etiam interim donec ad habendum apta fuerit. . Vide supra Amicitia. , Ludicras pugnas seu hastiludium agere. Constit. Feder. reg. Sicil. cap. 106 : Item quod comites, magnates, barones et milites possint habere pro buchurvando seu Tenendo arma, duo guarnimenta, videlicet tunicam incordatam de scarlato et mantellum. , Duello præesse, præsidere, a Gallico Tenir, ut cum dicimus : Ce Juge tient ses assises. Vide locum in Campus 3. dicebatur fidejussor, qui in loco designato manere debebat, quamdiu is, pro quo spoponderat, pacto fecisset satis. Charta ann. 1213. ex Chartul. S. Joan. de Valle : Fide obligati tenentur, si fratres illi ab hoc recederint, hoc plene facere observari, et ad submonitionem partis alterius tamdiu Tenere captionem apud Sparnonem, donec istud fecissent integre perfici et teneri. Vide Hostagium 3. , Gall. Tenir le Chœur, Cantantium choro præesse, cantum moderari. Juramentum Cantoris S. Capellæ Paris. apud Lobinell. tom. 3. Hist. Paris. pag. 151. col. 2 : Item, quod in Festis annualibus, videlicet in utrisque Vesperis.... Tenebo chorum nisi debilitate corporis aut infirmitate fuero excusatus. Statuta S. Capellæ Bituric. ann. 1407. ex Bibl. reg. : In festis autem novem lectionum duo vicarii Tenebunt chorum, etc. dicuntur etiam Canonici, cum officio ecclesiastico intersunt. Necrol. eccl. Paris. MS. : Statuit autem universum capitulum præfati regis (Philippi) anniversarium singulis annis sollempniter celebrari, et Missam ad majus altare celebrari, canonicis in Vesperis et in Missa chorum Tenentibus in capis sericis. , vel , Gall. Tenir contre ou pour quelqu'un. Cum Rege contra Principem Tenuit in hoc bello. in Chronico Trivetti tom. 8. Spicil. Acher. pag. 646. id est, Regis partes adversus Principem sequitur. Occurrunt hæ loquendi formulæ in Chronico Parm. ad ann. 1297. apud Murator. tom. 9. col. 838. in Diar. Belli Hussitici, apud Ludewig. tom. 6. Reliq. MSS. pag. 182. in Chron. Angl. Thomæ Otterbourne pag. 85. et alibi. , Cohibere, coarctare, Gall. Tenir de court. Vide supra Curtus. , Illud juridici decernere. Vide supra in Duellum 3. , Infense agere. Vide supra in Guerra. , Pactionem de re comparanda ratam habere, Gall. Tenir un marché. Charta ann. 1054. ex Tabul. S. Vict. Massil. : Guillelmus Theodosiæ et Nicecius suus consanguineus fecerunt fidem in tali tenore, quia si sui fratres de S. Stephano non se Tenent in isto mercato de ista terra, etc. , Capitulo monachorum præesse, in capitulo convenire. Item, Observationes monachicas servare. Vide supra in Ordo 6. , Promissa exigere. Vide supra Parola. , in Charta ann. 1252. ex Chartular. Maurigniac. Phrasis Gallica, Tenir prison. in cantando dicuntur qui plus æquo protrahunt cantum finiendo. Spicilegium MS. Fontatanell. pag. 202 : Punctum nullus Teneat, sed cito dimittat.... Nullus ante alios incipere et magis currere præsumat, aut post alios minus currere, trahere vel punctum Tenere. , Congregationem habere, in qua proponuntur a magistro quæstiones a discipulis discutiendæ et solvendæ. Constit. Carmelit. MSS. part. 1. rubr. 15 : Magister studentium omnes actus scholasticos fieri consuetos intus vel extra infaillibiliter exerceat et sequatur, et specialiter quod omni ebdomada, semel ad minus, habeat Tenere quæstionem. . Vide in Raub. , Timorem incutere. Vide supra in Regardum 3. , Illud regere. Charta ann. 1213. ex Chartul. Campaniæ fol. 86 : Umfredus nichil valet ad regnum Tenendum, et ideo, dicebant, auferamus ei uxorem suam et demus eam Marchioni qui bene reget regnum. , Vim vi repellere, defendere, Gall. Se défendre. Breviarium Historiæ Pisanæ ad ann. 1171. apud Murator. tom. 6. col. 184 : Cumque diu pugnatum esset, illi se non valentes Tenere, videntes murum a gatto foratum, et a manganis turrim, iv. Nonas Decembris se reddiderunt Pisanis. , Gall. Tenir compagnie, Cum aliquo versari. Arest. ann. 1350. 6. Nov. in vol. 2. arestor. parlam. Paris. : Audito quod dictus Colardus erat in prisione detentus, Johannes Candelerii iverat ad locum in quo erat detentus,.... et Tenendo sibi societatem, etc.

Menu

Word wheel

tenere

Saved

Recent