thesaurarius
thēsaurārĭus, a, um, adj. [thesaurus],
- of or belonging to treasure: fures, treasure-thieves, Plaut. Aul. 2, 8, 25 (395).—Subst.: thēsaurārĭum, i, n., treasure (late Lat.), Cassiod. in Psa. 21, 31.
thēsaurārius (thēnsaurārius), a, um (thesaurus), zum Schatze gehörig, Schatz-, fur, Schatzdieb, Plaut. aul. 395. – subst., thēsaurārius, iī, m., der Schatzmeister, Rendant (franz. trésorier). Isid. epist. 1, 10 u. 14. Ven. Fort. carm. 10, 21, 17.
speluncam illam inestimabilis pretii ~iam fratres idonei cum summo ingrediuntur tremore
mantica sacrorum ~ia
sidereo quoque lumini respondet terra tot sanctarum glebarum ~ia miraque fragrantia ut paradissus Domini sua fundit aromata
tanta fuit virtutum ~ia humilitas ut ‥
Regina Aethiopum ~ium praemittens in Jerusalem gentium designat Ecclesiam, virtutum fideique Domino dona largituram
visis ‥ reliquiis ac mirabilibus thessaurariis
Henricus ~ius tenet de rege Sudbertune
videntibus his: Roberto, Sarum decano, Jordano ~io
camerariorum officium annexum est officio ~ii ‥ et est eis idem velle et idem nolle ad honorem regis
officium ~ii vel cura vel sollicitudo ipsius vix explicari posset verbis
~ii officium est ‥ super quodlibet altare j cereum invenire
~ii officium est ornamenta et thesauros ecclesie conservare
ut duo ~ii per abbatem de consensu tocius capituli ‥ eligantur
testibus ‥ domino Roberto tessaurario
revestiarius ‥ redditus coquine ‥ incepit custodire, pro qua videlicet re a plebeis ~ius est appellatus
feretrario, vestiario, socio sacriste, thesorario in eodem sinodo
revestiarius sive ~ius cum socio jacebunt in thesauraria sive in revestiario
istas moniales ~ias volumus appellari que etiam thesaurarie ter in anno ‥ de receptis et expensis reddant ‥ rationem
due moniales ‥ deputantur ~ie sive bursarie monasterii
in quadam cista communi sub tribus clavibus quarum unam habeat abbatissa et duas alias habeant ipse thesararie
Anselmus ‥ ~ius Exoniensis
de eo quod tesaurarius Eboracensis ad reedificacionem et reparacionem ecclesie solet exhibere
Willelmo de H., domini regis tezaurario
dominus suus, teszaurarius London'
coram thes' et baronibus scaccarii
officium ‥ ~ii garderobe est ‥ compotum reddere ‥ de feodis forincecis
Walterum de Langetone regni ~ium
Willelmum de Langetone, episcopum Coventriensem, qui fuit ~ius Anglie tempore patris sui
R. de Bury ordinatus est coferarius regis, deinde ~ius dewardrop
venit ‥ de via maris ad fontem mellifluum, de perniciosis opibus ad incorruptibilium divitiarum ~ium
dare annuatim de ~ia nostra centum solidos
duo cerei ‥ in [v. l. de ] ~ia tota die ante sepulchrum ardebant
sex marcas ‥ quas posuit ‥ in j cista, et hostio ~ie castri nostri Wintonie, ferratis et preparatis ad quintamdecimam ‥ custodiendam
rex ‥ cum ingrederetur ~iam suam ut videret thesaurum suum
acquietancia jacet in ~ia in longa cofra inter alias acquietancias
quod pecunia restituatur tessaurarie
veredictum aldermannorum de burgaria, ~io domini regis fracto
in domo interiori ~ie Wellie
ecclesias ‥ quas Ricardus ‥ dedit ecclesie beati Pauli et Godefrido ejusdem loci thesaurario in perpetuam ~iam
Rogerius ‥ uni [nepotum ] camerariam, alteri ~iam ‥ impetravit
~ia illa redibit ad Hamonem precentorem et ipse inde fiet thesaurarius
nos ‥ concessisse Galfrido ‥ ~iam ecclesie Limericensis cum prebenda ad eam pertinente ‥ vacantem
tempore vite sue habeat ~iam et camerariam Scaccarii Hibernie
cancellaria et thezauraria
prelati, sacerdotes, vel diaconi non habebunt officia secularia, ut puta cancellariam, ~iam [ME: ]tresorie
1 thēsaurārĭus (16) (thēns-), a, um, de trésor : Pl. Aul. 395.
2 thēsaurārĭus, ĭī et -saurēnsis, is, m. , gardien du trésor, trésorier : Isid. Ep. 1, 10 ; Cod. Just. 12, 24, 2.
Desiderius ThesaurariusDagoberti Regis, in ejusdem Regis præcepto de Episcopali dignitate Cadurcæ urbis eidem Desiderio collata.
Rado Thesaurorum regalium summus Procurator, apud Fridegodum in Vita S. Audoeni Episc. Rotom. cap. 4. apud Surium.
Præsentibus Thesauribus et Magistris monetarum, etc.
Nicolas Braique Tressouriers de Normandie, in Chartul. S. Benigni Divion. ad ann. 1350.
Thesaurier, non semel in Chartul. Latiniac.
Ad Thesaurarium pertinet ostiarii basilicarum ordinatio, incensi præparatio, cura Chrismatis conficiendi, cura Baptisterii ordinandi, præparatio luminariorum in sacrificio.Rodericus Zamocensis Episc. in Speculo Vitæ humanæ lib. 2. cap. 16 :
Thesaurarius sive custos, præcipua quadam prærogativa, ac honoris præeminentia in sacrosancta Ecclesia fulget. Illorum enim dignitati et officio, basilicarum primo incumbit custodia et tuitio, ostiariorum institutio, luminarium incensio et præparatio, cura denique baptisterii : vasorum quoque sanctorum, ac sacerdotalium vestium, necnon sacrarum reliquiarum, et tandem totius Ecclesiæ thesauri ad eum pertinet principalis custodia. Sed et inter Ecclesiæ ministros, pro modo obsequii, et personarum differentiis, reditus et oblationes dividit.Leges Alfonsi IX. Regis Castellæ part. 1. tit. 6. leg. 6 :
Tesorero tanto quier dezir como guardador de Tesoro ca a su oficio conviene de guardar las cruzes, e los calices et las vestimentas, e los libros, et todos los otros ornamentos de la santa Eglesia, et el deve componer los altares, et tener la Eglesia limpia et apuesta, e a bonda de encienso, et de candelas, et de las otras luminarias, que son menester. Otrosi el deve guardar la chrisma, e mandar e ordenar como se faga el Baptismo. E a su oficio pertenesce de fazer tanner las campanas.
Thesaurariam (creamus) ad quam Ecclesiam claudere et aperire, campanas pulsare facere, omnia utensilia Ecclesiæ custodire, lampades et luminaria curare, de incenso, luminibus, pane et vino ac reliquis ad celebrandum necessariis, de redditibus fabricæ Ecclesiæ exponendis ad votum Capituli providere pertinebit.
Thesaurarius vel Sacrista,officio potissimum munus incumbitquod idem est in officio, licet nomina sint diversa, etc. Thesaurarii
luminariaEcclesiæ providere. Hincmarus Epist. 4. ex Labbeanis :
Thesaurarius de luminaribus et de aliis omnibus, quæ ad Ecclesiæ honestatem, utilitatem, atque salvationem, et ad suum ministerium pertinent, providentiam gerat.Concilium Coloniense ann. 1260. cap. 8 :
Thesaurarii seu custodes, quorum interest Ecclesiæ luminaria ministrare, ea ita fideliter administrent, et generaliter omnis Ecclesiasticæ supellectilis seu thesauri custodiam eorum fidei atque curæ commissam ita conservent fideliter et solerter, etc.Adde Statuta Leichefeldensis Ecclesiæ in Monastico Anglic. tom. 3. pag. 241. 250. et Statuta Ecclesiæ Londinensis ibid. pag. 337.
Notum fieri volumus.... quod inter Meldensem episcopum et Thesaurarium Compendiensis ecclesiæ, dominum videlicet Philippum fratrem regis, diutina fuerat controversia de quadam annona, quam præfatæ Compendiensis ecclesiæ matricularii in decima Nantolii accipiebant. Si quidem Meldensis episcopus annonam illam saisierat, quia de suo erat feodo, et prænominatus Thesaurarius ei hominium inde facere nolebat. Prædicta igitur controversia in hunc modum compositionis est terminata. Abbas Compendii, in cujus manus Thesauraria devenit, quia hominium facere non potest, Meldensi episcopo annuatim persolvet in festo beati Stephani mense Augusto decem solidos.Multa hic habes notatu digna.
ThesaurariumS. Mauricii Andecavensis, cum consensu uxoris suæ, triumque filiorum fundasse atque dotasse Ecclesiam in honorem S. Martini Vertavensis in villa Legionis ad Oldonem fluvium, ut monachi S. Albini eam monasticæ religioni aptarent. Postmodum Wido ipse apud S. Albinum monachus factus est.
Thesaurarius, qui in aliquibus monasteriis Cellerarius vocatur, recipit debita et redditus totius monasterii.
Matricularii seu Thesaurarii et alii parreciani parrochialis ecclesiæ B. M. Magdalenes civitatis Paris, etc.