tueri

tueri [CL] 1 to look at, observe. b to observe, notice (that). gemini serpentes a Tenedo insula, omni populo tuente, fretum ‥ verberabant Lib. Monstr. III 10; item a tuor, tueor, -eris i. videre Osb. Glouc. Deriv. 575.  b si fueris tutus quod te sint dampna secuta / per socium pictum vel amicum larveolatum D. Bec. 825. 2 to watch (esp. protectively) over, guard, defend, keep safe (also in transf. or fig. context); b (from spec. danger or sim.). c to provide protection for, protect (from source of harm, damage, or sim.). qui gregis excubias ut pastor ovile tuetur Aldh. VirgV 991; tuere, Domine, populum tuum et ab omnibus peccatis clementer emunda Rit. Durh. 8; nocte dieque sacrum precibus tuebaris ovile Wulf. Poems 10; Curceienses ‥ panes in furno armis tuebantur, eisque Belesmenses auferre nitebantur, et hac de causa multe strages crudeliter agebantur Ord. Vit. VIII 16 p. 364; est ‥ michi firma domus ‥ ubi ‥ sodales fidissimi ‥ michi circumjacentem patriam tuentur contra municipes Britolii Ib. XII 19 p. 365; dum ‥ due comitisse cum uxore militis qui turrim tueri debebat luderent Ib. XIII 43 p. 125; locus claustralium, quem ipsi defendere debent et contra hostes tueri, regularis est observantia Ailr. Serm. 17. 5. 295; nos pro posse nostro tuebimur et consolidabimus omnes et singulos pares et nobiles Ps.-Elmh. Hen. V 91 p. 256.  b illius obtentu ab omnibus adversis tueamini et bonis omnibus perfruamini Egb. Pont. 87.  c quiddam super altare prominet, quod a feditate volucrum sacratum lapidem tueatur W. Malm. GP V 217; a quo [ictu] nec galea caput in conum erecta nec reliquum corpus ferrea lorice tricatura tuetur Gir. TH III 10; hic [Dungallos] statuit ut templa et strata, ipse quoque civitates et aratra colonorum, ad se fugientes tuerentur Gerv. Tilb. II 17 (cf. G. Mon. II 17). 3 to protect the interests of, defend (person). b to defend, excuse (act). latro nequaquam pro furto ‥ furem aliquem damnat, quem potius optat, tuetur, amat utpote sui sceleris consortem Gildas EB 100; fures et predones ad exaggerandum nefas tuebatur Ord. Vit. XII 18 p. 363.  b 1167 nemo suum fraudulenta verborum excusatione tueatur errorem J. Sal. Ep. 189 (186); est stolidi stolida stolide sua facta tueri D. Bec. 1239. 4 to express support for, defend (cause, opinion, or sim.). b to maintain, uphold (judgement, position, or sim.). suas partes cujusque ordinis viris summo studio tuentibus W. Malm. GR II 161; non est convicti famulantis causa tuenda D. Bec. 1240.  b Paschalis papa sententiam antecessoris sui invicto robore tuebatur W. Malm. GP I 56. 5 to look after, to have oversight of. metiebatur illum [fratrem Rotbertum] minus habilem ad gubernandum rem publicam pro lenitate ingenii quod videret Normaniam suam ‥ ab improbissimis grassatoribus vastari nec nosset tueri W. Malm. GP I 61; ad curam claustralis prioratus tuendam promovit Ord. Vit. III 2 p. 20. 6 to maintain, preserve unimpaired: a (condition); b (practice or sim.). a quis, rogo, hominum maxime adolescentium, sine dolore maximo vel timore tueri pudicitiam, vel lascivientem refrenare valet affectum? Ailr. Spir. Amicit. II 50. 676.  b absit ab omni Christiano leges vel consuetudines tenere et tueri que Deo ‥ noscuntur esse contrarie W. Malm. GP I 50.