γάλα
γάλα, milk
- milk, ἀμελγόμενοι γ. λευκόν Il. 4.434, cf. Od. 4.88, etc.; εὔποτον γ., εὐτραφὲς γ., A. Pers. 611, Ch. 898; ἐν γάλακτι ὤν, τεθραμμένη, at the breast, E. HF 1266, Pl. Ti. 81c; ἐν γάλαξι τρέφεσθαι Id. Lg. l.c. (so metaph., ἐν σπαργάνοις καὶ γάλαξιν εἶναι, of art, Ael. VH 8.8); διδόναι γάλα X. Cyn. 7.4; ἐμπλῆσαι γάλακτος to fill full of milk, Theoc. 24.3: metaph., οἶνος, Ἀφροδίτης γ. Ar. Fr. 596.
- 2 ὀρνίθων γ. (ὄρνιθος γάλα, = ὀρνιθόγαλον, Nic. Fr. 71.5, Dsc. 2.144), prov. of rare and dainty things, Ar. V. 508, Av. 734, Mcn. 936; τὸ λεγόμενον, σπανιώτατον πάρεστιν ὀρνίθων γ. Mnesim. 9, cf. Ach.Tat. Intr.Arat. 4 (expld. by Anaxag. 22 as white of egg, cf. Sch. Luc. Merc.Cond. 13).
- 3 ἀγαθὸν γ. a good wet-nurse, Call. Epigr. 50 Pf.; οὐδʼ εἰ γ. λαγοῦ εἶχον . . καὶ ταὧς, κατήσθιον Alex. 123.
- II milky sap of plants, Thphr. HP 6.3.4, etc.
- III the milky way, Parm. 11, Arist. Mete. 345a12, Arat. 476; but ὁ τοῦ γάλακτος κύκλος Euc. Phaen. p.4 M., Gem. 5.69.
I
1 leche
a) de animal
ἀμελγόμεναι (ὄϊες) γ. λευκόν
αἴγειον
μήλειον ἢ βόειον ἢ μεμειγμένον
λεόντεον
ὄνειον
γ. κυνός
γ. λαγοῦ
leche de liebre como ej. de cosa rara y exquisita (cf. τῶν ἐχόντων γάλα ζῴων
ἄκρητον γ.
leche pura, no aguadaὃς ... ἂν ... ἐρίζοι καὶ γάλακι χροιήν
el cual competiría incluso con la leche en cuanto a su color (el cuervo)ἡ τοῦ γάλατος ὑποστάθμη
• alimento favorito de los centauros, Eust.916.38;
b) humana, de madre o nodriza
γ. μητρός
εὐτραφὲς γ.
γυναικεῖον γ.
• utilizada en la fabricación de perlas PHolm.198 (IV d.C.)
•
ἐν γάλακτι εἶναι
estar en la lactancia, ser lactante(παῖδες) ἔτι ἐν γάλαξι τρεφόμενοι
ἐν σπαργάνοις καὶ γάλαξι εἶναι
estar en mantillas ref. a la pintura
• διδόναι γ. amamantar, criar con leche X.Cyr.7.4,
ἐμπλῆσαι γάλακτος
hartar de lecheτὰ γάλακτα, ἀδελφὰ τῶν ἐπιμηνίων
• frec. en contratos de amas de cría
ὁμολογῶ τροφεύσειν ... [καὶ θη]λάσειν τῷ ἰδίῳ γάλακτι ... παιδίον ἐπ' ἔτη δύο
c) usada para dulces y postres, frec. unida a la miel
τυρακίνας δὲ γάλακτι ... συγκατάφυρτος
pastel de queso batido con lecheμέλι καὶ γ. σύμπακτον
χόνδρος γάλακτι κατανενιμμένος
• tb. en sacrificios o libaciones A.Pers.611,
μετὰ μέλιτος προλαβεῖν
d) utilizada en medic. y ciencia
γάλαξι δὲ χρησάμενος ... αἰγείοισι καὶ μηλείοισι
• para fabricar sustancias blanqueadoras PHolm.61.
2 p. ext. nodriza, ama de cría
ἀγαθὸν γ.
3 ὄρνιθος γ. analóg. clara de huevo Anaxag.B 22, Ach.Tat.Intr.Arat.4, Eust.1485.28, Sch.Luc.Merc.Cond.13, cf.
II usos fig., metáf. y rituales
1 leche, lo más exquisito
οἶνος, Ἀφροδίτης γ.
• prov.
ὀρνίθων γ.
leche de pájaros, e.e. cosa rara y exquisitaτὸ λεγόμενον σπανιώτατον πάρεστιν ὀρνίθων γ.
2 leche como exponente de fertilidad o riqueza manando de la tierra como tal símbolo
ῥεῖ δὲ γάλακτι πέδον
γῆν ῥέουσαν γ. καὶ μέλι
3 leche, símbolo del renacimiento
ἔριφος ἐς γάλ' ἔπετον
ref. al iniciado
• como alimento espiritual para los que se inician en el cristianismo 1Ep.Cor.3.2, 1Ep.Petr.2.2, Ep.Hebr.5.12, Clem.Al.Paed.1.6.49, ofrecida a los recién bautizados Ep.Barn.6.17a.
III bot.
1 ὄρνιθος γ. leche de gallina, Ornithogalum umbellatum L., Nic.Fr.71.5, Dsc.2.144.
2 savia lechosa
3 zumo lechoso
γ. ... τὸν τῆς συκῆς λέγουσιν ὀπὸν ... ἔτι δὲ καὶ τὸν τοῦ τιθυμάλλου
IV astr. τὸ Γ. la Vía Láctea Parm.B 11, Arist.Mete.345a12, Arat.476, tb.
ὁ τοῦ γάλακτος κύκλος
•Gener. se postula un tema *g°lakt- c. la -t- originariamente en nom.-ac., de donde se extendió a los demás casos, cf. lat. lac, lactis, gót. miluks ‘leche’. La r. sería *melg-, *melk- de ide. *ml̥g-, v.
1. melk,
2. astr. de Melkweg
1) Milch, von Menschen u. Tieren, von Hom. an überall ; Hom. γάλα λευκόν Il. 4.434, 5.902 ; λευκοῖο γάλακτος Od. 9.246 ; vom μῶλυ Od. 10.304 ῥίζῃ μὲν μέλαν ἔσκε, γάλακτι δὲ εἴκελον ἄνθος ; γλυκεροῖο γάλακτος Od. 4.88 ; αἰεὶ παρέχουσιν ἐπηετανὸν γάλα θῆσθαι Od. 4.89 ; vom Kyklopen ἀνδρόμεα κρέʼ ἔδων καὶ ἐπʼ ἄκρητον γάλα πίνων Od. 9.297. – Pind. N. 3.75 u. Folgde ; γάλα ἔχειν, γάλα δοῦναι, ἐν γάλακτι τρέφεσθαι, von Säuglingen, Plat. Tim. 81c ; auch plur., ἐν γάλαξι Legg. X.887d ; vgl. Ael. H.A. 8.8 ; ἐν γάλακτι εἶναι Eur. Herc.Fur. 1269 ; übertr., die Amme, Callim. 43 (VII.458).
2) der Saft von Pflanzen, = ὀπός, Medic.
3) die Milchstraße, οὐράνιον Parmenid. frg. Arist. Meteor. 1.8.
4) ὀρνίθων γάλα, was bei Nic. Ath. IX.371c eine Pflanze ist, wird sprichwörtlich von seltenen leckeren Speisen u. übh. von auserlesenen Glücksgütern gebraucht, Ar. Vesp. 508 u. öfter ; nach Schol. Av. 733 ἐπὶ τῶν λίαν εὐδαιμονούντων – ἢ ἐπὶ τῶν σπανίων καὶ δυσευρέτων ἀγαθῶν ; vgl. Luc. Merc.cond. 13, Strab. XIV.1.15, bes. Diog. 3.92.
γάλακτος, τό
[cf. γλάγος.]
Milk Il. 4.434, Il. 5.902: Od. 4.88, 89, Od. 9.246, 297, Od. 10.304.
- 1milk προβάτων γὰρ ἐκ πάντων κελάρυξεν θηλᾶν γάλα (cf. Plut., 409b: οἱ μὲν περὶ τὸ Γαλάξιον τῆς Βοιωτίας κατοικοῦντες ᾔσθοντο τοῦ θεοῦ (= Ἀπόλλωνος) τὴν ἐπιφάνειαν ἀφθονίᾳ καὶ περιουσίᾳ γάλακτος.) *fr. 104b. 3*. ἀπὸ μὲν λευκὸν γάλα χερσὶ τραπεζᾶν ὤθεον fr. 166. 3. met., ἐγὼ τόδε τοι πέμπω μεμιγμένον μέλι λευκῷ σὺν γάλακτι (i. e. τὸν ὕμνον) N. 3.78
Strong 1051
milk: I Co 9:7. Metaph., of elementary Christian teaching: I Co 3:2, He 5:12, 13; τὸ λογικὸν ἄδολον γ., the rational (spiritual) genuine milk (v. Hort, in l.), I Pe 2:2 (in support of AV, milk of the word, v. ICC, in l.).†
a
σπονδὴν τέλεσον ἀπὸ οἶνου καὶ μέλ[ι]τος καὶ γάλακτος καὶ ὀμβρίου ὕδατος
completa la libación con vino, miel, leche y agua de lluvia
λαβὼν γάλ[α] βόειον καὶ καταχεάσα[ς
toma leche de vaca y derrámala
γ., οἶνον λευκὸ[ν] σπ[ένδων
haciendo una libación de leche y vino blanco
εἰς ἀμπέλινα ξύλα σπείσας οἶνον ἢ ζύτον ἢ μέλι ἢ γ.
tras haber derramado vino, cerveza, miel o leche sobre sarmientos de vid
σπένδε δὲ αὐτῷ γά. βοὸς μελαίνης πρωτοτόκου καὶ πρωτοτρόφου
haz una libación en su honor con leche de una vaca negra, primogénita y primera criada
b
b.α
ἔχε δὲ κρατῆρα παρακείμενον ἔχοντα γ. μελαίν<η>ς βοὸς καὶ οἶνον ἀθάλασ<σ>ον
toma la cratera cercana que contiene leche de una vaca negra y vino no mezclado con agua del mar
b.β
λαβὼν σπέρμα ὑοσκυέμου βρέξον αὐτὸ γάλακτος ἱππίου
toma semilla de beleño y mójala en leche de yegua
c
λαβὼν τὸ γ. σὺν τῷ μέλιτι ἀπόπιε πρὶν ἀνατολῆς ἡλίου
toma la leche con la miel y bébela antes de que salga el sol
πρὸ τοῦ δὲ σε ἀποροφᾶν τὸ γ. καὶ τὸν οἶνον ἐπερεῖς τὴν ἐντυχίαν ταύτην
antes de beberte de un trago la leche y el vino, añadirás esta petición
d
μέλλων κοιμᾶσθαι ὀνείῳ γάλακτι καθᾶρόν σο[υ] τὴν στρωμνήν
cuando vayas a acostarte purifica tu cama con leche de burra
e
λαβὼν ... γ. συκαμίνου καὶ χυλὸν ἀρτεμισίας μονοκλώνου ... καὶ πάντα λειώσας ... γράφε
toma leche de moral y jugo de artemisa de un solo tronco, machácalo todo y escribe
f
αἶμα χηναλώπεκος· γ. συκαμίνης
sangre de ganso egipcio es leche de moral
ἄρωμα Κρόνου· γ. χοιριδίου
planta aromática de Cronos es leche de cerda
- milk, Hom., etc.; ὀρνίθων γάλα, proverb. of rare and dainty things, Ar.
-
…αὐτὸν χῶρον ἐκλιπὼν ἐμοὶ οὕφις ἐμοῖσι σπαργάνοις ὡπλίζετο, καὶ μαστὸν ἀμφέχασκʼ ἐμὸν θρεπτήριον, θρόμβῳ δʼ ἔμειξεν αἵματος φίλον γάλα, ἡ δʼ ἀμφὶ τάρβει τῷδʼ ἐπῴμωξεν πάθει, δεῖ τοί νιν, ὡς ἔθρεψεν ἔκπαγλον τέρας, θανεῖν βιαίως…
Aeschylus, Libation Bearers
-
…δόμων πάλιν ἔστειλα, παιδὸς πατρὶ πρευμενεῖς χοὰς φέρουσʼ, ἅπερ νεκροῖσι μειλικτήρια, βοός τʼ ἀφʼ ἁγνῆς λευκὸν εὔποτον γάλα, τῆς τʼ ἀνθεμουργοῦ στάγμα, παμφαὲς μέλι, λιβάσιν ὑδρηλαῖς παρθένου πηγῆς μέτα, ἀκήρατόν τε μητρὸς ἀγρίας ἄπο…
Aeschylus, Persians
-
…γὰρ τίκτει μῆλα τελεσφόρον εἰς ἐνιαυτόν. ἔνθα μὲν οὔτε ἄναξ ἐπιδευὴς οὔτε τι ποιμὴν τυροῦ καὶ κρειῶν οὐδὲ γλυκεροῖο γάλακτος, ἀλλʼ αἰεὶ παρέχουσιν ἐπηετανὸν γάλα θῆσθαι. ἧος ἐγὼ περὶ κεῖνα πολὺν βίοτον συναγείρων ἠλώμην, τῆός μοι ἀδελφεὸν…
Homer, Odyssey
-
…γῆς, καὶ τῇδε κρήνην ἐξανῆκʼ οἴνου θεός · ὅσαις δὲ λευκοῦ πώματος πόθος παρῆν, ἄκροισι δακτύλοισι διαμῶσαι χθόνα γάλακτος ἑσμοὺς εἶχον · ἐκ δὲ κισσίνων θύρσων γλυκεῖαι μέλιτος ἔσταζον ῥοαί. ὥστʼ, εἰ παρῆσθα, τὸν θεὸν τὸν…
Euripides, Bacchae
-
…τοῖσιν ἀκέεσιν ἐχρέοντο · τὰ γὰρ πλεῖστα αὐτέοισιν εἰρέαται πλὴν τῶν ὀξειῶν νούσων, φάρμακα ἐλατήρια διδόναι καὶ ὀῤῥὸν καὶ γάλα ἐς τὴν ὥρην πιπίσκειν. Εἰ μὲν οὖν ταῦτα ἀγαθὰ ἦν καὶ ἁρμόζοντα τοῖσι νουσήμασιν, ἐφʼ οἷσι παρῄνεον διδόναι…
Hippocrates, Regimen in Acute Diseases
-
…, καὶ καταστίκτους δορὰς ὄφεσι κατεζώσαντο λιχμῶσιν γένυν. αἳ δʼ ἀγκάλαισι δορκάδʼ ἢ σκύμνους λύκων ἀγρίους ἔχουσαι λευκὸν ἐδίδοσαν γάλα, ὅσαις νεοτόκοις μαστὸς ἦν σπαργῶν ἔτι βρέφη λιπούσαις · ἐπὶ δʼ ἔθεντο κισσίνους στεφάνους δρυός τε μίλακός τʼ ἀνθεσφόρου…
Euripides, Bacchae
-
…. ἔνθα μὲν οὔτε ἄναξ ἐπιδευὴς οὔτε τι ποιμὴν τυροῦ καὶ κρειῶν οὐδὲ γλυκεροῖο γάλακτος, ἀλλʼ αἰεὶ παρέχουσιν ἐπηετανὸν γάλα θῆσθαι. ἧος ἐγὼ περὶ κεῖνα πολὺν βίοτον συναγείρων ἠλώμην, τῆός μοι ἀδελφεὸν ἄλλος ἔπεφνεν λάθρῃ, ἀνωιστί ,…
Homer, Odyssey
-
…δέ τε χρὼς ὑπὸ καύματος · ἀλλὰ τότʼ ἤδη εἴη πετραίη τε σκιὴ καὶ βίβλινος οἶνος, μάζα τʼ ἀμολγαίη γάλα τʼ αἰγῶν σβεννυμενάων, καὶ βοὸς ὑλοφάγοιο κρέας μή πω τετοκυίης πρωτογόνων τʼ ἐρίφων · ἐπὶ δʼ αἴθοπα πινέμεν οἶνον…
Hesiod, Works and Days
-
…ἐύζωνος Μετάνειρα, ἔτρεφεν ἐν μεγάροις · ὃ δʼ ἀέξετο δαίμονι ἶσος, οὔτʼ οὖν σῖτον ἔδων, οὐ θησάμενος γάλα μητρὸς ἠματίη μὲν γὰρ καλλιστέφανος Δημήτηρ χρίεσκʼ ἀμβροσίῃ ὡς εἰ θεοῦ ἐκγεγαῶτα ἡδὺ καταπνείουσα καὶ ἐν κόλποισιν ἔχουσα · νύκτας…
NA, Homeric Hymns
-
…, νεογενὲς δάκος ; αὐτὴ προσέσχε μαζὸν ἐν τὠνείρατι. καὶ πῶς ἄτρωτον οὖθαρ ἦν ὑπὸ στύγους ; ὥστʼ ἐν γάλακτι θρόμβον αἵματος σπάσαι. οὔτοι μάταιον · ἀνδρὸς ὄψανον πέλει. ἡ δʼ ἐξ ὕπνου κέκλαγγεν ἐπτοημένη. πολλοὶ δʼ…
Aeschylus, Libation Bearers