ἀληθής
ἀληθής, ἀληθής, ἀληθές, true, real
- unconcealed, so true, real, opp. false, apparent:
- I Hom., opp. ψευδής, in phrases ἀληθέα μυθήσασθαι, εἰπεῖν, ἀγορεύειν, ἀληθὲς ἐνισπεῖν, Il. 6.382, Od. 13.254, 3.254, 247, al.; in Hdt. and Att. τὸ ἀληθές, by Trag. crasis τἀληθές, Ion. τὠληθές (Hdt. 6.68, 69), or τὰ ἀληθῆ, by crasis τἀληθῆ, etc.; ἀληθέϊ λόγῳ χρᾶσθαι Hdt. 1.14, etc.; οἱ ἀληθέϊ λόγῳ βασιλέες 1.120; ἀληθεστάτη πρόφασις Th. 1.23.
- 2 of persons, etc., truthful, honest (not in Hom., v. infr.), ἀ. νόος Pi. O. 2.92; κατήγορος A. Th. 439; κριτής Th. 3.56; οἶνος ἀ. ‘in vino veritas’, Pl. Smp. 217e; ὁ μέσος ἀ. τις Arist. EN 1108a20.
- 3 of oracles, true, unerring, ἀλαθέα μαντίων θῶκον Pi. P. 11.6, cf. S. Ph. 993, E. Ion 1537; of dreams, A. Th. 710.
- II of qualities or events, true, real, φίλος E. Or. 424; ἀ. τὸ πραχθέν Antipho 1.6; genuine, ἀ. εἶναι δεῖ τὸ σεμνόν, οὐ κενόν Men. 596.
- 2 realizing itself, coming to fulfilment, ἀρά A. Th. 944.
- III Adv. ἀληθῶς, Ion. -θέως, truly, Simon. 5.1, Hdt. 1.11, al., A. Supp. 315, etc.
- b actually, in reality, γένος τόδε Ζηνός ἐστιν ἀ. ib. 585; ἀ. οὐδὲν ἐξῃκασμένα Id. Ag. 1244, cf. Th. 1.22, etc.; τὴν ἀ. μουσικήν (sc. οὖσαν) Antiph. 209.6:—ὡς ἀ. in the true way, really, E. Or. 739, Pl. Phd. 63a, etc.; ἡ μὲν γὰρ ὡς ἀ. μήτηρ D. 21.149: Comp. -εστέρως Pl. R. 347e, -έστερον Antipho 3.3.4: Sup. -έστατα X. Mem. 4.8.1.
- 2 neut. as Adv., proparox. ἄληθες; indeed? really? ironically, S. OT 350, Ant. 758, E. Cyc. 241, Ar. Ra. 840, Av. 174.
- 3 τὸ ἀληθές truly, Ion. τὠληθές Herod. 7.70.
- B not forgetting, careful, γυνὴ χερνῆτις ἀ. Il. 12.433, cf. Nonn. D. 24.233:—the sense honest is post-Hom.
I
1 de palabras verdadero
ἀ. λόγος
μῦθος
2 de pers. veraz, sincero
Νηρέα δ' ἀψευδέα καὶ ἀληθέα
ἡ γλῶσσ' ἀληθὴς γίγνεται κατήγορος
τοὺς θεοὺς ... τίθης ... ἀληθεῖς
ἀληθεῖς κριταί
†οὐ σοφός, ἀληθὴς δ' ἐς φίλους†
no (soy) sabio, pero sí sincero con mis amigosπερὶ μὲν οὖν τὸ ἀληθὲς ὁ μὲν μέσος ἀληθής τις
respecto a la verdad, el término medio (virtuoso) es ser verazἁ ξείνα ... ἔστι δ' ἀλαθής
• de Dios veraz Meth.Symp.221
• pero verdadero Meth.Arbitr.15, c. hipálage
ἀλαθέα μαντίων θῶκον
sede de oráculos veracesοἶνος ... ἀληθής
• quizá tb. honesto, honrado
γυνὴ χερνῆτις ἀληθής
una hilandera honrada
• auténtico, legítimo subst. οἱ ἀληθεῖς dicho de los ciudadanos cuyos padres también lo son,
op. νόθος
3 de cosas y abstr. real, auténtico, verdadero, cierto
βροτῶν δόξας, ταῖς οὐκ ἔνι πίστις ἀληθής
Ἄρης ἀρὰν πατρῴαν τιθεὶς ἀλαθῆ
Ares que hizo cierta la paterna maldiciónἄγαν δ' ἀληθεῖς ἐνυπνίων φαντασμάτων ὄψεις
ὅπως τὸ πραχθὲν ᾖ ἀληθές
para que se establezca la realidad de los hechosἡ ἀληθεστάτη πρόφασις
la causa más realὁ δ' Ἐπίκουρος τὰ μὲν αἰσθητὰ πάντα ἔλεγεν ἀληθῆ καὶ ὄντα
Epicuro decía que todas las cosas sensibles eran reales y existentesτὠληθὲς ἢν θέλῃς ἔργον
ἀληθὲς εἶναι δεῖ τὸ σεμνόν, οὐ κενόν
ἀληθεστάτη παιδείας ἐπιθυμία
ἀ. χάρις τοῦ θεοῦ
ἀληθέα μέλπετο νίκην
• pero sincero
αὐδάσομαι ἐνόρκιον λόγον ἀλαθεῖ νόῳ
entonaré con mente sincera unas palabras avaladas por mi juramento
II subst. τὸ ἀ.
1 c. verbos de ‘decir’ verdad
ἀληθέα μυθήσασθαι
ἀληθέα γηρύσασθαι
ἀληθέα πάντ' ἀγορεύσω
ἀληθέα εἰπεῖν
ἀληθὲς ἐνίσπες
σοφίη ἀληθέα λέγειν
πῶς δῆτ' ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις;
¿cómo podrías decir venturas y alcanzar verdades?οὐ τἀληθῆ ἔφη λέγειν
καλεῖς τι ἀληθῆ λέγειν καὶ ψευδῆ;
2 en sent. ontológico realidad, verdad (cf. ᾤοντο τἀληθὲς ἐν τῷ φαίνεσθαι
creían que la realidad estaba en la aparienciaτὸ γὰρ ἀληθὲς εἶναι τὸ φαινόμενον
τίνος ἔσται περὶ αὐτῶν ἄλλου τὸ θεωρῆσαι τὸ ἀληθὲς καὶ ψεῦδος;
¿a quién competirá (e.e. sino al filósofo) estudiar la verdad y el error con respecto a ellas?ἀδύνατον τἀληθὲς λαθεῖν
ὀμνύω τὴν τοῦ Κυρίου Κομμόδου Καίσαρος τύχην ἀληθῆ εἶναι
juro por la suerte del emperador Cómodo que es verdad
III usos adverb. del neutr. sg.
1 proparox., irón.
ἄληθες;
¿de veras? ¡no me digas!
2 en realidad, verdaderamente
τὸ δὲ ἀληθέστερον εἰπεῖν
para decirlo de una manera más verdaderaτὸ δὲ ἀληθές
en realidad
IV adv. -ῶς, jón. -έως Simon.37.1, dór.
ἀλαθέως
1 verdaderamente, en verdad Simon.l.c., Hdt.1.11, A.Supp.315, Epicur.Fr.[59] 9, Theoc.l.c., PLond.1928.13, POsl.88.8 (ambos IV d.C.).
2 realmente
γένος τόδε Ζηνός ἐστιν ἀληθῶς
ἡ ἀληθῶς μουσική
ὡς ἀληθῶς
•De ἀ- priv. y raíz de λανθάνω.
1. waar:
2. werkelijk, echt:
3. oplettend, nauwgezet:
• Adv. ἀληθῶς , ion. ἀληθέως, wirklich, in der Tat ; auch mit subst., ὁ ἀληθῶς οὐρανὸς καὶ τὸ ἀληθῶς φῶς καὶ ἡ ὡς ἀληθῶς γῆ Plat. Phaed. 109e ; ἡ ἀλ. μουσική Antiphan. Ath. XIV.648e ; Am häufigsten bei den Attikern ὡς ἀληθῶς, τὸν ὡς ἀληθῶς ἰατρόν Rep. I.345c ; ἦ γάρ ἐστιν ὡς ἀληθῶς ἀφιγμένος Eur. Or. 727.
-ές
[ἀ-1 + λήθω.]
- 1
App., not forgetting, careful, anxious: χερνῆτις Il. 12.433.
- 2
Absol. in neut. pl. ἀληθέα
, the truth Il. 6.382: Od. 3.254 = Od. 16.61, Od. 13.254, Od. 14.125, Od. 17.15, Od. 18.342. - 3
In neut. sing. ἀληθές
as adv., truly Od. 3.247.
- 1
Strong 227
(a) of things, true, conforming to reality: Jo 4:18 5:31,32 6:55 (= ἀληθινός, q.v.) Jo 8:13,14, 17 10:41 19:35 21:24, Ac 12:9, Phl 4:8, Tit 1:13, I Pe 5:12, II Pe 2:22, I Jo 2:8, III Jo 12;
(b) of persons, truthful: Mt 22:16, Mk 12:14, Jo 3:33 7:18 8:26, Ro 3:4, II Co 6:8.†
- unconcealed, true:
- Itrue, opp. to ψευδής, Hom.; τὸ ἀληθές, by crasis τἀληθές, Ionic τὠληθές, and τὰ ἀληθῆ, by crasis τἀληθῆ the truth, Hdt., Attic
- 2of persons, truthful, Il., Attic
- 3of oracles and the like, true, coming true, Aesch., etc.
- IIadv. ἀληθῶς, Ionic -θέως, truly, Hdt., etc.
- 2really, actually, in reality, Aesch., Thuc., etc.; so, ὡς ἀληθῶς Eur., Plat., etc.
- IIIneut. as adv., proparox. ἄληθες; itane? indeed? really? in sooth? ironically, Soph., Eur., etc.
- 2τὸ ἀληθές really and truly, Lat. revera, Plat., etc.; so, τὸ ἀληθέστατον in very truth, Thuc.
-
…; Εὔηνος, ἔφη, ὦ Σώκρατες, Πάριος, πέντε μνῶν. καὶ ἐγὼ τὸν Εὔηνον ἐμακάρισα εἰ ὡς ἀληθῶς ἔχοι ταύτην τὴν τέχνην καὶ οὕτως ἐμμελῶς διδάσκει. ἐγὼ γοῦν καὶ αὐτὸς ἐκαλλυνόμην τε καὶ ἡβρυνόμην ἂν εἰ ἠπιστάμην…
Plato, Apology
-
…οὔτε μικρὸν ἀποκρυψάμενος ἐγὼ λέγω οὐδʼ ὑποστειλάμενος. καίτοι οἶδα σχεδὸν ὅτι αὐτοῖς τούτοις ἀπεχθάνομαι, ὃ καὶ τεκμήριον ὅτι ἀληθῆ λέγω καὶ ὅτι αὕτη ἐστὶν ἡ διαβολὴ ἡ ἐμὴ καὶ τὰ αἴτια ταῦτά ἐστιν. καὶ ἐάντε νῦν ἐάντε αὖθις…
Plato, Apology
-
…αὐτὸ δίκαιον, τὸ τοῦ κρείττονος συμφέρον. νῦν, ἦν δʼ ἐγώ, ἔμαθον ὃ λέγεις · εἰ δὲ ἀληθὲς ἢ μή, πειράσομαι μαθεῖν. τὸ συμφέρον μὲν οὖν, ὦ Θρασύμαχε, καὶ σὺ ἀπεκρίνω δίκαιον εἶναι καίτοι…
Plato, Republic
-
…ἀφιγμένοι ὥσθʼ ἥκουσιν ἀπολογησόμενοι, καὶ λέγουσιν ὡς οὐδὲν κακὸν οὐδʼ αἰσχρὸν εἰργασμένοι εἰσίν. ἐγὼ δʼ ἐβουλόμην ἂν αὐτοὺς ἀληθῆ λέγειν · μετῆν γὰρ ἂν καὶ ἐμοὶ τούτου τἀγαθοῦ οὐκ ἐλάχιστον μέρος. νῦν δὲ οὔτε πρὸς τὴν πόλιν αὐτοῖς…
Lysias, Speeches
-
…ἤκουσα, ἔφη, ἀλλʼ οὐ πείθομαι. βούλει οὖν αὐτὸν πείθωμεν, ἂν δυνώμεθά πῃ ἐξευρεῖν, ὡς οὐκ ἀληθῆ λέγει ; πῶς γὰρ οὐ βούλομαι ; ἦ δʼ ὅς. ἂν μὲν τοίνυν, ἦν δʼ ἐγώ, ἀντικατατείναντες…
Plato, Republic
-
…μετατίθεσο καὶ ἡμᾶς μὴ ἐξαπάτα. νῦν δὲ ὁρᾷς, ὦ Θρασύμαχε ἔτι γὰρ τὰ ἔμπροσθεν ἐπισκεψώμεθα ὅτι τὸν ὡς ἀληθῶς ἰατρὸν τὸ πρῶτον ὁριζόμενος τὸν ὡς ἀληθῶς ποιμένα οὐκέτι ᾤου δεῖν ὕστερον ἀκριβῶς φυλάξαι, ἀλλὰ πιαίνειν οἴει αὐτὸν τὰ…
Plato, Republic
-
…δὲ ὁρᾷς, ὦ Θρασύμαχε ἔτι γὰρ τὰ ἔμπροσθεν ἐπισκεψώμεθα ὅτι τὸν ὡς ἀληθῶς ἰατρὸν τὸ πρῶτον ὁριζόμενος τὸν ὡς ἀληθῶς ποιμένα οὐκέτι ᾤου δεῖν ὕστερον ἀκριβῶς φυλάξαι, ἀλλὰ πιαίνειν οἴει αὐτὸν τὰ πρόβατα, καθʼ ὅσον ποιμήν ἐστιν ,…
Plato, Republic
-
…ὁπωστιοῦν φαίνωμαι δεινὸς λέγειν, τοῦτό μοι ἔδοξεν αὐτῶν ἀναισχυντότατον εἶναι, εἰ μὴ ἄρα δεινὸν καλοῦσιν οὗτοι λέγειν τὸν τἀληθῆ λέγοντα · εἰ μὲν γὰρ τοῦτο λέγουσιν, ὁμολογοίην ἂν ἔγωγε οὐ κατὰ τούτους εἶναι ῥήτωρ. οὗτοι μὲν οὖν…
Plato, Apology
-
…εὖ οἶδα γὰρ ὅτι ἐρήσεται εἰπὲ τί χρὴ λέγειν. λέγε τοίνυν, ἔφη, αὐτῷ, ὦ Κέβης, τἀληθῆ, ὅτι οὐκ ἐκείνῳ βουλόμενος οὐδὲ τοῖς ποιήμασιν αὐτοῦ ἀντίτεχνος εἶναι ἐποίησα ταῦτα ᾔδη γὰρ ὡς οὐ ῥᾴδιον εἴη ἀλλʼ…
Plato, Phaedo
-
…διὰ τί οὖν τῶν ἀγαθῶν πατέρων πολλοὶ ὑεῖς φαῦλοι γίγνονται ; τοῦτο αὖ μάθε · οὐδὲν γὰρ θαυμαστόν, εἴπερ ἀληθῆ ἐγὼ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἔλεγον, ὅτι τούτου τοῦ πράγματος, τῆς ἀρετῆς, εἰ μέλλει πόλις εἶναι, οὐδένα…
Plato, Protagoras