ἀληθεύω
ἀληθεύω, to speak truth
- speak truth, A. Th. 562, Hp. Prog. 15, Pl. R. 589c; περί τι Id. Tht. 202b: with neut. Adj., ἀ. πάντα speak truth in all things, Batr. 14; πολλὰ ἀ. X. An. 4.4.15; τὰς δέκα ἡμέρας ἠλήθευσε he rightly foretold . ., ib. 5.6.18; ἀ. τοὺς ἐπαίνους prove their praises true, Luc. Ind. 20; τοὔνομα ‘make good’, Them. Or. 1.4c.
- 2 of things, to be, prove true, σημεῖα Hp. Prog. 25:—Pass., to be fulfilled, of conditions, ἐπὶ τούτοις -ομένοις X. Cyr. 4.6.10, freq. in Arist.:—Act. of reasoners, arrive at truth, Id. Metaph. 1062a25:—Pass., ὁ λόγος -εύεται is in accordance with truth, Top. 132b4, al.; ἀληθεύεσθαι κατά τινος to be truly predicated of . ., ib. 132a31, al.: fut. Med. in same sense, EN 1100a35, al.
I c. suj. gener. de pers.
1 decir la verdad Pl.R.589c, Plb.11.10.4, 12.23.8, Aesop.163, 196.1, 3, 226.1,
ἀληθεύειν ἀρεστὰ παρὰ θεῷ
τῷ κάμνοντι μὴ ἀληθεῦσαι τὸν ἰατρόν
que el médico no diga la verdad al enfermoπερὶ αὐτό
• c. ac. int.
πάντα
πολλά
τοὺς ἐπαίνους
τοὔνομα
• acertar Hp.Prog.15,
ὅτε τὰς δέκα ἡμέρας ἠλήθευσε
cuando acertó en relación con los diez días
2 en cont. lógicos estar en la verdad op. ψεύδομαι ‘errar’, ‘estar en el error’
ἀληθεύει μὲν ὁ τὸ διῃρημένον οἰόμενος διῃρῆσθαι ... ἔψευσται δὲ ὁ ἐναντίως ἔχων
está en la verdad el que cree que lo que está dividido está dividido ... yerra, en cambio, el que cree lo contrarioὁ λέγων ἄνθρωπον ἢ οὐκ ἄνθρωπον οὐθὲν μᾶλλον ἀληθεύσει
no estará más en la verdad el que diga que «A es hombre» que el que diga que «A no es hombre»
3 c. ac. compl. dir. cumplir
τὴν βουλὴν τῶν ἀγγέλων αὐτοῦ ἀληθεύων
cumpliendo los designios de sus mensajerosτὰς ὑποσχέσεις
• en v. med. cumplirse
ἐπὶ τούτοις ... ἀληθευομένοις
si se cumplen estas condiciones
II c. suj. no de pers.
1 desvelar la verdad, poner en claro c. ac. int.
χρόνος διέρπων πάντ' ἀληθεύειν φιλεῖ
el tiempo al pasar suele desvelar la verdad en todas las cosas
2 ser verdadero, cumplirse
σημεῖα
ἀπὸ ψεύδους τί ἀληθεύσει;
ἀληθεύει ... τὰ ῥήματα ταῦτα κατὰ τῶν ἀνθρώπων λεγόμενα
• esp. lóg. v. med.
εἰ μηθὲν μᾶλλον ἡ φάσις ἢ ἡ ἀπόφασις ἀληθεύεται
si no es más verdadera la afirmación que la negaciónκατὰ παντὸς ἀνθρώπου ἀληθεύεται
ἀληθεύεσθαι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ
1. act., van pers. de waarheid spreken, waarachtig zijn, abs.;
2. pass. naar waarheid gezegd worden:
Med. bei Xen. Cyr. 4.6.10, = act.
Sp., von Arist. an, wahr sein ; das Wahre treffen, Plat. Rep. III.413a.
ἐγὼ εἰμι ... ὁ τὰ ἄστρα κρύβων, ... ὁ τὸν κόσμον ἀληθεύων
yo soy el que oculta las estrellas, el que establece al cosmos en la verdad
- Ito speak truth, Aesch., etc.; τὰς δέκα ἡμέρας ἠλήθευσε he was right about the 10 days, Xen.; ἀλ. τοὺς ἐπαίνους to prove their praises true, Luc.
- IIPass. to come true, of predictions, Xen.
-
…ἔχουσι λόγον βοηθοῦντες ἐμοὶ ἀλλʼ ἢ τὸν ὀρθόν τε καὶ δίκαιον, ὅτι συνίσασι Μελήτῳ μὲν ψευδομένῳ, ἐμοὶ δὲ ἀληθεύοντι ; εἶεν δή, ὦ ἄνδρες · ἃ μὲν ἐγὼ ἔχοιμʼ ἂν ἀπολογεῖσθαι, σχεδόν ἐστι ταῦτα καὶ ἄλλα ἴσως…
Plato, Apology
-
…πολεμίας ἐπʼ ἀσπίδος · ἣ ʼξωθεν εἴσω τῷ φέροντι μέμψεται, πυκνοῦ κροτησμοῦ τυγχάνουσʼ ὑπὸ πτόλιν. θεῶν θελόντων τἂν ἀληθεύσαιμʼ ἐγώ. ἱκνεῖται λόγος διὰ στηθέων, τριχὸς δʼ ὀρθίας πλόκαμος ἵσταται, μεγάλα μεγαληγόρων κλυούσᾳ ἀνοσίων ἀνδρῶν. εἴθε…
Aeschylus, Seven Against Thebes
-
…ἕκαστον οὐχ ὡς ὄντα μακάριον ἀλλʼ ὅτι πρότερον ἦν, πῶς οὐκ ἄτοπον, εἰ ὅτʼ ἔστιν εὐδαίμων, μὴ ἀληθεύσεται κατʼ αὐτοῦ τὸ ὑπάρχον διὰ τὸ μὴ βούλεσθαι τοὺς ζῶντας εὐδαιμονίζειν διὰ τὰς μεταβολάς, καὶ διὰ τὸ μόνιμόν τι…
Aristotle, Nicomachean Ethics
-
…ἀλλʼ ἐπιχειρεῖτε, εἴ τι μέτριον λέγομεν, εἰπεῖν ἃ προκαλούμεθα. οὐκοῦν, ὦ ξένε, δοκεῖ ῥᾴδιον εἶναι ἀληθεύοντας λέγειν ὡς εἰσὶν θεοί ; πῶς ; πρῶτον μὲν γῆ καὶ ἥλιος ἄστρα τε καὶ τὰ σύμπαντα, καὶ τὰ…
Plato, Laws
-
…τε διδάσκει τὴν Ζωροάστρου τοῦ Ὡρομάζου ἔστι δὲ τοῦτο θεῶν θεραπεία διδάσκει δὲ καὶ τὰ βασιλικά, ὁ δὲ δικαιότατος ἀληθεύειν διὰ παντὸς τοῦ βίου, ὁ δὲ σωφρονέστατος μηδʼ ὑπὸ μιᾶς ἄρχεσθαι τῶν ἡδονῶν, ἵνα ἐλεύθερος εἶναι ἐθίζηται καὶ…
Plato, Alcibiades 1
-
…στέρεσθαι τοὺς ἀνθρώπους, τῶν δὲ κακῶν ἑκουσίως ; ἢ οὐ τὸ μὲν ἐψεῦσθαι τῆς ἀληθείας κακόν, τὸ δὲ ἀληθεύειν ἀγαθόν ; ἢ οὐ τὸ τὰ ὄντα δοξάζειν ἀληθεύειν δοκεῖ σοι εἶναι ; ἀλλʼ, ἦ δʼ ὅς, ὀρθῶς…
Plato, Republic
-
…νῦν πάνυ διαμάχεσθαι περὶ αὐτοῦ. εἰ δʼ οὖν ἔστι τοιαύτη τις διανομὴ καὶ ἐνταῦθα, τὸ μὲν ἕτερον τούτων ἀληθεύειν βουλόμεθα καλεῖν, τὸ δʼ ἕτερον ψεύδεσθαι. εἰ δὲ τοῦτο οὕτως ἔχει, καὶ ἔστι μὴ ὀρθῶς διανέμειν τὰ…
Plato, Cratylus
-
…τε καὶ ῥητὰς καὶ ἀληθεῖ δόξῃ δοξαστάς. ὅταν μὲν οὖν ἄνευ λόγου τὴν ἀληθῆ δόξαν τινός τις λάβῃ, ἀληθεύειν μὲν αὐτοῦ τὴν ψυχὴν περὶ αὐτό, γιγνώσκειν δʼ οὔ · τὸν γὰρ μὴ δυνάμενον δοῦναί τε καὶ δέξασθαι λόγον…
Plato, Theaetetus
-
…δὲ τὰ ἄδικα ψεύδοιτο. πρός τε γὰρ ἡδονὴν καὶ πρὸς εὐδοξίαν καὶ ὠφελίαν σκοπουμένῳ ὁ μὲν ἐπαινέτης τοῦ δικαίου ἀληθεύει, ὁ δὲ ψέκτης οὐδὲν ὑγιὲς οὐδʼ εἰδὼς ψέγει ὅτι ψέγει. οὔ μοι δοκεῖ, ἦ δʼ ὅς ,…
Plato, Republic
-
…ἢ οὐ τὸ μὲν ἐψεῦσθαι τῆς ἀληθείας κακόν, τὸ δὲ ἀληθεύειν ἀγαθόν ; ἢ οὐ τὸ τὰ ὄντα δοξάζειν ἀληθεύειν δοκεῖ σοι εἶναι ; ἀλλʼ, ἦ δʼ ὅς, ὀρθῶς λέγεις, καί μοι δοκοῦσιν ἄκοντες ἀληθοῦς δόξης στερίσκεσθαι…
Plato, Republic