December
December, month of December
- the tenth month of the Roman year, reckoned from March, and consequently our twelfth, December (containing, as now, 31 days): "dehinc quintus (mensis) Quintilis et sic deinceps usque ad Decembrem a numero," Varr. L. L. 6, § 34 Müll.; Cic. Leg. 2, 21 fin.: acceptus Geniis December (on account of the Saturnalia celebrated in this month), Ov. F. 3, 58; cf. Sen. Ep. 18: canus, Mart. 1, 50: gelidus, Ov. Tr. 1, 11, 3; cf.: fumosus, id. ib. 2, 491.—
- b Adj.: ut adesset senatus frequens a. d. VIII. Kalendas Decembres, Cic. Phil. 3, 8: Nonae Decembres, Hor. Od. 3, 18, 10: Idibus Decembribus, Liv. 4, 37: libertate Decembri utere (i. e. of the Saturnalia), Hor. S. 2, 7, 4.—
- II As closing the year, meton. for the (past) year: hic tertius December, ex quo, etc., Hor. Epod. 11, 5; cf.: me quater undenos implevisse Decembres, id. Ep. 1, 20, 27.—
- 2 Dĕcember, bris, m., a Roman surname, Inscr. Grut. 241; 676 al.; name of a slave, Dig. 40, 5, 41, § 15.
September mensis, October, November, et ~er principalem sui retinent appellationem, significantes nomine quoti sint a verno mense, id est Martio
[apud Anglos ] ~erGiuli , eodem quo Januarius nomine, vocatur
hoc bellum rex Osuiu ‥ xvija die Kalendarum ~rium ‥ confecit
mense ~rio
xiiij [diebus ] in ~rio
dat’ ‥ apud Pictavis iiij die Decemb[ris ] anno regni nostri primo
prima nocte ~ris fuit tonitrus ‥ in triste auspicium, quod semper solet tonitrus significare hiemalis
hoc anno fuit solsticium hyemale idibus ~ris per xij dies ante Nativitatem Domini
natus est ‥ dominus meus rex mense ~rio. ‥ ex antiqua consuetudine tenet mensis iste nomen suum ‘~er’, quasi ‘decimus imber’, ex decade virtutem suam eructans
- decem, of the tenth: mensis, the tenth month(from March), December(of 31 days).—As substm. (sc. mensis), C., L., H., O.—Poet.: Hic tertius, the third full year, H.; cf. me quater undenos implevisse Decembres, H.— Hence, of December: a. d. VIII Kalendas Decembrīs: Nonae, H.: Idibus, L.: libertas, i. e. of the Saturnalia, H.
-
…factiosus, quem ad perturbandam rem publicam inopia atque mali mores stimulabant. Cum hoc Catilina et Autronius circiter Nonas Decembris consilio communicato parabant in Capitolio Kalendis Ianuariis L. Cottam et L. Torquatum consules interficere, ipsi fascibus correptis…
Sallust, Catilina
-
…fore ; nam Plancius totus noster est. fac, si me amas, ut considerate diligenterque naviges de mense Decembri. Scr. Romae xiv K Febr. a. . MARCVS QVINTO FRATRI SALVTEM. non occupatione, qua…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…retentus, si illae epulae potius quam popinae nominandae sunt, diem edicti obire neglexit in ante diem iv Kalendas Decembris distulit. adesse in Capitolio iussit ; quod in templum ipse nescio qua per Gallorum cuniculum ascendit. convenerunt conrogati…
Cicero, Philippicae
-
…neque in eo quod monebatur auctoritatem patris neque in eo quod rogabatur voluntatem anteponendam putavit libidini suae, mane Kalendis Decembribus, ut edixerat, Sthenium citari iubet. si abs te istam rem parens tuus alicuius amici rogatu benignitate aut…
Cicero, in Verrem
-
…; angustiis temporis excluduntur omnes. quid ergo Habonius istam diem quo modo adsequitur nemo Habonio molestus est neque Kalendis Decembribus neque Nonis neque Idibus ; denique aliquanto ante in provinciam iste proficiscitur quam opus effectum est. posteaquam reus factus…
Cicero, in Verrem
-
…scire reticuisse. nunc exitus est anni ; nam ego has litteras a. d. x iiii K. Decembris scripsi. plane nihil video ante K. Ianuarias agi posse. Nosti Marcellum, quam tardus et parum efficax…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…quod obicit et imitatur in Casca Bestiam. an quia non omnibus horis iactamus Idus Martias similiter atque ille Nonas Decembris suas in ore habet, eo meliore condicione Cicero pulcherrimum factum vituperabit quam Bestia et Clodius reprehendere illius consulatum soliti…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…quid esset actum ad te, si mihi videretur, perscriberem. senatus fuit frequentior quam putabamus esse posse mense Decembri sub dies festos. consulares nos fuimus et duo consules designati, P. Servilius, M. Lucullus ,…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…id negotium de populo accedere. omnes exclusi sunt non minus aperte quam pupillus. diem praestituit operi faciundo Kalendas Decembris, locat circiter Idus Septembris ; angustiis temporis excluduntur omnes. quid ergo Habonius istam diem quo modo adsequitur nemo…
Cicero, in Verrem
-
…habui ad populum postridie quam Catilina profugit, nona in contione quo die Allobroges indicarunt, decima in senatu Nonis Decembribus. sunt praeterea duae breves, quasi ἀποσπασμάτια legis agrariae. hoc totum σῶμα curabo ut habeas ; et quoniam…
Cicero, Epistulae ad Atticum