refrigerare

refrigerare [CL] 1 to bring down the temperature of, to cool down, to chill, make cold; b (in med. context, w. ref. to ‘cooling’ of inflammation). in Novembri tempus ~abitur Ord. Vit. IX 12 p. 572; ab eodem ore exit aer ~ans et aer calefaciens Neckam NR II 108 p. 189; c1290 pro expensis quas fecit circa duos equos de curribus domicellarum ~atos curandos KR Ac 352/14 m. 5; ferrarium est id quod invenimus in trunco in quo faber ~at forcipem SB 21.  b proinde ‥ egritudinis intestine seviente gravedine, tanti caloris edatior flamma languentium ylium intestina succenderat, quod vix aliquando aliquo refrigerii rore, vel umbre subtegmine mediante, ~ari potuerat R. Cold. Cuthb. 119 p. 264. 2 to refresh (physically or mentally), restore. b (in med. context, w. ref. to temperature). c (gd. absol. or ellipt.) to refresh oneself, take refreshment, rest. d to bring relief to (from physical or mental suffering, anguish, or hardship); e (w. ref. to soul in hell or purgatory); f (fig., in quot. absol.). g to relieve, mitigate (pain or suffering). 799 quaerens amatorem meum, ut ejus dulcissimo alloquio ~arem animam meam Alcuin Ep. 167; s1013 Bathan ‥ adiit, ibique exercitum suum ~ando consedit Fl. Worc. I 167 (cf. M. Par. Maj. I 490, Flor. Hist. I 536, Ciren. II 149); adventasse eum mihi ambigo, ad hoc utique ut animam ~et sitientem J. Ford Serm. 43. 7; sub umbra ‥ dilecti sui ‥ sedere sponsa et ~ari dulce putat ac saluberrimum Ib. 92. 9.  b motus quidem ergo et spiritus manifestum quoniam principium et prorsus inchoatio refrigerationis hinc, et respirare quidem et humido ~ari ad salutem ejus qui in hac particula est caloris natura adepta est Alf. Angl. Cor 16. 16.  c s1097 cum in itinere essemus, et ~andi gratia a via paulisper declinassemus Eadmer HN p. 102; in Angliam fugerunt, et a rege Henrico ~andi benigniter suscepti sunt Ord. Vit. XI 7 p. 192; clipeo innitens post fatigacionem, ~andi gratia humi resedit Hist. Arthuri 84.  d cum et aque et flamme faciat mentionem, ab ista se conquerens cruciari, ab illa se postulans ~ari Ailr. An. III 30; si paganus judex ob justum judicium meruit de penis ~ari Hon. Spec. Eccl. 864A.  e quidam ‥ dicunt narratum a Romanis, sancti Gregorii lacrimis animam Trajani imperatoris ~atam vel baptizatam V. Greg. p. 105; vidi ‥ quam maxime ‥ per opera misericordie ‥ omnes adjuvari et ~ari in penarum locis Ad. Eyns. Visio 26 p. 328.  f o vulnus quod refrigerat / o telum quod cum lacerat / tunc introducit gaudium J. Howd. Cyth. 10. 7.  g qui dum ‥ Deum deprecaretur ‥, quo per sancti ‥ interventionem ~aret intolerabilem sui cruciatus dolorem Lantfr. Swith. 24. 3 (in gl.). friget, refrigerat GlC F 313; ~ati, gerunnenes [perh as ‘congealed’] GlP 721.