an
an, or
shall I speak to him or shall I not?
I know not whether this will be
- I In disjunctive interrogations.
- A Direct.
- a Introd. by utrum (in Engl. the introd. particle whether is now obsolete, and the interrogation is denoted simply by the order of the words): Utrum hac me feriam an ab laevā latus? Plaut. Cist. 3, 10 (640): sed utrum tu amicis hodie an inimicis tuis Daturu's cenam? id. Ps. 3, 2, 88 (877); id. Pers. 3, 1, 13 (341); id. Trin. 1, 2, 138 (176); id. Cas. 2, 4, 11 (289): Utrum sit annon voltis? id. Am. prol. 56: quid facies? Utrum hoc tantum crimen praetermittes an obicies? Cic. Div. in Caecil. 30 sq.: in plebem vero Romanam utrum superbiam prius commemorem an crudelitatem? id. Verr. 1, 122; id. Deiot. 23; id. Fam. 7, 13: Utrum enim defenditis an impugnatis plebem? Liv. 5, 3. —And with an twice: Utrum hoc signum cupiditatis tuae an tropaeum necessitudinis atque hospitii an amoris indicium esse voluisti? Cic. Verr. 2, 2, 115; id. Imp. Pomp. 57 sq.; id. Rab. 21.—With an three times: Utrum res ab initio ita ducta est, an ad extremum ita perducta, an ita parva est pecunia, an is (homo) Verres, ut haec quae dixi, gratis facta esse videantur? Cic. Verr. 2, 61; 3, 83; id. Clu. 183; Liv. 21, 10; and seven times in Cic. Dom. 56-58.—With -ne pleon. (not to be confounded with cases where utrum precedes as pron.; as Cic. Tusc. 4, 4, 9): sed utrum tu masne an femina es, qui illum patrem voces? Plaut. Rud. 1, 2, 16 (104); id. Bacch. 1, 1, 42 (76); id. Stich. 5, 4, 26 (708): Utrum studione id sibi habet an laudi putat Fore, si etc., Ter. Ad. 382: Utrum igitur tandem perspicuisne dubia aperiuntur an dubiis perspicua tolluntur? Cic. Fin. 4, 24, 67.—And affixed to utrum, but rarely: Utrumne jussi persequemur otium ... an hunc laborem etc., Hor. Epod. 1, 7; Plin. 17, 1, 1, § 4; Quint. 12, 1, 40.—
- b Introduced by -ne: quid fit? seditio tabetne an numeros augificat suos? Enn. Trag. Rel. p. 23 Rib.: servos esne an liber? Plaut. Am. 1, 1, 186 (338): idne agebas, ut tibi cum sceleratis an ut cum bonis civibus conveniret? Cic. Lig. 18; 23: custosne urbis an direptor et vexator esset Antonius? id. Phil. 3, 27; id. Mur. 88; id. Sull. 22.— So with an twice, Cic. Cat. 1, 28; id. Att. 16, 8; and five times, id. Balb. 9.—
- c Introduced by nonne: Nonne ad servos videtis rem publicam venturam fuisse? An mihi ipsi fuit mors aequo animo oppetenda? Cic. Sest. 47; id. Sex. Rosc. 43 sq.; id. Dom. 26; 127.—So with an twice, Cic. Phil. 11, 36.—
- d Introduced by num: si quis invidiae metus, num est vehementius severitatis invidia quam inertiae pertimescenda? Cic. Cat. 1, 29; id. Mur. 76; id. Sest. 80: Num quid duas habetis patrias an est illa patria communis? id. Leg. 2, 2.—
- e Without introductory particle: quid igitur? haec vera an falsa sunt? Cic. Ac. 2 (Luc.), 29, 95: quid enim exspectas? bellum an tabulas novas? id. Cat. 2, 18: ipse percussit an aliis occidendum dedit? id. Sex. Rosc. 74; id. Verr. 2, 106; id. Imp. Pomp. 53; id. Phil. 2, 27: eloquar an sileam? Verg. A. 3, 37: auditis an me ludit amabilis Insania? Hor. C. 3, 4, 5.—So an twice, Cic. Mil. 54; three times, Plin. Ep. 2, 8; and six times, Cic. Rab. Perd. 14; id. Pis. 40.—
- B Indirect.
- a Introduced by utrum: quid tu, malum, curas, Utrum crudum an coctum edim? Plaut. Aul. 3, 2, 16 (430); id. Cist. 4, 2, 11 (681); id. Bacch. 3, 4, 1 (500); id. Mil. 2, 3, 74 (345): quaero, si quis ... utrum is clemens an inhumanissimus esse videatur, Cic. Cat. 4, 12: agitur, utrum M. Antonio facultas detur an horum ei facere nihil liceat, id. Phil. 5, 6; id. Sex. Rosc. 72; id. Imp. Pomp. 42; id. Verr. 1, 105. ☞ So once only in Vulg. aut for an: Loquimini de me utrum bovem cujusquam tulerim aut asinum, 1 Reg. 12, 3.—And with -ne pleon.: res in discrimine versatur, utrum possitne se contra luxuriem parsimonia defendere an deformata cupiditati addicatur, Cic. Quinct. 92: numquamne intelleges statuendum tibi esse, utrum illi, qui istam rem gesserunt, homicidaene sint an vindices libertatis? id. Phil. 2, 30.—
- b Introduced by -ne: Fortunāne an forte repertus, Att. Trag. Rel. p. 159 Rib. agitur autem liberine vivamus an mortem obeamus, Cic. Phil. 11, 24; id. Verr. 4, 73; id. Mil. 16: nunc vero non id agitur, bonisne an malis moribus vivamus etc., Sall. C. 52, 10.—So with an three times, Cic. Or. 61.—
- c Introduced by an: haud scio an malim te videri ... an amicos tuos plus habuisse, Cic. Pis. 39.—
- d Without introd. particle: ... vivam an moriar, nulla in me est metus, Enn. Trag. Rel. p. 72 Rib.: vivat an mortuus sit, quis aut scit aut curat? Cic. Phil. 13, 33; 3, 18; id. Sex. Rosc. 88; id. Red. in Sen. 14.—
- C Sometimes the opinion of the speaker or the probability inclines to the second interrogative clause (cf. infra, II. E.). and this is made emphatic, as a corrective of the former, or rather, or on the contrary: ea quae dixi ad corpusne refers? an est aliquid, quod te suā sponte delectet? Cic. Fin. 2, 33, 107: Cur sic agere voluistis? An ignoratis quod etc., Vulg. Gen. 44, 15.—Hence, in the comic poets, an potius: cum animo depugnat suo, Utrum itane esse mavelit ut ... An ita potius ut etc., Plaut. Trin. 2, 2, 31 (306): id. Stich. 1, 2, 18 (75); id. Trin. 2, 2, 25 (300): an id flagitium est, An potius hoc patri aequomst fieri, ut a me ludatur dolis? Ter. Eun. 385.—
- D The first part of the interrogation is freq. not expressed, but is to be supplied from the context; in this case, an begins the interrog., or, or rather, or indeed, or perhaps (but it does not begin an absolute, i. e. not disjunctive, interrog.): De. Credam ego istuc, si esse te hilarem videro. Ar. An tu esse me tristem putas? (where nonne me hilarem esse vides? is implied), Plaut. As. 5, 1, 10 (837): Ch. Sed Thaïs multon ante venit? Py. An abiit jam a milite? Ter. Eun. 733: An ego Ulixem obliscar umquam? Att. Trag. Rel. p. 199 Rib.: An parum vobis est quod peccatis? Vulg. Josh. 22, 17: est igitur aliquid, quod perturbata mens melius possit facere quam constans? an quisquam potest sine perturbatione mentis irasci? Cic. Tusc. 4, 24, 54; cf. id. Clu. 22; id. Off. 3, 29: Debes hoc etiam rescribere, sit tibi curae Quantae conveniat Munatius; an male sarta Gratia nequiquam coit ... ? or is perhaps, etc., Hor. Ep. 1, 3, 31 K. and H. —So esp. in Cic., in order to make the truth of an assertion more certain, by an argumentum a minore ad majus: cur (philosophus) pecuniam magno opere desideret vel potius curet omnino? an Scythes Anacharsis potuit pro nihilo pecuniam ducere, nostrates philosophi non potuerunt? Cic. Tusc. 5, 32, 89 sq.: An vero P. Scipio T. Gracchum privatus interfecit, Catilinam vero nos consules perferemus? id. Cat. 1, 1; so id. Rab. Perd. 5; id. Phil. 14, 5, 12 Muret.; id. Fin. 1, 2, 5, ubi v. Madv.—It sometimes introduces a question suggested by the words of another: He. Mane. Non dum audisti, Demea, Quod est gravissimum? De. An quid est etiam anplius? Is there then etc., Ter. Ad. 467: sed ad haec, nisi molestum est, habeo quae velim. An me, inquam, nisi te audire vellem censes haec dicturum fuisse? Cic. Fin. 1, 8, 28; 2, 22, 74; id. Tusc. 5, 26, 73; 5, 12, 35; id. Brut. 184; id. Fat. 2, 4; v. Madv. ad Cic. Fin. 1, 8, 28.—It sometimes anticipates an answer to something going before: At vero si ad vitem sensus accesserit, ut appetitum quendam habeat et per se ipsa moveatur, quid facturam putas? An ea, quae per vinitorem antea consequebatur, per se ipsa curabit? shall we not say that, must we not think that etc., Cic. Fin. 5, 14, 38, ubi v. Madv.—
- E An non. and in one word, annon (in direct questions more freq. than necne): isne est quem quaero an non? Ter. Phorm. 852: Hocine agis an non? id. And. 186: Tibi ego dico an non? id. ib. 762: utrum sit an non voltis? Plaut. Am. prol. 56: utrum cetera nomina in codicem accepti et expensi digesta habes annon? Cic. Rosc. Com. 3 al.—Also in indirect questions = necne, q. v.: abi, vise redieritne jam an non dum domum, Ter. Phorm. 445: videbo utrum clamorem opere conpleverint, an non est ita, Vulg. Gen. 18, 21; 24, 21.—
- F An ne, usually written anne, pleon. for an.
- a In direct questions: anne tu dicis quā ex causā vindicaveris? Cic. Mur. 26. —
- b In indirect questions: nec. aequom anne iniquom imperet, cogitabit, Plaut. Am. 1, 1, 19 (171); id. Ps. 1, 1, 122 (124): percontarier, Utrum aurum reddat anne eat secum simul, id. Bacch. 4, 1, 4 (576): Nam quid ego de consulato loquar, parto vis, anue gesto? Cic. Pis. 1, 3: cum interrogetur, tria pauca sint anne multa, id. Ac. 2 (Luc.), 29: Gabinio dicam anne Pompeio, an utrique, id. Imp. Pomp. 19, 57; so id. Or. 61, 206: Quid enim interest, divitias, opes, valetudinem bona dicas anne praeposita, cum etc., id. Fin. 4, 9, 23 Madv.; August. ap. Suet. Aug. 69 al. (for the omission of the second disjunctive clause or the particle necne representing it, v. utrum; instances of this usage in eccl. Lat. are, Vulg. Lev. 13, 36; 14, 36; ib. Num. 11, 23 al.).—
- II In disjunctive clauses that express doubt, or.
- A Utrum stultitiā facere ego hunc an malitiā Dicam, scientem an imprudentem, incertus sum. Ter. Phorm. 659: ut nescias, utrum res oratione an verba sententiis illustrentur, Cic. de Or. 2, 13, 56: honestumne factu sit an turpe, dubitant, id. Off. 1, 3, 9: nescio, gratulerne tibi an timeam, id. Fam. 2, 5; Caes. B. G. 7, 5: pecuniae an famae minus parceret, haud facile discerneres, Sall. C. 25, 3; so id. ib. 52, 10; Suet. Aug. 19; id. Tib. 10; id. Claud. 15: cognoscet de doctrinā, utrum ex Deo sit an ego a me ipso loquar, Vulg. Joan. 7, 17; ib. Eccl. 2, 19 al.—
- B An sometimes denotes uncertainty by itself, without a verb of doubting (dubito, dubium or incertum est, etc., vet in such cases the editors are divided between an and aut; cf. Mos. and Orell. ad Cic. Rep. 1, 12): verene hoc memoriae proditum est regem istum Numam Pythagorae ipsius discipulum, an certe Pythagoreum fuisse? Cic. Rep. 2, 15, where B. and K. read aut certe: Cn. Octavius est an Cn. Cornelius quidam tuus familiaris, summo genere natus, terrae filius; is etc., id. Fam. 7, 9 B. and K.: Themistocles quidem, cum ei Simonides an quis alius artem memoriae polliceretur, Oblivionis, inquit, mallem, Simonides or some other person, id. Fin. 2, 32, 104; id. Fam. 7, 9, 3; id. Att. 1, 3, 2; 2, 7, 3; v. Madv. ad Cic. Fin. 2, 32, 104.—
- C It often stands for sive (so esp. in and after the Aug. per.): quod sit an non, nihil commovet analogiam, whether this be so or not, Varr. L. L. 9, § 105 Müll.; Att. ap. Prisc. p. 677 P.; Ov. R. Am. 797: saucius an sanus, numquid tua signa reliqui, id. F. 4, 7: Illa mihi referet, si nostri mutua curast, An minor, an toto pectore deciderim, Tib. 3, 1, 20; Tac. A. 11, 26: sive nullam opem praevidebat inermis atque exul, seu taedio ambiguae spei an amore conjugis et liberorum, id. ib. 14, 59.—
- D The first disjunctive clause is freq. to be supplied from the gen. idea or an may stand for utrum—necne (cf. supra, I. D.): qui scis, an, quae jubeam, sine vi faciat? (vine coactus is to be supplied), how knowest thou whether or not he will do it without compulsion? Ter. Eun. 790: An dolo malo factum sit, ambigitur, Cic. Tull. 23: quaesivi an misisset (periplasmata), id. Verr. 4, 27: Vide an facile fieri tu potueris, cum etc., id. Fragm. B. 13, 2, 1: praebete aurem et videte an mentiar, Vulg. Job, 6, 28: de L. Bruto fortasse dubitaverim an propter infinitum odium tyranni effrenatius in Aruntem invaserit, I might doubt whether or not, etc., Cic. Tusc. 4, 22, 50; id. Verr. 3, 76: Quis scit an adiciant hodiernae crastina summae Tempora di superi? Hor. C. 4, 7, 17; Plin. Ep. 6, 21, 3; Quint. 2, 17, 38: Sine videamus an veniat Elias, Vulg. Matt. 27, 49: tria sine dubio rursus spectanda sunt, an sit, quid sit, quale sit, Quint. 5, 10, 53: dubium an quaesitā morte, Tac. A. 1, 5; 6, 50; 4, 74: Multitudo an vindicatura Bessum fuerit, incertum est, Curt. 7, 5: diu Lacedaemonii, an eum summae rei praeponerent, deliberaverunt, Just. 6, 2, 4 et saep.—
- E Since in such distrib. sentences expressive of doubt, the opinion of the speaker or the probability usually inclines to the second, i. e. to the clause beginning with an, the expressions haud scio an, nescio an, dubito an (the latter through all pers. and tenses), incline to an affirmative signification, I almost know, I am inclined to think, I almost think, I might say, I might assert that, etc., for perhaps, probably (hence the opinion is incorrect that an, in this situation, stands for an non; for by an non a negation of the objective clause is expressed, e. g. nescio an non beatus sit, I am almost of the opinion that he is not happy, v. infra, and cf. Beier ad Cic. Off. 1, Exc. XI. p. 335 sq.; Cic. uses haud scio an eleven times in his Orations; nescio an, four times): atque haud scio an, quae dixit sint vera omnia, Ter. And. 525: crudele gladiatorum spectaculum et inhumanum non nullis videri solet: et haud scio an ita sit, ut nunc fit, Cic. Tusc. 2, 17, 41; id. Fl. 26: testem non mediocrem, sed haud scio an gravissimum, perhaps, id. Off. 3, 29: constantiam dico? nescio an melius patientiam possim dicere, id. Lig. 9; id. Fam. 9, 19: ingens eo die res, ac nescio an maxima illo bello gesta sit, Liv. 23, 16; Quint. 12, 11, 7 al.: si per se virtus sine fortunā ponderanda sit, dubito an Thrasybulum primum omuium ponam, I am not certain whether I should not prefer Thrasybulus to all others, Nep. Thras. 1 Dähne: dicitur acinace stricto Darius dubitāsse an fugae dedecus honestā morte vitaret, i. e. was almost resolved upon, Curt. 4, 5, 30: ego dubito an id improprium potius appellem, Quint. 1, 5, 46; Gell. 1, 3 al.—Hence, a neg. objective clause must contain in this connection the words non, nemo, nullus, nihil, numquam, nusquam, etc.: dubitet an turpe non sit, he is inclined to believe that it is not bad, Cic. Off. 3, 12, 50: haud scio an ne opus quidem sit, nihil umquam deesse amicis, id. Am. 14, 51: eloquentiā quidem nescio an habuisset parem neminem, id. Brut. 33: quod cum omnibus est faciendum tum haud scio an nemini potius quam tibi, to no one perhaps more, id. Off. 3, 2, 6: meā sententiā haud scio an nulla beatior esse possit, id. Sen. 16; id. Leg. 1, 21: non saepe atque haud scio an numquam, id. Or. 2, 7 al.—
- F Sometimes the distributive clause beginning with an designates directly the opposite, the more improbable, the negative; in which case nescio an, haud scio an, etc., like the Engl. I know not whether, signify I think that not, I believe that not, etc.; hence, in the object. clause, aliquis, quisquam, ullus, etc., must stand instead of nemo, nullus, etc. (so for the most part only after Cic.): an profecturus sim, nescio, I know not (i. e. I doubt, I am not confident) whether I shall effect any thing, Sen. Ep. 25: opus nescio an superabile, magnum certe tractemus, id. Q. N. 3, praef. 4; Caecil. ap. Cic. Fam. 6, 7, 6: haud scio an vivere nobis liceret, I know not whether we, etc., Cic. Har. Resp. 11, 22: doleo enim maximam feminam eripi oculis civitatis, nescio an aliquid simile visuris, for I know not whether they will ever see any thing of this kind, Plin. Ep. 7, 19; Val. Max. 5, 2, 9: nescio an ullum tempus jucundius exegerim, I do not know whether I have ever passed time more pleasantly, id. 3, 1: namque huic uni contigit, quod nescio an ulli, Nep. Timol. 1, 1; Sen. Contr. 3 praef.; Quint. 9, 4, 1: nostri quoque soloecum, soloecismum nescio an umquam dixerint, Gell. 5, 20 al. Cf. upon this word Hand, Turs. I. pp. 296-361, and Beier, Exc. ad Cic. Am. pp. 202-238.
Häufig 2) elliptisch, so daß durch den auf das zweite Glied gelegten Nachdruck das erste, leicht zu ergänzende gleichsam übersehen u. ausgelassen ist, ob nicht; so zunächst a) in der Redensart dubito an (durch alle Personen u. Tempora), u. die Formel haud scio an od. nescio an, als höflicher, bescheidener Ausdruck der subjektiven Überzeugung, wie unser: ich bezweifle, ich weiß nicht recht, ob nicht, d.i. ich glaube fast, ich vermute, daß usw., od. mit noch größerer Zurückhaltung dubitem od. dubitaverim an, haud sciam an, ich möchte bezweifeln, wüßte nicht, ob nicht, d.i. ich möchte fast glauben, annehmen, vermuten, daß usw. (vgl. Klotz Cic. Tusc. 3, 55 u. 4, 50); dah. oft = vielleicht, vermutlich, wahrscheinlich, doch wohl, meines Erachtens u. dgl., dubito an hunc primum omnium ponam, Nep. – tamenne dubitemus, an ei nos etiam cum periculo venditemus, Cic. – haud scio an satis sit, eum, qui lacessiverit, iniuriae suae paenitēre, Cic.: vir sapientissimus atque haud scio an omnium praestantissimus, Cic.: id quod haud sciam an tu primus ostenderis, Cic.: haud scio anne uxorem ducat, Ter.: haud sciam anne super omnes homines impenso labore eam quaesissem, Apul.: extremum illud est, quod nescio an tu primum putes, Cic.: nescio an modum excesserint, Liv. – ➳ Von selbst ergibt sich, daß die Verneinung des von dubito an u. haud scio an od. nescio an abhängigen Satzes durch non u. (nach den beiden letztern) durch ne... quidem, nullus, nemo, nihil, numquam, minus etc. ausgedrückt werden muß, dubitet an turpe non sit, Cic.: quod haud scio an non possis, Cic.: haud scio an ne opus quidem sit, Cic.: meā sententiā haud scio an nulla beatior esse possit, Cic.: haud scio an minus hoc vobis probaturus sim, Cic. – ebenso b) übh. bei Verben des Zweifelns, Nichtwissens u. dgl., moriendum enim certe est, et id incertum, an eo ipso die, ob nicht an usw., Cic.: dubium an quaesitā, morte, zweifelhaft, ob nicht, d.i. vielleicht freiwilligen Todes, Tac.
3) ohne Rücksicht auf den disjunktiven Sinn auch (aber nie bei Cicero, sehr häufig in nachaug. Prosa) übh. zweifelnd, wie num, ob, u. mit Hinneigung zur Verneinung, dubito an idem tibi quod tunc mihi suadeam, Plin. ep.: quis scit an adiciant hodiernae crastina summae tempora di superi? Hor.: u. wiederholt, ob... ob, hunc tu ignorantem an sedeat putas scire, an vivat, an videat, an otiosus sit, Sen. – bes. nescio an im Munde des Zweifelnden mehr das Unwahrscheinliche andeutend, ich weiß nicht, ob, d.h. ich glaube nicht wohl, daß usw.; vielleicht nicht, schwerlich, nescio an tibi gratius opportuniusque acciderit, Caecin. in Cic. ep.: an profecturus sim, nescio, Sen.
II) in disjunktiven Fragesätzen: 1) bei vollständiger Doppelfrage, zunächst a) bei wirklicher Unentschiedenheit des Fragenden für das eine od. das andere, einem mit utrum, utrumne, ne od. absol. vorangestellten Satze folgend, α) in direkter Frage, oder, utrum ea vestra an nostra culpa est? Cic.: utrum praedicemne an taceam? Ter.: Romamne veniam, an hic maneam, an Arpinum fugiam? Cic.: domum paternamne anne ad Peliae filias? Enn. fr.: dicam huic, an non dicam? Ter.: roger, anne rogem? Ov. – β) in indirekter Frage, oder ob, oder, id utrum Romano more locutus sit, an quo modo Stoici dicunt, postea videro, Cic.: quid mihi quaeram, sanus sim anne insaniam! Ter.: quaerendum, utrum una species et longitudo sit earum, anne plures, Cic. (u. so öfter bei Cicero mit anne, s. Matthiä Cic. de imp. Pomp. 57). – b) bei vorgefaßter Entscheidung für das eine od. das andere, u. zwar: α) für Bejahung des ersten mit non od. ne vorangestellten Gliedes, non manum abstines, an tibi iam mavis cerebrum dispergam hic? Ter.: quid hoc intellextin, an nondum etiam ne hoc quidem? Ter.: me certiorem facias, P. Crassus vivone patre suo mortuus sit, ut ego meminisse videor, an post? ob nicht... oder, Cic. – β) für Bejahung des zweiten Gliedes, wo dann die mindere Wahrscheinlichkeit des ersten durch num, auch ne angedeutet wird, num Homerum, num Hesiodum etc.... coëgit in suis studiis obmutescere senectus? an in omnibus his studiorum agitatio vitae aequalis fuit? Cic.: unum illud nescio, gratulerne tibi, an timeam? Cic. – c) an non od. annon, oder nicht, wie mit Wiederholung, so auch mit Auslassung des Verbums vom ersten Glied, wo wahre Disjunktion oder gar Hinneigung zur Bejahung des zweiten Gliedes stattfindet, in direkter Frage, parebis legibus, annon? Varr. fr.: pater eius rediit, annon? Ter.: num tabulas habet, annon? Cic. – u. in indirekter, utrum sit an non voltis? Plaut.: utrum saluber locus esset, annon? Varr. 2) elliptisch, so daß bloß die Gegenfrage mit an ausgesprochen, das erste, sich leicht aus dem Zusammenhange ergänzende Glied aber ausgelassen wird (nie bei einfacher direkter Frage), u. zwar: a) wenn man im Sinne des andern, also mit einer Art Ironie od. mit Staunen fragt u. deshalb Verneinung erwartet, oder, oder vielmehr, oder wohl gar, oder etwa? (wo man im eigenen Sinne mit num od. ne fragen würde), an id ioco dixisti? oder hast du etwa im Scherz gesprochen? Plaut.: an abiit iam a milite? Ter.: an etiam id dubium est? Cic.: an putas? Cic.: anne est intus Pamphilus? Ter.: anne oportuit? Plaut. – dah. an non (nicht annon) mit bejahender Kraft (wie wenn man im eigenen Sinne mit nonne fragen würde), quo fretus sim? an non dixi esse hoc futurum? oder habe ich nicht gesagt? Ter.: an haec ab eo non dicuntur? Cic. – bes. b) wenn man das Gegenteil wünscht oder voraussetzt u. sich wundern würde, wenn es bejaht werden sollte, doch nicht gar? denn? (dah. auch neben den Ausrufen eho, amabo, obsecro), an abiit? er ging doch nicht gar? Plaut.: an scis? verstehst denn du es? Plaut.: an censes, nihil inter nos convenire? Cic.: anne exlex solus vives? Varr. fr. – c) wenn man zur Widerlegung fremder oder Begründung eigener Ansicht einen anerkannt wahren allgemeinen Satz fragend hinstellt, od. auch einen bestrittenen Fall durch einen ähnlichen unbestreitbaren ( argumentum a minore ad maius) erweisen will (nicht selten verstärkt durch vero, s. Wunder Cic. Planc. 17, 41), oder aber, oder (vgl. die Auslgg. zu Cic. Cat. 1, 1, 3), quae tandem id ars non habet? earum dico artium, quae coniecturā continentur et sunt opinabiles. An medicina ars non putanda est? Cic.: an Scythes Anacharsis potuit pro nihilo pecuniam ducere? nostrates philosophi facere non potuerunt? Cic.: quid enim refert utrum propter oves an propter aves fructus capias? Anne dulcior est fructus ex bubulo pecore... quam ex apibus? Varr. – d) übh. wenn man die entgegengesetzte Meinung abweisen od. die eigene als unbestreitbar darstellen will, wo wir gern die Frage mit aber... denn eröffnen, istoc es melior. An quid est olim homini salute melius? Plaut.: an potest quis dubitare, quin etc.? oder aber kann jemand zweifeln, daß usw.? Cic.: o pater, anne aliquas ad caelum hinc ire putandumst sublimis animas iterumque ad tarda reverti corpora? Verg. – e) oft nach einer andern Frage, der man etwas als seine Vermutung entgegenstellt, oder, oder etwa, quid dixisti pessuma? an mentita es? Ter.: sed quid Curio? an illam orationem non legit? Cic.: quomodo...? an... anne... an...? Cic. Balb. 54. – dah. auch f) im bejahenden Sinne, den man im eigenen Namen u. ohne Rücksicht auf fremde Meinung durch nonne andeuten würde, oder... nicht? denn nicht? nicht etwa? bes. im Ggstz. zu einer vorangegangenen Frage, an, qui perperam insanire me aiunt, ipsi insaniunt? Plaut.: quidnam beneficio provocati facere debemus? an imitari fertiles agros etc., Cic.
Endlich 3) nachaug. (um übh. bl. Ungewißheit auszudrücken) auch in einfacher indirekter Frage = num, ob, ut exspectaret, an ibi iam Pompeius esset, Liv. epit.: in obscuro est, an didiceris, Plin. ep.: tria sine dubio spectanda sunt: an sit, quid sit, quale sit, Quint.: consuluit, an etc., Curt.
an mei oblitus es exempli?
an non sufficiunt tibi haec?
annon et ipsam sentenciam ‥ autor ipse fidei ‥ autorisat?
utrum victoriosius oro, an post gravem luctam ‥ tandem hostem superare an statim ‥ triumphare?
presumptuosus itaque dicar an providus?
consulentes an ‥ suas deserere traditiones deberent
dubito ne sit et an sit ita
cum ‥ expeterent ‥ an ‥ carnes haberent
queritur ‥ an sit dictio vel oratio
ignoro an sit homo vel animal brutum
petivit ‥ an omnia illa intendebat et vellet observare
testis est ‥ an illius pietas prius alterum nominaret an ego precarer
nesciunt de quo, an de aecclesia an de comite, ‥ hanc terram tenuit
nec interest utrum corripiatur an producatur
quod utrum de se an de alio aliquo diceret, nobis manet incertum
unusquisque scit si flagellatus erat an non [AS: ]oppe na
inquirere utrum usui eorum sit oportunus anne non
I interrog. directe
A simple ; ¶ 1 [pour reprendre qqch. qui vient dʼêtre dit et en demander une confirmation] mais est-ce que ? : vin appellem hunc Punice ? — an scis ? Pl. Pœn. 990, veux-tu que je lui parle en carthaginois ? — mais est-ce que tu sais ? cf. Amph. 963 ; As. 837, etc.; adeone me delirare censes, ut ista esse credam ? — an tu hæc non credis ? Cic. Tusc. 1, 10, me juges-tu assez extravagant pour croire à tout cela ? — mais nʼy crois-tu donc pas ? cf. Tusc. 5, 35, etc. || [pour interroger sur la réalité dʼune chose] est-ce que vraiment ? est-il vrai que ? [alors dans les comiques an est souvent accompagné de eho, de dic, obsecro, dis-moi, je te prie] : Pl. Mil. 303 ; 822 ; Bacch. 197 ; Trin. 986 ; Most. 445 ; 1064 ; As. 894 ; Merc. 145, etc.; Cic. Quinct. 81 ; Verr. 1, 1, 27, etc. ; [qqf. on trouve anne ] Pl. Truc. 666 ; Ter. Andr. 851 ¶ 2 [pour opposer une protestation et solliciter une réponse négative] mais est-ce que ? Cic. de Or. 2, 366 ; 3, 18 ; Br. 184 ; Fin. 2, 93 ; Leg. 3, 33 ; Off. 3, 105 ; Phil. 2, 38 ; Att. 14, 11, 1 ; nam quod rogas, ut respiciam generum meum, an dubitas quin ea me cura sollicitet Cic. Fam. 2, 16, 5, quant à la prière que tu mʼadresses, dʼavoir égard à mon gendre, est-ce que vraiment tu doutes que je ne sois pour lui en souci ? flagitium facimus — an id flagitiumst, si...? Ter. Eun. 383, nous faisons un scandale — hé ! est-ce un scandale que de... ; contra rem suam me venisse questus est ; an ego non venissem contra alienum pro familiari et necessario ? Cic. Phil. 2, 3, il sʼest plaint que je sois intervenu contre ses intérêts ; mais ne devais-je pas intervenir contre un étranger en faveur dʼun ami et dʼun parent ? ¶ 3 [pour fortifier, appuyer ce quʼon vient de dire] est-ce que vraiment : nescio ecquid ipsi nos fortiter in re publica fecerimus ; si quid fecimus, certe irati non fecimus ; an est quicquam similius insaniæ quam ira ? Cic. Tusc. 4, 52, je ne sais si jʼai accompli moi-même quelque acte courageux dans ma vie politique ; si jʼen ai accompli, à coup sûr il nʼy entrait nulle colère ; dʼailleurs est-il rien vraiment qui ressemble plus à la folie que la colère ? oratorem irasci minime decet, simulare non dedecet ; an tibi irasci tum videmur, cum quid in causis acrius dicimus ? Cic. Tusc. 4, 55, se mettre en colère ne sied pas du tout à lʼorateur, mais le feindre ne lui messied point ; par ex., crois-tu vraiment que je sois en colère toutes les fois que dans une plaidoirie je parle avec plus de vivacité que dʼordinaire ? cf. Leg. 5 ; Pis. 10 ; Div. 1, 24 ; Liv. 1, 50, 3, etc. ¶ 4 [pour exprimer une réserve] ou bien par hasard est-ce que ? mane : turbast nunc apud aram ; an te ibi vis inter istas vorsarier prosedas ? Pl. Pœn. 265, attends, il y a foule maintenant auprès de lʼautel ; ou bien par hasard veux-tu te mêler à toutes ces prostituées ? cf. As. 524 ; Amph. 1027 ; Men. 961 ; Ter. Andr. 621 ; Haut. 505 ; nisi hoc indignum putas quod...; an quod diligenter defenditur, id tibi indignum facinus videtur ? Cic. Amer. 148, peut-être trouves-tu indigne le fait que... ; ou bien par hasard est-ce le soin quʼon met à le défendre qui te paraît un crime indigne ? an censes ? Cic. Br. 186 ; Att. 8, 11, 2, ou bien par hasard estimes-tu ? an existimas ? Cic. Att. 10, 11, 2, ou bien par hasard crois-tu ? an vero Cic. Arch. 30 ; Font. 23, 30, etc., même sens || [surtout fréquent après une interrogation] ou bien alors est-ce que : Cic. Amer. 44 ; Sest. 80 ; Tusc. 1, 112 ; 4, 56 ; 5, 26 ; Verr. 2, 1, 102 ; 2, 119 ; Nat. 1, 77 ; Fin. 2, 60, etc.; an vero Cic. de Or. 1, 37 ; Font. 33 ; Pomp. 33, 44, etc.; an potius Ter. Eun. 382 ¶ 5 [pour fournir la réponse à une interrogation] serait-ce que... ? ne serait-ce pas que ? = cʼest sans doute que : nolo me in via cum hac veste videat — quamobrem tandem ? an quia pudet ? — id ipsum Ter. Eun. 907, je ne veux pas quʼil me voie dans la rue avec cet accoutrement — pourquoi donc ? serait-ce parce que tu as honte ? — précisément ; cf. Pl. Amph. 690 ; Epid. 223 ; Men. 496, etc. ; quando ista vis evanuit ? an postquam homines minus creduli esse cœperunt ? Cic. Div. 2, 117, quand cette propriété (vertu) sʼest-elle évanouie ? ne serait-ce pas depuis que les hommes sont devenus moins crédules ? quid ad se venirent ? an speculandi causa ? Cæs. G. 1, 47, 6, pourquoi venaient-ils vers lui ? nʼétait-ce pas pour espionner ? cujum pecus ? an Melibœi ? Virg. B. 3, 1, à qui le troupeau ? nʼest-ce pas à Mélibée ? cf. Cic. Quinct. 68 ; Phil. 2, 100 ; Ac. 1, 10 ; Tusc. 3, 1 ; Off. 1, 48 ; CM 15 ; de Or. 3, 18 ; [avec ironie] : quid exspectas ? an dum ab inferis exsistat ? Cic. Verr. 2, 1, 94, quʼattends-tu ? quʼil sorte des enfers ? cf. Phil. 3, 19 ; Verr. 2, 3, 186, etc. ¶ 6 an suivi de la parataxe, c.-à-d. portant sur deux propositions juxtaposées dont la première sʼoppose à la seconde : an Scythes Anacharsis potuit pro nihilo pecuniam ducere, nostrates philosophi facere non poterunt ? Cic. Tusc. 5, 90, est-ce que, tandis que le Scythe Anacharsis a pu considérer lʼargent comme rien, les philosophes de chez nous ne pourront le faire ? (eh quoi ! le Scythe A. a pu... et les philosophes...), cf. Tusc. 5, 42 ; 5, 104 ; Prov. 12 ; Arch. 30 ; Fin. 1, 5 ; Or. 31, etc.; [an vero, même emploi] Cat. 1, 3 ; Domo 79 ; Sulla 32 ; Planc. 41 ; Font. 26, etc.
B [interrog. double ; ¶ 1 1er membre ne, suivi de an ] est-ce que... ou bien ? visne totum hunc locum accuratius etiam explicemus quam illi ipsi qui et hæc et alia nobis tradiderunt, an iis contenti esse, quæ ab illis dicta sunt, possumus ? Cic. Or. 174, veux-tu que nous traitions ce point entièrement avec plus de soin encore que ceux-là mêmes qui nous ont transmis ces idées parmi dʼautres, ou pouvons-nous nous contenter de ce quʼils ont dit ? cf. Verr. 2, 3, 106 ; Mur. 89 ; Clu. 82 ; Fin. 2, 102 ; Tusc. 4, 46 ; Fam. 2, 4, 1 ; Br. 294, etc. || num... an, même sens : Pl. Pœn. 1315 ; Cic. de Or. 1, 249 ; Mur. 76, etc.; [souvent le second membre introduisant lʼidée la plus probable, on peut traduire an par] est-ce que... ne... pas (au contraire, bien plutôt) : num... Cleanthem aut Diogenem Stoicum coegit in suis studiis obmutescere senectus ? an in omnibus his studiorum agitatio vitæ æqualis fuit ? Cic. CM 23, est-ce que Cléanthe ou Diogène, le Stoïcien, ont été forcés par la vieillesse de renoncer à leurs études ? chez tous ces gens-là au contraire lʼactivité intellectuelle nʼa-t-elle pas duré autant que leur vie ? Leg. 2, 5, etc. || utrum... an..., est-ce que... ou bien...? Cic. Cæc. 30 ; Amer. 73 ; Com. 16 ; Verr. 2, 1, 147 ; 2, 107 ; Clu. 60 ; Sulla 72 ; Ac. 2, 95 ; Fin. 1, 28 ; Tusc. 3, 5, etc.; utrum... an vero Cic. Verr. 2, 3, 194, est-ce que... ou bien... ? utrum...an non ? Cic. Com. 9, est-ce que... ou non ? || [le pronom uter annonçant lʼinterrog. double] : uter tandem rex est, isne, cui... an is qui... ? Cic. Sulla 22, lequel des deux enfin agit en roi, celui à qui... ou celui qui... ? Cæcil. 65 ; Sest. 109 ; Verr. 2, 3, 84 ; Clu. 106 ; Phil. 13, 12, etc. || [aucune particule au 1er membre] : etiam redditis nobis filios et servom ? an ego experior... ? Pl. Bacch. 1167, nous rendez-vous enfin nos fils et mon esclave ou vais-je avoir recours...? Cic. Amer. 74 ; Verr. 2, 3, 45 ; 3, 168 ; Cæcil. 33 ; Fl. 85 ; Mil. 53, etc. ¶ 2 interr. formant parenthèse : obtrectatum esse Gabinio dicam anne Pompeio an utrique Cic. Pomp. 57, on a dénigré, dirai-je, Gabinius ou Pompée ou tous les deux ; Hortensius me quoque, jocansne an ita sentiens, cœpit hortari ut Cic. Ac. 2, 63, Hortensius se mit aussi, par badinage ou sérieusement ? à mʼexhorter à ; ego utrum nave ferar magna an parva, ferar unus et idem Hor. Ep. 2, 2, 199, pour moi, que je sois porté sur un grand ou sur un petit navire [riche ou pauvre] je serai toujours le même || cum ei Simonides an quis alius artem memoriæ polliceretur Cic. Fin. 2, 104, comme Simonide ou qqn dʼautre lui promettait une mnémotechnie ; paucis ante quam mortuus est an diebus an mensibus [mss] Cic. Br. 89, ou peu de jours ou peu de mois avant sa mort, cf. Att. 11, 6, 6 ; Virg. En. 1, 328 ; Cn. Octavius est an Cn. Cornelius quidam Cic. Fam. 7, 9, 2, il y a un certain Cn. Octavius ou Cn. Cornelius, cf. Att. 1, 3, 2 ; 1, 17, 16 ; 2, 7, 3 ; 7, 1, 9 ; Liv. 28, 43, 3 ; Tac. Ann. 1, 13.etc.
II interrog. ind., ¶ 1 simple ; a) après nescio, haud scio, je ne sais pas ; qui scio ? comment sais-je ? dubito, je doute ; incertum est, il nʼest pas sûr, an, dans la langue classique, signifie « si ne... pas » : qui scis an tibi istuc eveniat prius quam mihi ? Pl. Most. 58, comment sais-tu si cela ne tʼarrivera pas plus tôt quʼà moi ? Pers. 717 ; [ces expr. peuvent souvent se traduire par peut-être] : qui scis an quæ jubeam sine vi faciat Ter. Eun. 790, il se pourrait quʼil fasse sans contrainte ce que jʼordonne ; haud scio an aliter sentias Cic. de Or. 1, 263, peut-être bien as-tu une autre opinion ; de L. Bruto dubitarim an propter odium tyranni ecfrenatius in Aruntem invaserit Cic. Tusc. 4, 50, touchant L. Brutus, je serais porté à croire quʼil sʼest jeté sur Aruns avec plus dʼemportement à cause de sa haine du tyran ; cf. Sen. Ep. 108, 22 || [suivi dʼune négation, nescio an en lat. class. signifie] peut-être ne pas : haud scio an nulla beatior (senectus) possit esse Cic. CM 56, il se pourrait quʼil nʼy ait pas de vieillesse plus heureuse ; haud scio an nihil Cic. Læl. 20, peut-être rien ; id haud scio an non possis Cic. Ac. 2, 81, peut-être ne le peux-tu pas, cf. de Or. 2, 18 ; Off. 3, 50 ; Læl. 51, etc.; [les mss ont haud scio an umquam : Cic. Or. 7 ; ulli Cic. Fam. 9, 9, 2 ; Att. 4, 3, 2 [M] ; ulli Nep. Timol. 1, 1, et les éditeurs rétablissent la négation] ; b) mais temptas an sciamus Pl. Pœn. 557, tu essaies de voir si nous savons ; quid refert an alia mutis dissimilia habeat Sen. Ira 3, 27, 2, quʼimporte (sʼil a) quʼil ait dʼautres points de différence avec les animaux ; an accincti forent rogitantes Tac. H. 2, 88, leur demandant sʼils avaient leurs épées ; spectare an Liv. 31, 48, 6, rechercher si ; consulti an darent Liv. 45, 20, 6, consultés sur le point de savoir sʼils accordaient ; quærere an Liv. 40, 14, 7, demander si ; M. Curtium castigasse ferunt dubitantes, an ullum magis Romanum bonum quam arma virtusque esset Liv. 7, 6, 3, M. Curtius leur reprocha, dit-on, leurs hésitations en demandant si pour les Romains il y avait un bien avant les armes et le courage ; c) [nescio an a pris lʼacception adverbiale et souvent il nʼa aucune influence sur le verbe] : Cic. Verr. 2, 1, 125 ; Or. 7 ; de Or. 2, 72 ; Leg. 1, 56 ; Att. 14, 11, 2, etc.; Liv. 23, 16, 16 ; 26, 42, 4 ; [incertum an de même] : Cic. CM 74 ¶ 2 interr. indir. double ; ne... an, si... ou si... : si a natura deus aliqui requirat, contentane sit suis integris sensibus an postulet melius aliquid... Cic. Ac. 2, 19, en supposant que qq. dieu demande à la nature si elle se contente des sens comme elle les possède, mais en bon état, ou si elle réclame qqch. de mieux..., cf. Fin. 5, 12 ; Att. 10, 4, 11 ; Mil. 31 ; Phil. 2, 99, etc. ; Cæs. G. 4, 14, 2 ; C. 1, 25, 3, etc.; Liv. 4, 35, 9 ; 8, 40, 2, etc.; rectene an secus, nihil ad nos Cic. Pis. 68, ont-ils raison ou non, cela ne nous importe pas, cf. Off. 3, 11 || num... an, si... ou si : Ov. P. 2, 2, 57 || utrum... an, si... ou si : Cic. Clu. 26 ; Sulla 48 ; Att. 4, 15, 7, etc. ; Cæs. G. 1, 40, 14 ; 1, 53, 7, etc.; [utrum... anne, même sens] Cic. Or. 206 ; Att. 12, 51, 2 ; [utrum suivi de ne... an, même sens] Quinct. 92 ; Tusc. 4, 59 ; Nat. 2, 87 ; utrum... an contra Cic. Nat. 1, 2 || [uter pronom annonçant lʼint. double] : utrum esset utilius suisne servire an... Cic. Verr. 2, 4, 73, [se demander] laquelle des deux situations était la plus avantageuse, être sous le joug de leurs compatriotes, ou..., cf. Div. 2, 129 ; Ac. 2, 71 ; Fam. 9, 4 ; Nep. Att. 5, 4 ; Liv. 29, 17, 19 ; 38, 47, 11, etc. || [aucune particule dans le 1er membre] : nihil interest nostra vacemus an cruciemur dolore Cic. Fin. 4, 69, pour nous, il nʼy a pas dʼimportance (si nous sommes exempts ou si...) que nous soyons exempts ou accablés de douleur, cf. Phil. 3, 18 ; non crediderit factum an tantum animo roboris fuerit, non traditur certum Liv. 2, 8, 8, ne crût-il pas à lʼévénement ou eût-il une telle force dʼâme, la tradition est incertaine sur ce point, cf. 4, 55, 8 ; 6, 27, 8, etc. ; [an non, ou non] nescio tu ex me hoc audiveris an non Pl. Mil. 1265, je ne sais si tu mʼas entendu dire ceci ou non, cf. 1336 ; Cic. Inv. 2, 60 || anne au lieu de an : nec æquom anne iniquom imperet, cogitabit Pl. Amph. 173, il ne songera pas si ses ordres sont justes ou injustes ; rogitando sanus sim anne insaniam Ter. Eun. 556, à force de demander si je suis de bon sens ou insensé ; cf. Cic. Ac. 2, 48 ; 2, 93 ; Fin. 4, 23 ; quid de consulatu loquar, parto vis anne gesto ? Cic. Pis. 3, que dire du consulat ? parlerai-je de lʼacquisition ou de la gestion ? à ton choix.
- 1. in keuzevragen: of (of niet an non); ➤ maneam an abeam?;;
- 2. in ja/nee-vragen (a) ter bevestiging v.e. voorafgaande bewering: of . . . soms; ➤ necesse est cum Arvernis nos coniungere; an dubitamus (of twijfelen we er soms aan, of moeten we er soms aan twijfelen), quin Romani iam ad nos interficiendos concurrant?; (b) om een voorafgaande vraag nader te preciseren: toch zeker, zeker; ➤ quidnam beneficiis provocati facere debemus? an (toch zeker) imitari agros fertiles?; II. in afhankelijke vraagzinnen
- 1. in keuzevragen: of (of niet necne); ➤ permultum interest, utrum perturbatione animi an consulto fiat iniuria het maakt een zeer groot verschil, of onrecht in een toestand v. verwarring of met voorbedachten rade gepleegd wordt;
- 2. in ja/nee-vragen: of niet (of an non), alleen in uitdr. als: haud scio, nescio, dubito, incertum est an; ➤ haud scio, an erres ik weet niet, of je je niet vergist = ik denk dat je je wel vergist = misschien, vermoedelijk vergis je je; nescio an non veniat ik weet niet, of = misschien niet = waarschijnlijk niet.
是否。焉。安。Erravit, — potius insanivit? 彼錯歟抑瘋歟。Est id quidem magnum, et haud scio — maximum 此事亦云大矣且恐係至大者也。Hoccine agis, — non? 汝焉此否。 Videndum — adstrictum corpus sit, — profluat 宜察大便秘與泄否。Quaero utrum esset domi, — in agro 吾問其此時在家中與在田中而已。
Suggest a Translation
See an image
Vel, Aut, usurpasse non semel Scriptores observarunt Juretus ad Symmachum lib. 9. Epist. 42. et Jacobus Gothefredus ad leg. 128. Cod. Theod. de Decur. Mamertynus in Panegyrico :
Duo An tria ferme e vetere memoria amicorum paria proferuntur.Item pro
seu, in
Oblati.
- conj.
- II. Prop., in a disjunctive question introducing the latter clause; in Engl. represented by or and the interrog. form of the clause.—After utrum, in direct questions: utrum has corporis an Pythagorae tibi malis viris ingeni dari?: utrum superbiam prius commemorem an crudelitatem?: utrumne iussi persequemur otium, an, etc., H.—In indirect questions, whether ... or: intellegere utrum pudor an timor valeret, Cs.: quaero, utrum clemens an inhumanissimus videatur: agitamus utrumne ... an, etc., H.—After enclitic -ne in direct questions: vosne Domitium an vos Domitius deseruit? Cs.: uter ... isne, qui ... an ille, qui? etc.—Annon (an non) in the latter clause simply negatives the former: hocine agis an non? T.—Indirect, whether ... or: agitur liberine vivamus an mortem obeamus: quaeso sitne aliqua actio an nulla.—Rarely annon: Roga velitne an non uxorem, T. — After a clause without correl. interrog. particle, in direct questions: ipse percussit an aliis occidendum dedit?: eloquar an sileam? V.—So with -ne pleonast.: obtrectatum esse, Gabinio dicam anne Pompeio, an utrique?—By ellips. of verb, an becomes simply disjunctive between two words: cum Simonides an quis alius polliceretur: cum id constaret, iure an iniuriā eripiendos esse reos, L.—Indirect: vivat an mortuus sit, quis curat?: hoc quaeramus, verum sit an falsum?— With ellips. of verb: neque, recte an perperam (sc. fiat), interpretor, L.; cf. discrimine recte an perperam facti confuso, L.—The former interrog. clause is often implied in a previous affirmation, and the clause with an expects a negative answer: quid enim actum est? an litteris pepercisti? (was it as I have said?), or did you, etc., i. e. you surely did not, etc.: at Pompeii voluntatem a me abalienabat oratio mea. An ille quemquam plus dilexit? or rather: sive vetabat, ‘an hoc inhonestum ... necne sit addubites?’ (where an addubites asks a direct question, and hoc ... sit an indirect question dependent on it), H.: quas Kalendas Iunias expectasti? an eas, ad quas, etc.?: an Scipio Gracchum interfecit, Catilinam ... nos perferemus? or (if what I have said be questioned) while Scipio slew ... are we to tolerate Catiline?—After a question, with num, an introduces a new question, correcting or denying the former, or rather: num iniquom postulo? an ne hoc quidem ego adipiscar ...?or rather am I not even to get, etc., T.: num Homerum coegit obmutescere senectus? an studiorum agitatio vitae aequalis fuit?or was not rather? etc.—Sometimes the former interrog. clause, to be supplied, expects a negative answer, and the clause with an is an implied affirmation: a rebus gerendis senectus abstrahit? Quibus? an iis, etc.: unde ordiar? an eadem attingam, quae, etc.—So often annon? or is it not so? hem quo fretus sim ... annon dixi, etc., T.: annon sensistis triumphatum hodie de vobis esse? or have you not? etc., L. — Ellipt.: cuium pecus? an Meliboei? Meliboeus's, I suppose, V.—
- IIII. Meton., without disjunctive force.—With expressions of doubt, ignorance, uncertainty, the former interrog. clause is regularly omitted, the latter with an expressing the belief or opinion of the speaker, I know not but, I incline to think, I suspect, perhaps, probably: hau scio an quae dixit sint vera, T.: res nescio an maxima, L.: dubito an Apronio data sit merces: haud sciam an ne opus sit quidem, etc., possibly it may not be desirable: is mortuus est, nescio an antequam, etc.: Qui scis, an, quae iubeam, sine vi faciat, T.—In indirect questions, whether: quaesivi an misisset: quae in discrimine fuerunt, an ulla post hanc diem essent, L.—With an repeated: animo nunc huc nunc fluctuat illuc, an sese mucrone ... Induat ... Fluctibus an iaciat, V.: temptare an sit Corpus an illud ebur, O.
-
…possessione detrahere, adquirere ad fidem quid enim exspectas bellum quid ergo in vastatione omnium tuas possessiones sacrosanctas futuras putes an tabulas novas errant qui istas a Catilina exspectant meo beneficio tabulae novae proferuntur, verum auctionariae ; neque enim isti…
Cicero, in Catilinam
-
…de civium Romanorum supplicio rogatae sunt at numquam in hac urbe qui a re publica defecerunt civium iura tenuerunt. an invidiam posteritatis times praeclaram vero populo Romano refers gratiam qui te, hominem per te cognitum, nulla commendatione maiorum…
Cicero, in Catilinam
-
…duci iussu consulis iam pridem oportebat, in te conferri pestem quam tu in nos omnis iam diu machinaris. an vero vir amplissimus, P. Scipio, pontifex maximus, Ti. Gracchum mediocriter labefactantem statum rei publicae privatus…
Cicero, in Catilinam
-
…sed si quis est invidiae metus, non est vehementius severitatis ac fortitudinis invidia quam inertiae ac nequitiae pertimescenda. an, cum bello vastabitur Italia, vexabuntur urbes, tecta ardebunt, tum te non existimas invidiae incendio conflagraturum his…
Cicero, in Catilinam
-
…et gratulatione quicquam fortuna deminuerat. Is se praesente de se ter sortibus consultum dicebat, utrum igni statim necaretur an in aliud tempus reservaretur sortium beneficio se esse incolumem. Item M. Metius repertus et ad eum reductus est…
Julius Caesar, Gallic War
-
…imperabis quid tandem te impedit mosne maiorum at persaepe etiam privati in hac re publica perniciosos civis morte multarunt. an leges quae de civium Romanorum supplicio rogatae sunt at numquam in hac urbe qui a re publica defecerunt civium iura…
Cicero, in Catilinam
-
…proxima nocte de quarta, vigilia castra moturum, ut quam primum intellegere posset utrum apud eos pudor atque officium an timor plus valeret. Quod si praeterea nemo sequatur, tamen se cum sola decima legione iturum, de qua…
Julius Caesar, Gallic War
-
…se referrent. Quos cum apud se in castris Ariovistus conspexisset, exercitu suo praesente conclamavit quid ad se venirent an speculandi causa Conantes dicere prohibuit et in catenas coniecit. Eodem die castra promovit et milibus passuum VI a Caesaris…
Julius Caesar, Gallic War
-
…venerit ira mea, ut tibi sim merito semper furor, et tua flendo lumina deiectis turpia sint lacrimis. an quia parva damus mutato signa colore, et non ulla meo clamat in ore fides vos eritis testes, si…
Propertius, Elegies
-
…Sed, per deos inmortalis, quam ob rem in sententiam non addidisti, uti prius verberibus in eos animadvorteretur An quia lex Porcia vetat At aliae leges item condemnatis civibus non animam eripi, sed exsilium permitti iubent. An…
Sallust, Catilina