axis
axis, an axle, axle-tree
he was almost flung from the chariot because when axle was broken
the earth is turned around the axis of the sky
- Lit., an axletree, about which a round body, e.g. a wheel, turns: faginus axis, Verg. G. 3, 172: axes aerii, Vulg. 3 Reg. 7, 30; 7, 33: axis versatilis, ib. Eccli. 33, 5 al.—Meton. (pars pro toto), a chariot, car, wagon, Ov. M. 2, 59; id. H. 4, 160; Sen. Herc. Oet. 1442; Sil. 16, 360 al.—Plur., Ov. M. 2, 148; 4, 634.—
- II Transf.
- A The axle of a water-clock, Vitr. 9, 6.—
- B The axis of the earth: mundum versari circum axem caeli, Cic. N. D. 1, 20, 52; so id. Ac. 2, 39, 123; id. Tim. 10; Lucr. 6, 1107.—Hence, meton.
- a The pole, Luc. 7, 422: axis inocciduus, id. 8, 175: meridianus, Vitr. 6, 1.—
- b Esp., the north pole, Lucr. 6, 720; Cic. Tusc. 1, 28, 68; Verg. G. 2, 271; 3, 351; Ov. P. 4, 7, 2; Manil. 4, 589.—
- c The whole heavens: maximus Atlas Axem umero torquet stellis ardentibus aptum, Verg. A. 4, 482; 6, 536; Ov. M. 1, 255; 2, 75; 2, 297; 6, 175; id. Tr. 1, 2, 46; Stat. Th. 5, 86; id. S. 3, 3, 76 al.—Hence, sub axe, under the open heaven, Verg. A. 2, 512; 8, 28.—
- d A region of the heavens, a clime: boreus, the north, Ov. Tr. 4, 8, 41: hesperius, the west, id. M. 4, 214; Luc. 3, 359.—
- C A pin or hook on which a hinge turns, Stat. Th. 1, 346.—
- D The valve of a pipe, Vitr. 10, 12.—
- E Axes volutarum, in archit., the axes of a volute, Vitr. 3, 3.—
- F A board, plank, Caes. B. C. 2, 9; Vitr. 4, 2; 7, 1; Col. 6, 30, 2; Plin. 36, 25, 62, § 187; Luc. 3, 455; Gell. 2, 12 al.—
- G An unknown wild animal in India, Plin. 8, 21, 31, § 76.
axis,aex
qui carrum in tantum onerabat ut axis frangeretur
in dicto axe carpentando et ad rotas aptando
fines utriusque axidis [(sic ] in eisdem plaustris fixis
in j petra empta ad axem molendini(
pro quadam mola cum una axe ferrea empta ad fabricam castri(
in campanili ‥ axis in quo una campana pendebat ‥ in longum findebatur
a polo arctico ad antarcticum axem ducunt
quinta essentia circulariter mota est circa diametrum fixam. diameter fixa ‘axis’ vocatur Latine, Hebraica quidemmagual
et extremitates axis ‘poli’ appellantur
cum moveatur octava spera ‥ circa axem mundi
nota quod differencia est inter diametrum et axem, quoniam diameter est circuli in plano ‥ sed axis dicitur esse in corpore rotundo ut in spera
in giro volvens jugiter non vergo deorsum, / ‥ quoniam sum proximus axi
sub arctoo axe teneris confotum cunabulis
astra ‥ / lustrant axis ignifluam / molem(
quoniam naturaliter duo oculi situm habent consimilem respectu nervi communis, tunc se habebunt axes oculorum uniformiter ad omnem punctum super quem cadunt
videndo diversas partes ejusdem materialis alius actus est confusior et alius distinccior, ut est propinquior puncto conjunccionis duorum axium piramidum radialium
quid ‥ Macedoni Alexandro tam amplis ‥ titulis gloriam ‥ accumulavit nisi quod in axis culmine ‥ constitutus ‥ volubilem descensum maturata morte prevenit?
solarium totum repente cum axibus et trabibus dissiluit et concidit
[Wlstanus ] qui nunquam pro fractura pontis equo descenderit, qui per summitatem fabricarum per angustissimos axes securus incesserit
pro vj axsis emptis ad metas super forum bladorum
➳ abl. ordin. axe ; mais axi Cic. Tim. 37 ; Vitr. Arch. 9, 8, 8.
➳ forme asses Vitr. Arch. 4, 2, 1 || axis, f. Pall. 1, 9, 2.
- 1. wagenas;
- 2. (poët.) (meton.) wagen;
- 3. aardas;
- 4. pool, ihb. noordpool; poolster;
- 5. hemelstreek [boreus noorden; hesperius westen];
- 6. (poët.) hemel; ➤ sub (nudo) axe onder de blote hemel.
Ille veroUbi docti Editores(Samson) Axim festinanter tenens, vidit a longe serpentem flammivoma crista erecta per vasta deserta serpitantem.
Axim tenereintelligunt, Recta via progredi, seu a proposito non dimoveri.
Munus Gutierri omnem Axem Testamenti confirmat. Froyla Gutierri ex toto corde optans, et fieri confirmat.
- 1 AG-, an axle, axle-tree: faginus, V.: ab axibus rotarum, L.—A chariot, car, wagon: tonans, V.—Plur, a wagon, O.—The axis(of the world): caeli. — The pole, C., V.— The heaven: stellis aptus, V.: longus, O.: sub axe, under the open sky, V.—A region, clime: hesperius, the west, O.—A board, plank: trabes axibus religare, Cs.
-
…erat in totas sparsurus fulmina terras sed timuit, ne forte sacer tot ab ignibus aether conciperet flammas longusque ardesceret axis esse quoque in fatis reminiscitur, adfore tempus, quo mare, quo tellus correptaque regia caeli ardeat et mundi…
Ovid, Metamorphoses
-
…ATTICO SAL. Teucris illa lentum sane negotium, neque Cornelius ad Terentiam postea rediit. opinor ad Considium, Axium, Selicium confugiendum est ; nam a Caecilio propinqui minore centesimis nummum movere non possunt. sed ut ad prima…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…lunam stellas supera denique omnia stare censet, neque praeter terram rem ullam in mundo moveri ; quae cum circum axem se summa celeritate convertat et torqueat, eadem effici omnia quasi stante terra caelum moveretur. atque hoc etiam Platonem…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…. sive enim ipse mundus deus est, quid potest esse minus quietum quam nullo puncto temporis intermisso versari circum axem caeli admirabili celeritate nisi quietum autem nihil beatum est ; sive in ipso mundo deus inest aliquis, qui regat…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…parietibus, quibus suspenderent eam contignationem quae turri tegimento esset futura, supraque ea tigna derecto transversas trabes iniecerunt easque axibus religaverunt. has trabes paulo longiores atque eminentiores quam extremi parietes erant, effecerunt ut esset ubi tegimenta praependere possent…
Julius Caesar, Civil War
-
…dat pignus oris, ut ferunt, orarium, quae superno rapta flatu lucis intrant intimum. per poli liquentis axem fulgor auri absconditur ac diu visum sequacem textilis candor fugit ; subvehuntur usque in astra nec videntur amplius. vidit…
Prudentius, Peristephanon Liber
-
…saevam spectant trans aequora Thracen. Sol operum medius summo librabat Olympo lucentes, ceu staret, equos ; quater axe sereno intonuit, quater antra dei fumantis anhelos exseruere apices, ventisque absentibus Aegon motus et ingenti percussit litora ponto…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…amplitudinibus et ponderibus onera in operibus fuerint, non erit suculae committendum, sed quemadmodum sucula cheloniis retinetur, ita axis includatur habens in medio tympanum amplum, quod nonnulli rotam appellant, Graeci autem ἀμφίεσις, alii περιθήκιον vocant .…
Vitruvius, de Architectura
-
…quia longe discrepitant res nam quid Brittannis caelum differre putamus, et quod in Aegypto est, qua mundi claudicat axis, quidve quod in Ponto est differre et Gadibus atque usque ad nigra virum percocto saecla colore quae cum quattuor…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…in oris belligero rapitur curru telumque coruscans, Titanum quo pulsa cohors, flagrantia bella cornipedum adflatu domat et stridoribus axis. iamque Hostum Rutulumque Pholum ingentemque Metiscum, iam Lygdum Duriumque simul flauumque Galaesum et geminos, Chromin atque Gyan…
NA, Silius Italicus, Corpus Poetarum Latinorum. Vol. 3, ed. W. C. Summers, 1905
AXIS[CURRUS]
See currus.