cathedra
cathedra, a chair, stool, cushioned seat, arm-chair
- I In gen., Hor. S. 1, 10, 91; Phaedr. 3, 8, 4; Prop. 4 (5), 5, 37; Juv. 6, 91 al.; also, a sedan chair, Juv. 1, 65; Juv.9, 52 Rup. al.; cf. Dict. of Antiq.—
- II Esp., a teacher’s or professor’s chair, Juv. 7, 203; Mart. 1, 77 fin.—Hence,
- B Meton., the office of teacher: usurpare, Aus. Prof. 10, 1; also, of a bishop: tenere, Sid. Ep. 7, 4.
[mons ] Kaerarthur dictus, id est ~a Arthuri, propter gemina promontorii cacumina in ~e modum se preferentia
quod nulli episcopo liceat in ‥ monasterio [Malmesburie ] ~am statuere aut missas publicas celebrare nisi ‥ fuerit evocatus
ad ‥ quandam ~am ad opus regine in capella sua faciendam
j ~a ferrea
pro diversis necessariis camere [(domine ]: ‥ j ~am plicabilem ad lavandum; j ~am plicabilem ad parandum
j tabula et j ~a longa
tunc temporis abbates ‥ primas in conventibus ~as ‥ non querebant
de ‥ xvij ~is magnis et parvis tornatis et planis, A. ‥chayres grete and small turned and playne ; iiij ~is conjunctis, A. ‥joyned chayres ; iiij ~is Hispanie, A. ‥Spanisshe chayres ; j parva ~a applectata, A.one lytell foldinge chayer ; j ~a fabricata, A.one framed chayer ; j ~a cum tergo corrii, A.one chere with a backe of lether ; j ~a clausa, A.one close cheire
malam cervisiam faciens aut in ~a ponebatur stercoris aut iiij sol. dabat prepositis(
si aliquis ‥ quemquam capere presumeret in ~a lapidea juxta altare, quam Angli vocantfridstol , id est ~a quietudinis vel pacis
rex Anglie exigebat a ‥ rege Sicilie ‥ ad opus Johanne sororis sue ‥ ~am auream ‥ de consuetudine reginarum terre illius
Alexander III ‥ apud Sconam ‥ in regem sublimatus est ‥ et coronatus. ‥ postea ‥ eum in ~a regali lapidea et marmoria, que ex Egipto transportata fuit, honorifice statuerunt
cum ymagine cujusdam regis sedentis in ~a
cum per multos annos legem Domini docuisset ‥, cessavit ‥ et ~am suspendit magistralem
actum est ‥ apud cancellarium et magistros universitatis Oxonie ut ‥ frater T. ‥ ~am ordinarie regendi in sacris scripturis ascenderet
nullus valeat ~am conscendere magistralem nisi prius in artibus magister extiterit(
per nos [libros ] ‥ ~as scanditis magistrales, vocati ab hominibus Rabbi
nullus de cetero [in doctorem ] incorporetur nisi in quem consenserit ~a facultatis cujus existit et tres alii doctores
fallaciarum fabricatores ‥ in ~a pestilentiae sedentes
pontificalem ~am erigentes
archiepiscopus ~ae Doruvernensis
episcopalem Lindisfarnensis ecclesiae ~am
tradidit Ecgberto venerandae jura cathēdrae, / quem sibi pontificem fecit succedere summum
Odone archiepiscopo metropolitanam ~am presidente
~a, †bisceopstaf [? l. ]bisceopsetl
in ~a pontificali sublimatus
ad sedem suam Eboracam vadit; ubi ‥ cum sonoris clericorum concentibus ~am est archi-episcopalem indeptus
ut ‥ visum fuerit de ipsa [Lincoliensi ] parochia sumendum quo fieret alter episcopatus, cujus ~e principatus poneretur in abbatia de Heli
cum nosse studuerim ‥ quisnam transtulerit ad Wellam aliunde ~am pontificalem
vobis ‥ a Deo vocatis ‥ tanti athlete inire pugnam, subire curam, implere ~am
ut ‥ ad episcopatum electus pontificalem ~am liberius ascendat
sed alma / presulis in cathĕdra dormiit ipse sedens
cum nemo citra xxx annos de jure ~am pastoralem possit ascendere
speciosissima ecclesia ista [Wellensis ] ‥ intus habet digni presulis episcopalem ~am
duo ‥ templa ‥ alterum minus et parochiale, alterum majus episcopi ~a
Silvester qui apud Romam pontificalis ~ae suscepit sacerdotium
apostolicae sedis ~am possidente papa Gregorio
Innocentio papa secundo Ausonie ~e presidente(
obiit papa Alexander postquam sedisset in ~a Romana annis xxij
oportet reges ‥ Christiani in unum conveniant et sanctitati ‥ vestre et Petri ~e adherenciam prestent
Romanae ‥ ~ae ‥ praerogativam
Petrus tenuit ~am Antiochie septem annis
abbatissa ‥ petiit terram suam ‥ die Mercurii ante ~am S. Petri
die Lune proxima post festum S. Petri ad ~am
vigilia S. Petri in ~a
in ~a S. Petri, excepto magno cereo qui ante ejus altare tota nocte et tota die ardere debet, non major fit lucerna quam in Conversione S. Pauli
in mense Februarii Purificatio B.M.V. per omnia sollempnis habeatur et ~a S. Petri
cum supplicationum diligentia per quindenam integram a festo ~e B. Petri sub aliquo intervallo usque ad Sabbathum vigilie xl Martyrum ‥ protensa fuisset
datum die Lune proxima ante festum B. Petri quod dicitur in ~a
legato ‥ S. Petri in ~a ‥ concilium celebrante
septimana finiente xxiij die Februarii qua accidit ~a S. Petri
- 1. (poët.; postklass.) leunstoel, (arm)stoel, later ook draagstoel;
- 2. (poët.; postklass.) katheder, stoel v.e. leraar;
- 3. (eccl.) taak als leraar;
- 4. (eccl.) taak als bisschop.
Ut in mentem revocarent,. Idem Epistola 203 :inquit S. Augustinus in Psalm. 126. altiore se in loco, tanquam in specula constitutos, quo oculorum acie pervigili, atque indefessa, in tutelam gregis incumbant, tanto cæteris virtute et probitate clariores, quanto magis essent sedis honore ac sublimitate conspicui
In futuro Christi judicio neque absidæ gradatæ, nec Cathedræ... velatæ adhibebuntur ad defensionem. Linteatas sedesEpiscoporum vocat Pacianus Ep. 2. ad Sempronium, quas Augustinus
velatas. Ejusmodi porro celsiores Episcoporum quorumdam, sedes ac cathedras sic exagitat Greg. Nazianzenus Carm. 11 :
De iis etiam agit Eusebius lib. 7. Hist. Eccles. cap. 30...... Θώκοισι ἐνεδρίοντες ἀρίστοις, ϓψηλοί, θεατροῖσι γεγενότες εὐπρεπέεσσι, Σκηνοβάται κάλοισιν ἐφεσταότες ξυλίνοισιν.
Altarium Cathedræ, id est, præfecturæ Ecclesiasticæ, Episcopatus, apud Sidonium in Concione. Eustathius in Vita S. Eutychii Patriarch. Constantinop. num. 15 :
Ἁνάγεται εἰς τὴν τῶν πρεσβυτέρων καθέδραν.Vide Savaron. ad eamdem Concion. Sidonii, et ad lib. 9. Epist. 16.
Oportet enim in nullo Monasterio quemlibet EpiscopumEadem habentur in Epistola Pontii Episcopi Arelatensis tom. 6. Spicilegii Acheriani pag. 430. Adde Bullam Paschalis II. PP. apud Herimannum de Restaurat. S. Martini Tornacensis cap. 8. Vide Missa publica, et Cardinal. Bona lib. 1. Rerum Liturg. cap. 13. § 3.Cathedram collocare, aut qui forte habuerint, habere : nec aliquando ordinationem quamvis levissimam facere, nisi Clericorum, si voluerint habere. Esse enim debent Monachi in Abbatum suorum potestate.
Cornelio in catholica Ecclesia de Dei judicio et cleri ac plebis suffragio ordinato, profanum altare erigere et adulteram Cathedram Collocare, et sacrilega contra verum sacerdotem sacrificia offerre tentaverit.
Ego nullum primum nisi ChristumAlia ejusd. ad eund. :sequens, beatitudini tuæ, id est Cathedræ Petri, communione consocior.
Si quis Cathedræ Petri jungitur meus est ;ap. Constant. Epistol. Roman. Pontif. col. 546. B. 551. A. De
Cathedris Apostolorum, quorum Tertullianus meminit egit Marca de Concord. lib. 5. cap. 20. sect. 2.
Cathedræ, quæ Episcopos non habuerunt.Vetus Martyrol. 15. Kl. Febr. :
Cathedra S. Petri, id est, Episcopatus.Concil. Lemovicense ann. 1041. sess. 1 :
Hanc etiam diem statuimus habendam in recordatione omnibus annis, quaConcilium Milevitan. II. can. 21 :(S. Martialis) translatus est ; qua etiam die Cathedra ejus, hoc est, ordinatio, sive initium Episcopatus ejus est, non quod eadem die consecratus sit in Episcopum,.... sed sicut est Cathedra B. Petri Antiochiæ, itemque Cathedra Romæ, non quod tunc consecratus sit Episcopus, qui a Domino jam olim consecrationem susceperat Pontificalem, sed quia tunc primum in illa die apud easdem Ecclesias sedit, ad suscipiendum super populum Dei regimen pastorale.
Item placuit, ut quicunque Episcopi quascunque Ecclesias vel plebes, quas ad suam Cathedram æstimant pertinere, etc.Can. 24 :
Placuit ut quicunque negligunt loca ad suam Cathedram pertinentia, etc. Cathedræ viduatæ,in Collat. Carthagin. I. cap. 185. 217. Vide præterea cap. 16. 18. Will. Brito lib. 3. Philipp. de Turonensi Metropoli :
Adde lib. 12. pag. 252.Quæ cum sit Britonum caput et Metropolis, una Bis senas sub se Cathedras lætatur habere.
Cathedræ matrices, in Concilio Milevitano can. 25. et in Codice canonum Ecclesiæ Afric. can. 123.
Calhedræ principales, in iisdem Canon. can. 38.
Ut non liceat Episcopo principalem Cathedram suæ parochiæ negligere, et aliquam Ecclesiam in sua diœcesi magis frequentare.Vide mox Incathedrare.
Cardinalesetiam nuncupabantur. Polypt. Matiscon. ann. 1513. fol. 12. r° :
In civitate(Matiscon.) et suburbiis ejusdem sunt sex ecclesiæ parochiales, quæ Cathedræ nuncupantur, quæ ad dictam procurationem minime tenentur, nec aliqua jura synodalia seu cathedratica debent.
Cathedræ litterarumdicuntur Sidonio in Concione.
Cathedræ scholaresStephano Tornac. Epist. 79. Senator in Psalm. 1 :
Cathedra proprie Doctoribus datur.Ebrardus Bethun. in Græcismo :
Rex solium, doctor Cathedram, judexque tribunal Possidet, ac sedem Præsul, Prætorque curulem.
Cathedrarii Oratores, apud Sidonium lib. 4. Epist. 3. qui de cathedra philosophantur, perorant.
Cathedralicii, Qui cathedras seu
Inde Cathedram tulimus, et epistolas salutatorias, et ostia omnia combusta sunt, secundum sacrum præceptum.Infra :
Tolle clavem, et quos inveneris in Cathedra libros, et super lapide codices, tolle illos.
Rex autem Angliæ exigebat a Tancredo Rege Siciliæ Montem S. Angeli cum toto Comitatu, et aliis pertinentiis suis, ad opus Johannæ sororis suæ, quæ Willelmus Rex Siciliæ nuper maritus ejus in dotarium ei dedit : et Cathedram auream ad opus ejusdem Johannæ de consuetudine Reginarum terræ illius.
Anno 1346. 14. Julii fiebant Cathedræ ponderis auri 52. marcha auri empta 50. Cathedr. 6. Novemb. 1346. Cathedræ ut supra, marcha empta 48. Cathedr. 7. April. 1347. post Pascha : marcha empta 50. Cathedr. auri.Vide Moneta.
Ita ut valde honorifice ad Galliæ regionem perveniret ; ibique statim conventio magna facta est non minus quam duodecim Episcoporum Catholicorum, e quibus unus erat Ægelberctus Episcopus, qui eum propter fidem suam indicatam gratanter et honorifice coram omni populo publice ordinaverunt, et in sella aurea sedentem more eorum sursum elevarunt, portantes in manibus soli Episcopi intra oratoria, nullo alio attingente, hymnosque et cantica in Choro cantantes.Joan. de Beka in Goswino Episc. Traject. :
Dominus Cardinalis... Henricum de Viana Cathedrari jussit.In Florentio Episc. :
Joannes filius Adelberti Cathedratus est in Leodio post mortem Arnoldi Episcopi.
Francia me genuit, Cathedravit Legia.Et col. 893 :
Qui vixit gratus anno minus hic Cathedratus.Iterum tom. 4. in Charta anni 1106. Instrum. col. 85 :
Stephano Eduensi Cathedrante Pontifice,
Urbem Reatinam pater Andreas Cathedrabat.
Incathedratio Morinensis Episcopi, apud Lambertum Ardensem pag. 141. Exstat apud Ughellum tom. 1. pag. 124. Bulla Benedicti IX. PP. ann. 1033. qua Episcopis Silvæ Candidæ privilegium confirmat
inthronizandi et Incathedrandi Romanum Pontificem in Apostolica sede. Adde pag. 821. Epitaphium Martini Episcopi Vercellensis ann. 1248 :
Utitur etiam Thomas Cantipratanus lib. 1. de Apibus cap. 1. n. 3. Matthæus Westmonaster. ann. 1098 :Præsul Martinus Vercellensi Incathedratus, Advocatorum generoso sanguine natus.
Inventa estin civitate Ecclesia S. Petri, ubi Incathedratur lancea Salvatoris.
- , καθέδρα, a chair, stool, cushioned seat, arm - chair: Discipularum, H.—A litter, sedan chair, Iu.—A teacher's seat, professor's chair, Iu.
CATHEDRA(καθέδρα), a seat; French, chaire, chaise; Eng. chair: but the term was more particularly applied to a seat with a back but no arms, whereas the sella, however splendid in its material or dignified in its associations, had neither. The back was usually curved or hollow, and low enough for the arm to rest upon it with ease, as in the annexed woodcut, taken from Sir William Hamilton's work on Greek vases. On the cathedra is seated a bride, who is being fanned by a female slave with a fan made of peacock's feathers: under her feet is a footstool.
There was also the cathedra longa, chaise longue or easy chair; and, more luxurious still, the cathedra supina or reclining chair. Then as now, they were often made of wicker-work: [salices ] supinarum in delicias cathedrarum aptissimae (Plin. Nat.16.174). The cathedra was more used by women than by men (hence femineae, Mart. 3.63, 12.38-Z2; cf. Hor. Sat. 1.10, 91; Propert. 5.5, 37). It was a mark of effeminacy when a man was seen strata (cushioned) positus longaque cathedra (Juven. 9.51). To sit on cathedrae at table was, however, less luxurious than the ordinary reclining posture, and was considered proper for boys [ARVALES, p. 199 a; CENA]. The seat was not stuffed, but a cushion was commonly placed upon it; and a cover might also be thrown over the back.
Another sort of cathedra was a sedan-chair, in which women were accustomed to be carried about, instead of in a lectica. The nuda cathedra of Juvenal (1.65), in which the successful forger is carried
supinus, is probably an uncurtained lectica; it is insolence rather than effeminacy which here provokes the rage of the satirist: cf. Cic. Phil. 2.2. 4, § 58, aperta lectica mima portabatur.
The above illustration shows a professorial chair (Juven. 7.203; Mart. 1.77) from Visconti (Icon. Grec. i. pl. 35). (Compare Böttiger, Sabina, vol. 1. p. 35; Scheffer, de Re Vehic. 2.4; Mommsen-Marquardt, vii. [Privatleben], p. 705.)
[W.S] [W.W](καθέδρα). A seat. The word was more particularly applied to a seat with a back but no arms, whereas the sella, however splendid in its material or dignified in its associations, had neither. The back was usually curved or hollow, and low enough for the arm to rest upon it with ease, as in the preceding illustration, taken from Sir William Hamilton's work on Greek vases. On the cathedra is seated a bride, who is being fanned by a female slave with a fan made of peacock's feathers; under her feet is a footstool.
There was also the cathedra longa, or easy-chair; and, more luxurious still, the cathedra supina, resembling the modern steamer-chair. Then, as now, they were often made of wicker-work (salices).
The cathedra was more used by women than by men (hence femineae, Mart.iii. 63). It was a mark of effeminacy when a man was seen stretched out on a reclining-chair. To sit on cathedrae at table was, however, less luxurious than the ordinary reclining posture, and was considered proper for boys. (See cena.) The seat was not stuffed, but a cushion was commonly placed upon it; and a cover might also be thrown over the back.
Another sort of cathedra was a sedan-chair, in which women were accustomed to be carried about, instead of in a lectica. The nuda cathedra of Juvenal (i. 65), in which the successful forger is carried supinus, is probably an uncurtained lectica; it is insolence rather than effeminacy which here provokes the rage of the satirist. See lectica.