citer
citer, on this side
- I On this side: citer agnus (ager) alligatus ad sacra erit, Cato ap. Prisc. pp. 599 and 989 P.: alter ulteriorem Galliam decernit cum Syriā, alter citeriorem, Cic. Prov. Cons. 15, 36: citerior provincia (i. e. Gallia Cisalpina), Caes. B. G. 1, 10: in Galliā citeriore, id. ib. 1, 24; Hirt. B. G. 8, 23; Suet. Caes. 56: citerior Hispania, Varr. R. R. 1, 57, 2; Cic. Att. 12, 37, 4; Nep. Cat. 2, 1; Plin. 3, 1, 2, § 6: Arabia, Plin. 6, 34, 39, § 213: Oceanus, Flor. 4, 12, 46: ripa, Vell. 2, 107, 1.—
- II As that which is on this side is nearer to us than its opposite, lying near, near, close to.
- A In space: (stella) ultima a caelo, citima terris, Cic. Rep. 6, 16, 16; id. Univ. 7 fin.: citima Persidis (sc. loca), Plin. 6, 34, 39, § 213. —
- 2 Trop.: deduc orationem tuam de caelo ad haec citeriora, Cic. Rep. 1, 21, 34: quantā animi tranquillitate humana et citeriora considerat, id. Tusc. 5, 25, 71: ut ad haec citeriora veniam et notiora nobis, id. Leg. 3, 2, 4: nam citeriora nondum audiebamus, id. Fam. 2, 12, 1; Val. Max. 3, 8, 1; 9, 12, 6: citerioris vitae minister, private, domestic, Amm.14, 1, 7.—
- B In time (post-Aug.), earlier, sooner: Africano consulatus citerior legitimo tempore datus est, Val. Max. 8, 15, 1; 6, 3, 11: in antiquius citeriusve, Vell. 1, 17, 2: citeriore die (opp. longiore), Dig. 23, 4, 15.—
- C In measure or degree, small, little: citerior tamen est poena quam scelus, Quint. Decl. 299; Val. Max. 8, 7, ext. 10.—Advv.: comp. cĭtĕrĭus, less: citerius debito resistere, Sen. Ira, 1, 16, 11; sup. cĭtĭmē, least, acc. to Prisc. p. 1016 P.—
- III Hence,
- A cī̆trā, adv. and prep. with acc., on this side, on the hither or nearer side (opp. to ultra; more freq. than cis, q. v.).
- 1 Prop.
- α Adv.: (dextera) nec citra mota nec ultra, neither this way nor that, Ov. M. 5, 186; cf.: ultra citraque pervolare, Plin. 10, 23, 31, § 61: citra est Oglasa, id. 3, 6, 12, § 80; 6, 11, 12, § 30: citra fuere margines, id. 2, 17, 14, § 73.—
- β With acc.: Germani qui essent citra Rhenum, Caes. B. G. 6, 32: is locus est citra Leucadem stadia CXX., Cic. Fam. 16, 2; so, citra Veliam, id. Att. 16, 7, 5: citra mare, Hor. S. 2, 8, 47: mare citra, id. ib. 1, 10, 31: citra flumen intercepti, Liv. 21, 48, 6: citra Tauri juga, id. 38, 48, 1 al.— With verbs of motion: ut exercitum citra flumen Rubiconem educeret, Cic. Phil. 6, 3, 5: ut omnes citra flumen eliceret, Caes. B. G. 6, 8; Liv. 21, 54, 4; Hor. S. 1, 1, 106.—
- 2 (Acc. to citer, II.) Of that which takes place, or is within a fixed boundary, and yet does not reach that boundary, within, beneath, short of, less than.
- α Adv.: non erit necesse id usque a capite arcessere: saepe etiam citra licet, not so far, Cic. Top. 9, 39: paucis citra milibus lignatores ei occurrunt, Liv. 10, 25, 4: citra quam proxime fuerint (defectus lunae), Plin. 2, 13, 10, § 86: citra exsultare, id. 17, 22, 35, § 180: tela citra cadebant (i. e. did not reach the Romans), Tac. H. 3, 23.—
- β With acc.: nec a postremā syllabā citra tertiam, before the third syllable, Cic. Or. 18, 58 (cf. Quint. 1, 5, 30: acuta intra numerum trium syllabarum continetur); id. 8, 6, 76: cur Veneris stella numquam longius XLVI. portibus ab sole... abscedant, saepe citra eas ad solem reciprocent, Plin. 2, 17, 14, § 72; 2, 17, 15, § 77.—
- b Trop.
- α Adv. of measure: neve domi praesume dapes et desine citra Quam capias paulo, Ov. A. A. 3, 757; cf.: culta citra quam debuit illa, id. P. 1, 7, 55.—
- β With acc.: pronepos ego regis aquarum; Nec virtus citra genus est, is not behind my family, Ov. M. 10, 607: glans cum citra satietatem data est, not to satiety, Col. 7, 6, 5; cf. id. 9, 13, 2; so, fatigationem, Cels. 1, 2; cf. Plin. 19, 8, 54, § 171: scelus, Ov. Tr. 5, 8, 23: citra necem tua constitit ira, id. ib. 2, 127: usus citra intellectum acrimoniae, Plin. 19, 8, 54, § 171. —
- c In time (with acc. rare; perh. not ante-Aug.): citra Kalendas Octobris, Col. 2, 8, 3; cf. Gell. 12, 13: Trojana tempora, Ov. M. 8, 365: juventam, id. ib. 10, 84: temporis finem, Dig. 49, 16, 15.—
- 3 Since the Aug. per. (most freq. in Quint. and Pliny the elder; in the former more than twenty times), in gen. of that which does not belong to, is without, or beyond something, without, aside from, apart from, except, without regard to, setting aside (for the class. sine, praeter; hence the Gloss.: ἄνευ sine, absque, praeter, citra, Gloss. Cyr.; citra δίχα, χωρίς, ἐκτός, Gloss. Phil.); with acc.: citra hoc experimentum multa sunt, quae, etc., Col. 2, 2, 20: plus usus sine doctrinā, quam citra usum doctrina valet, Quint. 12, 6, 4: Phidias in ebore longe citra aemulum, id. 12, 10, 9: vir bonus citra virtutem intellegi non potest, id. 12, 2, 1; so, accusationem, id. 7, 2, 26; 3, 8, 21; 7, 10, 3: tranare aquas citra docentem natura ipsa sciunt, id. 2, 16, 13: citra invidiam, Plin. 7, 29, 30, § 108: citra ullum aliud incommodum, id. 2, 51, 52, § 137: citra dolorem, id. 12, 17, 40, § 79; Plin. Ep. 2, 1, 4: morsum, Plin. 8, 38, 57, § 136: vulnus, id. 20, 21, 84, § 225 al.: citra fidem, Tac. Agr. 1: citra speciem aut delectationem, id. G. 16: citra Senatūs populique auctoritatem, Suet. Caes. 28: commoda emeritorum, id. Aug. 24: spem omnium fortuna cessit, Flor. 3, 1, 2: etiam citra spectaculorum dies, i.e. even out of the time of the established spectacles, Suet. Aug. 43: citra magnitudinem prope Ponto similis, excepting its size, Mel. 1, 19, 17; Tac. Agr. 10; Quint. 2, 4, 22; so id. 7, 2, 13; Dig. 3, 6, 9: lana tincta fuco citra purpuras placet, Ov. Fragm. ap. Quint. 12, 10, 75.—Citra sometimes follows its case, Hor. S. 1, 1, 107; 1, 10, 31.—
- B cī̆trō, adv. (orig. dat. sing.), always in the connection and position ultro citroque, ultro et citro, ultro ac citro, or without copula ultro citro (not ultroque citroque), hither and thither, this way and that, here and there, to and fro, from both sides, backwards and forwards, reciprocally; Fr. par ci par là, ça et là (in good prose): ultro ac citro commeare, Varr. R. R. 3, 5, 16: sursum deorsum, ultro citro commeantibus, Cic. N. D. 2, 23, 84: ultro citroque commeare, Auct. B. Afr. 20; Plin. 2, 38, 38, § 104; * Suet. Calig. 19; Lucr. 4, 32: qui ultro citroque navigarent, Cic. Verr. 2, 5, 66, § 170: cursare ultro et citro, id. Rosc. Am. 22, 60 (in Prisc. p. 1011 P., perh. only from memory written ultro citroque): bis ultro citroque transcurrerunt, Liv. 40, 40, 7 al.: cum saepe ultro citroque legati inter eos mitterentur, Caes. B. G. 1, 42; id. B. C. 1, 20; Liv. 5, 8, 6: multis verbis ultro citroque habitis, Cic. Rep. 6, 9, 9; cf. Liv. 9, 45, 2; 7, 9, 2: beneficiis ultro citro datis acceptisque, Cic. Off. 1, 17, 56: ut obsides ultro citroque darentur, Liv. 44, 23, 2: datā ultro citroque fide, id. 29, 23, 5: inplicati ultro et citro vel usu diuturno vel etiam officiis, Cic. Lael. 22, 85 Klotz N. cr.: alternatis ultro citro aestibus, Sen. Q. N. 4, 2, 29: ultro citroque versus, Amm.30, 3, 5.
➳ formes usitées : comp. citerior, superl. citimus.
-
…confectis maturius paulo quam tempus anni postulabat in hiberna in Sequanos exercitum deduxit ; hibernis Labienum praeposuit ; ipse in citeriorem Galliam ad conventus agendos profectus est. Cum esset Caesar in citeriore Gallia in hibernis, ita uti…
Julius Caesar, Gallic War
-
…occupabantur ; qui minus facile eam rem imperio nostro consequi poterant. His nuntiis litterisque commotus Caesar duas legiones in citeriore Gallia novas conscripsit et inita aestate in ulteriorem Galliam qui deduceret Q. ; Pedium legatum misit. Ipse ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Ipse interim in colle medio triplicem aciem instruxit legionum quattuor veteranarum ; in summo iugo duas legiones quas in Gallia citeriore proxime conscripserat et omnia auxilia conlocavit, ita ut supra se totum montem hominibus compleret ; impedimenta sarcinasque in unum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Caturiges locis superioribus occupatis itinere exercitum prohibere conantur. Compluribus his proeliis pulsis ab Ocelo, quod est oppidum citerioris provinciae extremum, in fines Vocontiorum ulterioris provinciae die septimo pervenit ; inde in Allobrogum fines, ab Allobrogibus in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…hibernis Labienum praeposuit ; ipse in citeriorem Galliam ad conventus agendos profectus est. Cum esset Caesar in citeriore Gallia in hibernis, ita uti supra demonstravimus, crebri ad eum rumores adferebantur litterisque item Labieni certior fiebat omnes…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Romam pessumum facinus patratum foret. Quia nondum frequentes armati convenerant, ea res consilium diremit. Postea Piso in citeriorem Hispaniam quaestor pro praetore missus est adnitente Crasso, quod eum infestum inimicum Cn. Pompeio cognoverat. Neque tamen…
Sallust, Catilina
-
…ceteros adeant, bene polliceantur dentque operam, uti eos quam maxume manufestos habeant. Isdem fere temporibus in Gallia citeriore atque ulteriore, item in agro Piceno, Bruttio, Apulia motus erat. Namque illi, quos ante Catilina…
Sallust, Catilina
-
…magistratus, sacerdotia, rapinas, alia omnia, quae bellum atque lubido victorum fert. Praeterea esse in Hispania citeriore Pisonem, in Mauretania cum exercitu P. Sittium Nucerinum, consili sui participes ; petere consulatum C. Antonium…
Sallust, Catilina
-
…Ex eo numero compluris Q. Metellus Celer praetor ex senatus consulto causa cognita in vincula coniecerat, item in citeriore Gallia C. Murena, qui ei provinciae legatus praeerat. At Romae Lentulus cum ceteris, qui principes coniurationis…
Sallust, Catilina
-
…revocabatur, tamen constituerat nullam partem belli in Hispaniis relinquere, quod magna esse Pompei beneficia et magnas clientelas in citeriore provincia sciebat. Itaque duabus legionibus missis in ulteriorem Hispaniam cum Q. Cassio, tribuno plebis, ipse cum…
Julius Caesar, Civil War