clementia
clementia, moderation, mildness, forbearance, benignity, clemency, mercy
- A calm, tranquil state of the elements, calmness, mildness, tranquillity (like clemens in this signif. mostly post-Aug.): clementia ventorum, tranquillitas maris, Ap. Deo Socr. p. 52, 1: soli caelique, Flor. 3, 3, 18; cf.: emollit gentes clementia caeli, Luc. 8, 366: aestatis, Plin. Ep. 5, 6, 5: hiemis, Col. 5, 5, 6: nascentis anni, id. 11, 3, 9: diei, id. 9, 13, 4: Nili, Stat. Th. 3, 527.—
- II (Acc. to clemens, II. B.) Indulgent, forbearing conduct towards the errors and faults of others, moderation, mildness, humanity, forbearance, benignity, clemency, mercy (the class. signif.; very freq., esp. in prose; syn.: benignitas, comitas, lenitas, mansuetudo, etc.): clementia (est), per quam animi temere in odium alicujus concitati invectio comitate retinetur, Cic. Inv. 2, 54, 164: clementia est temperantia animi in potestate ulciscendi, vel lenitas... in constituendis poenis, Sen. Clem. 2, 3: facilitas et clementia, * Ter. Ad. 861; cf. Cic. Off. 1, 25, 88: illam clementiam mansuetudinemque nostri imperii tantam in crudelitatem inhumanitatemque esse conversam, id. Verr. 2, 5, 44, § 115; id. Deiot. 15, 43; id. Lig. 3, 10: lenitas et clementia, id. Att. 14, 19, 2: clementia et probitas vestra, Sall. H. 1, 41, 1 Dietsch; Liv. 3, 58, 4; Ov. M. 8, 57; Quint. 9, 2, 28; Tac. H. 3, 19: juris, Quint. 7, 4, 18 Spald., and antith. to jus asperius, id. 9, 2, 90; opp. severitatem, Sen. Clem. 1, 1, 4: elephanti contra minus validos, Plin. 8, 7, 7, § 23: leonis in supplices, id. 8, 16, 19, § 48; and as an attribute of princes, id. 8, 7, 7, § 48; Vop. Aur. 44; whence a title of the emperors, v. IV.—Less freq.,
- B Kindness, sympathy: satrapes violare clementiam quam regis opes minui maluit, Nep. Alcib. 10, 3.—
- III Clementia, personified as a deily, the goddess of grace, Plin. 2, 7, 5, § 14; Stat. Th. 12, 482 sq.; Claud. Laud. Stil. 2, 6 sq.—
- IV A title of the emperor: Clementia tua, Your Grace, Lampr. Alex. Sev. 65; Spart. ap. Geta, I. init.
si ‥ saeva pericla duelli / protinus auferret solita clementia Christi
apud supernam ~iam saepius intervenire
~ia est placabilis animi status et tranquillus, afflictos miserans et penas mitigans
[qui presunt ] sic inclinarentur ad ~iam, pacem et justiciam ‥ et ad omne bonum
quod valde placeret vestre ~ie(
aeris ‥ ~ia tanta est ut nec nebula inficiens nec spiritus hic pestilens
- clemens, moderation, mildness, forbearance, benignity, clemency, mercy: clementiāin eos uti, Cs.: nihil magno viro dignius clementiā: victoris: monimentum clementiae suae: clementiā concordiam ordinum stabiliri, L.
-
…civitati intulissent, in Britanniam profugisse. Petere non solum Bellovacos, sed etiam pro his Haeduos, ut sua clementia ac mansuetudine in eos utatur. Quod si fecerit, Haeduorum auctoritatem apud omnes Belgas amplificaturum, quorum auxiliis atque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…celeritate promovere possent, se suaque omnia eorum potestati permittere dixerunt. Unum petere ac deprecari si forte pro sua clementia ac mansuetudine, quam ipsi ab aliis audirent, statuisset Atuatucos esse conservandos, ne se armis despoliaret. Sibi…
Julius Caesar, Gallic War
-
…firmi et me hercule auctoritate tua inflammati vicimus omnis hoc tu ita reperies cum abstinentia tum iustitia, facilitate, clementia. cave putes quicquam homines magis umquam esse miratos quam nullum terruncium me obtinente provinciam sumptus factum esse nec in…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…periculis quod cogitarat effecerat ; muneribus, monumentis, congiariis, epulis multitudinem imperitam delenierat ; suos praemiis, adversarios clementiae specie devinxerat. quid multa attulerat iam liberae civitati partim metu partim patientia consuetudinem serviendi. cum illo ego te…
Cicero, Philippicae
-
…consuli vellent et victi suae ; utrumque autem positum esse arbitrabar in celeritate victoris. quae si fuisset, eandem clementiam experta esset Africa quam cognovit Asia, quam etiam Achaia te, ut opinor, ipso legato ac deprecatore .…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…enim acrius prohibenda bella civilia esse quam in superatos iracundiam exercendam. vehementer a te, Brute, dissentio nec clementiae tuae concedo, sed salutaris severitas vincit inanem speciem clementiae. quod si clementes esse volumus, numquam deerunt bella…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…vehementer gaudeo, mihique scito in dies maiori curae esse dignitatem tuam ; quae quidem a te ipso integritate et clementia tua sic amplificata est, ut nihil addi posse videatur. sed mihi magis magisque cotidie de rationibus tuis cogitanti…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…sum, qui provinciae, qui exercitui praesum, qui bellum gero. quae quoniam nec ratione nec maiorum nostrorum clementia administrastis, non erit mirandum, si vos paenitebit. te tam mobili in me meosque esse animo non sperabam…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…facile fictum crimen insideret. quam ob rem hoc nos primum metu, Caesar, per fidem et constantiam et clementiam tuam libera, ne residere in te ullam partem iracundiae suspicemur. per dexteram istam te oro quam regi Deiotaro…
Cicero, pro Rege Deiotaro
-
…exercendam. vehementer a te, Brute, dissentio nec clementiae tuae concedo, sed salutaris severitas vincit inanem speciem clementiae. quod si clementes esse volumus, numquam deerunt bella civilia. sed de hoc tu videris ; de me…
Cicero, Epistulae ad Brutum