clemens
clemens, mild, calm, gentle
- I Orig. (in the class. per. very rare), of the quiet, placid, pleasant state of the air, wind, or weather, mild, calm, soft, gentle ( = the class. placidus, quietus): undae clementi flamine pulsae, * Cat. 64, 272: clementior Auster vela vocat, Stat. Th. 5, 468: aura Favoni, Claud. Cons. Prob. Olyb. 272; cf. id. III. Cons. Hon. 165; Val. Fl. 6, 747: clementior dies, Col. 11, 2, 2: clementior Arctos, Sil. 1, 198: clementiores plagae (opp. Septentrio), Pall. Febr. 12, 1.—Hence,
- B Esp.
- 1 Of the gentle motion of the sea, rivers, etc., placid, calm, etc.: mare, Gell. 2, 21, 1: Pasitigris clementiore alveo praeterit, etc. (preced. by: praeceps inter saxa devolvitur), Curt. 5, 3, 1: quā sit clementissimus amnis, Ov. M. 9, 116.—
- 2 Of places (opp. praeceps), smooth, of a gentle ascent: clivulus, Ap. Met. 4, 5, 19.—Far more freq.,
- II Trop.
- A Of a calm, unexcited, passionless state of mind, quiet, mild, gentle, tranquil, kind (syn.: placidus, lenis): clementem vocabo non in alieno dolore facilem, sed eum, qui cum suis stimulis exagitetur, non prosilit, etc., Sen. Clem. 1, 20, 3: egit semper vitam... clemens, placidus, Ter. Ad. 864: vita urbana atque otium, id. ib. 42 (cf. with Cic. Rab. Post. 7, 17: vita quieta atque otiosa): ille suam semper egit vitam in otio, in conviviis: clemens, placidus, Ter. Ad. 864; Liv. 38, 17, 17 (cf. the passages under clementia, cited from Flor.): cupio, patres conscripti, me esse clementem: cupio in tantis rei publicae periculis me non dissolutum videri, Cic. Cat. 1, 2, 4: etsi satis clemens sum in disputando, tamen interdum soleo subirasci, id. Fin. 2, 4, 12: (Arimphaeis) ritus clementes, Plin. 6, 13, 14, § 35.—
- 2 Transf. to animals. tame, domesticated: clementius genus columbarum (opp. agrestes), Varr. R. R. 3, 7, 2.—
- B Specif.
- 1 Mild in respect to the faults and failures of others, i. e. forbearing, indulgent, compassionate, merciful (class.; syn.: mitis, benignus, humanus, lenis, facilis, indulgens; opp.: crudelis, inhumanus, asper al.): clementi (mi) animo ignoscet, Plaut. Mil. 4, 6, 37 (1252); Ter. Hec. 472: judices et misericordes, Cic. Planc. 13, 31; cf. * Hor. C. 3, 11, 46; Tac. A. 2, 57: vir et contra audaciam fortissimus et ab innocentiā clementissimus, Cic. Rosc. Am. 30, 85; Nep. Epam. 3, 2: legis interpres, Liv. 1, 26, 8: dominus facilis et clemens, Suet. Aug. 67: justa et clemens servitus, Ter. And. 36: castigatio, Cic. Off. 1, 38, 137: clementior sententia, Liv. 8, 31, 8.—More unusual: rumor, i. e. non nimius, mild, mitigated, πρᾶος (acc. to Prisc. p. 1202 P.), Sall. J. 22, 1.—
- 2 Poet. of places: pars (insulae) ratibus clemens, accessible, Claud. B. Gild. 511.—Adv.: clē-menter.
- I (Acc. to I. A.) Gently, softly, mildly: non desiit adsidue tremere Campania, clementius quidem, sed ingenti damno, Sen. Q. N. 6, 31, 1: agitant venti oleas, Pall. Nov. 5: spirant clementius Austri, Stat. S. 2, 2, 27.—So of moderate, slow action gen.: Eu. Sequere sis. Ch. Sequor. Eu. Clementer quaeso; calces deteris, Plaut. Merc. 5, 2, 111 (952); so id. Stich. 4, 1, 26 (530); id. Ep. 2, 2, 23 (203). —
- B (Acc. to I. B. 2.) By degrees, gradually, gently: clementer et molliter assurgens collis, Col. 2, 2, 1; cf. Tac. A. 13, 38: editum jugum, id. G. 1; Sil. 1, 274; Sen. Oedip. 280: accedere, Tac. A. 12, 33; cf. in comp.: explorare, si quā Appennini juga clementius adirentur, id. H. 3, 52.—
- II (Acc. to II. A.) Quietly, placidly, tranquilly, calmly: accipere aliquid clementius aequo, * Lucr. 3, 314: si quid est factum clementer, ut dissolute factum criminer, Cic. Verr. 2, 5, 8, § 19: leniter hominem clementerque accepit, id. ib. 2, 4, 40, § 86: ferre aliquid, id. Att. 6, 1, 3: consolationes clementer admotae, Plin. Ep. 5, 16, 11: quo id pacto fieri possit clementissime, Plaut. Mil. 4, 3, 5 (1098): leo caudam clementer et blande movet, Gell. 5, 14, 12.—
- B (Acc. to II. B.) With forbearance, mildly, with indulgence: clementer et moderate jus dicere, Caes. B. C. 3, 20: clementer a consule accepti, Liv. 27, 15, 2: clementer ductis militibus, i.e. peacefully, without plundering, id. 29, 2, 1.— Comp.: clementius tractare aliquem, Plin. Ep. 8, 24, 5.—Sup.: clementissime scribere de aliquo, Gell. 1, 18, 3: qui victoriā civili clementissime usus est, Sen. Ira, 2, 23, 4.
Redemptor / expurgans veterum clemens monumenta malorum
cunctitonantis ~entissima Conditoris clementia clementer ‥ nos ammonere dignatus est
~entissimum animum in omnes
quis vel piis ~entior vel sevis atrocior
➳ abl. usuel clementi ; mais clemente Liv. 1, 26, 8 ; Laber. d. Macr. Sat. 2, 7, 3.
- 1. (v. personen) zacht(moedig), mild; toegeeflijk, genadig [animus; consilium]; ➤ clementer ferre alqd; clementes iudices et misericordes;
- 2. (poët.; postklass.) (v. dingen, toestanden enz.) kalm, mild, rustig, stil, zacht [mare; amnis; rumor niet verontrustend]; ➤ collis clementer assurgens geleidelijk oplopend.
仁慈者。温和。 善。— castigatio 寬罰。— rumor 報畧艱難之信。Clementissimus amnis 甚慢流之河。
Suggest a Translation
See an image
- with comp.and sup, mild, calm, gentle: clementissimus amnis, O.—Fig., calm, quiet, gentle, tranquil, kind: vita, T.: cupio me esse clementem: satis in disputando.—Mild, forbearing, indulgent, compassionate, merciful: animo clementi in illam, T : iudices: viro clemens misero peperci, H.: vir ab innocentiā clementissimus: legis interpres, L.: castigatio: clementior sententia, L.—Mitigated, qualified: rumor, S.
-
…vivis, et vivis non ad deponendam, sed ad confirmandam audaciam. cupio, patres conscripti, me esse clementem, cupio in tantis rei publicae periculis non dissolutum videri, sed iam me ipse inertiae nequitiaeque condemno. castra…
Cicero, in Catilinam
-
…uxore occisa, incensa domo, supplicium de servis ; non ; quam acerbissimum sumpserit, utrum is clemens ac misericors an inhumanissimus et crudelissimus esse videatur mihi vero importunus ac ferreus qui non dolore et cruciatu nocentis suum…
Cicero, in Catilinam
-
…videbat illis nauarchis testibus tantum hoc crimen sustinere se nullo modo posse. consilium capit primo stultum, verum tamen clemens. nauarchos ad se vocari iubet ; veniunt. accusat eos quod eius modi de se sermones habuerint ; rogat…
Cicero, in Verrem
-
…te, Brute, dissentio nec clementiae tuae concedo, sed salutaris severitas vincit inanem speciem clementiae. quod si clementes esse volumus, numquam deerunt bella civilia. sed de hoc tu videris ; de me possum idem quod Plautinus…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…quaestum illum maxime fecundum uberemque campestrem totum ad se ita redegit ut homo popularis fraudaret improbissime populum, idemque vir clemens divisores omnium tribuum domi ipse suae crudelissima morte mactaret. exorta est illa rei publicae, sacris, religionibus ,…
Cicero, de Haruspicum Responso
-
…publicae sustulerunt, neque aliud quicquam in urbe nisi inane nomen Capuae reliquerunt, non crudelitate quid enim illis fuit clementius qui etiam externis hostibus victis sua saepissime reddiderunt sed consilio, quod videbant, si quod rei publicae vestigium illis…
Cicero, de Lege Agraria
-
…. nam ut reiectio facta est clamoribus maximis, cum accusator tamquam censor bonus homines nequissimos reiceret, reus tamquam clemens lanista frugalissimum quemque secerneret, ut primum iudices consederunt, valde diffidere boni coeperunt. non enim umquam turpior in…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…quam applicatus ad severitatem videbatur. ego, quamquam praeest huic quaestioni vir et contra audaciam fortissimus et ab innocentia clementissimus, tamen facile me paterer vel illo ipso acerrimo iudice quaerente vel apud Cassianos iudices, quorum etiam nunc ei…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…ad rem p. redeam, quid in Hispaniis geratur rescribe. peream nisi sollicitus sum ac malo veterem et clementem dominum habere quam novum et crudelem experiri. scis Gnaeus quam sit fatuus ; scis quo modo crudelitatem virtutem putet…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…apud talis viros obesse filio debeat qui si esset turpissimus, si sordidissimus, tamen ipso nomine patrio valeret apud clementis iudices et misericordis ; valeret, inquam, communi sensu omnium et dulcissima commendatione naturae. sed cum sit Cn…
Cicero, pro Plancio