colligere

colligere [CL], ~are 1 to gather (people or unspec.), assemble (a company). b to receive (as guest), welcome. c to gather to rest (cf.IV Reg. xxii 20, etc.). d (p. ppl. collectus as sb. f.) assembly. examen ‥ monachorum, qui de provincia Anglorum ‥ collecti ‥ proprio labore manuum vivant Bede HE IV 4 (cf. ib. 15: collecto ‥ sacerdotum ‥ coetu); 7‥ legit, collegit, lisit GlC L 118; 8‥ colligata est, is gegederad ‥, collecta, gegaderade WW; GAS 65 (v. cohors c); Gir. Spec. III 18 (v. collegium 1b); s1254 papa ‥ collegit exercitum copiosum M. Par. Maj. V 474.  b depictus est ‥ paterfamilias ‥ hospitem ~ens, peregrinum videlicet in domum suam inducens Ad. Scot TT 713A; cum alibi ‥ habere non posset ubi caput reclinaret, ab ipso [rege Francorum] collectus misericorditer est V. Thom. B 24; cursorem domini Cantuar’ peto ‥ hospitio ~i faciatis Ad. Marsh Ep. 127; c1380 totam universitatem Oxoniensem cum nostra comitiva penes vestram reverenciam paternalem ~ere dignemini commendatam FormOx 325.  c [Ethelwulfus] collectus est ad patres suos, regnum ‥ temporale deserens et eternum adipiscens Fordun Cont. VI 10.  d ibi ~a magna populorum adunata Mir. Furs. 18; ut totius sanctae ~ae illius luminaria ex illo splendorem luminis sint mutuata Adel. Blandin. Dunst. 1; primam ~am infra monasterium portasque obseratas offendentes, sagittariis ‥ muros aggrediuntur Croyl. 23. 2 to gather (things), bring together. b (w. signa) to join battle (cf. CL signa conferre). c to gather, get in (crops, eggs, etc.). d to gather crop from (fields). e to weed out (fig.). f (p. ppl. collectus as sb. f. or n.) crop, produce collected. collectis in cumulum glareis Aldh. PR 140; 811 terrulas ‥ collegere et ‥ in unam conjungere CS 332; ignis sanctificatus qui in claustro remansit a famulis celerarii ~atur et ex hoc igne omnes foci ‥ iterum accendantur Lanfr. Const. 118; Bald. Cant. Tract. 8. 483A (v. crinis 1c); s1234 R. S. ‥ omnia concremavit et spolia ~avit [sic] M. Par. Maj. III 271.  b s992 si qui ‥ signa ~ere temptassent, ‥ sociorum defections destituebantur W. Malm. GR II 165.  c tempore aestatis, quo fruges erant ~endae Bede HE IV 4; c1230 Matill’ vidua ‥ debet, quando lavantur oves domini, ~ere lanam in aqua Doc. Bec 72; gardinario ad poma ~enda Ac. Beaulieu 300; 1293 ita quod non possint ‥ herbas ‥ coligere sicut soliti fuerunt Leet Norw. 45; 1293 habeant communiam pasture per omnes terras suas ‥ tempore aperto et post fena et blada collecta Abbr. Plac. 232a; 1318 consuete coligant ova botorum et exportant extra mariscum CBaron 126; 1389 ivit in le alures campanili[s] ad ~endum columbellos SelCCoron 94.  d debent cc acras terre ‥ metere, ~ere, ligare Whittlesey 195.  e 1216 cum ‥ de regno Dei ~ere scandala teneamur Reg. Malm. I 376.  f 1275 duos saccos lane de ~a monasterii nostri Cl 93 m. 18d.; [pastor] habebit lac secunde melioris vacce quando daya omittet facere caseum per ~am propter paucitatem lactis post festum S. Mich. Cust. Bleadon 206; 1292 de ~is †alterius [? l. alternis] diebus facientibus j caseum Ac. Wellingb. 61; 1346 in liberacione tercii bercarii custodientis bidentes de ~a a festo S. Mich. usque festum S. Martini Rec. Elton 330; 1375 quod omnia ~a, tam blada [? l. bladi] quam herbe, infra campum deferrentur aperte Hal. Durh. 131; 1411 de iij clavis lane fracte de ~is bercariarum ad tonsionem hoc anno Crawley 312; 14‥ habere debet j faldam de ~a ovium Reg. Brev. 120b. 3 to collect, levy (alms, taxes, dues or sim.). b to tax (persons); cf. collectare. c (absol.) to collect fees (acad.); v. et. infra 4d. d to pay fees. de omnibus hominibus ‥ ~ebat xx s. DB I 26; nisi geldum regis quando ~ebatur DB I 132; s889 rex Alfredus precepit omnibus Anglie episcopis et viris religiosis fidelium elemosinas ~ere collectasque Romam atque Jerosolimam destinare M. Par. Maj. I 427; s1189 decima pars rerum mobilium concessa per Angliam et collecta ad subventionem Terre Sancte Wend. I 173; 1214 (v. collectio 2a); s1229 venit in Angliam ‥ domini pape capellanus ‥, missus ut ~eret decimas domino pape ‥ promissas ad guerram suam sustinendam Ib. II 373; 1255 in coligendo redditus dominorum pape et episcopi Val. Norw. 493; 1269 colexerunt decimas prioris SelCCoron 14; inquiratur ‥ qui [forestarii] garbas colligerint in autumpno sive aliquam collectam fecerint Fleta 91 (cf. StRealm I 120); s1309 [P. de Gavestone] de die in diem thesaurum regis plus solito collegit Trokelowe 68; 1327 quod omnes redditus ‥ prioris ‥ levari facerent et †~eri ad opus ‥ popularium civitatis Lit. Cant. I 220; 1449 ut ‥ proventus et obvenciones ecclesiarum ‥ per vicarios generates ‥ leventur, recipiantur, †~entur et disponantur Reg. Glasg. 372.  b 1276 Hospitallarii ~unt diversas gentes portantes chevagium, qui per idem chevagium clamant libertates Hund. I 96a.  c 1333 statutum est quod singuli magistri facultatis arcium cujuscumque ‥ condicionis fuerint ‥ ~ere teneantur; aliter enim ‥ divitibus magistris ‥ non ~entibus, magistri pauperes ‥, quos ~ere oportebit, erunt debito auditorio ‥ frustrati StatOx 132.  d 1412 adeo studencium in facultatibus variis caritas refrigescit quod eorum quamplures nec doctoribus aut magistris sue ~unt facultatis nec ‥ StatOx 213. 4 (p. ppl. collectus as sb. f): a collection (of alms). b (collection of) tax, levy, contribution, or sim.. c area of collection (of tax etc.). d ‘collection’, ‘culet’, lecturer’s fee (acad.); cf. collectio 2c. a peregrini ‥ ceperunt in ‥ periculo fluctibus jactari: unde, ~as ad usus pauperum facientes, auxilia sanctorum invocabant W. Cant. Mir. Thom. III 43; s1190 cum fames ‥ excrevisset ‥, [episcopus] convenit principes exercitus et statuit ~am ad opus pauperum exercitus G. Ric. I 145 (cf. ib.: tertia ‥ die post ~am pauperibus distributam venerunt naves onuste frumento).  b c1150 possideant hundredum ‥ cum ~a murdri et danegelde CalCh V 282; a1173 quod sint quieti versus dominos suos ab omnibus ~is exceptis tribus Act. Hen. II I 511 (v. carreium b); vicecomites ‥ ab hoc [sc. danegeldo] quieti sunt de dominiis suis propter laboriosam ejusdem census ~am Dial. Scac. I 11B; 1219 concessimus civibus ‥ Hereford’ quod capiant et habeant ‥ ~am ad omnes portas ‥ civitatis Pat 224; 1239 tallie et ~e clericis et personis ecclesiasticis non pro ecclesiasticis rebus sed pro feodalibus et patrimonialibus imponuntur (Responsio Imp.) M. Par. Maj. III 556; 1240 ne ab aliquibus ecclesiarum rectoribus ‥ taillias aut ~as predictas ‥ extorquere presumatis Cl 175; s1257 jussit ‥ rex muros Londoniarum dirutos ‥ ex communi civitatis ~a reparari M. Par. Maj. V 634; subelemosinarius recipit cotidie ‥ unum cervisie gasconem de ~a que post cenam vel potum conventus in refectorio quaque nocte fieri solet Cust. Westm. 179; 1283 bedello pro labore ~e faciende iij d. Cust. Battle 125; Fleta 91 (v. 3a supra); 1306 preter communem ~am garbarum quam custos ‥ passagii faciet tempore messionis (Swansea) BBC 268; 1312 Cant’ archiepiscopus vos ‥ ad consentiendum cuidam auxilio scu ~e super vos ‥ assidendo ‥ inducere nititur (Breve Regis) Conc. Syn. 1367; 1343 pro ~a ‥ custume, xv s. ExchScot 537; 1409 pro una ~a concessa domino T. R. versus curiam Romanam Ac. Durh. 138.  c 1287 decenne sue sunt de ~a de diversis villis PQW 5b; 1406 infra ~am vestram Cl 255 m. 4; 1487 proviso ‥ quod ‥ collector ipse dictam decimam ‥ de aliquibus bonis ecclesiasticis infra ~am suam ‥ levare non possit FineR 297 m. 15.  d 1412 universitas statuit ‥ quod scolares quique ‥ infra mensem a die incepte ~e, per doctorem, magistrum bedellumve sue facultatis moniti, ~am eisdem ‥ consuetam persolvant StatOx 213. 5 to draw together, contract. b (refl.) to concentrate one’s thoughts (inwards). quae ‥ distentionibus seu detractionibus ‥ variantur, ~untur, solvuntur Eriug. Per. 445B.  b artius solito se collegit ad se Ailr. Ed. Conf. 767D. 6 to gather (facts etc.), combine, enumerate. b to add up (math.). c to tabulate. d to produce as a total. e to group together, treat as a class (log.). in arsi ‥ ~untur tempora terna Aldh. Met. 37; ea quae fama vulgante collegimus ad instructionem posteritatis litteris mandare studuimus Bede HE pref. p. 8; plura in parvum collegi volumen Vac. Lib. paup. 1; collectis ‥ et electis elegantioribus cunctis, ea ‥ non inutile duxi in unum congerere Gir. TH pref. p. 21; 1225 collegimus eos [sc. aliquid nove fabrice conferentes] in psalterio [quod] dicitur in domo nostra cotidie; item singuli canonici domus nostre qui sunt presbiteri ~ent eos specialiter in uno tricennali singulis annis Cart. Osney III 79; J. Waleys V. Relig. prol. 217F (v. collatiuncula).  b in denario est unum et duo et tres et quatuor; si ergo colligeris [sic] hec, faciunt decem Bacon V 150.  c J. Worc. 53 (v. annus 1b); addentes radici 28 et in eodem ordine ~entes annos Domini per additionem 28 annorum quantumlibet placuerit, supponemus cuilibet numero annorum Domini collectorum ‥ annos Arabum perfectos qui exeunt ab ipso Bacon VI 151 (cf. ib. 152).  d substantia est omne illud quod ex multiplicatione radicis cum se ipsa ~itur Rob. Angl. (I) Alg. 68.  e numeros in species et species in genera generaque in ΟΥΣΙAN ~endo Eriug. Per. 472B; est et alius qui cum Gausleno Suessionensi episcopo universalitatem rebus in unum collectis attribuit et singulis eamdem demit J. Sal. Met. 876A. 7 to compose (a whole), compile. b to decide, settle (by agreement). ordo exigit ‥ brevem complexionem de eo ‥ ~as Eriug. Per. 524A; Hibernicam linguam ‥ que et Gaidelach dicitur, quasi ex omnibus linguis collecta Gir. TH III 7; hujus ‥ operis primum librum transtuli, secundum collegi (Quad. Arg.) GAS 635.  b 1259 vestre serenitatis nuncios ‥ gratanter recepimus ‥, cum quibus diem collegimus quod erimus ad vos Paris’ TreatyR I 132. 8 to gather, infer. quo argumento quibusve indiciis ~i queat utrum ad arsin an ad thesin plura tempora conferantur Aldh. Met. 112; cujus differentiae argumento conici et colligi datur quod ‥ Id. VirgP 19; ad cujus rei probationem non oportuit inferri particularem negationem, qua de praesenti quaestione nihil ~itur Lanfr. Corp. & Sang. 417D; comperiendi facultas ex post dicendis ~etur Balsh. AD rec. 2 132; nec ex verbis ejusdem ‥ ulla calumnia ~atur Ockham Dial. 766; 1442 ab omni alio gravamine quod ex actis predictis collegi [sic] et elici possit ‥ appellat FormOx 469; 1543 (v. colligibilis). 9 (p. ppl. collectus as sb. f. or m.) collect (eccl.), condensed form of prayer. ~us: ‘Deus qui ‥ posuisti ‥’ Egb. Pont. 51 rub.; vidi ‥ aliquos ad unam missam dicere decem ‥ vel quindecim ~as ante epistolam et post communionem similiter, quod nobis valde ineptum et indecens videtur. unam solam sufficit dicere, aut tres sive quinque et maxime septem Ælf. Ep. 3. 77; peractis nocturnis, dicant duos psalmos ‥ cum his ~is ‥ pro rege ‘quaesumus omnipotens Deus ut famulus tuus rex noster ‥’, pro regina, ‘rege quaesumus famulam tuam’ RegulC 18; incipit et proprium protinus officium: / collectam dixit G. Amiens Hast. 833; in tertio nocturno pronuntietur evangelium ‘cum sublevasset’ et idem legatur a sacerdote revestito cum ~a ‘excita Domine’. ad laudes psalmi ‘Dominus regnavit’; antiphonae de Trinitate, et similiter super horas usque ad vesperas, cum capitulis et versibus et ~is; ad ‘benedictus’ antiphona et ~a de Trinitate Lanfr. Const. 90; instituit ‥ Gelasius [ob. 496] ~as et prefationes R. Niger I 73; ad singulas horas decantet totus conventus ‥ ~am contra paganos (Quad.) GAS 261; ita ut inter orandum crebro compelleretur ~e facere finem ubi finis non erat H. Bos. Thom. III 37; episcopus, collecta omni multitudine, istiusmodi oratione super populum uti solebat que proprie dicebatur ‘~a’ Beleth RDO 37. 45; dicit collectam quia colligit intus eorum / vota Garl. Myst. Eccl. 149; [abbas W., ob. 1195] in festis et in profestis diebus omnes horas exceptis prima et completorio per magistram ~am, quam tempus et hora exegerint, terminari instituit G. S. Alb. I 212; s1259 rex ‥ fecit ~os de itineratione supra se recitari Flor. Hist. II 432; [succentor] debet ante magnam missam ‥ notitiam de numero et ordine ~arum sacerdoti qui missam est celebraturus ‥ ostendere Cust. Westm. 39; 1313 sacerdos ‥ in singulis missis ‥ quamdiu vixero unam ~am specialiter pro me dicat Reg. Heref. 480; 1335 cum hac oracione sive ~a principali ‘omnipotens ‥’ Eng. Clergy 274; versiculo dat collectam celebrando sacerdos Elmh. Metr. Hen. V 913; 1437 lego xliiij li. pro capellano ‥ ad dicendum specialem ~um in missa sua Reg. Cant. II 555; 1451 celebret unam ‥ ~am mortuorum (Abbrev. Stat.) Mon. Francisc. II 116.