About
Menu

convertere

convertere [CL] 1 (trans., intr., or refl): a to turn, turn round (also fig.). b to deflect in motion, divert (also fig.). c (p. ppl. as sb. n.) (?) turning-point on coast, headland. a ~entes ad invicem versari coeperunt quidnam esset hoc novum Felix Guthl. 8; omnium ‥ ad ipsum ora et oculi conversi Bede HE III 5; conversus ad eum angelus ‥ inquit Ib. 19 p. 166; ~at Dominus vultum suum vobis et det vobis pacem Egb. Pont. 133; vultus capitis abscisi discooperiatur et ~etur versus inimicum tuum G. Ric. I 196; Alf. Angl. Cor 4. 1 (v. caput 12b); angelica natura ‥ tanto principaliores theophanias ‥ continue recipit quanto perfectius ad summum bonum ‥ se ~it Bart. Angl. II 2; qui ad audienda ‥ miracula patulum ~erint auditum Mir. J. Bev. C 327; 1293 comitissa Warrewyk ‥ ad scolarium indigencias ‥ misericordie oculos ‥ ~it StatOx 105.  b timore ‥ perculsos in fugam ~it Bede HE V 12 p. 304; Deus ‥ gressus vestros ab errore ~at Egb. Pont. 72; mare ‥ exinde, in boream se ~ens, Galliam dividit et Britanniam Gir. TH I 2; 1235 cum vellet ‥ in fugam ~ere et abire CurR XV 1438 (cf. EHR X 295); s1259 (v. comparabiliter).  c 1390 in auxilium construccionis cujusdam pere ‥ pro salvacione et defensione navium ‥ in converso vocato Crowemere [Norf] Pat 332 m. 44. 2 to apply, devote (to a purpose); b (of time); c (refl.). 845 si ‥ homo ‥ surrexerit qui hanc nostram munificentiam confringere vel minuere aut in aliut ~ere quam a nobis constitutum est temptaverit CS 449; 853 in aliut conbertere Ib. 467; a870 in aliut ~are [sic] Ib. 406; episcopus [hoc manerium] ~it ad firmam de Bronlei DB I 31b; c1228 vidit ‥ ij cobellos ‥ applicare super terram prioris ‥ quos cepit R. ‥ et ~it in usus prioris Feod. Durh. 276; 1269 exitus ‥ que interim de ‥ maneriis provenerint ‥ in eorum [heredum] utilitates ~entur Cl 130; c1317 damus ‥ ecclesiam ‥ in liberam ‥ elemosinam propriis usibus ‥ monachorum ‥ proficiendam seu ~endam Reg. Glasg. 224; 1354 residuum ‥ provencionum ‥ in libros ‥ ecclesie providendos ‥ ~ant Lit. Cant. II 325; c1380 cum ‥ rata mea circa necessariorum empcionem ‥ sit conversa FormOx 312.  b p1380 quod circa modum scribendi, dictandi et computandi ‥ ~es tempus tuum FormOx 397.  c 1354 se ad unitatem ecclesie ~erunt DocCOx 259. 3 a to convert, reduce (math.). b to convert, use interchangeably (log.). c (p. ppl. conversus as sb. n. w. e) conversely, the other way round. a hoc quod ex substantiis excreverit, aut minus eis fuerit, ad unam ~as substantiam Rob. Angl. (I) Alg. 68.  b Bacon XV 291 (v. contrapositio 3); intencio ejus [appellantis] est quod abusus et consumpcio rei non ~untur et quod abusus ‥ non plus accipitur pro consumpcione rei quam usus Ockham Pol. II 536; apud logicos hec nomina convertibilia sunt—individuum, singulare, suppositum—, quamvis apud theologos singulare et suppositum non ~untur (Ockham Summa 19) GLA III 365n. 839.  c cum ‥ ratio docuerit id quod per se est et per quod alia cuncta sunt esse summum omnium existentium, aut e ~o id quod est summum est per se et cuncta alia per illud, aut erunt plura summa Anselm (Mon. 4) I 17; contingit de genere aliquorum enuntiari cum de nullius specie, et econverso Balsh. AD 18; de dispositione filiorum ad parentes et econverso M. Scot Phys. 14; poterit fieri donatio ‥ sine carta, quia licet carta non intervenerit valida poterit esse donatio, dum tamen donatio probari possit aliis legitimis documentis. ‥ sed e ~o poterit carta esse vera et valida per se, licet donatio fuerit imperfecta, et e contrario. item donationum quedam valida esse poterit ab initio et invalida fieri ex post facto, et e ~o Bracton 11b; 1294 H. de S. querens et J. le S. defendens, et econverso, habent diem concordandi SelPlMan 117; non omne jus utendi est servitus, licet econverso sit Ockham Pol. I 305; 1364 j garcioni transeunti a C. usque D. et econverso Pri. Cold. app. p. xliv (cf. ib.: in expensis sacriste ‥ a C. in D. ‥ et redeundo); ex oculo primo ploras ridesque secundo, / ac econverso, te neque noscet homo Gower VC II 102. 4 to round off, complete (a recurring sequence). quatuor temporibus annus, vere, aestate, autumno et hieme, ~itur Egb. Dial. 16. 5 a to turn, transform; b (w. inf.). c to translate. a ‘ad’ praepositio saepe finalem D litteram in eandem ~it litteram a qua sequens orationis inchoat pars, ut ‘cedo, accedo’, non ‘adcedo’ Aldh. PR 140; sine pane omnis cibus in nausium [sic] ~itur [AS: byþ gehwyrfed] Ælf. Coll. 98; ~it eam [domum] ad manerium DB I 30; haec terra fuit tainland TRE, sed postea conversa est in reveland DB I 181rb; s1113 ecclesia S. Andree Haugustaldensis ad religionem conversa est Ric. Hex. Hist. Hex. II 4 (cf. (v. 8 infra)); in vinum convertit aquas P. Blois Poems 1155C; Neckam DS III 167 (v. chymus); 1220 quod ‥ quantum ibi habent brulii possint ‥ ~ere ad terram arabilem CurR VIII 193; interdum sanguis peccans ‥ nec cum nutrimento ~itur oculi nec extra refunditur Gilb. III 137 v. 2; 1258 justitiarii ‥ qui per fraudem ~unt amerciamenta libertatum episcoporum ‥ in finem Conc. Syn. 584.  b ~it chimos subtiles esse Gad. 12v. 1.  c in nostram linguam ‥ ~it de libris Isidori ‥ excerptiones quasdam Cuthb. Ob. Baedae clxii. 6 a to change in mind or purpose. b to change in will or heart, convert morally. a omnis qui crimen obicit scribat se probaturum; et si ante conversus prosequi noluerit, convic[i]um est, non crimen habendum (Leg. Hen. 5. 14) GAS 549.  b mox in iram conversi sunt Bede HE II 2; antistes cor omnium in suum ~it amorem Ib. IV 13; cur non possit rationalis creatura per se de malo ~i ad bonum sicut potest de bono ad malum Anselm (Casus Diab. 7 rub.) I 244 (cf. ib. 145: conversa ad hoc quod debet velle fit bona voluntas, ad id vero quod non debet conversa dicitur voluntas mala); qui dicunt “~e nos, Deus” jam aliquatenus conversi sunt, quia rectam voluntatem habent cum volunt ~i Ib. (Praesc. III 6) II 272; postquam [Deus] ‥ eorum ‥ pertinaciam, ut in melius ~erentur, diutissime pertulit G. Steph. II 96; 1178 converso peccatori ‥ compatientes (Lit. Ep. Landav.) Ch. Sal. 42; nemo desperet de se si sit scelerosus. / ‥ / nam, si conversus sit ei qui conditor orbis / et pater est venie, ‥ / culpa remittetur D. Bec. 198; ~i toto corde dicitur dupliciter: aut [ita] quod anima secundum totalitatem liberi arbitrii vertatur ad Deum ‥ [aut] ita quod pro nulla re temporali vellet perpetrasse peccatum Hales Qu. 1042. 7 to convert to new religious belief; b (intr.). c (p. ppl. conversus as sb. m. or f.) convert (esp. from Judaism). Jacobus ‥ / ‥ / primitus Hispanas convertit dogmate gentes, / barbara divinis convertens agmina dictis Aldh. CE 4.4.5–6; gentem illam verbo et exemplo ad fidem Christi ~it Bede HE III 4; relictis Christianae fidei sacramentis, ad apostasiam conversus est Ib. 30; populi convertit milia Christo Alcuin SS Ebor 607; Osb. V. Dunst. 46 (v. Christianus 1d); quidam dicebant eum [Paulum] non esse apostolum eo quod Dominum non vidisset et nullam gentem ad Dominum ~isset Lanfr. Comment. Paul. (I Cor. ix 2–3) 183; Paulus coactus conversus est ad fidem Christianam Anselm (Ep. 335) V 271; narravit ‥ qualiter ‥ duo heresiarche conversi sunt Eccleston Adv. Min. 112; vivat turma tamen crucis, ut conversa sit exlex / natio; converti si neget, ense cadit Garl. Tri. Eccl. 140; Bekinsau 748 (v. Christianismus a).  b 1253 quod nullus Judeus impediat ‥ alium Judeum voleutem ad fidem Christi ~ere SelPlJews xlviii.  c 1227 quod habere faciat Augustino ~o quandam domum in Judaismo de Cautuaria que sua fuit antequam ad fidem converteretur, non obstante eo quod ~us est Cl 167a; 1232 mandatum est ‥ W. Karl’ episcopo quod Rogerum de P. ~um in domo ~orum Lond’ recipiat et ipsum in necessariis sicut alios ~os ejusdem domus exhibeat Cl 77; 1233 capellano ~orum Ib. 346; s1233 rex ‥ H. quandam decentem ecclesiam ‥ cum quibusdam edificiis adjacentibus ‥ fabricavit in loco ubi domum ~orum ‥ constituit ‥ Londoniis ‥; ad quam domum confugientes Judei ~i ‥ certum haberent ‥ domicilium ‥ et sufficiens vite sustentamentum . ‥ unde factum est quod in brevi congregatus est ibidem ~orum numerus copiosus M. Par. Maj. III 262; 1253 domos ‥ in Vico ~orum [London] Cl 339; s1275 Henricus quondam Judeus ~us habuit literam papalem quod provideremus sibi ‥ in necessariis Ann. Dunstable 265; 1290 Leggarde quondam Judee de Notingh’ ~e de dono regis de elemosina sua ‥ xl s. AcWardr (Chanc. Misc. 4/4) f. 47; 1302 ecclesia S. Donstani West: habent ~i in proprios usus MGL II 236; 1314 cum ‥ E. rex ‥ pater noster elemosinam suam que deodanda vocatur ‥ concesserit ~is domus sue Lond’ ad fabricam capelle sue ‥ (Cl) Foed. (ed. 1818) II i 247 CalCl 1313–18 pp. 228–9; patet ‥ quod quilibet istorum, sc. ~orum et apostolorum ac discipulorum ipsorum apostolorum habuit usum facti rerum consumptibilium Ockham Pol. I 341 (336) (cf. ib. II 770); 1392 pro expensis ‥ j hakenay Henrici ~i Ac. H. Derby 163. 8 to introduce into monastic life. b (p. ppl. conversus w. frater or monachus or as sb. m.) ‘converse’, lay brother or monk admitted too late to qualify for orders. c (w. soror or as sb. f.) lay sister. tres ex illis conversi sunt ad regularem conversationem Ælf. Æthelwold 14; c1160 quia A. lator presentium in monasterio dilectionis tue ~i desiderat, hortamur ut cum omni eum dulcedine ‥ suscipias (Lit. Papae) Bart. Exon. Pen. 65; 1202 monachi ‥, quando ~i voluero, sine aliqua contradictione me recipient Couch. Kirkstall 72.  b c1079 querimoniam apud nos fecit quidam peregrinus de quodam ~o tuo (Lit. Papae) Ep. Anselm. (102) III 235; laicum ~um B. Benedictus non praecipit taliter promoveri; si tamen abbati promovere eum placuerit, locum quem in capitulo suscipit in refectorio etiam tenebit, in monasterio vero et processione super eos ~os esse jubebitur quibus frater ille juxta quem locum habet prior esse dinoscitur Lanfr. Const. 175 (cf. ib. p. 4n); cum inhiberetur ne ‥ canonici regulares, monachi, ~i, professi, item ne moniales conjugia contrahant J. Sal. Hist. Pont. 3; 1169 nullus clericus vel monachus vel ~us vel alicujus religionis permittatur transfretare vel redire in Angliam nisi ‥ (Const. Regis) R. Howd. I 231; istos conversos, quos perversos magis esse / constat Nig. SS 977; 1189 abbas et monachi ‥ condonaverunt [monialibus] ‥ verberationem hominum et †comisorum [? l. conversorum] suorum MonA IV 285b; s1210 plurime abbatie destructe sunt et monachi atque ~i per totam provinciam dispersi sunt W. Newb. Cant. 512; in infirmaria pauperum cum tunica sola sine caputio, quod omnes fratres ~i habere tenentur, ‥ servivit P. Cornw. Visio 196; conversoque suo, qui res dabat ejus egenis, / hanc legem dederat H. Avr. Hugh 991; ~i Cistercienses, qui ‥ radi non permittunt O. Cheriton Fab. 52; 1280 quia ~i religiosorum, qui habitum et insignia gerunt religionis, privilegio et immunitate clericorum uti debent Reg. Ebor. 73; sicut canonici regulares diebus ac noctibus occupari debent in spiritualibus, ita fratres ~i ad ecclesie utilitatem laborare debent in rebus corporalibus Obs. Barnwell 222 (cf. ib. pp. lv–lvi); iste abbas [J., ob. 1316], quum predecessores sui quosdam fratres vocatos ~os super maneriis vallis constituissent ‥, omnes revocari fecit, ut eorum vota jejuniis et oracionibus in monasterio perficerent Chr. Evesham 285; s1317 G. D. miles cum ‥ aliis circiter cc, cucullas fratrum Rivallensium, capella grisea et calciamenta corrigiata deferentibus, fratres ~os barbatos se fingentibus, maneria episcopi Dunelm’ ‥ est ingressus J. Tynemouth Hist. Aur. 208; lecto in capitulo ‥ breviculo, quod sic scribi debet: ‘tali kalenda obiit frater N. ~us ad succurrendum ecclesie ‥ S. Augustini ‥’ Reg. Cant. 365; cum uno detonso laico, quem ~um dicunt Ferr. Kinloss 70.  c ~e laice sorores vestiantur sicut monache, cucullis et scapulari exceptis, quorum loco habeant pallia de adultis agnis forrata et caputia earum mamillas tegentia Inst. Sempr. lii (cf. ib. xxxvi: fratres laici et sorores ~e); 1238 per quem eis [monialibus] sit absolutionis beneficium impendendum si vel in se invicem vel ~os vel ~as suas ‥ manus injecerint ‥ violentas (Stat. Ord. Bened.) M. Par. Maj. III 515; 14‥ priorissa de K. et Alicia de S., ~a ejusdem domus Reg. Brev. 107b; 1520 Johanna Sharpe, soror ~a, non monialis Vis. Linc. II 153.

Saved

Recent