corrigere

corrigere [CL] 1 to put right, mend. b to correct or renew (text; cf. correctio 1b). c (p. ppl.) correct, accurate. d to correct (previous statement). 1285 in fusillo molendini ~endo cum ferro pro eodem empto Ac. Man. Cant. (Meopham) ; c1350 quod ‥ ipsa [jocalia et vestimenta] ~i faciat et lavari (Ch.) J. Glast. 277; 1356 in coquina et bracina vasa sufficiencia, si ~antur Pri. Cold. app. p. xxxi.  b librum ‥ male de Greco translatum ‥ prout potui ad sensum correxi Bede HE V 24; †1091 preeminet ‥ cancellarius ‥ in libris ~endis Reg. S. Osm. I 214; quia scripture ‥ erant nimium corrupte, omnes tam Veteris quam Novi Testamenti libros ‥ studuit ~ere M. Crispin Lanfr. 55C; R. Bury Phil. 4. 71 (v. corrupte a).  c hodie ‥ longe correctiores sunt libri Latini et Greci quam Hebraici Gir. PI I 17 p. 66.  d Vinsauf CR 323 (v. correctio 1d). 2 to correct, reform, amend (fault of doctrine or morals, way of life, or sim.). b (p. ppl.) correct, virtuous. c (leg.) to atone for (crime), (absol.) to make amends. d to punish (trespass). e to revise, overrule (judgement of court). E. rex Cantuariorum ad fidem Christi correctus ‥ cum sua enituit natione V. Greg. 94; sua misit ad ~endum errorem revocandamque ad fidem veritatis provinciam ‥ episcopum Bede HE III 30; vias nostras in vestigia ejus ~amus Alcuin WillP 32; per angelos ‥ bonorum hominum mores correcti ‥ ad pristinum naturae modum revocantur Eriug. Per. 544C; haec culpa ad abbatem ‥ pertinet ~enda Lanfr. Const. 166; qui differt in futuram ‥ aetatem vitam suam ~ere Anselm (Ep. 101) III 234; hoc non est correctum [ME: þis nis nout ibet] ut deberet AncrR 5; c1410 tibi plura merenti / se censenda vovent corri-que-genda (J. Seward Hisagoga) Med. & R. Stud. I 93.  b qui audientes verba Dei ‥ ad profectum vitae corrections per haec excitari ‥ festinant Bede Mark (viii 8) 207; cum omnibus quos ad ~iorem viam erudire poterat Id. HE III 25.  c sit ille exlex ‥ nisi ipse ‥ vago exilio ‥ delictum correxerit [AS: gebete; Inst. Cnuti: emendet] (Cons. Cnuti) GAS 341; s1113 si quis ‥ hanc cartam ‥ diminuere ‥ presumpserit ‥ , nisi digne correxerit, a Dei regno separetur (Ch. Archiep. Ebor.) Feod. Durh. lxxviii; injuria ‥ est augmentata et non correcta State Tri. Ed. I 3.  d 1291 quia ~ant transgressiones que debent placitari coram ballivis Leet Norw. 39.  e 1321 communitas civitatis ‥ sumonita fuit ad respondendum ‥ quo waranto major, aldermanni et vicecomites in hustengo ‥ ~unt judicia in curiis regis ‥ reddita MGL II 322. 3 a to correct, set right (one in error). b to correct, reform, reprimand, chastise (offender). c (absol.) to administer (moral) correction. d (p. ppl.) reformed, virtuous. a dum regem Romae correxit dogmate Christi Aldh. VirgV 566; Hienses monachos ad catholicum Pascha ‥ correxit Bede HE V 24 (cf. ib. 15: ab errore avito correctos); a1408 quod teneantur collatores ‥ corripere disputantem argumenta non pertinencia ‥ et non ~entem se StatOx 192.  b filia mox matrem fatu correxit amico Aldh. VirgV 1805; nec supernae flagella districtionis perfido regi castigando et ~endo defuere Bede HE II 5; si episcopus a fide deviaverit et ‥ incorrigibilis apparuerit ‥, ad sedem apostolieam accusetur; pro aliis actibus suis magis tollerandus quam ~endus (Leg. Hen. 5. 23) GAS 550; W. Malm. GP V 215 (v. correptio 1a); regnavit ‥ Archgallo x annis et sese ab incepta nequitia correxit G. Mon. III 17; [comes] sepe ab abbate correptus nec correctus Lib. Eli. II 119; verba Christi ‥ quibus Judeos hypocritas vocat ut ~at Gir. Ad S. Langton 407; 1409 [cancellarius] qui ~at delinquentem et puniat ‥ juxta quantitatem delicti StatOx 203; s1459 ut ‥ regis collaterales ‥ in virga ferrea ~erent confringerentque tanquam vas figuli [cf. Psalm. ii 9] Reg. Whet. I 337.  c si ea [peccata] palpat et, cum ~ere possit et corripere, negligenter agit Gir. GE II 34 p. 335; corripere dicitur quasi ‘simul rapere’‥, ~ere quasi ‘simul regere’. ‥ unde correptio est dispositio ad correctionem, secundum illud ‘Deus fecit hominem rectum’ [Eccles. vii 30]; correctio est ipsum rectificare. dico ergo quod simpliciter loquendo Domini est ~ere et dirigere Hales Qu. 510.  d s1195 deinde rex R. correctior vixit Meaux I 277. 4 (leg.) to restore to rights. 798 (12c) necessarium est ‥ ecclesias ‥ et ‥ viros qui ‥ terrarum dispendio et absumtione cirographorum ‥ laboraverant ~ere CS 291.