curialis

cūrĭālis, e, adj. [curia], of or pertaining to a curia, i. e.

• I Belonging to the same curia, district, or division of the people; subst.: cūrĭālis, is, m., a member of the same curia, = δημότης: neque quisquam curialium Venit, Plaut. Aul. 2, 2, 2 (179): Cimonem etiam in suos curialis hospitalem fuisse, Cic. Off. 2, 18, 64; cf. Paul. ex Fest. p. 49, 13 Müll.: curiales ejusdem curiae ut tribules et municipes.—
• II Pertaining to the religious services of the curiae: curiales flamines curiarum sacerdotes, Paul. ex Fest. p. 64, 1 Müll.—
• III In late Lat., belonging to the imperial court, = aulicus, Amm.21, 12, 20; 22, 9, 12; 27, 7, 7; Symm. Ep. 9, 10; 10, 41.

cūriālis, e (curia), I) zur Kurie gehörig, d.i. A) zu derselben Kurie gehörig, der Kuriengenosse, Gemeindegenosse, zur Bezeichnung des griech. δημότης, Plaut., Ter. u. Cic. – B) zum Kuriengottesdienste gehörig, flamen c. (vgl. 1. curio no. I), Paul. ex Fest. 64, 1. – II) (im Spätlat.) zum kaiserlichen Hofe gehörig, subst., cūriālēs, ium, m. = aulici, Amm. u. Symm.

curialis [CL] 1 municipal official (cf. Isid. Etym. IX 4). 9‥ ~es, prepositi GlH C 2196; ~es vel decuriales, burhgerefa Ælf. Gl.. 2 official of papal curia. ~es ‥ citaverunt eum [R. abbatem, ob. 1335] ut compareret coram collegii camerario et camerario domini pape G. S. Alb. II 190; si ‥ papa non foret ex assistencia ~ium ‥ instigatus (Wycl.) Ziz. 268. 3 a connected w. (imperial or royal) court. b (as sb. m.) courtier. c attached to household of magnate, (as sb. m.) member of household. d (?) subordinate. a quidam clericus ~is [imperatoris Henrici III] W. Malm. GR II 190; s1116 admirati sunt clericum ~em [sc. Turstinum] et de mensa regia nutritum ‥ tantum illi [sc. regi] restitisse H. Cantor f. 11; qui me in ~ibus nugis ‥ tenet ‥ tante obnoxium servituti J. Sal. Pol. 386B; nec leviter ascendet ad eminentiam perfectorum qui se castrensibus alligavit vinculis et ~em incidit [? in] labyrinthum P. Blois Ep. 150. 440B; liberum ‥ ab omni nexu ~i A. Tewk. Add. Thom. 10; 1205 mittimus ad vos ‥ P. ‥ [de Rupibus] ‥ ad regimen Winton’ ecclesie ‥ electum et a nexibus ~ibus et ratiociniis liberum ‥ et absolutum Pat 49b; s1239 S. de Segrave ‥ se curis ~ibus implicuit et factus est ‥ regis precipuus consiliarius M. Par. Maj. III 545; frequentias ~es et aulica exercitia ‥ declinando Ad. Marsh Ep. 188 p. 335; a cowrteman or a cowrtyoure, curio ‥, ~is participium CathA.  b s1065 [rex] ait ex suis ~ibus sese eis optimum [provisorem] †previdisse [? l. providisse] Herm. Arch. 22; iste nequissimus rumor ‥ spargitur per ~es et perducitur usque ad principis aures Eadmer V. Dunst. 6; soluta militari disciplina ~es [Willelmi II] rusticorum substantias depascebantur W. Malm. GR IV 314; s1189 ~es injecerunt manus in Judeos ‥ et ejecerunt eos a curia regis G. Ric. I 83; nec vitam ~ium damno, qui, licet orationi et contemplationi non vacent, rei tamen publice utilitatibus occupantur P. Blois Ep. 150. 440B; de nugis ~ium Map NC tit.; Eccleston Adv. Min. 75 (v. confessor 1b); nichil dabunt alicui de ~ibus vel ministris regis pro eis ‥ manutenendis Fleta 19; s1312 videant ‥ ~es Anglici ne de regio favore confisi barones despiciant V. Ed. II 180; obiit ‥ comes Suffolchie ‥, relinquens ‥ heredem juvenem, ‥ fortem, audacem et agilem inter omnes ~es G. Hen. V 8.  c supervenit ejus feminae ‥ ~is, quondam presbyter Osb. V. Dunst. 17; a1190 capellanus ex ipso Rogero et suis ~ibus et hospitibus ‥ oblationes ‥ percipiet Reg. Glasg. 48.  d auctoritate apostolica datur privilegium hoc [quod non dent decimas] ‥ fratribus Cisterciensis ordinis; et hoc potest facere papa, sicut de ~i ecclesia posset facere matricem S. Langton Quaest. f. 340 v. 4 courtly, courteous, polished: a (of persons); b (of actions, words, emotions, etc.). c (?) elegant, ingenious. a mallem cum vulgo esse rusticus et idiota catholicus quam tecum existere ~is atque facetus haereticus Lanfr. Corp. & Sang. 414c; David [I rex Scotorum] ‥ juvenis ceteris ~ior et qui nostrorum convictu ‥ limatus a puero omnem rubiginem Scottice barbariei deterserat W. Malm. GR V 400; Gislebertus [archidiaconus], versibus et prosa et habitu ~issimus H. Hunt. CM 4; abbas R. [ob. 1195] ‥ ~is nimium extitit et dapsilis et gloriosus in mensa Chr. Evesham 104; s1206 papa, ut erat ~issimus, more suo ‥ oppressos consolans Ib. 199; sacerdos est ita ~is quod bene expectabit te O. Cheriton Fab. add. B 11; s1339 cut ‥ diceret quod ~es et probos se non ostenderent rex Francie et gens sua ‥ modo tali procrastinando W. Guisb. Cont. II 346; curtas, ~is, curiosus, comis, facetus ‥ CathA.  b de curialitate populi [Tolosani] non est pretermittendum; videtur enim hic facetia ~is cum militia simul et cum clero federa pepigisse (Lit. Magistrorum Tolos.) Garl. Tri. Eccl. 98; 1255 inducentes eosdem [mercatores] per pulcra et ~ia verba quod ipsi vendant nobis de vinis suis Cl 208; 1282 de ~i subsidio quod nobis promisistis racione presentis expedicionis nostre Wallie Parl. Writs I 387; 1291 bona et ~i voluntate sua relaxarunt predicto H. ‥ pasturam in toto bosco (Okehampton) BBC 82; s1301 voluistis ad arbitrium vestrum parum ~e dominum vestrum regem enervare Ann. Ed. I 460; s1502 quod, ~i quodam oppressus pudore, nemini revelare audebat Hist. Durh. 14.  c Alkindus ‥ affert rationem satis ~em et probabilem Bacon Maj. II 68. 5 a imposed by (king’s) court (nominally in judicial capacity). b forensic. c (w. secta) suit of court. d (w. littera) court-hand. a s1097 [Anselmus], cuncta regalis curie judicia pendere ad nutum regis ‥ sciens, indecens estimavit ‥ veritatis sue causam ~i judicio, quod nulla lex, nulla equitas, nulla ratio muniebat, examinandam introducere Eadmer HN 90; si videritis eum [Anselmum] velle desistere itinere, tunc vigorem ~is juditii experiatur W. Malm. GP I 50 p. 92.  b sunt quedam in curia generalia et frequentius usitata que scripto commendare non mihi videtur presumptuosum. ‥ horum utique particulam quandam in scripta redigere decrevi, stilo vulgari et verbis ~ibus utens ex industria Glanv. Prol.; littere ~es et civiles Garl. PP 64 rub..  c c1300 pro omni exaccione seculari, servicio, sectis ~ibus, querelis, auxiliis ‥ Reg. Malm. II 97.  d 1373 ordinacio scriptorum littere ~is et illuminatorum (CalLBLond. G 312) MGL I 533; 1431 scriptor littere ~is Cl 281 m. 8d.. 6 (?) guild official (Guildford, Surrey). 1368 denarii de ~ibus circa proximam gildam Gild Merch. II 99. 7 (?) connected w. courtyard or precinct (mon.). tercius secretarius habebit ij acras de dominio abbatis ‥, j arietem vivum ‥, v ambras de granario, ut alii ministri ~es Obed. Abingd. 384.

cūrĭālis, (15) e (curia), relatif à la curie : Fest. 49, 13 ; flamen curialis, c. curio : P. Fest. 64, 1 || cūrĭālis, is, m. , a) celui qui est de la même curie ou (= δημότης) du même bourg : Pl. Aul. 179 ; Cic. Off. 2, 64 ; b) personne de la cour, courtisan, serviteur du palais : Amm. 21, 12, 20 ; Symm. Ep. 9, 10 ; c) décurion [dʼun municipe] : Isid. Orig. 9, 4, 24.

curialis , e. adj.
衙門者。— flamen 衙門和尙。

Suggest a Translation
See an image

cūriālis is, m

• curia, a member of the same curia: in suos curialīs hospitalis.