curia
curia, a court, curia, association; the senate house
he led the ambassadors into the senate-house
- a curia or court, one of the thirty parts into which Romulus divided the Roman people, ten for each of the three tribes; each curia contained ten gentes, Varr. ap. Dion. Hal. 2, 83; Liv. 1, 13, 6; Aur. Vict. Vir. Ill. 2, 12; Dig. 1, 2, 2; Paul. ex Fest. p. 49, 1 Müll.—
- II Meton.
- A A structure built for the religious services of a curia (sometimes also serving for other purposes), Varr. L. L. 5, § 155 Müll.; Fest. p. 174, 6 ib.: veteres, on the east side of the Palatine Hill, Varr. l. l. ib.; Tac. A. 12, 24; called curia prisca, Ov. F. 3, 140; Fest. l. l.: Novae, id. l. l.—
- 2 Hence, dies curiae, a festival day, Cic. de Or. 1, 7. 27.—Hence,
- B One of the edifices in which the Senate held its consultations.
- 1 Commonly κατʼ ἐξοχήν, the Curia Hostilia built by Tullus Hostilius (in reference to the later Curia Julia and Pompeiana, v. infra), the Curia, Senate-house, Varr. L. L. 5, § 155 Müll.; Liv. 1, 30, 2; Plin. 35, 4, 7, § 22; Varr. L. L. 6, § 46; id. Fragm. ap. Non. p. 57, 5; Cic. Rep. 2, 17, 31; id. Cat. 4, 1, 2; id. Fl. 24, 57; id. Mil. 33, 89; Quint. 11, 1, 47; Ov. M. 15, 802. —
- 2 Curia Julia, the Senate-house begun by Julius Caesar, finished by the triumvirs, and used by the Senate after the burning of the Curia Hostilia, Suet. Calig. 60.—
- 3 Curia Pompeii or Pompeja, the Senate-house built by Pompey, finally closed after the assassination of Julius Caesar in it, Cic. Div. 2, 9, 23; Suet. Caes. 80 sq. et saep.—Hence, trop., as emblem of law: stante urbe et curiā, Cic. Planc. 29, 71: pro curia inversique mores, Hor. C. 3, 5, 7; of the senatorial rank: curia pauperibus clausa est, Ov. Am. 3, 8, 55.—
- C Of the places of assembly of high councils out of Rome, Cic. Att. 6, 1, 6; Cic. Verr. 2, 2, 21, § 50; Liv. 24, 24, 4; Ov. M. 13, 197; Juv. 9, 101.—
- D The assembly of the Senate, the Senate (cf. Cic. de Or. 3, 42, 167): a curiā nulla me res divellet, Cic. Att. 1, 20, 3: aliquem in curiam introducere, Liv. 22, 1, 14; 2, 23, 11 sq.; 2, 24, 3; Suet. Caes. 22; id. Aug. 38; Hor. C. 2, 1, 14 et saep.—
- E Curia Calabra, so called from the proclamation of the dates which was there made; v. Calabra.—
- F Curia Saliorum, the official building of the Salii on the Palatine Hill, consecrated to Mars, in which the sacred lituus was kept, Cic. Div. 1, 17, 30.
~ia, domus consilii
~ia,domhus
~ia, vel senatus,uþwitena spræchus
~ia, i. domus consilii ‥,gemothus velstow
[J. Cesar ] in ~ia xxij vulneribus confossus interiit
in ~ia,in maeðle
~ia, conventus
~ia, i. ‥ conventus, ‥ congregatio
ut omnia negotia eorum, apud ~iam Romanam suis expensis expediret
dum alii nuntii nostri adhuc in ~ia vestra morarentur(
proponet tibi [sc. regi ] quandam pacis formam ‥, licet in ~ia Romana a jure regni Anglie abjudicatus fueris et sententialiter condemnatus
supplicantes quatenus ‥ scribere velitis fratribus vestris stantibus in ~ia ut negotiis nostris promovendis ‥ invigilent
est pape cura Christi defendere jura, / que lex sancta movet, curia justa fovet
in fonte fidei Christiane, ~ia sacrosancta Romana
[Henricus III imperator ] habebat clericum in ~ia qui ‥ litterarum peritiam vitio corporis deformabat
rex Francorum ‥ ipsum [comitem Flandrensem ] ‥ diffidens a ~ia sua confestim recedere precepit
~iam regis Norwegie adire recusavit
probavit quam ‥ sit ‥ †contraria [] puritati ordinis Minorum Fratrum ‥ in ~iis principum continue commorari : contrarium Mon. Francisc. I 24
specialem nostre ~ie capellanum ‥ transmittimus(
cum ipso ‥ rege Cunut et regina Emma et magna principum ac patriae ~ia
Eadwardus ‥ a fratre suo Heardecanuto rege susceptus honorifice in ~ia sua mansit
cujus [Eadwardi ] in ~ia regali demorabatur ‥ quidam Baldewinus
[tenent ] ij servientes ~iae regis dim. hidam
[ea terra ] ad ~iam regis pertinet juste
si quis in ~ia regis [(AS: ] sedicionem moverit, amittat vitamon ciningces hirede
in familia regis pugnet; (
pugnam fecerit in aula regis
[rex H. ] effeminatos ~ia propellens, lucernarum usum noctibus in ~ia restituit
domum regis vel ~iam ejus hoc loco dicimus ubicumque in regione sit, cujuscumque feodum vel mausio sit(
ut quiete teneret [terram ] ab omni servicio dum esset in ~ia regis ‥; et si de ~ia exiret, daret ‥
quidam qui majores et discretiores videntur in regno, sive de clero sint sive de ~ia
Reimundo ~iam sequente
rex ~iam suam, et precipue cameram regine, moderavit et multos et multas ejecit
dum ‥ primo quidem suam [regis ] concernentibus ~iam, deinde vero rempublicam regni sui ‥ fungeremur officiis
tali condicione quod ‥ homines ~ie mee transeant in eadem navi sine precio
cras mecum proficiscetur ad supremi regis nostri ~iam
propter reverentiam et presentiam Salvatoris nostri et ~ie celestis, que cum eo presens adest quotiens missa celebratur
vivunt quoad diabolum et ‥ ei serviunt in sua ~a [ME: ]serveð him in his curt
rex E. ‥ in Nativitate ‥ Domini ~iam suam, ut potuit, Lundonie tenuit
cum [rex W. ] gloriose et patrio honore ~iam tenuisset ad Natale apud Glouecestre, ad Pascha apud Wincestre, ad Pentecosten apud Londoniam
jam ~ie solemnes ‥ evanuerant
rex Anglorum Heinricus ‥ in Nativitate Domini ~iam suam in castro quod Windelshora vocatur diviti apparatu celebravit et illuc totius regni nobilitatem sua sanctione adunavit
venit ‥ Arturus Parisius tenuitque ibidem ~iam
quando ipsa [regina ] ~iam suam per se tenuerit
venit rex Scotie et regina sua ‥ et ‥ fuerunt cum ‥ rege apud Wudestok’; quo die ‥ rex tenuit magnam et nobilissimam ~iam, fere omnibus comitibus et baronibus suis ibi existentibus
assit ‥ / curia moralis [gl.: congregatio omnium virtutum ], prudentia collateralis
noxas suspendo; quo ducit curia tendo; / hanc modo defendo; sunt rustica que reprehendo
ipse papa frequenter ad Anselmum veniebat, lete cum eo sese agendo et ~iam ei faciendo
cum ~ia a ‘cruore’ dicatur, clerici qui cum prclatis ecclesie conversantur curiales non sunt; nec enim apud eos judicium sanguinis exercetur
ne bigamum ‥ vel ~ie aut cuilibet conditioni obnoxium ‥ ad sacros ordines permittat accedere(
discipuli [Eudonis de Stella ] ‥, ~ie prius et postea ignibus traditi, ardere potius quam ad vitam corrigi maluerunt
quod ‥ prior de P. ‥ teneat ‥ decimam suam de E. sicut eam dirationavit in ~ia mea coram justiciis meis et in ~ia archiepiscopi Rothomagensis
si homo qui non sit abbatis contra hominem abbatis de burgo duellum facere debuerit, in ~ia Bochardi [comitis Vindocinensis ] duellum erit
ita quod ‥ sectam seu sequelam ad majorem ~iam S. Severi ‥ facere ‥ teneantur
volens ‥ venire ad regem Francie et pares ~ie ad petendum quod sibi ‥ fieret justicie complementum(
episcopus Caturcensis ‥, cui impositum fuit quod in mortem J. pape fuerat machinatus, ‥ traditus ~ie seculari, viz. marescallo pape, ‥ fuit ‥ igne crematus
placitatum fuit ‥ rege tenente ~iam et placitum una Dominica die a mane usque ad vesperam, presentibus filiis et omnibus baronibus suis
si amodo exurgat placitum de divisione terrarum ‥, si est inter dominicos barones meos, tractetur placitum in ~ia mea
unde justicia mea placitaverat et duellum tenuerat de combustione in ~ia mea
episcopi ‥ sicut barones ceteri debent interesse judiciis ~ie regis cum baronibus
[Scaccarium ] habet hoc commune cum ipsa domini regis ~ia, in qua ipse in propria persona jura discernit, quod nec recordationi nec sententie in eo late licet alicui contradicere
rex ‥ per consilium sapientium ‥ v [justitias ] tantum elegit, ij sc. clericos et iij laicos ‥; et statuit quod ille v audirent omnes clamores regni et rectum facerent, et quod a ~ia regis non recederent
quedam placita de recto ‥ possunt a comitatu ‥ ad capitalem ~iam domini regis transferri
juravit rex ‥ quod ‥ omnes homines suos secundum justa ~ie sue judicia judicaret
justiciarii Anglie non sedent in ~iis regis nisi per tres horas diei, sc. ab hora octava ante meridiem usque horam undecimam completam, quia post meridiem ~ie ille non tenentur
habet rex ~iam suam in concilio suo, in parliamentis suis ‥; habet eciam ~iam suam coram senescallo suo in aula sua [cf. 1 aula 3c ] ‥; habet eciam ~iam suam in Cancellaria sua [cf. 1 cancellaria 2b ] et in diversis locis hospicii sui; habet eciam ~iam suam coram auditoribus [cf. auditor 2b ] ‥; habet eciam ~iam suam et justiciarios suos ‥ locum suum tenentes in Anglia ‥; habet eciam ~iam suam et justiciarios suos residentes apud Scaccarium, item in Banco apud Westm’ consimiliter
in quadam causa de et super armis de azura cum una benda de auro ‥ in ~ia militari ‥ mota(
de more, cursu seu de consuetudine ~ie milicie usitatum non extiterat ‥ quod miles aut armiger in causa seu negocio armorum extra ~iam ‥ procuratores ‥ facere non solebant [(sic ]
quantum ad ~iam Marescalcie aut ~iam clerici de mercato [(cf. clericus 2g ]
per billam ~ie Wardorum et Liberacionum
~ia consilii regii
Requestarum ~ia sive ~ia de Whitehall audit caussas inter privatos prius principi oblatas
in quibusdam casibus habent comitatus et alie ~ie minores recordum per assisam de consmo inde factam
nec ‥ debeat ‥ sectas facere com[itatuum ], hundr[edorum ] et cur[iarum ] eskaetarum nostrarum, cum continue resideat ibidem [sc. apud Scaccarium ]
nomina eorum debent scribi in uno rotulo et dividi per thewingas vel decenas et bis in anno legi, sc. ad ~iam franciplegii
item habet [rex ] ~iam suam in provinciis in quolibet comitatu et in turnis vicecomitum et in hundredis, et in maneriis suis tanquam baro vel alius liber homo
quodlibet hameiletum dabit domino sextam porcionem ad communem finem bis per annum ad ~iam visus franciplegii(
~ia generalis(v.
faciendo ‥ sectam ~ie ad socam de K.
cum ‥ proficuis et perquisitis ~ie stannarie et minere in eodem com. [(] Cornw
de placitis et perquisitis ~iarum ad(barre de Stikeney hoc anno, ut patet per rotulos ~iarum
~ia leucate
una cum ‥ eschaetis, sectis, ~iis letis et aliis ‥ juribus ‥
concessiones ‥ datas ‥ de ‥ ~iis letis, visibus francipleg’, consuetudinibus, libertatibus ‥(
Estebuddelegh []: ~ia legalis hundredi tenta ibidem Devon
Southmallyng, Lewes []: ~ia aquatica tenta ibidem ‥; juratores ‥ presentant quod J. N. est communis angulator piscium in aqua dominorum Suss
Somerton’ hundredum []: ~ia tremure ibidem tenta Som
de placitis et perquisitis ~iarum maritimarum(
etc.(v.
~ia marina [(teuta ] ad tidam quando aqua fiuebat secundum legem ‥ marinam
si quis burgensis implacitetur in ~ia mea capitali de manerio et feodo de Warton [(], dicti burgenses ~iam burgi de eo habebunt Lancs
Lenne, ustengi ~ia ibidem
debent major et aldermanni convocare totam communitatem civitatis London’ in cemiterio S. Pauli London’ ad ~iam suam que vocaturFolkesmot
est ibidem [] quedam ~ia de portimannimot’ de tribus septimanis in tres septimanas Towcester, Northants
in ~ia civitatis [(v.Norwic’ ]
si quis burgensis voluerit fieri, veniat in ~ia et reddet prefecto xij d.
~ia majoratus civitatis
~ia demorewespeche [] Steyning, Suss
perquisita ~ie burgi: et de xij s. de perquisitis unius ~ie legalis ibidem [] tente Somerton, Som
~ia apparencie
~ia ‥ tolseti ‥ Bristoll’
concedimus ‥ majori, gubernatoribus et burgensibus ville [de Beverley ] ‥ quod ‥ habeant ‥ unam ~iam de recordo quolibet die Lune
homines de Cirencestria ‥ clamant habere gildam mercatoriam sub hac forma, viz. ad habendum et tenendum ~iam mercatoriam simul cum legibus mercatoriis plenarie utendis(
est in eodem castro sive manerio [de Chepyngnorton ] quedam ~ia mercati de pede pulveris annuatim qualibet septimana tenenda per diem Mercurii de hora in horam
quicunque de ecclesia tenuerit vel in feudo ecclesie manserit, alicubi extra ~iam ecclesiasticam non placitabit si in aliquo forisfactum habuerit, donec ‥ in ~ia ecclesiastica de recto defecerit(
etc.(v.
queritur quod prior de Acra trahit clericum suum personam de W. in placitum in ~ia Christianitatis per breve domini pape
jurisdiccio ~ie de Arcubus vacabat per mensem
archiepiscopi Cantuariae ~iae numerantur: viz. ~ia de Arcubus ‥; ~ia Audientiae [cf. audientia 4c ], quae omnes provincialium querelas, causas et appellationes recipit; ~ia Praerogativae, in qua commissarius de haereditatibus ‥ jus dicit[cf. ]; ~ia Facultatum, in qua praefectus constituitur qui desideria cognoscit eorum qui ecclesiastici juris ‥ relaxationem petunt. ‥ Peculiarium ~iam ‥ aliasque ‥ praetereocredere 1c
si est inter vavasores alicujus baronis mei honoris, tractetur placitum in ~ia domini eorum
omnis causa terminetur vel hundreto vel comitatu vel halimoto socam habentium vel dominorum ~iis(
eadem [comitissa ] debet c m. argenti ut possit tenere rectum in ~ia sua inter homines suos
per constabularium capta sunt retia [(et ] per judicium ~ie castelli Bainardi judicata sunt ad comburend’
tenet terram suam ‥ de honore de Peverel de Notingeham ‥, propter quam terram ‥ sequitur ~iam nostram ejusdem honoris
datus est dies ~ie magne [honoris ] in tres septimanas
de sectis faciendis ad ~ias magnatum et aliorum dominorum ~iarum
de querelis provenientibus in ~iis simplicibus
de querelis magne ~ie
senescallus ‥ dixit se velle tenere magnam ~iam die S. Mathei ‥ ante festum S. Mich; ‥ et villata respondens dixit: “non est nostrum cariare ante festum S. Mich., set post”
burgenses mei faciant sectam ad ~iam meam magnam bis in anno(
jurati ad ‥ presentand’ de ~ia in ~iam [i. e. ] transgressores in mariscoat successive sessions
curia recogn[icionis ] et finium fact’ pro respectu homagii
~ia recognic[ionis ] tenencium domini regis nuper feoffatorum ‥: J. S. venit in hanc ~iam et cogn[oscit ] se tenere libere de ‥ domino rege certas terras et tenementa
~ia homagii ibidem tenta
tenet libere per servicium militare ‥ et sectam ~ie feodalis de tribus septimanis in tres
nec in itinere justiciariorum ‥ nec in ~iis baronum ‥ recipiantur fines pro pulcre placitando
de jurisdiccione ~ie baronis et qualiter procedendum est in eadem
ballivi domini regis venire solebant ad ~iam baronis et ibidem sedere et audire placita
~ia est ubi milites et liberi homines conveniunt et faciunt sectam de iij septimanis in iij septimanas pro tenementis suis et agitant placita que ad ~iam baronum pertinent [(] Isle of Wight
ubi sectatores ~ie baronis per judicium ~ie cognoscunt de felonia facta extra precinctum ‥ hundredi
de finibus et amerciamentis cectatorum ad ~iam baronie
nobis ‥ reservatis omnibus ~iis baron’, letis, visibus franci plegii ac perquisicionibus et proficuis ~iarum et letarum dicti manerii
debet facere sectam ad ~iam domini castri [] ‥ in ~ia que vocatur ~ia militum Carisbrooke, I. of Wight
de placitis et perquisitis ~ie militum [] Plympton, Devon
sectatores ~ie militis ibidem [] Skipton, Yorks
precipio ut placitum sit in ~ia ‥ abbatis [Torneie ] ‥ de terra ‥ de C.
cum homines sui conquererentur ei [sc. abbati ] in ~ia S. Ædmundi quia nolebat precipitare sententiam
testatum est per senescallum abbatis de S. Albano et per probos homines quod cognovit latrocinium in ~ia abbatis
concedo ‥ monachis ‥ quod habeant liberam ~iam [etc. ]
ne quis eorum implacitaret ‥ alibi quam in ~ia prioris
consuetudines ~ie susane de Plumsted
~ia alta [prioris ]
per judicium ~ie episcopi [London’ ]
quare [episcopus Heref’ ] sententiam excommunicationis promulgavit in ipsum G. ‥ eo quod idem G. ‥ falsavit ~iam ‥ episcopi et comitatum domini regis adivit
quatinus faciatis ~iam nostram de Prestebury quamcito poteritis summoneri
R. Neville [ob. 1457 ] scaccarium ‥ quadratum ‥ construxit, in quo ~ia cancellarie, scaccarie, receptoris, computatoris tenetur
si abbas [de Dunfermlin ] in ~ia sua aliqua negligentia de justitia deciderit
nisi voluerit venire ad rectum in ~ia regis Scotorum
si quis appellat aliquem de furto in ~ia regis vel in aliqua alia ~ia(
quod neque episcopi neque abbates neque comites neque barones neque aliqui libere tenentes tenebunt ~ias suas nisi vicecomes regis vel servientes vicecomitis ibidem affuerint vel summoniti fuerint ad videndum quod ~ia recte tractetur(
in plena ~ia de Abirbrothok
nos ‥ dedisse ‥ episcopo Aberdon’ decimas de omnibus firmis ‥ cum exitibus ~iarum nostrarum justiciarie, camerarie et vicecomitatuum
officialis ~ie Glasguensis
per exitus ‥ de ~iis nundinarum ‥ burgi [] Perth
per exitus ~ie compotantis [] Kirkcudbright
de exitibus duarum ~iarum, viz. Omnium Sanctorum etBeltane
in extractu ~ie senescallatus
rex audivit ex litteris Resi junioris quod ipse ‥ paratus est parere justicie in ~ia regis coram N. de Molis in com. regis de Kaermerdyn
~ia vocata placita de pede pulverisato
W. de Burgo obtulit se coram nobis ad standum recto in ~ia nostra Hib[ernie ]
concessimus ‥ archiepiscopo [Dublin’ ] quod habeat consideracionem ~ie nostre de Hybernia
auctoritatem tenendi ibidem hundredum et ~iam baronie(
in loquelis motis in ~ia ‥ regis Hybernie
questus est sibi in ~ia ‥ comitis de Kilkenny falsum factum fuisse judicium
cum ‥ ~iis baronum, visibus franciplegii, letis ‥(
dapifer honoris de Eia petit ~iam Eie de loquela ‥
si quis ‥ burgensium tenentem in ‥ villa de L. aliquem habeat, ~iam de eo libere et plenarie habeat
breve quod vocatur ‘precipe’ de cetero non fiat alicui de aliquo tenemento unde liber homo amittere possit ~iam suam
tam coram nobis quam justiciis nostris de Banco ‥ ~iam et libertatem suam exigere possint(
habeat ‥ xl m. ut aliquali ulteriori tempore ~iam continuare et exercere valeat
seniores homines qui ad eam ~iam obediunt [(AS: ]to pære byrig hiron
eligatur ‥ triplex juramentum tam late sicut ad ipsam ~iam obeditur [(AS: ]to ðære byrig hyre
tam late quam ad illam urbem pertinet;
sicut convenit ~ie illi ad quam pertinet;
si scyldwita extra burgum et [(v. l. vel ] ~iam fiat, xxx [s. ] emendetur regi
licet abacta sit [(navis ] et applicetur ad aliquam ~iam pacis [AS: ] et homines evadant in ipsam ~iam [to hwilcre friðbyrig AS: ]into pære byrig
duo fratres tenuerunt TRE unusquisque habuit domum suam et tamen manserunt in una ~ia(
in scyra archiepiscopi ‥ modo sunt centum [(mansiones ] hospitatae inter magnas et parvas praeter ~iam archiepiscopi et domos canonicorum
in propria ~ia episcopi xiiij mansure, quas dedit rex ‥ ad principalem sedem episcopatus(
[Lanfrancus ] domos ad opus monachorum necessarias consummavit. ‥ aedificavit et ~iam sibi
dedi ‥ meam dominicam ~iam in Magna Paxtona [] sicut fossatum circuit Hunts
quod tota terra abbatisse de Romesie ‥ sit quieta sicut dominica ~ia sua de omnibus rebus
per sic quod posset habere quendam capellanum ‥, qui divina celebraret in ~ia ipsius E.
dedi ‥ totam ~iam que quondam fuit Hisabelle matris mee ‥, in qua mater mea habitare consuevit
ut infra septa ~ie tue de Silkethorpe ‥ oratorium ‥ possis erigere
ibi ‥ fenum ad animalia ~ie(
invenit ‥ virgas ad ~iam circa domum; reficit etiam domum et ~iam si defecerint(
si quis ~iam vel domum violenter effregerit vel intraverit(
si murdrum in domo vel in ~ia vel in claustura inveniatur(
per sepes et foveas extra clam ad †superiorem [sic ] ~iam domus descendit, ubi jumentum suum repperit
in ~ia sunt duo orrea ‥ et extra hec orrea ‥ in ~ia illa sunt iiij domus
pica ‥ ~ie vel cortis, in qua nidificat, prospicit indemnitati [gl.: ~ia potentum, cors villanorum ]
totam terram et ~iam, que persone illius ecclesie est ‥, et croftam que jacet juxta ~iam persone
invenit ipsum R. ‥ vestitum, cinctum et calciatum extra ~iam suam forinsecam prope piscariam suam
si habuerit quercum, fraxinum vel pyrum in ~ia sua crescentem, non vendet ‥ nisi de licentia domini
~ia ‥ domini R. cum gard[ino ] et aliis inclusis continet in se vj acras
fiat processio ‥ extra claustrum circa ~iam monasterii
Lanfrancus ‥ ecclesiam Christi Cantuariensem cum omnibus officiis que infra murum ipsius ~ie sunt cum ipso muro edificavit
libertatem quam rex David ‥ eis [monialibus de Alnestowe ] dedit in ~ia et extra ~iam
[monachi ] circumspicientes viderunt ~iam plenam armatis
monachi ‥ me ‥ in ~ia sua receperunt et ‥ servientem suum fecerunt
concessisse ‥ sedem unius molendini ante ~iam ‥ monialium [de Bondevilla ]
per ~iam deambulans edesque singulas et officinas contuens
fecimus domum novam carpentariis et rotariis in ~ia de D.
monachis in medio ~ie ab equis desilientibus
equitavit per medium ~ie abbathie ducissa Holandie
- 1. afdeling v.h. volk, curie (ieder v.d. drie oorspronkelijke tribūs bestond uit tien curiae van elk tien gentes);
- 2. vergaderplaats v.d. curiën; ➤ -ae veteres (in de noordoosthoek v.d. Palatijn);
- 3. senaatsvergadering, senaat;
- 4. senaatsgebouw, curia [Hostilia, Iulia op het Comitium; Pompeia op het Marsveld];
- 5. ambtsgebouw, ook vergaderplaats v. niet-Rom. gezagsdragers buiten Rome [Martis Areopagus in Athene];
- 6. (Mel.) (a) pauselijke regering, curie; (b) (konings)hof, residentie; (c) ~ generalis rijksdag.
Imperator Emmanuel largitus fuerat S. Apostoli Philippi brachium nepti suæ Curiæ Mariæ.
Meretrix: unde Joannes de Janua :
Vide Meursium inCuria jus curat, meretrix est Curia dicta.
Curatrieappellatur, in Lit. remiss. ann. 1479. ex Reg. 206. Chartoph. reg. ch. 124 :
Icelle Marie dist que le suppliant et sa femme avoient tenu Curatrie ou bourdeau en leur maison(à Tournay) .
Cure. Jacobus de Vitriaco in Histor. Occid. cap. 22. de Præmonstratensibus :
Habent autem Curias et Prioratus, non solum hominum, sed et feminarum, in quibus tam Clerici quam Laici, secundum quod eis a superioribus injungitur, commorantur.
Parsonage, Gall.
Episcopus Sarum et ejus successores conferent in perpetuum cui voluerint idoneæ personæ tertiam partem decimarum garbarum totius parochiæ de Cumpton et omnes minutas decimas, quæ de jure debentur eidem Ecclesiæ, et omnes obventiones altaris et cimeterii prædictæ Ecclesiæ, et totam terram et Curiam, quæ fuit Personæ illius Ecclesiæ, cum omnibus libertatibus et liberis consuetudinibus ad prædictam Ecclesiam et terram illius pertinentibus : præter duas partes decimarum garbarum prædictæ parochiæ et croftam quæ jacet juxta Curiam Personæ, et unam acram prati vicinam eidem croftæ.
Decurioneset
Curialesdicuntur in Cod. Theod. et Justin. de Decurionibus passim, in Gloss. Lat. Græc. :
Curiæfuerunt in municipiis exemplo Senatus Romani,
Quos constat in societatem Romanorum receptos, ut de cætero appellarentur Romani ; idcirco necesse est eos Curiam habere, in quam more Romanorum penulati conveniant.Senator lib. 6. Epist. 3 :
Curiales etiam verberat, qui appellati sunt legibus Minor Senatus.Idem lib. 9. Epist. 2 :
Non enim incassum vobis Curiam concessit antiquitas, non inaniter appellavit Minorem Senatum, nervos quoque vocitans ac viscera civitatum.Ausonius in Mosella :
Adde S. Augustinum in Psalm. 121. Marculphus lib. 2. form. 37 :........ Quos Curia summos Municipum vidit proceres, propriumque Senatum.
In civitate illa adstante viro illo laudabili Defensore, et omni Curia illius civitatis.Vide Bertherium lib. 1. Pithan. cap. 10. Jacobum Gothofred. ad tit. Cod. Theod. de Decurion. et Jurisconsult. Vide Curialis 1.
Gestis municipalibus cum Curia publica et defensore prosequi et alligare deberem.Id est,
la Cour assemblée.
ad munera Curialia, aut
ad Curiam devocatur, ut est in leg. 7. et 11. Cod. Theod. de Episc. (16, 2.) Nam olim pœnæ genus fuit
Curiismancipari, quod gravissima Curialibus onera incumberent, quibus ex eo nec
Curiamdeserere fas erat, lege 122. Cod. Theod. de Decurion. (12, 1.) etc. Anastasius in S. Bonifacio :
Nec servum Clericum fieri, nec obnoxium Curiæ. Pœnitentiæ, vel Curiæ, vel cuilibet conditioni obnoxius,apud Gregorium Magnum lib. 2. Ind. 10. Epist. 25. S. Ambrosius Epist. 17 :
Ministri Ecclesiæ retrahuntur a munere sacro, et Curiæ deputantur.Concilium Ticinense sub Benedicto VIII. PP :
Ecce Clericos Curiæ et servos legibus traditos, num mutire fas erit ? Si servi sunt patres, servi erunt et filii : servient itaque cum filiis patres in Curia, id est curam super his tantum in publico habebunt, quæ ad solam Ecclesiæ utilitatem forensem pertinebunt. Nulli obnoxius civitati,in Edicto Theodorici cap. 64.
Curialis conditio, in Capitulis Caroli Magni lib. 6. cap. 126.
Laicalis Curia est congregatio eorum certo loco et die assignato, per quos jus est super querelam contentionis placitantibus exhibendum.Anastasius in S. Silvestro PP. :
Hic constituit, ut nullus Clericus propter causam quamlibet in Curiam introiret, nec ante judicem cinctum causam diceret, nisi in Ecclesia.Lex Longobard. lib. 2. tit. 51. § 12.
Nemo Clericus, vel Diaconus, vel Presbyter pro qualibet causa intret in Curiam, nec ante judicem causam dicere præsumat, quoniam omnis Curia a cruore dicitur et immolatione simulacrorum.Hildebertus Cenomanensis Episcop. Epist. 30 :
Reos tormentis afficere, vel suppliciis extorquere confessionem censura Curiæ est, non Ecclesiæ disciplina.Ivo Carnotensis Epist. 22 :
Calumniatoribus meis... respondere non subterfugiam, vel in Ecclesia, si Ecclesiastica sunt negotia, vel in Curia, si sunt Curialia.Epist. 53. de quodam Clerico :
Verberatum, spoliatum per manus servorum trahi fecistis ad carcerem, et Curiæ traditum nulla consolatione refovistis.Epist. 137 :
De Curia autem in causis Clericorum vitanda, etc.Adde cap.
Novimus. Extra de Verbor. signific. Ita Clerici
Curiæ tradi dicuntur, cum de crimine, quod vitæ dispendio luitur, accusantur, in Vita S. Anselmi Lucensis Episcopi num. 8. et apud Willelmum Neubrig. lib. 1. cap. 19. Vide Capit. Caroli Magni lib. 5. cap. 228.
Curiæ non apponant manus in bonis defunctorum,etc.
Baroenim in hac significatione a Domino feudi nihil differt. Ita Cowellus. Leges Edwardi Confess. cap. 9 :
Barones vero, qui suam habent Curiam de suis hominibus, videant, ut sic de eis agant, quatenus erga Deum reatum non incurrant, et Regem non offendant.Mox :
Si quis Baronum justitiam non habet, in hundredo, ubi placitum habitum fuerit, ad propinquiorem Ecclesiam, ubi judicium Regis erit, determinandum est.Adde cap. 21. 35. Leges Malcolmi II. Regis Scotiæ :
Nullus Baro vel Comes... receptabit malefactorem aliquem... infra dominationem suam sub pœna amissionis Curiæ suæ in perpetuum.Assisiæ Hierosol. :
Il y a au Royaume de Jerusalem 4. Baronies et plusieurs autres Seigneuries, qui ont Cour, Coin, et Justice.In Statutis Alexandri II. Scotiæ Regis, cap. 14. Barones non possunt tenere Curias suas nisi Vicecomes Regis, aut serviens Vicecomitis nomine, intersit, ad videndum si Curia recte tractetur : et in omnibus eorum Curiis 4. placita reservantur ad Curiam Regis, videlicet de raptu mulieris, de incendio, de murdro, et de roboria, quæ dicitur rapina. Qualiter autem Dominus seu Baro perdat Curiam suam, docent pluribus Leges Baronum Scoticorum, seu Quon. Attach. cap. 8. et 9. Agitur etiam de Curiis Baronum ibid. cap. 34. Britton. cap. 27. ubi Rex loquitur :
En Countés avons-nous double Court, une des plees de nostre peas, lequel tiennent nos Coronnes et les Suters,Exstat in libro Anglico, inscripto(sectatores) et dount les Coroners seulement ont record. Et si avons Court come Court de Baron, et dont les Suters sount chargez de jugement, et n'ont point de records hors de leur Court, etc.
Justice of peace, forma procedendi in Curiis Baronum, pag. 82. et seqq.
Courtleet, minor est et inermis Jurisdictio, Gall.
Basse justice. Charta Henrici VI. Regis Angl. ann. 1443. apud Rymerum tom. 11. pag. 41. col. 1 :
Feriis, marcatis, chaceis, parcis, warennis, Curiis Letis visibus franciplegiis, consuetudinibus, libertatibus, etc.
quoties de religione agitur, Episcopos convenit judicare, cæteras vero causas, quæ ad ordinarios cognitores vel ad usum publici juris pertinent, legibus oportet audiri. Ita in leg. ult. de Episcopali judicio (16, 12.) eodem Cod. in Nov. Valentiniani III. de Episc. judicio, etc.
Religionisporro voce Episcopi deinceps jurisdictionem suam adeo porrexerunt, ut ordinariis judicibus nihil fere judicandum relinquerent ; ex quo subinde graves querimoniæ exortæ de Ecclesiasticis
De interceptionibus Clericorum adversus Do. Regis Jurisdictionem, in nupera Conciliorum Ecclesiæ Rotomag. Editione, Regestum Parlamenti signatum
Olimfol. 63. Librum Jacobi de Cugneriis Advocati Regii ann. 1329. cui titulus :
Hæc sunt gravamina et usurpationes, quæ et quas Prælati Franciæ, et aliæ personæ Ecclesiasticæ Regni Franciæ, vel eorum officiales et judices pro ipsis fecerunt et faciunt in præjudicium jurisdictionis temporalis D. Regis, Baronum et aliorum subditorum suorum dominorum temporalium :et Responsionem Cardinalis Bertrandi ad eumdem librum : Brittonum in Legib. Angl. cap. 3. Philippum Bellomanerium cap. 61. 66. veterem Consuetud. Franciæ, Will. Stanfordium lib. 2. de Placit. Coronæ cap. 41. et seqq. Guliel. Prynneum in Libertatibus Angl. passim, etc. Ad jurisdictiones denique istas Episcopales hæc spectant Guilielmi Neubrigensis lib. 2. cap. 16 :
Nempe Episcopi dum defendendis magis Clericorum libertatibus vel dignitatibus, quam eorum vitiis corrigendis resecandisque invigilant, arbitrantur obsequium se præstare Deo et Ecclesiæ, si facinorosos Clericos, quos pro officii debito, Canonicæ rigore censuræ coercere vel nolunt, vel negligunt, contra publicam tueantur disciplinam.
Curiæigitur
Christianitatisamplissima fuit jurisdictio, cum quæstionum ac causarum omnium, quæ non modo res Ecclesiæ, sed et sacramenta, et quidquid ex iis dubietatis oriretur, spectant, cognitionem sibi arrogasset. Cognoscebat enim
solere facere magnam multitudinem tonsurarum pueris ætate minoribus.
Jugiament, art. 8. Rocchum Pirr. pag. 145. Sed per Aresta Paris. 11. Januar. 1355. 18. Novemb. et Decemb. 1372. 14. Novemb. 1376. 15. Dec. 1377. etc. dictum fuit, Regem de jure et usu habere præventionem in cognitione testamentorum omnium in regno suo decedentium.
Quod Clerici trahunt causam feodorum in Curiam Christianitatis, propter hoc quod dicunt, quod fiduciæ vel juramentum fuerunt inter eos, inter quos causa vertitur, et propter hanc occasionem perdunt Domini justitiam feodorum suorum. Responsio. In hoc concordati sunt Rex et Barones, quod bene volunt, quod ipsi cognoscant de perjurio, et transgressione fidei ; sed nolunt, quod cognoscant de feodo. Et si convictus fuerit de perjurio, vel transgressione fidei, injungant eis pœnitentiam : sed propter hoc Dominus non perdet justitiam feodi, nec propter hoc se capient ad feodum.Sed
de fori Ecclesiasticiorigine et usu consulendus Morinus lib. 1. de Pœnitent. cap. 9.
Fleuryin Præfatione ad tom.
Pro emolumento sigilli Curiæ Archidiaconalis, in Charta ann. 1340. inter Probat. Hist. Eccl. Meld. tom. 2. pag. 218. In Chartulario S. Nicasii Remensis plures babentur Chartæ
Curiæ Archidiaconi, vel Archidiaconatus Remensis. Vide Archidiaconus.
Ego Henricus comes Grandis-prati conquestus sum domino regi Navarræ de abbate videlicet S. Dionysii Remensis et depriore Grandis-prati, qui me fecerunt citari in Curia palatii coram officiali curiæ archiepiscopi Remensis.
Caput ipsumVide Consilium 2.(monasterii Tironensis) quibuscumque omissis mediis, super præmissis coram magna præsidentiali nostra regia Curia solummodo habeat et teneatur respondere, etc.
Viguerius et judex ipsius villæ Figiaci, qui soli judices nostram Curiam regalem in dicta villa habent exercere et etiam gubernare, in causis criminalibus tractandis et dirimendis, etc. Nous reservons entierement la Court et Cognoissance,in Lit. ann. 1370. ibid. pag. 368.
Dinghæfe, quæ Dominis villarum vel territoriorum competunt : de iis Zazius part. 11. de feud. § 3.
Curiæ Placiti. Vide Haltaus. Glossar. German. pag. 231. Eædem sunt
Curiæ Militumin Chartis ann. 1291. ap. Guden. Cod. Diplomat. tom. 2. pag. 266. et 268. Vide Curia 5. et Cortis 1.
Hofrecht. Vide Mittermaier. Princip. Jur. Germ. § 5. et 84. Vetus auctor de Benefic. § 130 :
Quicquid homo non suscipit per hominium, non judicetur esse beneficium ; sicut cum bona concedit dominus suis ministerialibus non per hominium sed secundum Jus Curiæ. Hæc concessio caret beneficiali jure, sed est concessio officialis, etc.
Cour basse, in Consuetud. Aquensi tit. 14. art. 1.
de Cort Major, ubi de illius jurisdictione, et eumdem Marcam lib. 4. Hist. Beneharn. cap. 17. n. 6. lib. 6. cap. 23. n. 3. cap. 24. n. 7.
judicibus datis pro Curia. Hist. Dalphin. pag. 20 :
Anno 1282. Indict.Vide tom. 2. pag. 20. col. 1.x. xiv°. Kal. Julii ad requisitionem nobilis viri Odonis Alamandi Domini de Campis fuit confessus et publice solemniter recognovit ex sua certa scientia et spontanea voluntate Dominus Guillelmus Bertrandi Miles, in præsentia Petri Domini de Bucurione et Falconis Domini de Canuto datorum pro Curia a prædicto Domino Odone Alamandi, et per prædictum Dominum Guillelmum Bertrandi approbata et recepta, se habere et tenere in feudum et nomine feudi ab ipso Domino Alamandi, et de feudo et dominio ipsius Domini Odonis, quidquid ipse habet, tenet et possidet, etc.
Ad requisitionem seu interrogationem Dominæ Annæ uxoris quondam Petri Selvon, coram Gorta de Monte Bononi et Guiffredo de Valle S. Stephani, quos dicta Anna posuerat pro Curia sua, quam quidem et approbavit dictus Vuillelmus de S. Martino.
Curiasua. Chartular. S. Vincentii Cenoman. fol. 51 :
Si homines Monachorum ejusdem Nundinis forisfacerent, vel quod eis esset aliquid forisfactum, Monachi haberent Curiam et emendas suorum hominum. MadoxFormul. Anglic. pag. 38 :
Quod si hujusmodi forisfactura super terram Ecclesiæ evenerit, præcipio quod Prior et Monachi inde suam plenarie habeant Curiam ; et defendo ne in aliis locis quocumque modo placitentur, nisi in eadem Curia S. Mariæ et sua.
Curiamadvocare. Consuetudines Brageriaci art. 62 :
Item si duo Feodatarii ad invicem litigent, et Dominus feodalis petat Curiam ante litis contestationem, etc.Gallica versio sic habet :
Si deux Tenanciers plaident l'un contre l'autre, et le Seigneur feodal demande le renvoy avant la contestation, etc.Vide mox Curiam reddere.
Rendre la Cour, in Consuetudine Andegavensi art. 79. 80. et Cenomanensi art. 9. Regestum Parlamenti B. fol. 67 :
Cum... tenens locum Comitis Campaniæ Curiam sibi reddi petiisset, etc. Curiam repetere, amittere,fol. 70. Occurrit passim in hoc Regesto.
Brusselde Usu feodorum tom. 1. pag. 223.
Olimparlam. Paris. fol. 70. v° :
Reddita fuit Curia domino Danguto et vicecomiti de Meleduno de domino Guidone Bassi milite super partiali actione, quam Johannes de Soisiaco miles ejus filius et nurus proponebant contra ipsum.
OlimParlam. Paris. :
Cum supplicasset abbas S. Richarii domino regi ut Curiam ejus infortiaret, quia satis fortis non erat ad justitiandum Mathæum de Roya militem, qui erat ejus homo ligius,... ordinatum est quod baillivus Ambianensis iret ad curiam dicti abbatis infortiandam.Vide in Par.
Item si bajulus aliquem habentem causam in villa vult fovere, vel manutere, vel eidem patrocinari ; mittat Curiam sine suspicione.Id est, a judicando abstineat.
Curiam et jurisdictionem seu causarum cognicionem, de suis justicialibus quibuscumque, coram et a quibuscumque dominis vel judicibus, requirere et restitui faciat(Præpositus Paris.) cum effectu.
in Curia detineri, apud Venetos, quid sit, docent Statuta Venetorum, edita a Jacobo Theupulo Duce ann. 1242. lib. 1. cap. 51. Quippe debitor, qui judicis sententia ad solutionem debiti condemnatus erat, submonebatur et citabatur per ministerialem a Duce, ut in Curia staret, et debitum exsolveret intra 8. dies, aut pignus vel
vadiumdaret. Quod si juri non staret, capiebatur, et detinebatur in Curia,
Stare autem in Curia sic intelligimusId postea immutatum a Francisco Dandulo Duce lib. 6. cap. 14. eorumdem Statutorum, ubi(verba sunt Statuti) ut in territorio Ecclesiæ S. Marci per dies 30. stet, ita ut pontem aliquem non transeat, quod si recedens pontem aliquem transierit, Dux faciat eum capi, et in carcerem retrudi, ubi erit per 30. dies. Si vero a Curia non recesserit, sed præfato modo in Curia et in territorio S. Marci steterit, et creditori suo infra eosdem 30. dies non persolverit debitum, debet in carcerem retrudi usque ad atios 30. dies : quibus expletis, si debitum non persolverit, jurabit manifestare quidquid habet, quod Dux accipiens dabit illud creditori. Pro his vero, quæ defecerint creditori suo de suo debito, faciet debitor cartulam promissionis, et jurabit, quod de omnibus, quæ lucratus fuerit, tertiam partem creditori suo dabit, usque quo redditum erit debitum universum. Alioquin stabit in carcere, donec hæc faciat, aut persolvat.
stare in Curia, est
remanere reclusus in carceribus Communis Venetiarum, ubi incarcerari solent debitores, de quo exire non possit, nisi post 2. menses : quibus exactis, stare debent in Curia S. Marci per alios 2. menses, ex qua exire ei non licet : quod si exeat, vel pontes transeat, a Duce rursum in carcerem conjicitur, in quo per alios 2. menses detinetur, si debitum non solverit.
In electione est creditoris vel convenire principalem debitorem vel fidejussorem, salvo quod possit tenere Curiam per unum annum.
Curia Baronum, vel
Parium Franciæ, hoc est,
Curia ParlamentiParisiensis. Ubi hæc verba subinde repetita notanda :
Par jugement de nos grans seigneurs : Par le jugement de la Cour de France : et avons encore promis... loyaument et en bonne foi, et en nom de nos grans Seigneurs dessusdiz, que si-tost comme on commencera à escrire, et à seeller au nom de cellui ou de ceus, qui le Royaume de France deveront gouverner, nous leurs baillerons Lettres seellées, etc.Habetur Regestum vetus, cujus titulus ita concipitur :
In nomine Domini nostri J. C. incipit Registrum Curiæ Franciæ de litteris et instrumentis sigillatis cum sigillis authenticis, prout ipsæ litteræ et instrumenta fuerunt in ipsa reposita per Magistrum Bartholomæum de Podio, Clericum D. Regis, judicem Carcassonensem, cum Mag. Nicolao de Autholio D. Regis Clerico, et quandoque cum Dom. Joanne de Murlento Canonico Capellæ Dom. RegisDeinde :in sex scriniis per numerum et ordinem, de mandato Dom. Ludovici inclytæ recordationis Regis Franciæ ann. Dom. 1269. mensibus Octobr. Novembr. Decembr. quæ quidem scrinia sunt his litteris signata in thesauro Capellæ Parisiis ejusd. Dom. Regis.
Hoc est registrum Curiæ Franciæ D. Regis de Feudis et de negotiis Senescalliarum Carcassonæ et Bellicadri ac Tolosæ et Caturcensis et Rutenensis ann. 1269.Vide Curia 8.
Cum ibi sit Alemaniæ Curia, ubi persona nostra et principes imperii nostri consistunt. De consilio et providentia principum, tunc existentium nobiscum in Curia memorata sententialiter decrevimus, etc.Vide Curia 8.
Ecclesiam B. Mariæ de Arcubus, ut Rastallus auctor est : quæ quidem
Curia, Fama celebris, dicitur in Synodo Cantuariensi ann. 1295. in Præfat. Ea autem Synodus continet Statuta Roberti Winchelsei Archiepiscopi Cantuariensis
pro melioriejusdem
suæ Curiæ regimine: ubi
Consistorium de Arcubusappellatur cap. 2. 32. etc.
Nemo debet vendere ad talum res extraneas, nisi per concessum procuratoris particularis in Curia Rogationum, et qui fecerit, pro justitia 60. solidos dabit.
Curtis, mansus. Charta Leonis IX. PP. apud Meurissium in Episc. Metensib. pag. 355 :
Cum Ecclesia et decimatione in villa sive Curia, quæ vocatur Rumeliacum.Charta Ruperti senioris Comitis Palatini Rheni ann. 1380. apud Freherum lib. 2. Originum Palatin. :
Curtes, sive curias in Nuwenhoffe prope villam Altripf.Speculum Saxonicum lib. 2. art. 54. § 3 :
Ubi pretium Pastori solvitur de mansis, seu Curiis.Art. 49 :
Unusquisque tenetur partem Curiæ suæ sepire.Art. 50 :
Qui curiam sepit virgis, etc.Adde art. 48. § 7. et Wichbild Magdeburg. art. 124. § 1. art. 126. § 1. Chronicon Laurishamense pag. 91 :
Tres Abbatiæ Curias, videlicet Obbenheim, Wibelinghen, Cingen regiæ potestati in concambium tradidit.Et infra :
Præter hæc etiam fratrum utilitati consulens, 2. huobas cum area in Winenheim sitas, multa pecunia ab hæredibus comparatas, itemque Curiam cum vineis in Hophenheim ipsorum victualibus adjecit. Curia Marsnensisin Diplomat. Friderici I. ann. 1152. apud Miræum in Donat. Belgic.
Curia Haneberg quæ quinque mansos habet, apud eumdem tom. 1. pag. 281. col. 2. edit. 1723. in Charta Philippi Heinbergii Archiep. Colon. ann. 1180 :
Curia de Maidieres cum appenditiis et pertinentiis ejus,in Charta anni circiter 1227. tom. 3. novæ Gall. Chr. Instrum. col. 140.
Curiæ dominicalesejusd. tom. col. 153. in Charta anni 1155.
In hac pestilentia, fideles hujus Ecclesiæ possessiones nostras dividebant, optimos mansus Curiarum nostrarum eligebant.Cap. ult. et alibi non semel utitur. Lib. 2. Feud. tit. 51 :
Quidam Capitaneus in quadam Curte sua beneficium dedit militibus, et postea eandem Curiam vendidit.Charta Cunradi Regis in Privileg. Eccles. Hamburg. pag. 178 :
Insuper duas curtes Wiselam et Goganheim... matri suæ dedit, hac interposita rationis constantia, ut nonAdde pag. 190 :ex jure beneficii easdem Curias teneant ; sed, etc.
Quicquid percepimus... in Curia sive grangia de Vulenbach... seu ab hominibus inhabitantibus dictam Curiam, in Kremer. Hist. Ardenn. Dipl. Saraep. num. 104. pag. 377.
Churt.
Cum omnibus libertatibus, liberis consuetudinibus, et omnibus aliis rebus ad Capitalem suam Curiam de Worle pertinentibus.Alia ibidem pag. 326 :
Dedi etiam totum manerium de Thorne, cum Capitali Curia et virgulto, etc.
Ego Thomas de S. Walerico dedi... Deo et Ecclesiæ B. M. de Oseneia... totum manerium meum Mixebury... cum capitali Curia et cum omnibus pertinentiis, etc.
Mansum unum terræ, quæ vulgo dicitur Erbe, cum duabus Curiis ad eum pertinentibus.Charta ann. 1325. in Würdtwein. Subsid. Diplom. tom. 10. pag. 95 :
Proprietatem duorum mansorum, cum Curia una ipsis mansis annexa.Chart. ann. 1143. ap. Guden. ibid. pag. 136 :
Nos ejusdem prædii, partem, Curiam videlicet... recepisse.Alia ann. 1191. ibid. pag. 307 :
Curia, prædium et villicatio.
Confirmamus eidem Monasterio(Admontensi in Styria) Curiam Jumentalem dictam Vorwiz in præbendæ subsidium datam fratribus cum omnibus alpibus pascualibus, silvis, vallibus ad eandem Curiam pertinentibus.
Leges Edwardi Confess. :Curia planities in terris ; Curia Regum : Sed Curtis proprie dicitur Canonicorum.
SiIta passim Scriptores. Vita Ludovici Pii ann. 811. Cæsarius Heisterb. lib. 4. Mirac. cap. 76. 77. 94. lib. 5. cap. 28. lib. 8. cap. 96. lib. 11. cap. 63. lib. 12. cap. 5. Speculum Saxon. lib. 3. art. 51. § 1. Thwrocz. 1. part. Chron. Hung. cap. 41. etc.(reus) fugiendo domum Sacerdotis vel Curiam ejus intraverit, eandem securitatem et pacem habeat, quam et apud Ecclesiam : dum tamen domus Sacerdotis et Curia ejus in fundo Ecclesiæ consistant.
Curiæ etiam et propriis domibus Beatorum Martyrum in eadem Curia perennem indulgemus libertatem, vicariam omnimodam in Curia ipsa, et Curiæ domibus conferimus.Quod vero
Curiahic dicitur,
Curtis Monasteriiappellatur Joanni Diacono lib. 4. Vitæ S. Gregorii cap. 197.
Item, præcipimus, quod omnes Beghinæ privilegio Beghinali gaudere volentes, intrent Curiam Beghinarum, et præcipimus commorantibus extra Curiam Beghinarum, quod distinguant habitum suum ab habitu Beghinarum, et si aliqua Beghina extra Curiam accesserit moratura, vel ejecta fuerit propter incontinentiam vel aliud delictum, habitum non deferat Beghinarum... alias autem in Curiis commorantes declaramus ad præmissa non teneri.
Noveritis quod nos dedimus... Hervico Priori de Berncester et ejus loci Canonicis duos seliones in Hodesham qui jacent juxta rivulum extraCanonicorum domum interpretatur Kennettus in Glossario, sed forte melius intelligeretur Prædium rusticum. Vide Curia 5.Curiam dictorum Canonicorum habendos et tenendos dictis Canonicis in perpetuum.
Nos Hermannus de Mandesloh canonicus et Volkerus civis Mindensis discordiam inter nos ortam super quibusdam domibus in area nostra claustrali ædificatis taliter duximus ordinandam... post obitum vero Volkeri prædictæ domus ipsi Hermanno cedent, vel illi, qui tunc temporis ipsam curiam tenet.Vide Claustralis Area in Claustrum.
la Cour. Monachus Sangallensis lib. 2. cap. 41 :
In qua etiam cunctis in Palatio ministrantibus, et in Curia Regia servientibus. juxta singulorum personas, donativa largitus est.Guntherus lib. 4. Ligurini :
Et mox :Nec tamen emissa tantorum plebe virorum Vel Princeps vacuus, vel Curia sola remansit.
Sive novi veniant, seu qui venire recedant, Semper inexhausta celebratur Curia turba.
Multis nobilibus coram positis et approbante tota familia Curiæ nostræ, per sententiam coram nobis diffinitum est, etc.Vide Curia regalis in Curia 4. Curia regalis pro Palatio in vet. scheda ap. Guden. in Cod. Dipl. tom. 1. pag. 607 :
Regalis Curia Ingelnheim a rege Wilhelmo viriliter expugnata est.
la Cour de Rome. Gesta Abbatum S. Germani Autissiodor. cap. 15 :
Pro qua postulatione... missus fuit ad Curiam : sed Papa postulationem hujusmodi non admittens, etc.Rythmi antiqui de origine Monasterii Pratensis in Flandria :
Adde Joannem Sarisber. lib. 5. Policrat. cap. 6. Michaëlem Scotum lib. 4. Mensæ Philosophicæ cap. 30. et alios passim. Carmen de Curia Romana :Bis perrexit ad Curiam formam nequiens habere, Paucam habebat monetam, nihil poterat præbere, Et qui nihil potest dare, non est opus in Curia. Bonum facit variare plures atque pecunia.
Versibus eloquere, quis sit status Urbis avitæ Detur materiæ Curia nostra tuæ.
Passim in hoc poemate.Plurimus impugnat Romam detractor, et ipsa Curia multorum morsibus alma patet.
Cum diu inter nos diversis temporibus in conspectu Romanæ Curiæ hæc causa sæpius ventilata foret, etc.Ubi hæc notat Gattola : Quæ verba in Petri Diaconi etiam textu leguntur ; ex quibus constat ante sæculum Christi
Curiæ Romanænomenclaturam usurpatam, contra ac censuit eruditus Baluzius, qui Præfat. ad tom. 5. Miscell. primum nomen illud usurpatum ait a Geroho præposito Reicherspergensi in Exposit. ad Psal. 64. sive in Libro de Corrupto Ecclesiæ statu, quem inscripsit Eugenio III. Rom. Pontifici, et a Petro Vener. abb. Cluniac. lib. 2. de Mirac. cap. 23.
Curiæpræterea dicti illi solennes Regum Conventus, quos in præcipuis anni festivitatibus celebrabant, advocatis omnibus Regni Magnatibus et Prælatis : iisque
Curiarumnomen inditum, quod ut plurimum majoris momenti negotia in ipsis disceptarentur, et lites ac controversiæ Magnatum dirimerentur.
Præterea si episcopus Belvacensis ad tres Curias nostras et ad exercitus ire voluerit, tres equos tantum ad unamquamque Curiam accipiet.
Curia Paschæ, in plerisque diplomatis.
in sollemni Curia Pentecostesann. 1067. Vide lib. 3. cap. 1. n. 8.
Curiæ generales, imperiales, paschales, plenæ, publicæ, regales, solempnes, solempniter celebratæ, indictæ, et universales, memorantur in eorum legibus ap. Pertz. tom. 2. ubi videndus index.
Curia celebrisin eod. tom. 2. Leg. pag. 95. in charta ann. 1153.
bannoseu edicto publico magnates, prælati, et urbium ac civitatum nuncii totius regni ad eas submonebantur. Hinc
Curia indicta, quæ
Corte bandita, Scriptoribus Italis dicitur. Fridericus II. Imp. apud Petrum de Vineis lib. 3 Epist. 1 :
Apud Parmam solennem Curiam duximus indicendam, ad quam ab Urbe citra omnes urbium Italiæ nuncios invitamus.Epist.
Indicta etiam Moguntina Curia generali, etc.Adde Ep. 76. et Arnoldum Lubec. lib. 3. cap. 9.
Celebrata proxima Paschalis solennitas in Quidilingeburg a RegeAlbertus Argentin. ann. 1356 :(Henrico Imp.) ubi quatuor ministrabant Duces, Henricus ad mensam, Conradus ad Cameram, Hecil ad Cellarium, Bernhardus equis præfuit.
Eodem anno venit Carolus Imperator ad civitatem Metensem in Adventu Domini celebrans ibidem Natalem Domini : fueruntque ibi Electores et Officiales seu Ministrales Imperii, quorum quilibet ministrabat Imperatori sedenti in mensa, in officio seu ministerio suo proprio. Quilibet autem veniebat super equo usque ad mensam. Descendentes vero de equo coram mensa, histrionibus et mimis dabatur equus, et aliæ plures solennitates fiebant ibi, etc.
officium Dapiferi seu Pincernæ, Camerarii seu Marschalci, non nisi Reges, vel Duces, aut Marchiones administrabant.
in tribus solennitatibus, ut est apud Gillebertum Lunicensem Episcop. de Usu Ecclesiastico sub finem, cujus moris passim exstant exempla apud Scriptores : in Gestis Dagoberti Regis cap. 51. in Annalib. Francor. Metensib. ann. 837. apud Wittikindum lib. 2. pag. 32. Wipponem ann. 1039. Conradum Uspergens. pag. 305. Edit. 1540. Godefridum Monach. S. Pantaleon. ann. 1231. 1235. Rogerum Hoveden. pag. 491. Will. Neubrigensem lib. 4. cap. 42. Hermannum Monach. lib. 3. de Miracul. S. Mariæ Laudun. cap. 22. Ordericum Vitalem lib. 4. pag. 515. 516. 669. 699. Ivonem Carnotens. Epist. 66. Continuatorem Florentii Wigorn. ann. 1126. Turpinum cap. 20. Albertum Aqu. lib. 12. cap. 7. Gaufridum Monemuthensem lib. 5. cap. 5. lib. 7. cap. 4. Sugerium in Ludovico VI. pag. 318. in Legibus Alfonsinis part. 2. tit. 5. lege 5. apud Ægidium de Roya anno 1313. in Chron. Fland. cap. 52. apud Prynneum in Libertatib. Angl. tom. 1. pag. 1248. et alios a nobis laudatos Scriptores in Dissertat. 5. ad Joinvillam, et in Descript. ædis Sophianæ num. 43.
Dies Coronæ Regis, apud Eadmerum lib. 4. et Hugonem de Cleeriis de Senescallia Franciæ ; denique
Coronamentumnude apud eumdem Hugonem.
del Molinoin Repertorio Fororum Aragon. pag. 79.
Lætare Hierusalem, Curia celeberrima apud Moguntiacum celebratura totius Teutonici regni Capitaneis, tam de Clero, quam de ordine Laïcali, præsente Henrico Cardinale, quæ a Serenissimo Imperatore et filio ejus Rege Curia Jesu Christi ante fuit intitulata.Quod nempe indicta esset ad decernendam
Cruciatamcontra Saracenos.
Curiam Deidictam scribit Silvester Giraldus lib. 2. de Expugn. Hibern. cap. 26.
Curia Deialia notione ac forte pro Valetudinario publico, Gall.
Brusselexhibet ad calcem tomi 2. de Usu feudorum pag.
Moniales de hospitioxx l. Curia Deix. l. Cantoliumlx. l.
Eodem anno Aymo reddidit 3. solidos censuales... de terris in circuitu castri ad jus Ecclesiæ Flaviniacensis pertinentibus in festivitate S. Petri, in plenaria Curia, quos retinuerat pluribus annis, etc.Charta Willelmi Nothi Regis Angl. in Monastico Anglic. tom. 1. pag. 44 :
Et ut Curiam suam plenariam et Wrech in terra sua habeant, concedo.Charta Henrici II. Reg. Angl. tom. 2. pag. 281 :
Et Curiam suam plenariam, præterquam de furtis et de propriis hominibus ipsius Comitis, etc.Charta Petri Comitis Bigorræ in Regesto Bigorræ fol. 13 :
Curia namque ibi erat magna et plenaria.In Tabulario Vindocinensi fol. 250. extat Judicatum,
plenaria Curia vidente. Chron. MS. Bertrandi
du Guesclin:
Et toute sa vaisselle face amener droit là, Pour ce que Cour plainiere, ce dit, tenir voudra.
Curiamautem
plenamet
plenariamproprie vocabant, quæ constabat pluribus
Paribus, seu vassallis judicibus. Id potissimum discimus ex Consuetudine Belloquercensi art. 5 :
Le Seigneur de fief, qui a un homme de fief, que l'on dit communement de Court, ou plusieurs hommes de fief, que l'on dit pleine Court, il a Justice de Vicomte : et s'il n'a qu'un homme de fief, il peut emprunter hommes pour faire ses Jugemens.
Præcipimus dilectis nostris fidelibus Magistris magnæ nostræ Curiæ Rationalibus, ut, etc.
Choreas quoque omnibus Dominabus quorumvis Monasteriorum nostræ Diœcesis et specialiter in publico, scilicet in stupis virorum, quæ dicunturParisius de Cereta in Chronico Veronensi ad ann. 1242 :Trinkastuben , et in Curiis et solemnitatibus quæ fiunt pro hastitudiis(hastiludiis) vel sponsalibus, districte inhibemus.
Eo anno Dominus Henricus de Egna tunc existens Potestas Veronæ fecit magnam Curiam militum et dominarum cujuscumque conditionis in palatio communis Veronæ, et in foro seu mercato Veronæ milites bagordaverunt, et tunc dominæ ballaverunt in ponticellis factis extra palatium communis Veronæ.Rolandinus lib. 2. Chronici cap. 14 :
Erat nempe constituta Curia quædam causa solatii Venetiis, ubi fuit Azo Marchio pater Marchionis istius, et alii de Marchia nobiles et potentes, quam Curiam pater meus honorare desiderans, secum habuitxi. Milites et ipse exstitit duodenus, quorum omnia similia fuerunt vestimenta, etc.
Jussit præterea aliam condere domum juxta absidam basilicæ S. Petri ad plagam septentrionalem, quam Conventus, sive Curiæ, quæ Græce Beleuterion dicitur, appellari placuit ; propter quod consilium in ea de qualibet re perquirentes convenire Fratres soliti sint.
curiamdomini, vel
Curiætitulo exsoluta. Charta Bald. episc. Noviom. ann. 1152. inter Probat. tom. 1. Annal. Præmonstr. col. 70 :
Pertinent etiam ad eosdem reditus tres Curiæ in Natali Domini, scilicet sex panes cum totidem gallinaciis, et sex sextarii vini.Pactum inter episc. Apam. et comit. Fux. ann. 1297. ex Tabul. Fuxens. :
Quod omnes incursus et bona vacantia rerum mobilium et immobilium..... sint communes inter dom. episcopum... et dom. comitem..... Leudæ et Curiæ sint Communes inter eos.Quo ultimo loco
Curia, idem forte est quod supra Curaria.
Mansum... in proprium donavimus, simul tributum cchurie(sic) in villa quæ vocatur Latterveld... excepta mansa, quam habet Wighardhus comes in villa Latterveld.
Totam in adjutorio Altissimi spem ponentes, nostros adjutores et commilitones primitus exhortati, plurimas adversariorum Curias, data nobis de cœlo fiducia, irruimus confidenter.
- SCV-, a court, curia, association(each of the three patrician tribes contained ten curiae), L.—A house for the religious services of a curia: prisca, O.—A senate-house, place of meeting of the senate(usu. the Curia Hostilia built by Tullus Hostilius), L.: (curiam) incendere, C., S., V., O.: Pompeia, built by Pompey: Syracusis: Troiae, O.: Saliorum, the official building of the Salii on the Palatine Hill.—Fig., the senate: summum auxilium omnium gentium: alqm in curiam introducere, L.: Martis, i. e. the Areopagus, Iu.— As emblem of law: stante urbe et curiā: pro curia inversique mores! H.
-
…, verum etiam si edictum praetoris ostendero, concident. hos quos video volitare in foro, quos stare ad curiam, quos etiam in senatum venire, qui nitent unguentis, qui fulgent purpura, mallem secum suos milites eduxisset…
Cicero, in Catilinam
-
…dixi, secernantur a nobis ; desinant insidiari domi suae consuli, circumstare tribunal praetoris urbani, obsidere cum gladiis curiam, malleolos et faces ad inflammandam urbem comparare ; sit denique inscriptum in fronte unius cuiusque quid de re publica…
Cicero, in Catilinam
-
…non enim iam inter latera nostra sica illa versabitur, non in campo, non in foro, non in curia, non denique intra domesticos parietes pertimescemus. loco ille motus est, cum est ex urbe depulsus. palam…
Cicero, in Catilinam
-
…caedis transtulerant. Iam tum non consulibus modo, sed plerisque senatoribus perniciem machinabantur. Quod ni Catilina maturasset pro curia signum sociis dare, eo die post conditam urbem Romam pessumum facinus patratum foret. Quia nondum frequentes armati convenerant…
Sallust, Catilina
-
…furibundus Quoniam quidem circumventus, inquit, ab inimicis praeceps agor, incendium meum ruina restinguam. Deinde se ex curia domum proripuit. Ibi multa ipse secum volvens, quod neque insidiae consuli procedebant et ab incendio intellegebat urbem vigiliis…
Sallust, Catilina
-
…; facto, non consulto in tali periculo opus esse seque, si pauci adiuvarent, languentibus aliis impetum in curiam facturum. Natura ferox, vehemens, manu promptus erat, maxumum bonum in celeritate putabat. Sed Allobroges ex…
Sallust, Catilina
-
…abiecit, ut eam mortuus incenderet quam vivus everterat. et sunt qui de via Appia querantur, taceant de curia, et qui ab eo spirante forum putent potuisse defendi, cuius non restiterit cadaveri curia excitate, excitate ipsum…
Cicero, pro Milone
-
…vero Caesarem putamus, si divinasset fore ut in eo senatu, quem maiore ex parte ipse cooptasset, in curia Pompeia, ante ipsius Pompei simulacrum, tot centurionibus suis inspectantibus, a nobilissimis civibus, partim etiam a se…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…qui urbem incendere et magistratus ac senatum trucidare, bellum maximum conflare voluissent, eadem dignum iudicaret eum, qui curiam caede, urbem incendiis, Italiam bello liberasset. itaque ego Metello, fratri tuo, praesenti restiti. nam…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…sine gemitu hoc dici non potest non nemo etiam in illo sacrario rei publicae, in ipsa, inquam, curia non nemo hostis est. di faxint ut meus conlega, vir fortissimus, hoc Catilinae nefarium latrocinium armatus opprimat…
Cicero, pro Murena
CU´RIAsignifies both a division of the Roman people and the place of assembly for such a division. Various etymologies of the word have been proposed. Varro (de Ling. Lat. 5.32) derives it from curare, a view defended by Mommsen (Hist. 1.72). Lange (Röm. Alt. 1. p. 79), who regards Quirites as derived from curia, a theory which others again invert, wavers between this view and Corssen's earlier suggestion, that is, for covisia, a dwelling together, from the root vas, to dwell. But seeing that the original meaning seems to have been house, it is better to trace it to the root sku, shelter, as Corssen now does.
Each of the three ancient Romulian tribes, the Ramnes, Tities, and Luceres, was subdivided into 10 curiae, so that the whole body of the populus was divided into 30 curiae. (Liv. 1.13; Dionys. 2.7, 23; Plut. Rom. 19.) It has commonly been asserted that the plebeians had no connexion whatever with the curiae, and that the clients of the patricians were members of the curiae only in a passive sense. (Fest. p. 285, ed. Müller; comp. PATRICII, GENS.) But Mommsen has adduced strong reasons for denying the purely patrician character of the curiae (Röm. Forsch. 1.140-150), and accepting the view of Dionysius (Dionys. 4.12, 20) that plebeians were admitted. He points out first that, as is generally admitted, the curiae in their sacral character included plebeians as well as patricians. The Fornacalia was a festival celebrated by curies, but Ovid's account of it (Fast. 2.511 if.) is quite inconsistent with the notion that it was a patrician festival. Besides, in B.C. 209 we find a plebeian elected as Curio Maximus, and, according to all analogy, plebeians must have been admitted to the curies long before one of them could be found holding the highest post of dignity. Secondly, there is absolutely no proof of the purely patrician character of the comitia curiata, but much evidence to the contrary. Cicero's words (de Leg. Agr. 2.11, 27, curiatis comitiis quae vos non initis) refer merely to the formal meetings of lictors [cf. COMITIA], which no citizens, patrician or plebeian, attended. Plebeians are represented as existing and voting side by side with patricians before the institution of any other than the comitia curiata. The extinction of the functions of the curies is nowhere mentioned as a result of the decay of the patriciate. By comparing Cic. pro Planc. 3, 8, and de Domo 14, 38, it is plain that the populi comitia of the former answers to the comitia centuriata et curiata of the second. The election of a magistrate and the conferring of the imperium are represented by Cicero (de Leg. Agr. 2.11, 26, maiores de singulis magistratibus bis vos sententiam ferre voluerunt) as two acts of the same body; but the former took place in the centuries, the latter in the curies. The thirty lictors who represented the curies, and therefore must have had the right of voting there, were plebeians. There is no reason whatever to believe that the right of making wills and adoptions before the curies was limited to patricians, and we have one positive instance of a plebeian adopting before the curies in the case of Clodius. Hence the common theory of the purely patrician character of the curies must be abandoned. There is no historical evidence to show when the plebeians became members of them (Mommsen, Forsch. 1.149), but it is a reasonable conjecture that they were admitted at the time of the expulsion of the kings, when the comitia curiata lost their political power by the development of the comitia centuriata (Mommsen, Hist. 1.264). All the members of the different gentes belonging to one curia were called, in respect of one another, curiales. Each curia as a corporation had its peculiar sacra (Fest. pp. 174, 245; Paul. Diac. p. 49, ed. Müller), and, besides the gods of the state, they worshipped other divinities and with peculiar rites and ceremonies. For such religious purposes each curia had its own place of worship, called curia, which at first may have contained nothing but an altar, afterwards a sacellum, and finally a building in which the curiales assembled for the purpose of discussing political, financial, religious, and other matters. (Paul. Diac. pp. 62, 64; Dionys. 2.50.) The religious affairs of each curia were taken care of by a priest, curio, who was assisted by another called Flamen curialis. (Paul. Diac. pp. 49, 64; Varro, de L. L. 5.83, 6.46; Dionys. 2.21; comp. CURIO) The thirty curiae had their own distinct names, which are said to have been derived from the names of the Sabine women who had been carried off by the Romans, though it is evident that some derived their names from certain districts or from ancient eponymous heroes. Few of these names only are known, such as curia Titia, Faucia, Calabra, Foriensis, Rapta, Veliensis, Tifata. (Paul. Diac. pp. 49, 366; Fest. p. 174; Liv. 1.13; Dionys. 2.47; Cic. de Re Publ. 2.8, 14.) O. Gilbert has lately (Gesch. und Topogr. der Stadt Rom in Alterthum, 2 vols. 1883, 1885) advocated with much ingenuity and learning a theory that the curiae were based originally upon the gradual occupation of the seven hills of the Septimentium by tribes of different origin, and their ultimate federation. The details of this view involve too many moot points to be discussed here with advantage.
Curia is also used to designate the place in which the senate held its meetings. [See following article.] From this there gradually arose the custom of calling the senate itself curia in the coloniae and municipia, but never the senate of Rome. [DECURIO] The official residence of the Salii, which was dedicated to Mars, was likewise styled curia. (Cic. de Div. 1.1. 7; Dionys. 14.5; Plut. Camill. 32; comp. Becker, Handb. der Röm. Alterth. vol. ii. part 1. p. 31, &c.; Lange, Röm. Alterth. 1.244-250; Mommsen, Röm. Forsch. 1.140-150.)
[L.S] [A.S.W]CU´RIA(βουλευτήριον, γερουσία), the building in which the highest council of the state held its meetings. Scarcely anything is known of the form or dimensions of such structures. Vitruvius (Vitr. 5.2) gives a curious rule for ascertaining the proportions between the height and the length and breadth: this does not, however, agree with the probable plan and elevation of the Curia of Diocletian at Rome. The same author enjoins the use of a cornice half-way up the wall to throw down the sound. The occurrence of columns down each side of the hall is attested by Pausanias (Paus. 8.32; 10.5-Z2) at Phocis; a like arrangement has been noticed at Pompeii.
The history and site of the Senate-house at Rome have been much discussed. Built by Tullus Hostilius (Varr. L. L. 5.155-6), the Curia Hostilia was burnt at the funeral of Clodius (B.C. 52). Successive restorations by a son of Sulla and by Augustus are recorded in the names C. Cornelia and C. Julia. Under Domitian the C. Julia was again rebuilt. A still later building, ascribed to Diocletian, has been identified with the present church of S. Adriano on the N.E. of the Forum. It is of brick, ornamented with stucco and marble. (Franz v. Reber, Die Lage d. C. Hostilia u. d. C. Julia; H. Jordan, Topogr. d. Stadt Rom, 1 Bd., 2 Abth. p. 250 ff.; J. H. Middleton, Anc. Rome in 1885; Lanciani, L'aula e gli Uffici del Senato Romano ; Du Perac, Vestigj di Roma, 1575.)
[J.M]