dativus
dătīvus, a, um, adj. [do], of or belonging to giving, given, appointed.—
- I In jurid. Lat.: dativi tutores “qui nominatim testamento dantur”, Gai. Inst. 1, § 149.—
- II In gram.: dativus casus, or absol. da-tivus, i, m., the dative, Quint. 1, 7, 18; 7, 9, 13; Gell. 4, 16, 3 et saep. (cf. casus dandi, Varr. L. L. 8, 18, 112; 10, 2, 165; Nigid. ap. Gell. 13, 25, 4; Gell. 4, 16, 4 al.).
datīvus, a, um, zum Geben gehörig, I) tutor, der namentlich im Testament bestimmt wird (Ggstz. tutor optativus), Gaius inst. 1, 154. – II) dat. casus od. absol. dativus, ī, m., der Dativ, Quint. u. Gell. (casus dandi gen. b. Varro LL.).
solet ‥ proceleumaticus a tertia declinatione per obliquos casus ~i et ablativi progigni ut ‘nemoribus’
post hunc [casum genitivum ] ~us est, qui a dando dicitur, significans aliquid nos dare, ut ‘do tibi illam rem’
~usys forgyfendlic : ‥ huic homini do equum
glossa [] ‘non potest Deus illam claritatem dare in terris quam potest in celis’ ‥ potest determinare ex parte transitiva quoad ~um subintellectum, ut sit sensus: ‘non potest dare illam claritatem discipulis in terris quam potest dare discipulis exsistentibus in celis’ on Mark ix 2
~us et accusativus prout perficitur res indigens aut res superfluens
contemplativi studiis et amore dativi / dogmatis attactus
si largitio plena / pectore festivo cunctis foret equa dativa, / plurima que florent plene sine flore paterent
tu ‥ / restauratrix et dativa / libertatis perdite
rex exactivus, vecors, injustus oditur; / fortis diligitur, justus, racione dativus(
cum [sacramentale donum ] ‥ sit insignium virtutum signum divine benediccionis ~um
quidam ballivus, armis jam nominătivus, / voce vocativus tauri tauroque dativus [(gl.: vel quia aliqua dona prebuit regi Anglie vel forte sibi concessit subjeccionem Scocie ] ‥
si dativus fueris, / quandocumque veneris, / genetivus eris(
volo quod de uno cipho meo ‥ fiat unus calix bene ‥ ornatus ‥ ~us ecclesie de C.
nobis ‥ ut bona ‥ decedentium ‥ in pios usus disponantur, executores ~os dare et deputare incumbit
statuere ‥ qui episcopi debeant habere immunitatem tutele seu testamentarie, sive legitime sive ~e
dixit prior R. [ob. 1307 ] ‥ quod prior de C. ~us est; ideo nec debet fidelitatem facere regi nec obedienciam episcopo S. Andree
prior de S. Neoto est prior ~us et amobilis ad voluntatem abbatis de Becco
sic quod idem prior non est ~us, id est movendus ab eodem [loco ] ad nutum abbatis ‥ nec alio modo nisi per viam privacionis, si hoc meruerit
que quidem domus sive prioratus cella monasterii ‥ et eidem monasterio subjecta dictusque prior ~us et ad nutum abbatis monasterii ‥ ammobilis existunt [sic ]
prioratus [de Bello Loco ] ‥ est ~us et ‥ cella abbathie de S. Albano
idem prioratus fuit ‥ alienigena ‥ ac prioratus ~us et remobilis et non conventualis
omnes prioratus ejusdem prioratus ‥ fuerunt ~i et remotivi
dătīvus, a, um (do), qui est donné : dativus tutor Gaius Inst. 1, 149, tuteur institué par testament || dativus casus, m. , Quint. 1, 7, 18 ; et abst dativus Gell. 4, 16, 3, le datif [gramm.].
- 1. casus ~ (gramm.) de naamval dativus; — ook subst. ī m;
- 2. (jur.) toegewezen.
Denarii Constantienses vel Hallenses usuales et Dativi, in Charta Caroli IV. Imper. ann. 1351. descripta in Chronico Constantiensi pag. 626.
Debent dari quinque solidi Dativorum denariorum, apud Leibnitium Script. Brunsvic. tom. 2. pag. 474.
sol. et 6. den. monetæ Turicensis, quæ tunc Dativa extiterit, in chart. ann. 1238. ap. Herrgott. Hist. Geneal. Habsburg. tom. 2. pag. 253.
Datus, Delegatus, cui litis cognitio, vel pronunciatio, vel etiam utrumque commissum est.
Dativumappellabant, quia non a civitate eligebatur, sed ab imperatore designabatur. Vide Savin. Hist. Jur. Roman. med. temp. tom. 1. cap. 5. § 113.
Lætusquidam indiscriminatim dicitur
Dativusvel
Datus Judex: alii quoque ibi memorantur
Dativi judices, ut et in Notitia anni 1005. apud Ill. Fontaninum in Appendice Antiq. Hortæ pag. 395. et 396. necnon in veteri judicio apud D.
Le Blancin Dissert. Hist. de Monetis pag. 90.
Dativostamen et testamentarios tutores distinguit. Sed de his consulendi Jurisperiti.