decidere

1 decĭdere [CL] 1 to fall (down or off). b to fall into ruin; v. et. decadere 1a. †decedit, ruit GlC D 67; flammarum globi ascendentes quasi de puteo magno rursumque ~entes in eundem Bede HE V 12 p. 305; animadvertens circulum ferreum ‥ ~isse Mir. J. Bev. A 305; sic [bernace] ‥ in aquas ~unt Gir. TH I 15; horologium ‥ cum ‥ eriis pullulis, que ad completionem horarum ‥ ~ebant R. Niger Chr. II 150.  b 1221 (v. 1 decisio); c1272 (v. 2 clausura 4a). 2 (of persons): a to sink. b to die; cf. 1 decedere 2. c (fig.) to fall morally. d to be degraded. e to desist, default (from). a Gildas EB 109 (v. ergastulum 2d); tactus infirmitate ~it in lectum Bede HE V 13.  b 1460 de hereyeldis certorum tenendorum ~encium per tempus compoti ExchScot VII 21.  c animantia preter homines quelibet ea qua creata sunt vita gaudent ‥, quasi non ~erint a gracia creatoris Map NC I 1 f. 7v; decĭdo peccando, decīdo saxa secando H. Avr. CG f. 7. 21.  d si clericus fuerit, proprio gradu ~at Egb. Pont. 10.  e prius ego †ipsi [? l. ipse] ‥ penitus decrescam quam ab hac dubitatione ~am Adel. QN 26; c1128 si abbas in curia sua aliqua negligentia de justitia ~erit E. Ch. Scot. 74. 3 a to die down, abate. b (w. ab) to pass out of, be transferred from. c (pr. ppl.) passing, transitory. a ventus ~ens in auram pacatissimam vertebatur R. Cold. Cuthb. 39.  b rem ipsam ‥ dicet suam esse sed aliqua de causa ab ejus ~isse possessione Glanv. X 8.  c ~ens, gewitendi GlC D 66. 4 (of payment or sim.): a to lapse, be omitted. b to be deducted, fall short; v. et. decadere 2; c (in assay). a wita domini ~at, si ‥ ipsi coagentes non sint unius dominii (Leg. Hen. 94. 2a) GAS 611.  b pro dim. hida, quae non est ibi, ~unt xx s. DB I 20v; 1216 dedimus ‥ Philippo ‥ iiijxx libratas terre ‥ in dominico nostro‥. si vero ei aliquod maritagium ei [sic] dederimus ‥, tantum ~et de illis iiijxx libratis ‥ quantum maritagium illud valuerit Pat 21; 1257 rex commisit ‥ manerium de D‥. pro xl li. annuatim solvendis ‥, ita tamen quod ‥ ~ant ‥ singulis annis ‥ x li. pro manerio de H. Cl 63; 1271 Cl 438 (v. 2 decasus 2a); 1342 (v. decidentia); 1359 (v. clarus 5c); 1401 tantum ~at de solucione summe predicte quantum eis in redditibus ‥ contigerit provideri Cl 248 m. 8.  c 1207 (v. casura 1b); 1248 sumpta ‥ una libra pluries nove monete et nove incisionis et in igne posita, †purgatura [? l. purgata] et examinata et extracta et in statera posita, inventum est quod non ~ebat [sic] de libra nisi vj d., unde secundum consuetudinem regni Anglie bona fuerat et legalis (Exam. Monetae) Oxnead app. 316; a1275 [argentum] de Monte Pessulano, quod est adeo bonum quod ~it libra examinata nisi in uno denario, vel in duobus ad plus‥. [denarii] Bruselenses ~unt in libra iij s. communiter RBExch 979 (cf. ib. 984: que assaia debet descidere unius oboli tantum et non magis neque minus).

2 decīdere [CL; conf. w.discindere] 1 to cut off, sever (also fig.). b to cut up, divide, separate. c to mutilate (fig.), diminish. hi sunt qui instar Samson decisis virtutum crinibus ‥ deputantur ad molam Ailr. Spec. Car. I 15. 519C; 1229 si textor ‥ tres telas a suis telariis descindat vel ~at MonA V 253b; si separetur vel decindetur [sic] quecunque pars [hominis], quod [sic] anima non sit ibi Bacon XI 242 (cf. ib.: pars ‥ decissa); s1382 mulieres ‥ productas ad conspectum publicum descissa cesarie ‥ circumduci fece-runt Wals. HA II 65.  b singule partes [libri] in capitula sunt decise Pull. Sent. prol. 639; ferina / nunc est cum pipere croceo decisa minutim H. Avr. Poems 2. 222; Id. CG f. 7. 21 (v. 1 decidere 2c); mucro mortis habet descidere [vv. ll. discidere, decidere] / naturali compacta federe J. Howd. Ph. 1033.  c percatapsat, valde ~it GlC P 350; s1296 rex ‥ Anglie ‥ monarchiam quondam tocius Britannie, per multa tempora decisam et truncatam, occupavit Chr. S. Edm. 63. 2 (p. ppl. decisus): a slashed (ornamentally). b cut short, concise. a 1188 quod nullus habeat pannos ~os vel laceatos (Conc. Geddington 5) R. Howd. II 337 (= W. Newb. HA III 23); a1350 nullus ‥ magister sotularibus liripipiatis vel ~is vel decollatis calciatus lectiones legat ordinarias StatOx 57.  b sicut sermonis lubrici profluvia, sic ~e orationis angustias vitare propono Bacon I 4. 3 to separate (seed) in the act of generation. Cf. decisio 3, discindere 2. sperma maris naturaliter intendit imprimere formam ejus a quo ~itur Ps.-Ric. Anat. 40; sicut semen non est ‥ de veritate ejus a quo descinditur Hales Qu. 1302 (cf. ib. 1294: humiditas seminalis que fuit decisa a parentibus); ad nutrimentum hujusmodi humiditatis prime spermatice descinditur ab humiditatibus pars liquidior spermatica Gilb. I 66. 2 (cf. ib. VI 243. 2: descendit sive descinditur sperma a nutrimento membrorum et producitur ad testiculos); virtus ‥ generativa ‥ accipit residuum alimenti et transmittit ad locum generationis et decindit, ut fiat individuum simile in specie Bacon III 276; virtus que est in semine desiso Ib. VII 11; semen †decisisum [l. decisum] a parentibus existens in matrice Ib. VIII 67 (cf. ib. 68: homo in decisione seminis decindit prop[r]iam virtutem); planta decindit semen per virtutem maris et femine Ib. XI 235; propter plantas et matres in animalibus, que in semine deciso perficiunt species in effectus completos Id. Maj. II 451; si pater creatus immediate ~eret a se filium, vere esset pater Duns Ord. IV 65 (cf. ib. 64: actus ~endi semen). 4 to decide, determine (legal action or sim.). 1092 hanc litem ego canonice discindere cupiens ‥ Cart. Worc. 52 (= Conc. I 370a); Glanv. prol. (v. dirimere 2); hic longe velocius causas ~imus quam in ecclesiis episcopi vestri Map NC V 7 f. 72; cum ‥ descidendis preesset causantium litibus Ad. Eyns. Hug. V 16 p. 188; consequetur ‥ sic quod hujusmodi cause ecclesiastice nunquam descindentur: a seculari enim judice descindi non poterunt, nec ab ecclesiastico judice obstante regia prohibitione Gros. Ep. 72* p. 226; 1249 nos omnem materiam discordie taliter duximus ~endam Reg. Aberbr. I 168; [jus canonicum] forum conscientie discutit aut causas ecclesiasticas descindit Bacon Maj. III 39; si per finem factum lis ~atur necnon Hengham Magna intr.; s1293 si aliquid occurrat tam arduum quod per arbitros descindi nequeat, definiendum regibus reservetur Rish. 138; 1369 propter dubietatem inter ‥ abbatem et dominum J‥. ~endam in ‥ parliamento ExchScot 324; c1386 duo aut unus ex ipsis ~ent et finient controversias Reg. Aberd. I 172; 1400 articuli decisi in congregacione magistrorum StatOx 189; s1422 si glossam ‥ discusseris, decisum in eo conclusionaliter reperies: ‘qui [etc.]’ Amund. I 96.