About
Menu

decimare

1 decimare [CL] 1 to decimate (misinterp. as killing 9 out of 10). b (in word-play) to end the life of. s1011 grex monachilis et turba virilis, sed muliebris nec [sic] infantilis, ~atur; novem trucidantur; decimus vite reservatur; iiij monachis et dccc viris ~atorum summa perficitur Fl. Worc. I 164 (cf. M. Par. Maj. I 483: turba virorum et mulierum necnon parvulorum ~atur); s1042 cum omnes interfecti essent nisi decima pars, ‥ fecerunt decimam ~ari H. Hunt. HA VI 20; germen albi draconis ex ortulis nostris abradetur et reliquie generationis ejus ~abuntur (Proph. Merlini) G. Mon. VII 3.  b s1276 Gregorius decimus papa, qui decimas imposuit, decimo die mensis Januarii diem claudens extremum ~atus est apud civitatem Reatinam Oxnead Chr. 248. 2 to complete the number ten. s1087 ipse novem de mense dies Septembris habebas, / et tibi subtrahitur quod decimare queas G. Wint. Epigr. Hist. 5. 3 to pay back (a bribe) ten times over. Cf. 1 decies c. s1365 statuitur quod [juratores] in talibus convicti accepta sic dona regis misericordie ~abunt J. Reading 185. 4 to exact a tenth of; cf. decimus 3; b (eccl.) to exact tithe; cf. decimus 4. s1188 cum ipsi duo reges Francie et Anglie possessiones tam clericorum quam laicorum, redditus ecclesiasticos et pecuniam singulorum violenta manu ~assent ad conficiendum iter Jerosolimitanum Meaux I 239; s1254 venit episcopus Norwic’ ad S. Albanum ‥ ut omnia bona ecclesie illius ‥ ad opus regis ~aret M. Par. Maj. V 451; c1370 [taurus, i. e. rex] festa rotundabit, segetes regni decimabit [gl.: i. expendet decimam partem segetis vel accipiet valorem decem segetum vel ab ecclesia] (J. Bridl.) Pol. Poems I 149, 150.  b vosque, capellani laicorum, dum decimatis / ecclesias et presbyteros decimis spoliatis, / cui non servitis altari participantes H. Hunt. HA XI 165. 5 to give or pay a tenth (of); b (absol.). c to endow w. a tenth (also fig. w. ref. to tithe; cf.Hebr. vii 9–10). arduum memoratu est quantum [Kedwalla] ‥ inservierit pietati, ut omnes manubias quas jure predatorio in suos usus transcripserat Deo ~aret W. Malm. GR I 34; s855 dum [rex Adulfus] ‥ omne regnum Deo ~aret Id. GP II 75 p. 161; s844 proavus meus ‥ totam terram suam ecclesiis et monasteriis ~avit (Sermo Edgari) Ailr. Gen. Regum 361; appulsi [naute] ‥ S. Willelmo ‥ que in navi habebant universa ~arunt T. Mon. Will. VII 17; s1294 soluta prima porcione juxta taxacionem decime pretaxate, [rex] precepit secularium bona taxari et sibi per Angliam ~ari Flor. Hist. III 275.  b s1268 (v. decimus 3a); s1428 concessum fuit regi ‥ novum tallagium inauditum: ‥ de quolibet feodo militari solverent vj s. viij d., si inde non ~averit [sic] Chr. S. Alb. 21.  c benedicitur ac ~atur a Melchisedech Abram Bede Gen. (xiv 20) 152; queritur adhuc circa hoc, cujus est decimatio, sc. utrum Christus ~atus [fuit] in lumbis Abrahe, cum fuit in lumbis Abrahe secundum carnem, sicut Levi fuit ~atus Hales Qu. 616. 6 (eccl.) to pay tithe (on); b (absol.); c (w. cognate acc.). 796 nos in fide catholica nati ‥ et edocti vix consentimus substantiam nostram pleniter ~are Alcuin Ep. 110; a1100 praecipio servientibus meis ut segetes meas de H. ~ent ad ostium granciae meae (Ch.) Chr. Abingd. II 33; c1100 [rex Offa] ductus penitentia per regni fines mandat regalia maneria ~ari Pass. Æthelb. 11; ut ‥ omnis tainus ~et quicquid habet (Quad.) GAS 260; Ernulfus de Hesding ‥ decimarum ita curiosus ut, si horreum non ~atum jam intaxatum esset, omnia eici et incunctanter ~ari juberet W. Malm. GP V 274; a1150 reddimus ‥ et super altare ‥ matris ecclesie nostre ‥ posuimus rectam decimam omnium rerum que ~ari debent de toto dominio de E. Reg. S. Aug. 508; c1194 exhortor ‥ omnes tenentes de dominio meo ‥ ut †imitentur [? l. incitentur] exemplo meo ad ~andum bladum de dominio suo per garbas Ch. Sal. 53; initium et allectorium ad hec ~andum in Demetica ‥ datum fuerat per Giraldum Gir. RG I 4; c1254 ex quibus, deductis ‥ expensis que ‥ deduci oportent, remanet vj li. xviij d. ad ~andum Val. Norw. 207; 12‥ pulli aucarum ~antur‥. item omnes artes mechanice ~antur, mediante juramento, deductis expensis Conc. Scot. II 44; 1340 prepositus ‥ male ~avit omnia bona domini que ~anda fuerunt ad dampnum ‥ rectoris CBaron 105; blada ‥ fuerunt ‥ ~ata et separata Entries 635b.  b scribimus et monachis: “fex religionis avare, / cur decimas rapitis, dum debetis decimare? ” H. Hunt. HA XI 165; apparet ‥ te non recte ~asse, ideo fetorem hunc sensisti Coggesh. Visio 12; 1215 (v. bipartitor); c1250 (v. decimus 4e); 1428 docuisti quod decime sunt a clericis et ecclesiis subtrahende ‥, pro eo quod ‥ usque ad Gregorium X populus solis pauperibus libere ~abat (Exam. W. Whyte) Ziz. 428.  c a1100 haec iccirco recitavimus ut noscatur ubi eadem decima et quomodo debeat ~ari (Ch.) Chr. Abingd. II 33. 7 (math.) to move to tenth place (absol.). singularis divisor sine differentiis ‥ sub se ponit denominationem ‥ si ‥ divisor fuerit decenus, secundat a se, ‥ si milies mille millenus, ~at, si decies milies mille millenus, undecimat, si centies ‥ milies mille millenus duodecimat Thurkill Abac. 58.
2 decimare v. decymare

Saved

Recent