decido
decido, to fall down, fall off, fall away
decido2, to cut off, cut away
- to fall off, fall down (class.).
- 1 Lit.
- A In gen.: decido de lecto praeceps, Plaut. Cas. 5, 2, 48 (922); so, anguis decidit de tegulis, Ter. Phorm. 707: poma ex arboribus decidunt, Cic. de Sen. 19, 71; cf.: e flore guttae, Ov. M. 9, 345: equo, Caes. B. G. 1, 48, 6; for which ex equo (in terram), Nep. Eum. 4; and ab equo (in arva), Ov. Ib. 259: summo toro, id. F. 2, 350: arbore glandes, id. M. 1, 106: caelo, Plin. 37, 10, 59, § 164; so, caelo, id. 2, 52, 53, § 138: in terras imber, Lucr. 6, 497; so, imber, Hor. Ep. 1, 14, 29: celsae turres graviore casu, id. Od. 2, 10, 11: comae, id. ib. 4, 10, 3 et saep.: montium decidentium moles, Plin. Ep. 8, 17, 3: (volucris) decidit in terram, Ov. M. 12, 569; so in terras sidus, id. ib. 14, 847: in puteum foveamve auceps, Hor. A. P. 458: in lacum fulmen, Suet. Galb. 8: in dolia serpens, Juv. 6, 432: in casses praeda, Ov. A. A. 2, 2: in laqueos suos auceps, id. Rem. Am. 502: in turbam praedonum hic fugiens, Hor. S. 1, 2, 42: in praeceps, Ov. M. 12, 339: ad pedes tunica, Suet. Aug. 94. —
- B Pregn. (like cado and concido), to fall down dead, to sink down, to die (in class. Lat. only poet.): morbo decidunt, Plaut. Trin. 2, 4, 143 (544): nos ubi decidimus, Quo pater Aeneas, Hor. C. 4, 7, 14: scriptor abhinc annos centum qui decidit, id. Ep. 2, 1, 36: decidit exanimis vitamque reliquit in astris, Verg. A. 5, 517; cf. Stat. Th. 8, 125; and id. ib. 9, 755: (nupta) Decidit; in talum serpentis dente recepto, Ov. M. 10, 10.
- II Trop., to fall, drop, fall away, fail, sink: quanta de spe decidi! Ter. Heaut. 250; for which quanta spe decidi! id. ib. 851; Suet. Oth. 5; and a spe societatis Prusiae, Liv. 37, 26: ex astris, Cic. Att. 2, 21, 4 (cf.: astrum, no. II. B. fin.): ego ab archetypo labor et decido, Plin. Ep. 5, 10, 1: eo decidit ut exsul de senatore fieret, has fallen so low, id. ib. 4, 11, 1: oculis captus in hanc fraudem decidisti (cf. καταπίπτειν), Cic. Verr. 2, 4, 45, § 101: ad eas rei familiaris angustias decidit, ut, etc., Suet. Claud. 9 fin.; cf.: huc decidisse cuncta, ut, etc., Tac. A. 3, 59: ficta omnia celeriter tamquam flosculi decidunt, perish, Cic. Off. 2, 12 fin.: non virtute hostium sed amicorum perfidia decidi, am fallen, defeated, Nep. Eum. 11 fin.: an toto pectore deciderim, wholly banished from her affections, Tib. 3, 1, 20 (cf. ἐκ θυμοῦ πεσέειν, Hom. Il. 23, 595): qui huc deciderunt, into this illness, Cels. 3, 21 fin.: in hydropa, id. ib. med.: in maximis necessitatibus, ad quas libidine deciderat, Schol. Juv. 5, 3.
- I Lit. (rare in ante-Aug. per.; more freq. abscīdo; not in Caes.): taleas oleaginas tripedaneas, Cato R. R. 45: collum, Plaut. Merc. 2, 2, 37 (308): aures, Tac. A. 12, 14: virgam arbori, id. G. 10: caput, Curt. 7, 2; prov.: pennas, to clip the wings, Hor. Ep. 2, 2, 50: malleolum, Plin. 17, 21, 35, § 162: filicem nascentem falce, Col. 2, 2, 13; Sil. 4, 389 et saep.—
- B Transf., to cudgel, beat soundly: aliquem verberibus decidere, Dig. 47, 21, 2.
- II Trop., to decide a disputed, or, indeed, any matter (qs. to cut the knot; cf.: dirimo and secare lites, res, Hor. Ep. 1, 16, 42; id. Sat. 1, 10, 15); to determine, settle, terminate, put an end to (class., most freq. in judic. lang.; cf.: transigo, paciscor).
- α With acc.: damnum, XII. Tab. 12, 4; Gai. Inst. 4, 37; 4, 45: quibus rebus actis atque decisis, Cic. Verr. 2, 5, 45 fin.; cf.: decisa negotia, Hor. Ep. 1, 7, 59: res transactione decisa, Dig. 5, 2, 29; and jam decisa quaestio, ib. 18, 3, 4: decidis statuisque tu, quid iis ad denarium solveretur, Cic. Quint. 4, 17; id. Rosc. Com. 11, 32; Dig. 47, 2, 63; cf. ib. 9, 4, 22, § 4: hoc loco praeter nomen cetera propriis decisa sunt verbis, i. e. decidedly, clearly expressed, Quint. 8, 6, 47: ego pol istam jam aliquovorsum tragulam decidero, I will now dispose of this dart one way or another, i. e. I will now put an end to this attack, these tricks, Plaut. Cas. 2, 4, 18 (296).—
- β With praepp.: cum aliquo, Cic. Verr. 2, 2, 32, § 79; 2, 1, 48, § 125; id. Rosc. Am. 39, 114; Plin. 7, 40, 41, § 130: non erit uncia tota, decidat tecum qua pater ipse deum, for which Jupiter may compound with you, Mart. 9, 4, 6; cf.: cum patrono pecuniā, Dig. 12, 6, 26, § 12: de rebus, Cic. Quint. 5, 19; id. Rosc. Com. 12, 35 sq.; id. Att. 1, 8; Just. 31, 7: decidere jactu coepit cum ventis, to compound with the winds by throwing overboard (the cargo), Juv. 12, 33.—
- γ Absol.: in jugera singula ternis medimnis, Cic. Verr. 2, 3, 48; id. Rosc. Com. 36; Aur. Vict. de Vir. Ill. 56, 4.—
- B To cut down, reduce, diminish: ad tertiam partem vectigal, Lampr. Alex. Sev. 38.
b) v. leb. Wesen: α) übh.: decidente equo, indem das Pf. niederstürzte, Frontin.: Camillus subito lapsu decidit, Val. Max.: u. (im Bilde) consistes aegre, nictu citius decidas, Laber. com. fr.: vide ne, dum ad cacumen pervenire contendis, cum ipsis ramis, quos comprehenderis, decidas, Curt.: dec. iuxta cubiculum eius, Suet.: dec. equo, Caes. u. Mart. od. ex equo, Plin. (vgl. unten m. in): ex superiore parte od. ex superiore loco, Cels.: ex alto, Cels.: u. bl. alto (v. Vögeln), Dict.: e summo toro, Ov.: per impluvium de tegulis, Ter. – dec. in casses, Ov.: in dolium, Iuven.: in fossam, Frontin.: in foveam, Phaedr., u. (bildl.) in hanc foveam, Lact.: in laqueos, Ov., u. (bildl.) suā sponte in hos laqueos, Lact.: in mare, Ov.: in puteum foveamque, Hor.: in praeceps, Ov.: in terram (von einem Vogel), Ov.: ex equo in terram, Nep.: acrem praedonum in turbam, Hor.: cum ponte in Tiberim, Aur. Vict. – m. Prädik.-Adi., columba decidit exanimis, Verg.: aves attonitae paventesque decidunt, Val. Max.: decido de lecto praeceps, Plaut.: vulnerato equo cum praeceps ad terram decidisset, Iustin.: vulpes inscia in puteum deciderat, Phaedr.: qui ab equo praeceps in Aleïa decidit arva, Ov. – im Bilde, ex astris dec., aus seinem Himmel fallen (= von der Höhe seiner Vergötterung herabsinken), Cic. ad Att. 2, 21, 4. – β) prägn., tot niedersinken, hinsinken, sowohl gewaltsam durch fremde Hand usw., decidit percussus ab apro, Hygin.: si decidat hostis, Stat.: Phoebeo domitus Python cum decidit arcu, Claud. – als durch Krankheit, Schicksalsfügung, in den Tod-, ins Grab sinken, hinabsinken, scriptor abhinc annos centum qui decidit, Hor.: cuncti solstitiali morbo decidunt, Plaut.: nos ubi decidimus, quo pater Aeneas, Hor.: decidit in flore iuvent(a)e, Corp. inscr. Lat. 6, 6270.
II) übtr.: a) herabfallen, herab- od. hinabsinken, α) von etw. sich entfernend, decido toto pectore, ich entschwinde ganz aus dem Herzen (jmds.), Tibull. 3, 1, 20 (vgl. ἐκ θυμοῦ πεσέειν, Hom. Il. 23, 595). – decido spe, de od. ab spe, es schlägt mir eine Hoffnung fehl, es fällt mir eine H. in den Brunnen, postquam spe decidit, Suet. Oth. 5, 1: quanta de spe decidi! um welche H. bin ich ärmer! Ter. heaut. 250: postquam (Antiochus) a spe societatis Prusiae decidit, Liv. 37, 26, 1. – β) in etw. geratend, in einen Zustand verfallen, αα) in einen physischen (mediz. t. t.): ne in malum habitum corpus eius decidat, metus est, Cels.: qui ex atra bile huc (in diese Krankheit) deciderunt, Cels.: is, qui ex quartana in hydropa (Wassersucht) deciderat, Cels. – ββ) (wie καταπίπτειν) in einen moralischen: ne oculis quidem captus in hanc fraudem tuam tam scelestam ac tam nefariam decidisti, Cic. Verr. 4, 101: fortuna, in quam deciderat (Hecuba) humili nomine accepto, Mela 2, 2, 7 (= 2. § 26).
b) gleichs. tief hinabsinken, α) übh. durch Verfall des Vermögens, Ansehens wohin versinken, huc decidisse cuncta, ut etc., so weit sei es mit dem allgemeinen Verfall gekommen, daß usw., Tac. ann. 3, 59: nunc eo decidit (ist er so tief gesunken), ut exsul de senatore, rhetor de oratore fieret, Plin. ep. 4, 11, 1: ad eas rei familiaris angustias (in so traurige Vermögensumstände) decidit, ut etc., Suet. Claud. 9, 2: in maximis necessitatibus, ad quas libidine luxurieque deciderat, Schol. Iuven. 5, 3. – β) prägn., aus Mangel an Erfolg fallen, durchfallen, Mißerfolg haben, vom Redner, saepe illi bene cessit, saepe decidit, Sen. contr. 7. praef. § 5. – vom nachahmenden Schriftsteller, ego ab archetypo labor et decido, Plin. ep. 5, 10 (15), 1. – vom Feldherrn, non enim virtute hostium, sed perfidiā amicorum decidi, Nep. Eum. 11, 5. – ➳ vulg. Pers.-Form decisimus, Grom. vet. 362, 13.
- 1. afsnijden, afhakken [aures; caput; nasum; alqd ex iuba];
- 2. overeenkomen, afhandelen [negotia]; II. intr. een overeenkomst sluiten, een akkoord sluiten, beslissen [de rebus rationibusque societatis; de iure patriae; cum Flavio pro societate].
- 1. neervallen, naar beneden vallen, op de grond vallen; ➤ poma ex arboribus decidunt; de muro ~; e superiore caelo ~; e flore guttae decidunt;
- 2. (metaf.) terechtkomen in, vervallen tot (m. in m. acc.) [in turbam praedonum; in scelus];
- 3. (a, de) spe ~ in zijn verwachtingen teleurgesteld worden, bedrogen uitkomen;
- 4. geen succes hebben, niet slagen; ➤ non enim virtute hostium, sed perfidiā amicorum decidi (Nep.); ab hoc archetypo labor et decido (Plin. Min.);
- 5. (postklass.) (metaf.) diep zinken, vallen; ➤ ad eas rei familiaris angustias (in zulke financiële problemen) decidit ut (Suet.);
- 6. (poët.; preklass.) sterven [morbo];
- 7. (Tib.) verdwijnen; ➤ decido toto pectore ik verdwijn volkomen uit de gedachten.
倒。死。— spe 失望。— archetypo 不肖本像。不似原稿。— morbo 病亡。
Suggest a Translation
See an image
- de + cado, to fall down, fall off, fall away: anguis decidit de tegulis, T.: poma ex arboribus: e flore guttae, O.: ex equis, N.: equo, Cs.: in terras sidus, O.: in puteum auceps, H.: in turbam praedonum hic fugiens, H.: in praeceps, O.— To fall down dead, sink down, die: Decidit exanimis vitamque reliquit in astris, V.: nos ubi decidimus, Quo pater Aeneas, passed to that bourne, H.— Fig., to fall, drop, fall away, fail, sink, perish: quantā de spe decidi!T.: a spe societatis Prusiae, L.: ex astris: toto pectore, out ofone's affections, Tb.: in hanc fraudem: ficta omnia celeriter tamquam flosculi decidunt: non virtute hostium sed amicorum perfidiā decidi, N.
- de + caedo, to cut off, cut away: virgam arbori, Ta.: Te decisa dextera quaerit, V.—Prov.: pennas, to clip, H.—Fig., to decide, determine, settle, terminate, put an end to: sine me: pro se: rebus actis atque decisis: decisa negotia, H.: quid iis ad denarium solveretur: de rebus omnibus.—To agree, come to an agreement, adjust, compound, compromise: de totā re cum Roscio: cum accusatore: decidere iactu coepit cum ventis, by throwing overboard(the cargo), Iu.: in iugera singula ternis medimnis.
-
…eos se equites recipiebant ; hi, si quid erat durius, concurrebant, si qui graviore vulnere accepto equo deciderat, circumsistebant ; si quo erat longius prodeundum aut celerius recipiendum, tanta erat horum exercitatione celeritas ut iubis sublevati…
Julius Caesar, Gallic War
-
…crura nec ablato prosunt velocia cervo. Quaesitisque diu terris, ubi sistere possit, in mare lassatis volucris vaga decidit alis. Obruerat tumulos inmensa licentia ponti, pulsabantque novi montana cacumina fluctus. Maxima pars unda rapitur ; quibus…
Ovid, Metamorphoses
-
…; contentique cibis nullo cogente creatis arbuteos fetus montanaque fraga legebant cornaque et in duris haerentia mora rubetis et quae deciderant patula Iovis arbore glandes. Ver erat aeternum, placidique tepentibus auris mulcebant zephyri natos sine semine flores. Mox…
Ovid, Metamorphoses
-
…cum Timarchide loquebantur, non omnes omnium propinqui adhibebantur, non palam vivorum funera locabantur quibus omnibus rebus actis atque decisis producuntur e carcere, deligantur. quis tam fuit illo tempore ferreus, quis tam inhumanus praeter unum te ,…
Cicero, in Verrem
-
…visi esse dicebantur. eorum insignia deorum, stellae aureae, quas dixi, Delphis positae paulo ante Leuctricam pugnam deciderunt, neque repertae sunt. Maximum vero illud portentum isdem Spartiatis fuit, quod, cum oraculum ab Iove Dodonaeo…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…, Fanni, ab tuis subselliis contra te testem suscitabo. criminatio tua quae est Roscium cum Flavio pro societate decidisse. quo tempore abhinc annis xv. defensio mea quae est Roscium pro sua parte cum Flavio transegisse. repromittis…
Cicero, pro Q. Roscio comoedo
-
…tu tuum bene. Magno ; tu ; tuam dimidiam partem decidisti. Magno et tu tuam partem decide. HS Q. tu abstulisti. sit ita hoc, vero HS Q. tu aufer. sed hanc…
Cicero, pro Q. Roscio comoedo
-
…. Ea autem forma civitatis mutabilis maxime est hanc ob causam, quod unius vitio praecipitata in perniciosissimam partem facillime decidit. Nam ipsum regale genus civitatis non modo non est reprehendendum, sed haud scio an reliquis simplicibus longe anteponendum…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…quod nisi mulieri et decumano patebat alii nemini. ibi cum pugnis et calcibus concisus esset, qui DCC medimnis decidere noluisset, mille promisit. Eubulidas est Grospus Centuripinus, homo cum virtute et nobilitate domi suae, tum etiam…
Cicero, in Verrem
-
…quod propter aerariam rationem non satis erat in tabulis inspexisse quantum deberetur, nisi ad Castoris quaesisses quantum solveretur. decidis statuisque tu propter necessitudinem quae tibi cum Scapulis est quid eis ad denarium solveretur. haec omnia Quinctius agebat auctore…
Cicero, pro Quinctio