defendere

defendere [CL] 1 to defend, protect; b (refl.). c (w. abstr. or inanim. subj.); d (p. ppl. defensus as sb. f. or n.) defence. [sacerdotes] ecclesiasticos ‥ gradus ‥ tyrannico ritu acceptos ~entes Gildas EB 66; Deus ‥ / cum forti famulas dextra defendit inermes Aldh. VirgV 2262; non habens scutum ad manum, quo regem a nece ~eret Bede HE II 9; 956 (12c) maneat predictum rus defensum ab omni obstaculo CS 963; canes ‥ ut ‥ oves ‥ a lupis ~ant Simil. Anselmi 128; 1208 socii ‥ secundum posse suum wallam totius marisci contra mare ~ent CurR V 203; 1101 ad tenendum et ~endum regnum Anglie contra omnes homines DipDoc I 1; 1253 debemus ‥ ipsos [archiepiscopum etc.] in eandem monetam ab omni violentia deffendere RGasc I 273 (cf. CalPat 248); 1284 J. E. tenet villam de Laxton’ per quoddam servicium ad ~endum quatuor comitatus de lupo Aids IV 18; 1360 dominus fideles suos subditos tenetur ~ere ac eciam garentire (TreatyR) Foed. VI 218a; ut demus ‥ honorem venerabilibus viris digne ‥ possedentibus et diffendentibus [v. l.: †diffidentibus] nobile regnum Scocie Plusc. pref. p. 4.  b arcem munitam invenies, ut te ~es (sic) Nen. HB 181; si quis ‥ Dei judicium offerat quod se ~endo [ed. 1972: ~ente] fecerit [homicidium] (Leg. Hen. 80. 7b) GAS 597; 1203 Robertus, captus pro morte Rogeri ‥, qui v homines occiderat per insaniam, se ~endo, commissus est vicecomiti SelPlCrown 31; 1221 forestarii non potuerunt eum capere vivum et ipse †~idit se contra dominum regem Ib. 85; p1393 J. B‥ . felonice interfecit J. Prechur se deffendendo cum uno daggardo SelCCoron 96.  c Aldh. VirgV 2672 (v. caetra b); 12‥ (v. causon a).  d 1324 preter servicium et defens[am] wall[arum et] watergang[arum] IPM 82/6 r. 2; 1339 nec credimus ‥ quod arbiter ‥ rectus ‥ sic ‥ torqueat factum nostrum ut, quod ‥ nostram fecimus ad ~am [v. l.: †offensam], alterius ‥ putet injuriam vel offensam (Lit. E. Regis) Ad. Mur. Chr. 97; 1354 guerram resumere nostram compellimur ad ~am Reg. Exon. 1159 (= Conc. III 34); Amund. II 213 (v. deperdere 1b); Ib. I app. 428 (v. defossare); 1406, 1442 (v. dublettus 1b); c1453 quesivit an ipse aliquid haberet in se quod sibi cedere posset in tuicionem et ~am Reg. Whet. I 111. 2 to warrant (title to) land or sim.. Cf. defensio 2c. 738 (12c) si quis [hanc donationem] magis ~ere [et] augere voluerit CS 159; c1215 ego et heredes mei hanc meam donationem prefatis monachis garantizare tenemur et ~ere Cart. Boarstall 25; c1270 dictum jus patronatus dictis religiosis contra omnes homines warantizabimus inperpetuum et ~emus Dryburgh 9; 1300 Thomas et heredes sui warantizabunt et ~ent ‥ Radulfo et heredibus suis predictum manerium ‥ contra omnes homines ‥. et pro hac recognicione, warrentia, defensione, fine et concordia ‥ Radulfus concessit ‥ Thome predictum manerium ad totam vitam ipsius Thome Reg. S. Thom. Dublin 492. 3 a to ‘defend’ (land) as game preserve, or (by enclosure) as plough-land or meadow. b (p. ppl. defensus as sb. f. or n.) ‘defence’, (protection as) game preserve. c fowling preserve. d fishing preserve. e (period of) enclosure (of land) for cultivation or hay. Cf. defensio 3. a 1225 post mortem ‥ regine [Alicie, ob. 1151], invenit ‥ R. avunculus noster dictum boscum ita defensum et ideo alios afforestavit Cl 80b; c1260 quod possint habere communam cum catallis suis ex orientali parte ‥ ville ‥, exceptis bladis seminatis et pratis quando ~i debent (Warton) BBC 79.  b rex W. tenet Windesores in dominio‥. ibi ‥ silva de l porcis de pasnagio et alia silva missa est in ~o DB I 56v; silva missa est in ~o DB I 176v; a1150 si ego meos [porcos] in parco meo vel in haia vel in aliquo alio ~o posuero MonA VI 221a; 1182 pasnagium porcis eorum in ‥ forestis, exceptis deffensis nostris Act. Hen. II II 216; c1200 concedo ‥ pasturam ‥ dc ovibus per totam communam ‥ ville extra divisas ‥ ~i foreste Cart. Sallay 407; a1210 liceat ‥ extra ~um meum communionem boscorum meorum habere (Kilkenny) BBC 56; 1216 ~am nostram (v. bersa a); 1220 ad inquirendum qui ‥ bosci positi fuerunt ‥ in ~um Pat 258 (cf. Cl 434b); 1279 engaranavit terras libere tenencium suorum et eas tenet indefenso [sic], ita quod nullus in eis fugare potest quin canes ‥ capti sint PQW 740a; s1390 dux Lancastrie fecit magnam convocacionem magnatum regni ad venandum apud Leycestriam in foresta et ~a et in omnibus parcis suis ibidem Knighton Cont. II 313.  c 1215 foreste ‥ deafforestentur et ita fiat de ripariis que per nos ‥ posite sunt in ~o Magna Carta 47; 1262 rex concessit ‥ Reginaldo ‥ quod riveare possit in ripariis regis que sunt in ~o in com. Suthampt’ hac vice de gracia regis speciali Cl 164.  d 1200 de troytis captis in ~o nostro aque de Arches per homines ‥ archiepiscopi [Rotomagensis] RChart 59a; 1285 aque ‥ in quibus salmones capiuntur ‥ ponantur in ~o quoad salmones capiendos a die Nativitatis B. Marie [8 Sept.] usque diem S. Martini [10 Nov.] (Westm. 47) StRealm I 94.  e a1222 nullus poterit facere inhoc sive ~am in dictis terris sine communi ‥ assensu utriusque ville Reg. Malm. II 221; c1228 ~um duravit quantum ad averia non pascenda per quindenam ante festum S. J. Baptiste [24 June] et per quindenam post Feod. Durh. 243; c1230 si ‥ dominus poni faciat in ~um aliquam partem pasture sue ad falcandum Doc. Bec 41; inventa fuit ista arura ita quod dominus nullum ~um facere deberet in hieme, quod dicitur wynterhaye Cust. Bleadon 201; 1268 cum ‥ J ‥. in ~um posuisset communam pasturam tocius warecte Cart. Osney IV 229; c1280 totam ‥ terram ‥ et ‥ clausturam cum libera communa erbagii et mussi per omnia ~a mea omni tempore anni exceptis pratis meis quando ‥ in ~o ponuntur Couch. Furness II 276; dedi ‥ herbagium ‥ extra pratum et racionabiles ~as meas FormMan 4; 1308 terras suas vastatas ‥ in culturam redigere, parvo fossato et bassa haya includere et sic inclusas in ~o tenere Reg. Winchcombe I 301; Meaux II 220 (v. agistamentum 1); 1310 duo prata ‥ que sunt in ~o et que in ~o fore decernimus omni tempore anni mansura Reg. Heref. 456; 1329 vadiat communitati emendas, eo quod oves sue depascebant pasturam communitatis super S., que est in ~a usque ad tempus [etc.] (Andover) Gild Merch. II 326. 4 a to ‘defend’, maintain (land or tenement), be answerable for service or rent due from. b (refl.) to maintain oneself (as tenant). c (w. land as subj., usu. refl.) be answerable for, assessed at. d (p. ppl. as sb. f.) assessment or assessed land; cf. defensio 4. a 679 [terram] teneas possedeas tu, posterique tui in perpetuum ~ant CS 45; 690 (13c) ut teneat possideat ac ipsa semper successoresque ejus ‥ ~ant CS 40; †799 (13c) [terram] teneatis posideatis, donetis ‥ vel quicquit exinde facere volueritis, liberam abeatis potestatem successoresque vestri ~ant in perpetuum CS 296; in Depbenham duas partes aecclesiae S. Mariae de xx acris habet Robertus ad ~endum DB II 305b; quisquis terram suam juste ~erit [AS: gewerod hœbbe] teste comitatu, possideat sine calumnia (Inst. Cnuti) GAS 367 (cf. (Quad.) ib.: adquietatam habet); 11‥ (v. defensio 4); ~it illam dim. virgatam terre per servicium militis RDomin 35; alie xxij cotsetlandes sunt ad opera, sc. bubulci, porcarii, bedelli, pastores, claudentes sepes et curantes negotia camerarii; qui omnes ~unt domos et terram suam per tale servitium Cust. Abingd. 301; 1220 villanus fuit et terram suam defen[d]it per furcam et flagellum CurR IX 109 (= BNB III 374; †defendidit); Leg. IV Burg. 1 (v. 2 burgagium c); 1279 J‥ . tenuit et ~it j hydam Hund. II 656a; 1387 impotens est predictam terram et tenementum manutenere et ~ere versus dominum (CourtR Wilburton) EHR IX 424.  b 1211 R. serviens et E. prepositus r. c. de x li. xij d., preter iiij carucarios, j fabrum, j porcarium, ij bercarios, iij operatores, qui se ~unt per operationes suas Pipe Wint. 16 (= Crawley 196).  c W. tenet dim. jugum, quod jacuit in gilda de Dovere et modo ~it se cum terra Osberti DB I 11v; de hac terra tenet Ricardus R. viij hidas, quae pro iij hidis se defend[unt] modo DB I 56v; Bedeford TRE pro dim. hundredo se ~ebat; terra de hac villa nunquam fuit hidata DB I 209; 1138 manerium ‥, quod se proj hida ~ebat Regesta 132; terra sua ‥, que se ~it pro feodo dim. militis, valet ‥ c s. RDomin 36; c1200 preter hec sunt quedam terre que libero censu se ~unt et sunt sine opere Chr. Battle f. 21; a1222 j hyda in W. que se ~it per militare servitium Reg. Malm. II 6; 1236 tria molendina ‥ reddunt pro mutura vj s. vj d‥. et ~unt se pro iij jugis in donis faciendis domino Cust. Battle 128; 1238 (v. bedellaria a); c1250 villata de B. ~it [sic] versus regem pro x hydis et versus abbatem pro xj hydis et dim. Cart. Rams. I 475.  d 1181 fuerunt ij hyde apud L. quarum una fuit in dominio, altera assisa; et fuit in defensa xl s. de Sandon’ versus regem et reddebat canonicis j firmam plenam; modo defendebat [sic] se versus regem pro dim. m. et reddit modo canonicis xl s. Dom. S. Paul. 141. 5 a (refl.) to assert in defence of one’s own opinion. b to defend by argument, maintain; c (acad.). a 680 sacerdotes ‥ tonsuram S. Petri ‥ refutantes seque tali excusationis apologia pervicaciter ~entes ‥, quod ‥ Aldh. Ep. 4.  b qui de veritate sunt certi et qui ‥ approbant, et quam parati essent usque ad mortem ~ere Ockham Pol. III 263; S. Thomas ‥ ipsam [descripcionem simonie] approbat et declarat; hinc dicitur quod sensus descripcionis est catholice deffendendus Wycl. Sim. 14; s1401 (v. degradare 1b); s1457 si ‥ opiniones meas et posiciones ~ero, mors mihi est et ignis combustio. si vero non ~ero, incidam in linguis hominum Reg. Whet. I 284.  c 1549 responsor tres ad minus theseis [sic] ‥ pronunciabit ea forma verborum qua velit eas ~ere StatOx 347; 1556 Ib. 372 (v. 3 casus 6). 6 (leg.): a (refl.) to defend oneself (against accusation or claim). b to defend (client or action) as advocate. c (w. quod) to assert in defence; cf. 7b infra. a cum praesentibus accusatoribus acciperet locum se ~endi Bede HE V 19 p. 166; qui ‥ inde accusatus fuerit per xl homines se ~it DB I 179; si Francigena compellet Anglicum per bellum ‥, Anglicus ‥ ~at se [AS: hine werige] per bellum vel per judicium (Quad., Inst. Will.) GAS 484; [appellatus] ~et se per judicium aque vel ignis [OF: s’en defende par juise] (Leis Will.) Ib. 502; 1202 ~at se xij manu in adventu justiciariorum SelPlCrown 27; 1209 adjudicatum est ei ut ~at se secundum assisam foreste SelPlForest 5; 1209 si ‥ forisfactor ‥ factum negaverit et forestarius solus sit sine teste, ille debet se ~ere unica manu Cart. Osney V 95; [accusatus] habebit electionem utrum se velit ponere super patriam ‥ vel ~endi se per corpus suum Bracton 137 (cf. ib. 142b: in his casibus ‥ tenetur quis se ~ere per patriam); 1269 consideratum est ‥ quod, quia bene se ~ebat, legitime deberet legem †inculpandi [? l. inculpati] vadiare CBaron 74.  b [procurator] debet vicem ejus quem ~it obtinere‥. si autem non ~it, intelligitur dominus non defensus Ric. Angl. Summa 20; militant ‥ etiam patroni causarum, qui ‥ laborantium spem vitamque ~unt W. Drogheda SA 33; 1275 idem W. pro iiij s. argenti manucepit secundum posse suum ~ere statum predicti Simonis, ne de suo corpore haberet vituperium et periculum, ita tamen quod idem S. se non subtraheret de querela SelPlMan 156; s1330 (v. 2 causa 1a); 1345 cum ‥ sentencia lata fuerit ‥ Herefordensi ecclesia non deffensa preter sui culpam set ob culpam ‥ procuratoris Reg. Heref. 74; 1549 ne ‥ in foro ecclesie causas vel intendendas vel ~endas temere suscipiant Conc. Scot. II 121.  c volunt ~ere per sacramentum ‥ quod ille ‥ liber homo fuit DB I 44v. 7 (leg.) to deny, rebut (accusation or claim). b (w. acc. & inf. or quod) to assert by way of rebuttal; cf. 6c supra. c (p. ppl. as sb. n.) rebuttal; cf. defensio 7. d (pr. ppl. as sb. or w. pars) defendant. 1199 A. venit et ~it omnem servitutem et dicit quod debet tenere ‥ terram per servicium x s. per annum CurR RC II 25; 1199 fratres Milicie Templi venerunt et ~unt jus abbacie CurR I 84; W. venit et ~it totum de verbo in verbum, si versus feminam et suniantam Ib. 100; 1200 J. dicit quod nullam summonicionem habuit respondendi, et ~it summonicionem; et prius ~it feloniam et roberiam Ib. 179; 1241 ego ~o feloniam vel latrocinium et quicquid super me dicitur (Newport) BBC 205; 1243 si quis alium appellaverit de tollagio coram vicecomitibus et culpatus non ~erit †nominatum [? l. nominatim] tollagium, quamvis ~eret de verbo in verbum, erit in misericordia vicecomitis quia non ~it tollagium et ad defensionem erga clamivum MGL I 115; 1248 veniunt et ~unt plenarie SelPlMan 8; 1275 sufficienter non responderunt ad incopamentum nec ~erunt verba que fuerint ~enda Ib. 147; si negaverit et crimen ~erit precise Bracton 137; vadiat summonitus legem et ~at summonitionem per legem contra testificationem summonitorum Ib. 344b; J ‥. ~it ‥ omnem mutacionem cujuslibet inrotulamenti, omnem facturam cujuslibet falsi brevis, omnem recepcionem denariorum ad hoc faciendum State Tri. Ed. I 43.  b 1166 W. de W. [debet] iiij milites et dimidium; et preter hoc ex testimonio curie mee dimidium exigo, quem ipse se non debere ~it RBExch 186; 1201 ~it quod non est homo ejus nec unquam ei homagium fecit SelPlCrown 43; 1218 Emma venit et ~it quod numquam in viduitate sua fecit cartas illas Eyre Yorks 46; 1221 ~it quod nullum servicium ei a retro fuit PlCrGlouc 25; 1257 ~unt ipsi vim et injuriam et quod per ipsos non est mutatus modus talliandi Leg. Ant. Lond. 33.  c de clamio petentis et de defenso tenentis ‥ curia ipsa suum recordum habebit Glanv. VIII 9; s1263 rex Francie, propositis et defensis ac racionibus parcium plenius intellectis, protulit dictum suum Flor. Hist. II 486 (= Ann. Lond. 60).  d c1228 placita ‥ de arsona inter G. de B. appellantem et W. G. ~entem Feod. Durh. 218; 1269 ad legem vadiandam oportet ~entem offerre se facturum contra querentem et ejus sectam CBaron 84; 1285 legi ‥ que non permisit placitum aliquod poni coram justiciariis ad peticionem ~entis (2 Westm. 1) StRealm I 72; inter Thomam ‥ et Amiciam ‥ querentes et Nicholaum ‥ ~entem State Tri. Ed. I 84; si non venerit pars ~ens ad quartum diem, pars conquerens recuperabit ‥ damna taxata Quon. Attach. 4; s1451 dicit quod ipse per aliqua per predictum ~entem placitata ab accione sua ‥ habenda precludi non debet Reg. Whet. I 63. 8 a (w. dat.) to deny, refuse. b to obstruct, prevent the enjoyment of. a 1101 nec naves ~entur eis, si eas convenienter conducere voluerint DipDoc I 1; querat accusatus consilium et habeat ab amicis et parentibus suis, quod nulli jure debet ~i (Leg. Hen. 46. 4) GAS 570.  b si quis aliquam aecclesiasticarum rectitudinum armis ~erit [AS: forwyrne; Quad.: prohibeat], x s. ‥ emendet (Inst. Cnuti) GAS 345. 9 to prohibit, forbid, ban; b (w. neg. clause). c (p. ppl. defensus as sb. n.) prohibition; cf. defensio 8. a1200 Walingefordenses ‥ insistebant ut regis assensum de foro ~endo adquirerent‥. rex ‥ precepit quidem interim mercatum ~i preter parva venalia‥. illi vero, accepta potestate a fori defensione abstinuerunt Chr. Abingd. II 227; 1212 quod omnes scotalle ~antur MGL II 86; 1279 anno regni regis Edwardi septimo defensa fuit †pratarum [MS: pratorum] falcacio CalIMisc I 1170; RBExch 997 (v. 1 billio a); 1300 predicti x s. fuerunt pollard et crokard, qui ~ebantur cito post recepcionem Rec. Leic. I 228; usuram Dominus defendit lege perhenni Gower VC V 719.  b c1070 ~o ne aliquis de prefato jure ecclesie prescripte aliquid auferat vel minuat Regesta p. 120; c1080 constanter ~o ‥ ut nullus amplius super hoc ei injusticiam faciat Ib. p. 125; 1101 neque ~am ei [baroni meo] quin eam [filiam suam] det, excepto si earn vellet jungere inimico meo (Ch. Hen. I) GAS 521; s1119 quibus [episcopis] rex preceperat ut ~erent Eboracensi electo ‥ ne ab apostolico consecrationem acciperet H. Cantor 18; 1184 ~it [rex] quod nullus ei forisfaciat de venatione sua nec de forestis in ulla re (Ass. Foreste 1) G. Hen. II I 323; 1231 debent principes qui eos [Judeos] tenent captivos ne occidantur ~ere et insimul ne Christianos usuris opprimant sevissime prohibere Gros. Ep. 5 p. 34; c1285 monetam defensam ne reciperetur (v. denarius 4b); 1436 proclamari faciatis et ~i quod nullus extraneus ‥ bona seu mercandisas quecumque de partibus Flandrie in regnum nostrum ‥ adducat (Cl) Foed. X 654b.  c 1212 servientes ‥ Walteri ‥ prohibuerunt ex parte ‥ regis quod nemo inde aliquid amoveret‥. et ‥ Walterus ‥ conquestus fuit de ‥ Ricardo et Alano T. quod ‥ asportaverunt catalla super ~um injuste CurR VI 293; c1220 quatenus literas domini regis ‥ domino Lincolniensi et domino abbati de D. directas de ~o, quod non procedant de feodo laicali ‥, nobis ‥ habere faciatis (AncC I 84) RL 161; 1263 vos, non obstante predicta carta, contra ‥ abbatem tanquam in ~um procedentes, ‥ communam ‥ priori adjudicastis ‥ contra tenorem carte nostre Cl 302; 1290 rex concessit et revocat ad voluntatem suam ~um suum quod prius inde fecit RParl I 50b. 10 (p. ppl. as sb., or ? f. l). 1330 quo waranto clam[et] ‥ habere visum franciplegii ‥ et ponere eos in †defens’ [? l. desenis, i. e. decenis] qui ponendi sunt PQW 583b.