defensio
defensio, a defending, defence
dēfensĭo, ōnis, f. [defendo, no. II.], a defending, defence.
- I Prop.: Remis cum spe defensionis studium propugnandi accessit, Caes. B. G. 2, 7, 2.—With gen. subj.: urbium, id. ib. 7, 23, 5; id. B. C. 2, 7 fin.: ad istam omnem orationem brevis est defensio, Cic. Cael. 4; id. Verr. 2, 3, 88; id. Mil. 6, 15: nostra propugnatio ac defensio dignitatis tuae, id. Fam. 1, 7, 2 et saep.— With gen. obj.: defensio criminis, Quint. 7, 4, 3: criminum, Liv. 38, 49, 6: sceleris, Just. 39, 2, 8.—
- B Concr., a written defence, speech: defensionem Demosthenes legit, Plin. 7, 30, 31, § 110.—
- II As jurid. t. t.
- a The legal maintenance of a right: libertatis, Cod. Just. 1, 7, 18.—
- b (Acc. to defendo, no. II. B. 2.) Legal prosecution, punishment of a crime: mortis, Dig. 29, 5, 1, § 25.
dēfēnsio, ōnis, f. (defendo), die Verteidigung, I) eig.: 1) durch Waffen, als milit. t. t.: castrorum, urbis, Caes.: omnia ad defensionem parare, Caes.: ab defensione desistere, Caes.: ad defensionem patriae regem suum Agesilaum ex Asia arcessere, Iustin. – 2) in Rede u. Schrift, die Verteidigung gegen Angriffe, Anklage, die Vertretung, Rechtfertigung, im Privat-und Staatsleben, bes. vor Gericht (Ggstz. accusatio): a) als Handlung, zuw. spez., bes. im Plur., Verteidigungsart, -grund, -mittel, -form, defensionis constantia, Cic.: defensionis ius, Iustin.: ista demonstratio defensionum tuarum, Cic.: m. subj. Genet., def. eius, Cic.: m. obj. Genet., def. miserorum (der Unterdrückten), Cic.: defensiones illorum, Tac.: def. salutis meae, Cic.: officii mei, Cic.: maleficiorum suorum, Cic.: def. criminis, die V. einer Anklage, eines Anklagepunktes = die Reinigung von einer Anklage, Cic. u.a. (vgl. Drak. Liv. 38, 49, 6): so auch def. sceleris, Iustin. 39, 2, 8: defensiones stuprorum, Cic.: def. brevis, Cic.: def. duplex, Quint.: illa falsa d. (Ggstz. mea vera accusatio), Cic.: def. causarum ignobilis (als Gewerbe), Amm.: def. magnifica et praeclara eius, Cic.: def. haec perditissima (ganz heillose), Cic.: tot defensiones, Cic.: accipere defensionem truci vultu, Tac.: id ad suam defensionem afferre, Cic.: dare nullam defensionem (gestatten), Suet.: aber dare defensionem alci rei (anordnen), Cic.: in eo iudicio defensionem non habere (sich nicht rechtfertigen können), Cic.: obscurare (in Schatten stellen) defensiones, Cic.: defensionem patefacere alci (den Weg bahnen zur V.), Cic.: probare hanc defensionem (Verteidigungsgrund), Cic.: defensionem alcis od. alcis rei suscipere, Cic.: defensione illā uti, Cic.: in illa reprehensio nulla esset (fände kein Anlaß zum Tadel statt), hic defensio nulla (keine Möglichkeit einer Rechtfertigung), Cic. – mit ad (bei) u. Akk., ad istam omnem orationem brevis est defensio, Cic. Cael. 9. – m. contra u. Akk., defensionem contra crimen in legitimis iudiciis non habere, Cic.: non est illa defensio contra vim umquam optanda, Cic. – b) als Rede, als Schrift, die Verteidigung = Verteidigungsrede, -schrift, Schutzrede, -schrift, Apologie (Ggstz. accusatio), alci legere (vorlesen) defensionem Demosthenis, quā in illud pulsus est exsilium, Plin.: defensionem causae suae scribere, Cic.: defensionem alci scriptam offerre (anbieten), Quint. – m. adversus u. Akk., Ciceronis defensionem ad versus Asinii Galli libros satis eruditam componere, Suet. – m. pro u. Abl., iisdem paene verbis, quibus edita est, eam pro Cornelio defensionem peroratam, Nep. fr. – II) übtr., als jurist. t. t.: 1) die Beanspruchung eines Rechts, libertatis, Cod. Iust. 1, 7, 18. – 2) die Anhängigmachung eines Verbrechens vor Gericht, a) die gerichtliche Verfol gung, mortis, Ulp. dig. 29, 5, 5. § 3. – b) die Bestrafung, Vulg. Iudith 9, 2.
de ~one itemque vastatione
explicare ‥ qualia S. Adelwoldus sustinuerit pro monachorum ~one pericula
homicidium ‥ fit etiam pro ~one et justitia(
terra ‥ ventis exposita nullam ‥ solidi obstaculi ~onem habet
quod omnes tenentes terras ‥, qui ~onem et salvationem habent per wallias et fossata maris, distringas ad wallias et fossata illa ‥ sustinenda
†forsatum [(MS: fossatum ] ‥ levatum ‥ pro ~one et salvacione parcium istarum contra aquarum inundaciones
inter has varias oppugnacionum et ~onum molestias
in patriae ~onibus
omnia dona predicta ‥ quiete ‥ concedo ‥, ~one regni mei excepta et justitia regali
quod non vadant ‥ ad exercitum nisi ‥ ad communem ~onem terre nostre(
domino nostro regi in subsidium ~onis regni
terram liberam ‥ a cunctis operibus ‥ regis ‥ [praeter instructio ]nibus pontium vel ‥ ~onibus arcium contra hostes
Thomas W. in sua defencione vertebatur et Thomam H. percussit cum uno cultello
Willielmus ‥ contra suam voluntatem sed in ~onem sui corporis ‥ percussit ‥ Johannem
sciatis me ‥ quemdam magistrum J. W‥. a commissis absolvisse ‥ et super irregularitate in homicidio commisso casuali, quam in ipsius defencione incurrebat, ‥ dispensasse
quidam sapientes dixerunt quod defendere hominem ab istis accidentibus potius spectabat ad decorationem quam ad ~onem infirmitatum
castigatio fortior est ~o quam sagittarum collectio et morum emendatio quam armorum congregatio
Salaadinus ‥ urbem obsidet‥. cives quas possunt ~ones objiciunt
quaedam femina tenuit TRE et potuit ire quo voluit; pro ~one sub abbatia se misit
quidam liber homo hanc terram tenet ‥; summisit se in manu Walterii pro ~one sui
dedi eis [(monachis ] omnes ecclesias non vacantes totius ~onis mee in quibus jus advocationis habeam
tu mihi promisisti sanum et mundum quod mihi vendidisti et plenam ~onem [(AS: ] contra omnem postlocucionemfulle ware
Petrus ‥ et Rogerus ‥ dicunt quod tenent j virgatam terre de terra quam Eudo ‥ clamat versus Radulfum ‥; et non ponent terram suam super ~onem Radulfi
si forte pro defectu waran[tiza ]tionis, acquietationis et ~onis mee vel heredum dicti canonici dampnum ‥ incurrerint
in carta componenda ‥ primo ponendum est nomen donantis ‥ et statim postponi debet nomen recipientis‥. tercio ponitur res data‥. redditus eciam debet poni, pariter defencio, testimonium, cera, et data
pro hac concessione, tradicione, dimissione, warantia et defencione dedit michi ‥ ix m.
cum warantizatione et ~one
omnes hae hidae wastae sunt. de his ix hidis una pars est in castellaria Alvredi Ewias et altera pars in ~one regis
in eadem ~one de vasto et venacione facias esse ‥ forestas in qua fuerunt ‥ tempore H. regis avi mei
in mense defenc’(v.
dictus A. cum retibus suis tempore defencionis salmonum, viz. a festo Nativitatis B. M. V. [(8 ] usque diem S. Martini [Sept. 11 ], salmones, †salminiculos [Nov. ? l. salmunculos ] et fructus salmonum cepit ‥ et cum fructibus salmonum ‥ sic captorum porcos suos pavit cotidie durantibus defencionibus
cum ‥ abbas de C. mariscum suum posuisset in ~one, sicut singulis annis fieri solet circa Rogationes, et acclamatum esset publice super pontem de Spalding’ ut Hoilandenses et alii averia sua retinerent ab introitu marisci ut fenum posset liberius †esse [v. l. crescere ], noluerunt ipsi
R. de H. in misericordia pro ovibus attachiatis in defencione; plegius messor
post messionem segetum ‥ usque ad tempus ~onis, viz. ad Purificacionem B. Marie [(2 ]Feb.
quod mariscus ponatur in ~onem a die Annunciacionis B. Marie usque ad Ascencionem Domini, ita quod nulli porci nec alie bestie ibidem intrent(
in Scegla Henricus de A. [(tenet ] ij car[ucatas ], que pertinent ad ~onem de Swepeston’
teneant illam terram in liberam ‥ elemosinam absolutam ab omni ‥ terrena exactione, nisi quod monachi defendent eam infra iiij bancos hundredi per ~onem x et viij acrarum
in perpetuam ‥ elemosinam quietam de ‥ omnibus ‥ consuetudinibus, exceptis danageldis per ~onem x acrarum
Terentio, qui ‥ prologos ‥ in ~onem sui velut apologiticos scenis dabat
apologia, †defentio
propter ‥ manifestam ~onem damnabilium heresum et errorum
Petrus [appellatus ] defendit totum ‥ ut liber civis Lincolnie; et, si non potent habere ~onem per libertatem ville, offert defendere se per corpus suum
ad officium ejus [advocati ] pertinet lapsa erigere, fatigata reparare, sue ~onis viribus
si [accusatus ] patriam elegerit, ad ~onem per corpus suum ex penitentia reverti non poterit
potest esse quod coheredes rem suam ‥ per judicium vel per malam ~onem amiserint
pars adversa emisit protestacionem quod contra nos ‥ suas justas diffenciones haberet
reus per se suam afferat ~onem
explorent ‥ quo jure tam actio quam ~o nitatur
Isabella ‥ ~oni placiti quod est ‥ inter Elyam B. petentem et ipsam I. tenentem ‥ ad presens vacare non potest
precipio ut nullus super ~onem meam de illis terris aliquam calumpniam ei faciat
ii qui insulam adipisci pridem cupierant ‥ ~onis obstaculum ibi instituere ‥ disponebant
H. G. r. c. de x m. pro molendino firmato super ~onem regis
prohibeo firmiter ne quis in terra mea eorum [burgensium de Moravia ] namum aliter capiat super meam plenariam ~onem
defendatur ne amplius edificant [(sic ]; et, si ultra ~onem ‥ edificaverint, prisone mancipentur
posuit se idem B. in terram illam super ~onem domini regis pluries ei factam
breve de ~one domini regis ad emend’ lanam ‥ nisi pro sterlingis
dēfēnsĭō, (8) ōnis, f. (defendo), ¶ 1 action de repousser, dʼécarter : ad hujus criminis defensionem Cic. Mil. 6, pour repousser ce chef dʼaccusation ; utriusque rei Cic. de Or. 1, 237, réplique à un double grief ¶ 2 défense, protection : contra vim Cic. Mil. 14 ; contra crimen Cic. Part. 43, défense contre la violence, contre une accusation ; ad orationem Cic. Cæl. 9, réponse défensive à un discours ; defensionem suæ causæ scripsit Cic. Verr. 2, 5, 112, il rédigea sa défense ; dignitatis Cic. Fam. 1, 7, 2, défense de la dignité de qqn || moyen de défense dans un procès : Verr. 2, 3, 193 ; 4, 8 ; Clu. 52 ; Inv. 2, 76 || [sens concret] = plaidoyer pour se défendre : Plin. 7, 110 ¶ 3 poursuite en justice : Ulp. Dig. 29, 5, 1.
- 1. (milit.) verdediging [castrorum; urbis; patriae];
- 2. afweer, het afwenden [criminis];
- 3. het opkomen voor, bescherming [salutis];
- 4. (ihb. voor de rechtbank) verdediging, pleidooi, verantwoording, rechtvaardiging; ➤ defensionis constantia; id ad suam defensionem afferre; in eo iudicio defensionem non habere (Cic.) geen verweer hebben; defensionem patefacere alci (Cic.) iem. de mogelijkheid tot verdediging geven;
- 5. (meton.) verdedigingsrede, pleidooi; ➤ defensionem alci legere voorlezen; defensionem scribere; defensionem accipere aanhoren.
Et nisi misericordia Dei et Defensio S. Marci Basilicæ eruisset eos de manibus eorum, ibi perierant.
Donamus ad ipsam Ecclesiam... et hortos duos qui sunt juxta pratum Arnaldi, cum ipso Defenso qui dicitur Altare.
Defensio sacri Palatii, in Lege Longob. lib. 1. tit. 2. § 9.
Defensio et mundeburdis Ecclesiarum, in Formulis veteribus cap. 13.
Defensio Sacerdotalis, in Concil. Toletano V. cap. 72.
Defensio Religionis, in leg. 27. Cod. Th. de Episcop. (16, 2.) Charta Edw. I. Reg. Angl. apud Gul. Prynneum in Libertatibus Anglicanis tom. 3. pag. 425 :
Dedi etiam eis omnes Ecclesias non vacantes totius Defensionis meæ, in quibus jus advocationis habeam, etc.
Concedo in perpetuum Priori et Dominabus de Arta-cella quidquid habeo, vel habere debeo in villa de Cabassa et in territorio ejus, in dominiis, castellaniis, terris cultis et incultis, vineis, pratis, pascuis, usaticis, justitiis, et Defensionibus, et quidquid ibi pro me habetur aliquo modo, etc.Vide in Defensa 3.
dēfēnsiō ōnis, f
- defendo, a defending, defence: urbis, Cs.: defensionis locum relinquere: defensionem in novo consilio parare, S.: criminis: contra crimen: causae suae: scripta: pro Cornelio, N.: ad istam orationem brevis.
-
…Iccio venerant, Numidas et Cretas sagittarios et funditores Baleares subsidio oppidanis mittit ; quorum adventu et Remis cum spe defensionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…tua fides re cognita, grata mihi magnis in meis periculis, fiduciam commendationi meae tribuit. Quam ob rem defensionem in novo consilio non statui parare ; satisfactionem ex nulla conscientia de culpa proponere decrevi, quam, me dius…
Sallust, Catilina
-
…clientela ; mihi crede, aliquem de societate tua reperies ; et, quicquid tu contra dixeris, id cum defensione nostra contendito ; ita facillime causa Sex. Rosci cum tua conferetur. dices quid postea, si Romae adsiduus…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…verba distinguit, in eadem linea scribere pergit. easdem TULLII. CICERONIS TUSCULANARU INCIPIT LIBER PRI US. Cum defensionum laboribus senatoriisque muneribus aut omnino aut magna exparte essem ali quando liberatus r ulime bru te te hortante maxime adea…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…est ; a vob ; is peto ; quaesoque ut ha ; nc me ; am defension ; em ; pro amici pericu ; lo fi ; delem, pro rei publicae salu…
Cicero, pro Rabirio Perduellionis Reo
-
…deinde huius rationis non modo non inventorem, sed ne probatorem quidem esse me, idque me non ad meam defensionem attulisse, sed illorum defensioni rettulisse ; me posse pro meo iure dicere neque in hac re quam ego protuli…
Cicero, Pro Caecina
-
…viri dixerim Scaevolae tu libellis aut praeceptis soceri tui causam M. Curi defendisti, non adripuisti patrocinium aequitatis et defensionem testamentorum ac voluntatis mortuorum. Ac mea quidem sententia frequens enim te audivi atque adfui multo maiorem partem sententiarum sale…
Cicero, de Oratore
-
…non inventorem, sed ne probatorem quidem esse me, idque me non ad meam defensionem attulisse, sed illorum defensioni rettulisse ; me posse pro meo iure dicere neque in hac re quam ego protuli quaeri oportere quibus verbis praetor…
Cicero, Pro Caecina
-
…omnia in illum tela conferam ; si nostra probari facilius, quam illa redargui possunt, abducere animos a contraria defensione et ad nostram conor deducere. Duo denique illa, quae facillima videntur, quoniam quae difficiliora sunt, non…
Cicero, de Oratore
-
…aut defensionis argumentis adducatur aut animi permotione cogatur. Sed quoniam illa pars, in qua rerum ipsarum explicatio ac defensio posita est, videtur omnem huius generis quasi doctrinam continere, de ea primum loquemur et pauca dicemus pauca enim…
Cicero, de Oratore