deviare

deviare [LL] 1 to deviate, turn aside, go astray; b (fig.); c (impers. pass.). d (theol.) to fall from grace. GlH D 360 (v. declinare 4a); s1205 abbas, ut a me declinaret, per Mediolanum ~iando iter faciens, ‥ moram fecit Chr. Evesham 144; 1227 volens actu baculi bovem suum ~iantem castigare Cl 198b; 1230 magna flotta navium nocte precedenti ~iavit a domino rege et declinavit ad portum (AncC VI 124) RL I 364; Gros. 63 (v. deviatio a); recte ire uno modo contingit, set ~iare pluribus Bacon VIII 89; s1357 a recta via ~iando ‥ captus est Plusc. IX 44.  b cum a recto tramite ~int Gildas EB 1; ne a bono ~iemus itinere Bede Hom. I 2. 28; c798 ne claviger regni caelestis abiciat quos a suis ~iasse intellegit doctrinis Alcuin Ep. 137 p. 215; a via veritatis ‥ non habentes pastorem ~iabunt B. V. Dunst. 32; si ab angeli vestri custodia ~iastis, reconciliari studete Domino (Serm.) Osb. Bawdsey clxxi (cf. (v. custos 1b)); tenemur regulam observare, nec ab ea sine grandi offensa possumus ~iare Ad. Scot OP 579D; quod si †indistorta [l. in distorta] et amfractuosa via et vita ~iant et exorbitant et currant in invio et non in via H. Bos. Thom. III 30; s1189 sunt ‥ barones et clerici qui ‥ nullatenus a vero ~iabunt [cf. Exod. xxiii 2] Gerv. Cant. Chr. 448; dicentes ‥ se malle longe ~iare regem in eorum absentia quam ipsis presentibus ‥ exorbitare Gir. PI III 13; c1381 dicunt quod isti †deveniant [? l. deviant] / et vanam vitam somniant (In Lollardos 37) Pol. Poems I 243.  c immaniter ~iaretur a justitia si ‥ solus ‥ patronus noster obumbraretur silentio W. Malm. GP V prol. p. 330; Kilwardby OS 586 (v. directe a); s1459 citissime ‥ tam a fide quam a fidelitate ~iatur Reg. Whet. I 347.  d auctorem deseruimus, ad proditorem ~iavimus Pull. Sent. 745A; a veritate, virtute, vita cecidit et ~iavit homo J. Sal. Pol. 819C. 2 (w. abstr. subj.) to diverge, be discrepant. ut ‥ aliquantulum ab incepto digressionem faciam † neque enim a re quam tenemus multum ~iat Osb. V. Dunst. 15; deviet a desiderio professio numquam Walt. Angl. Fab. 41. 17; 1221 cum unus solus justiciarius itinerans sit in Hybernia quod a consuetudine regni nostri Anglie plurimum ~iat in quo semper plures fuerint justiciarii itinerantes Cl 451a; omnis ignorantia a ratione ~iat Bacon CSPhil. 394; quod ‥ notant plures chronicatores obitum ejusdem [Æthelberti] xxj anno fuisse ab adventu ‥ Augustini, videntur media ab extremitatibus ~iare Elmh. Cant. 137. 3 (trans.): a to turn aside, lead out of the way. b (fig.) to mislead, lead astray. c to wrest, misapply. a [Godwinus] ~ians eum [Alfridum] a Londonia induxit eum in villa nuncupata [Geldefordia] Enc. Emmae III 4; virtus ‥ martyris mulierculam liberans et ab oculis ducentium ~ians Herm. Arch. 2.  b rex ‥ me quoque a veritate non ~iatum [MS: †deviaviatum] inveniet G. Herw. 332b; 1262 litium, quas ‥ mendacii pater, ut gregem dominicum a via ~iet veritatis, seminare satagit, fluctibus involuti Conc. I 758a; 1345 dolore cordis affligimur quod aliqui ‥ te ~iasse videntur ab hujusmodi proposito et ad illa que Deo displicent ‥ induxisse (Lit. Papae) Ad. Mur. Chr. 186; ut monachos, sic canonicos, quos deviat error Gower VC IV 351.  c idem non valet dicere quod omnis substancia est composicio exacta et potencia, quia racio predicta primo competeret potencie et ab illa ~iaretur ad composicionem, quod non contingit generi substancie Wycl. Ente Praed. 36.